Rząd Kazachstanu angażuje się w budowę społeczeństwa obywatelskiego

Rząd Kazachstanu angażuje się w budowę społeczeństwa obywatelskiego

Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Kazachstanie
Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Kazachstanie / Źródło: Materiały partnera
W tym roku Kazachstan świętuje 30 lat niepodległego państwa. Przez ostatnie trzy dekady jako kraj przebyliśmy długą drogę. Nasza gospodarka znacznie się rozwinęła, a dzisiejsze procesy polityczne są nie poznania w porównaniu z sytuacją tuż po uniezależnieniu się od Związku Radzieckiego. Krytycznym elementem zmian był rozwój społeczeństwa obywatelskiego, a zwłaszcza wzrost liczby organizacji pozarządowych.

Aż trudno uwierzyć, że na początku lat 90. w Kazachstanie funkcjonowało niespełna 400 organizacji pozarządowych. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej – liczba zarejestrowanych i aktywnych organizacji pozarządowych wrosła 40-krotnie, do około 16 tysięcy.

Kazachskie NGO wspierają przede wszystkim osoby znajdujące się w trudnej sytuacji społecznej, poruszają też kwestie związane z ochroną praw i interesów prawnych obywateli oraz organizacji.

Forum już po raz dziewiąty

Dynamika zmian jest mile widziana. Rozwinięte społeczeństwo obywatelskie jest podstawą każdego nowoczesnego i dobrze prosperującego państwa. Stanowi skuteczną platformę dialogu między przedstawicielami rządu i obywatelami.

Dlatego też rząd Kazachstanu aktywnie wspiera organizacje pozarządowe, także finansowo. W 2020 roku przyznano granty o wartości 1,8 mld tenge (ponad 4,3 mln dolarów). Większość środków przeznaczono na realizację projektów związanych z działaniami na rzecz dobrobytu oraz rozwoju dzieci i młodzieży. Z kolei 305,4 mln tenge (740 tys. dolarów) na promocję rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, w tym na zwiększenie efektywności działań organizacji pozarządowych.

Pomimo znacznych postępów jesteśmy świadomi potrzeby dalszego budowania przestrzeni dla rozwoju organizacji pozarządowych. Rząd aktywnie wspiera to przedsięwzięcie. Od 2003 roku w stolicy Kazachstanu regularnie organizowane są obrady Forum Obywatelskiego, platformy dialogu między państwem a organizacjami pozarządowymi.

Podczas dziewiątej edycji Forum Obywatelskiego, która miała miejsce w listopadzie 2020 roku, odbyło się 12 wirtualnych spotkań szefów poszczególnych ministerstw oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych. Uczestnicy dyskutowali m.in. o głównych kierunkach nowej koncepcji rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, partycypacji obywateli w podejmowaniu decyzji, a także mechanizmach i możliwościach publicznej kontroli prac rządu.

Platforma zmian

Ważnym narzędziem efektywnego zaangażowania rządu i społeczeństwa obywatelskiego jest również Platforma Dialogu ds. Wymiaru Ludzkiego, ciało konsultacyjno-doradcze powstałe w 2013 roku z inicjatywy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Kazachstanu. Cel? Stworzenia przestrzeni, w której organizacje pozarządowe mogłyby podjąć bezpośredni dialog z przedstawicielami rządu i parlamentu w kwestiach praw człowieka oraz demokratycznych reform.

W spotkaniach, organizowanych raz na kwartał pod moim przewodnictwem, uczestniczą przedstawiciele organizacji pozarządowych, parlamentarzyści, członkowie Komisji Praw Człowieka przy Prezydencie Kazachstanu, sędziowie Sądu Najwyższego, przedstawiciele Rady Konstytucyjnej i poszczególnych resortów, a także organizacji międzynarodowych, w tym Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju, Biura Wysokiego Komisarza ds. Praw Człowieka OBWE, Unii Europejskiej, zagranicznych misji dyplomatycznych, Amerykańskiej Agencji Rozwoju Międzynarodowego czy organizacji międzynarodowej Penal Reform International.

Znaczenie platformy wzrosło wraz z ogłoszeniem przez prezydenta Kazachstanu Kassyma-Żomarta Tokajewa koncepcji „państwa słuchającego”. Zakłada ona zwiększenie zaangażowania rządu w rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Od 2019 roku wdrażane są trzy pakiety reform w dziedzinie praw człowieka i na rzecz dalszej demokratyzacji procesów politycznych w kraju.

Dzięki otwartej i przejrzystej dyskusji działania platformy są kluczowe dla identyfikacji problemów systemowych, a także współpracy z kazachskimi i międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi w celu znalezienia wspólnych rozwiązań. Nasze spotkania są doskonałą okazją do omówienia m.in. zaleceń komitetów ONZ w sprawie realizacji przez Kazachstan międzynarodowych zobowiązań w zakresie ochrony praw człowieka.

Pozwolę sobie również podać dwa przykłady kwestii, które zostały dokładnie przeanalizowane przez Platformę Dialogu i zaowocowały przyjęciem nowych aktów prawnych. Jednym z nich jest zaktualizowana ustawa o pokojowych zgromadzeniach w Kazachstanie. Kluczową zmianą jest to, że od ubiegłego roku organizacje pozarządowe lub inne grupy, które chcą zorganizować tego rodzaju zgromadzenie nie muszą się już ubiegać o zezwolenie, wystarczy, że powiadomią o wydarzeniu władze lokalne na pięć dni przed jego rozpoczęciem. Innym przykładem jest uznanie, że zniesławienie (art. 130 krajowego kodeksu karnego) nie jest już przestępstwem. Oba te tematy były regularnie i intensywnie omawiane na posiedzeniach Platformy Dialogu.

Konieczność funkcjonowania platformy stała się szczególnie widoczna na początku tego roku, kiedy członkowie kazachskiego społeczeństwa obywatelskiego poruszyli kwestię zawieszenia kilku organizacji pozarządowych w wyniku kontroli organów podatkowych. Podczas spotkania 26 stycznia zarekomendowano zawieszonym organizacjom wystąpienie do organów podatkowych wyższego szczebla i odwołanie się od podjętej decyzji. Wicepremier i minister spraw zagranicznych Kazachstanu Mukhtar Tileuberdi roztoczył nad sprawą swoją opiekę.

Po dokładnej analizie z organami podatkowymi, zaledwie tydzień później, wszystkie zarzuty przeciwko zainteresowanym organizacjom pozarządowym zostały wycofane, a decyzja o zawieszeniu ich działalności anulowana.

Ta sytuacja pokazała, dlaczego tak ważne jest, aby rząd i społeczeństwo obywatelskie miały przestrzeń do dyskusji. Bez Platformy Dialogu ds. Wymiaru Ludzkiego i otwartych rozmów między społeczeństwem obywatelskim a rządem Kazachstanu kwestia zawieszenia organizacji pozarządowych mogła nie zostać rozwiązana tak szybko i skutecznie. Z pełnym przekonaniem mogę powiedzieć, że dialog między społeczeństwem obywatelskim a rządem jest namacalny i praktyczny.

Na tym nie poprzestaniemy. W ubiegłym roku prezydent Tokajew zatwierdził „Koncepcję rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Kazachstanie do 2025 roku”. Jej celem jest systemowe wzmocnienie partnerstwa między państwem, biznesem i społeczeństwem obywatelskim, a także ułatwienie dalszej transformacji ustrojowej oraz modernizacji kraju. Wierzę, że mamy solidne podstawy, by dalej móc zmierzać w tym kierunku.

Usen Suleimen, Ambassador-at-large kazachskiego MSZ

Autor: Usen Suleimen, Ambassador-at-large kazachskiego MSZ
Źródło: Ambasada Republiki Kazachstanu w Polsce
+
 0

Czytaj także