Cztery kąty i mózg piąty

Cztery kąty i mózg piąty

Cztery kąty i mózg piąty
Cztery kąty i mózg piąty
Dość nieoczekiwanie w architekturze przymiotnik „inteligentny” w odniesieniu do domu zaczyna oznaczać obszary dalekie od hi-techu.

Jakub Głaz

Nasycone technologią budynki to żadna nowość. Już w 1958 r. Jacques Tati obśmiał je w komedii „Mój wujaszek”. Pan Hulot, typowy Francuz z fajką i w kapeluszu, odwiedza supernowoczesny dom krewnych. Gubi się w sterylnej i niedoskonale zautomatyzowanej przestrzeni. Jeśli uznać, że ten dom był praszczurem budynków „inteligentnych”, to z pewnością miał niskie IQ. Tak było przez lata. Czujniki, zdalne sterowanie, kamery – nowoczesne, lecz prymitywne – długo były ciekawostką. Potem do domów wkroczyły automatyczne bramy, monitoring, alarmy. Dziś karierę robią ich następcy – domy „inteligentne”, a także „pasywne” oraz „aktywne”. Na przeciwnym biegunie innowacji odbywa się jednak powrót do rozwiązań prostych i odpowiadających na potrzeby przeludniającego się świata. Które domy są tak naprawdę „inteligentne”?

Romuald Loegler, znany krakowski architekt, powiedział kiedyś portalowi Architektura Betonowa: „Nie utożsamiam tego (architektury „inteligentnej” – red.) z jeszcze większym udziałem techniki, tylko z architekturą w sensie bardziej humanistycznym, to znaczy ze społeczną odpowiedzialnością, zdrowiem czy zbliżeniem do natury”. Za „inteligentne” uchodzą jednak wciąż przede wszystkim komfortowe obiekty smart, nafaszerowane elektroniką zabawki krajów wysoko rozwiniętych. Różne czujniki i urządzenia działają tu jako jeden spójny system, który np. automatycznie zmienia natężenie światła lamp, reguluje położenie żaluzji, dogrzewa wybrane pomieszczenia. – Sporym walorem jest elastyczność. Można np. przeprogramować funkcję tego samego ściennego wyłącznika. Żadnego prucia ścian i nowych kabli – mówi Marcin Kościuch, projektant z pracowni Ultra Architects, która zaprojektowała nagradzany i wyróżniany inteligentny „Dom nad morzem”. Systemem można zarządzać zdalnie: włączyć smartfonem ogrzewanie lub światło. Podłączony do stacji pogodowej budynek zamknie okna przed deszczem. W obawie przed złodziejami można uruchomić symulację obecności domowników. Nawiedzony dom. Nawiedzić mogą go jednak także inni goście. Podłączenie do internetu rodzi zagrożenie, często bagatelizowane przez entuzjastów i producentów nowych technologii. Realna staje się wizja domu zaatakowanego przez hakera, który przejmuje kontrolę nad budynkiem i życiem domowników. Nie trzeba wpadać w paranoję, ale… – W systemie domów „inteligentnych” obowiązują te same zasady bezpieczeństwa, dotyczące np. haseł, co przy korzystaniu z innych usług w internecie – mówi Jacek Fligier z firmy Graphen zajmującej się automatyką dla budynków. – Oczywiście, jeśli zaatakuje nas haker na usługach złego mocarstwa, to nic go nie powstrzyma – przyznaje. Uspokaja, że twórcy systemów starają się ograniczyć do minimum liczbę możliwości ataku, stosując liczne zabezpieczenia sprzętowe i programowe.– W „Domu nad morzem” jest także tradycyjny zamek ze zwykłym kluczem – dodaje Kościuch.

Dom na akumulator

Są więc obiekcje, ale dom „smart” kusi jeszcze inną zaletą. Choć sporo kosztuje, jest energooszczędny. Z kolei przerwa w dostawie prądu jest tu bardziej uciążliwa niż w zwykłym budynku. – Inwestorzy coraz częściej proszą więc o domy z generatorem prądu – mówi Kościuch.

Panele słoneczne bowiem wciąż nie są na tyle wydajne i trwałe, by zapewnić dostatecznie dużo energii. Za kilka lat może być inaczej. Elon Musk, ten od Tesli, zaprezentował właśnie nowe typy prądotwórczych dachówek. Szklane kształtki do złudzenia przypominają tradycyjne materiały; są też podobno bardziej wytrzymałe i lepiej izolują dach. Musk zapowiedział też sprzedaż domowych akumulatorów, zdolnych zapewnić podstawowe zapotrzebowanie domu na prąd przez dobę. Kwestie energetyczne grają pierwsze skrzypce w innego rodzaju domach wykorzystujących nowe techniki i materiały: „pasywnych” i „aktywnych”. Pierwsze minimalizują zużycie energii, drugie także ją wytwarzają, np. za pomocą paneli słonecznych. Dom „pasywny” zużywa na ogół jedną ósmą tego, co jego klasyczny odpowiednik. „Aktywny” jest w stanie wytwarzać nadwyżki. Kluczowe są tu solidna izolacja termiczna, odzyskiwanie ciepła z wentylacji, zastosowanie pomp cieplnych, właściwe ustawienie budynku względem stron świata, dobrze przemyślana cyrkulacja powietrza. W Nowym Targu powstał nawet „pasywny”… kościół. Sprawy ekologii i rachunków wydają się więc rozwiązane. Gorzej z mniej mierzalnymi potrzebami. – Dom podporządkowany energetycznej logice nie zawsze fajnie „siedzi” na działce. Okna, które według obliczeń wpuszczą najwięcej ciepła, mogą wychodzić na nieciekawe widoki, ścianę sąsiada, ulice itd. – mówi Kościuch. Nie lubi też ciągłego zamknięcia. – Latem, nawet podczas upału, chciałbym mieć otwarte drzwi do ogrodu. Wchodzić i wychodzić z domu, nie zamykając stale ich za sobą. A to niszczy chłód z trudem nagromadzony przez dom „pasywny”. We wszystkim należy zachować zdrowy rozsądek – uważa architekt.

Techniczny bigos

Okazuje się zatem, że komfort to także swoboda, którą daje otwarte okno. Krótko mówiąc, przeciąg też ma swój urok. Dlatego w nasyconym technologią mieszkalnym wieżowcu Cosmopolitan w Warszawie okna dają się jednak otworzyć. Biuro projektanta Helmuta Jahna ominęło zakazujące tego przepisy i osłoniło okna rodzajem rusztu. Rozwiązanie inteligentne, bo uwzględnia subiektywne odczucia i potrzeby ludzi. Dobrzy architekci rozumieją, że technologia oraz parametry to nie wszystko. Zresztą rozwój techniki osłabia ich tradycyjną rolę. Dobitnie pokazał to Rem Koolhaas na architektonicznym biennale w Wenecji w 2014 r. Wystawę „Elementy architektury” otwierał przekrój sufitu typowego biurowca. Uzmysławiał, że plątanina kabli, rur i systemów stanowi 90 proc. potężnej struktury. Do architekta należy wybór paneli osłaniających ten techniczny bigos. Za resztę odpowiedzialni są specjaliści różnych branż. Architekci uciekają więc w rejony, gdzie technika nie jest na pierwszym planie. Do głosu dochodzą ci spośród nich, którzy gdzie indziej szukają „inteligencji” – w rozwiązaniach szytych na miarę konkretnych społeczeństw. W gwałtownie i chaotycznie urbanizujących się państwach Trzeciego Świata prawie nikomu nie jest potrzebny dom na pilot. Premiowane są inne rozwiązania, czego dowodem jest tegoroczna Nagroda Pritzkera (tzw. architektoniczny Nobel) dla Alejandra Araveny. Jeden z jego projektów to osiedle Villa Verde w chilijskim mieście Constitución. Każdy z szeregowców składa się z dwóch części: zabudowanej i pustej przestrzeni pod wspólnym dachem. Prześwit mogą zabudować indywidualnie sami mieszkańcy, stosownie do potrzeb, możliwości i upodobań.

To jedno z kilku takich osiedli. Inteligentna odpowiedź na potrzeby ludzi żyjących w ciasnocie i niedostatku. Projektanci szukają też mądrych rozwiązań w dawnych technologiach. Triumfalnie wraca drewno. Wytwarzane z niego elementy konstrukcyjne są teraz bardzo wytrzymałe, lżejsze i mniej energochłonne w produkcji niż beton i stal. W planach jest budowa drewnianych wieżowców w Nowym Jorku, Paryżu i Sztokholmie. Coraz częściej słyszy się też o współczesnych domach z gliny i słomy. W tej technice w Polsce powstała nawet osada Słomiany Zapał w Borach Tucholskich. Mieszkańcy chwalą sobie dobry klimat wnętrz, wysoką izolacyjność, podkreślają ekologiczne walory, choć swoje domy ogrzewają tradycyjnymi piecami. Architekci coraz częściej zajmują się też urbanistyką, kreowaniem mądrej przestrzeni między budynkami. „Smart cities” i ich pochodne to zresztą temat na odrębną opowieść, w której na pewno nie zabraknie rozważań na temat nowych technologii. – Nie ma od nich odwrotu – prorokuje Fligier. – Wkrótce będą w domach tak samo naturalne jak dziś smartfony – dodaje. Zobaczymy. Profeci mówią, że w połowie wieku sztuczna inteligencja zapanuje nad ludzkością. Może to ona będzie decydować, czy wpuścić nas w „inteligentnym” domu do toalety. Albo otworzyć okno z widokiem na wysypisko i poddusić smogiem z nieśmiertelnego krajowego węgla. Ale kto wie, może będzie spełniać nasze potrzeby, czytając w myślach? g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 46/2016
Więcej możesz przeczytać w 46/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2016 (1762)

  • Pora na przełom w Warszawie 13 lis 2016, 20:00 Mieliśmy różne rządy w III RP; lepsze, gorsze, zdania na temat tego, który był jaki, są rzecz jasna w narodzie podzielone. W rocznicę rządu Beaty Szydło dyskutujemy o działaniach poszczególnych ministrów (na str. 20). 3
  • Strach łowców ciężarnych zakonnic 13 lis 2016, 20:00 Szok, przerażenie i histeria. Te trzy określenia najlepiej przedstawiają stan emocji po zwycięstwie Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich w USA. 3
  • ZasłyszaneZapisane 13 lis 2016, 20:00 Czyli niedyskrecje parlamentarne Elizy Olczyk i Joanny Miziołek 6
  • Spięcie tygodnia 13 lis 2016, 20:00 Wielka wygrana demokracji Matthew Tyrmand amerykański ekonomista, syn Leopolda Tyrmanda POLSKA, AUSTRIA, BREXIT, A TERAZ USA. Wygrana Donalda Trumpa to wygrana demokracji na kolejnym polu. Ludzie mają dość lewicy, dość tego, że polityczna... 7
  • Obraz tygodnia 13 lis 2016, 20:00 2 mln dolarów takie odszkodowanie ma zapłacić dziennikarka magazynu „Rolling Stone”, Sabrina Rubin Erdely za napisanie artykułu o zbiorowym gwałcie (którego nie było) na uniwersytecie w Virginii. Pewnie miałbym szansę zwyciężyć. Z... 8
  • Info radar 13 lis 2016, 20:00 Rząd oszczędza na niepełnosprawnych Środowiskowe domy samopomocy – ośrodki wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi czeka bieda. Ledwo wywalczyły sobie niewielkie podwyżki budżetów, to prawdopodobnie zaraz je stracą. Gabinet... 10
  • Lewo Prawo 13 lis 2016, 20:00 Autentyczność a sprawa polska POLSKA PRAWICA MA Z WYGRANĄ TRUMPA POTĘŻNY PROBLEM. Z jednej strony jest zachwycona jego autentycznością, czyli kompletnym brakiem poprawności politycznej. Bo i Donald Trump, i polska prawica lubią szczerze... 14
  • Zdarzyło się jutro 13 lis 2016, 20:00 Spełniła się przepowiednia. Donald wystąpił przeciw Donaldowi. NO I DO CZEGO TO DOSZŁO?! W kraju american dream biały miliarder zajmuje socjalne mieszkanie po czarnej rodzinie. ZNACZY TRUMP WZIĄŁ I WYGRAŁ. Dlaczego? Zadziałała zasada... 18
  • Nadpremier Kaczyński do tablicy 13 lis 2016, 20:00 Po roku rządów wystawiam Jarosławowi Kaczyńskiemu piątkę za skuteczność zarządzania obozem politycznym, który stworzył, i pałę za cel, który temu obozowi wyznaczył. 20
  • Rząd na trójkę z plusem 13 lis 2016, 20:00 Po roku rządów na świadectwo z paskiem zasłużyło tylko dwóch ministrów: Anna Streżyńska i Mateusz Morawiecki. Do następnej klasy nie przeszliby Krzysztof Jurgiel i Jan Szyszko. 23
  • Dogoniliśmy fińską edukację 13 lis 2016, 20:00 Polskie dziesięciolatki radzą sobie z matematyką i przyrodą równie dobrze, jak ich fińscy rówieśnicy. Z informacji „Wprost” wynika, że w ciągu czterech lat odnotowaliśmy ogromny skok w prestiżowych badaniach oświatowych. 28
  • Rozenek: Jak przestać być mężem, a pozostać dobrym ojcem 13 lis 2016, 20:00 Mądrzy ojcowie szukają sposobów, by uczestniczyć w codzienności razem ze swoimi dziećmi. Po rozwodzie z ich matkami nadal chcą być częścią życia dzieci. 30
  • Ojcowski sparing 13 lis 2016, 20:00 Uczucie do dziecka jest stałe i odpowiedzialność jest stała, na całe życie – mówi Przemysław Saleta, mistrz świata w kick-boxingu, mistrz Polski, Europy i interkontynentalny w zawodowym boksie. 33
  • Smutny koniec Czterdziestolatka 13 lis 2016, 20:00 Ostatnie dni Andrzeja Kopiczyńskiego w niczym nie przypominały kultowego serialu sprzed czterdziestu lat. 34
  • Był dla mnie drugim tatą 13 lis 2016, 20:00 – mówi „Wprost” Rafał Olbrychski, pasierb Andrzeja Kopiczyńskiego. 36
  • Wystawa Ryszarda Horowitza we wrocławskim Hydropolis 13 lis 2016, 20:00 Zdjęcia światowej sławy fotografa Ryszarda Horowitza, przedstawiające zabytki wrocławskich wodociągów, można oglądać od 6 listopada we wrocławskim Hydropolis. Artysta został ambasadorem tego wyjątkowego miejsca. 37
  • Niewinny jest winny 13 lis 2016, 20:00 Sąd uniewinnia, ale przepisy nie. Oto opowieść o odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów. 38
  • Alimenty to obowiązek 13 lis 2016, 20:00 Rodzic opiekujący się dzieckiem, któremu przyznano alimenty, nie może z nich zrezygnować. Nawet jeśli jest wystarczająco zamożny, by utrzymywać dziecko samodzielnie. 39
  • Lewandowski wskoczył na liste 13 lis 2016, 20:00 Mówią, że dzisiaj młodzi Polacy nie mają szansy na fortunę. My mamy przykłady na to, że jest inaczej. 40
  • Moja ciocia wymyśliła Mokotów 13 lis 2016, 20:00 – Nawet jako książę z dumą pasłem krowy. Mam to we krwi. Dzieciństwo spędziłem u ciotki w Austrii. Za złe odnoszenie się do pokojówki była kara mówi Jan Lubomirski-Lanckoroński, prezes grupy Landeskrone i Fundacji Książąt Lubomirskich. 50
  • Jak zostaje się milionerem 13 lis 2016, 20:00 To nie jest kolejny poradnik typu „jak zostać milionerem w weekend”. Nie będzie rad w stylu: „działaj z pasją”, „buduj sieć kontaktów”. Nie  zamierzamy wmawiać wszystkim, że można dorobić się wielkich pieniędzy, jeśli tylko uwierzy się w marzenia i powie sobie, że pieniądz... 52
  • Tworzymy przyszłość motoryzacji 13 lis 2016, 20:00 Już dziś można wysiąść z auta i za pomocą pilota wprowadzić je na miejsce parkingowe. Łączność to jeden z głównych kierunków rozwoju motoryzacji – mówi Paul de Courtois, prezes BMW Group Polska. 54
  • Rewitalizacja = nowe życie 13 lis 2016, 20:00 Rewitalizacja to znacznie więcej niż remont. To tchnięcie nowego życia tam, gdzie stare uległo degradacji. 55
  • Zarobić na prywatnym przedszkolu 13 lis 2016, 20:00 Prywatne przedszkole to wbrew pozorom trudny biznes. Oprócz zdolności pedagogicznych trzeba też potrafić liczyć pieniądze. 56
  • E-mail do Mikołaja 13 lis 2016, 20:00 Czasy się zmieniają, a wraz z nimi przedmioty naszego pożądania. Tradycyjny pluszowy miś, lalka czy klocki stanowią dziś tylko sympatyczny dodatek do technologicznego prezentu. 57
  • Hossa Bessa 13 lis 2016, 20:00 Rusza Światowy Tydzień Przedsiębiorczości 160 krajów, tysiące bezpłatnych szkoleń, wykładów i debat. W poniedziałek, 14 listopada, startuje dziewiąta edycja Światowego Tygodnia Przedsiębiorczości. To największe na świecie... 58
  • Strach przed Ameryką 13 lis 2016, 20:00 Wieszczenie końca cywilizacji zachodniej z powodu zwycięstwa Trumpa jest równie bezsensowne, jak niezdrowa radość, że konserwatywny miliarder wystrychnął na dudka liberalne elity. 60
  • Trump chce silnego NATO 13 lis 2016, 20:00 Sojusz jest kluczem do utrzymania pokoju w Europie. Nowy prezydent doskonale to rozumie – mówi James Carafano, wiceprezes Heritage Foundation, który doradzał Trumpowi w czasie kampanii w sprawach międzynarodowych. 65
  • Wszyscy ludzie prezydenta 13 lis 2016, 20:00 W nowej administracji nie zabraknie republikańskich jastrzębi, dlatego na poważną rewolucję w polityce zagranicznej USA na razie się nie zanosi. 66
  • Trump jak Cejrowski i Jaworowicz 13 lis 2016, 20:00 Niektóre ważne europejskie rządy nie zachowywały się zbyt roztropnie w sprawach wyborów w USA. Choć miesiącami to Clinton wydawała się faworytką, oczywiste było, że duże szanse ma Donald Trump. Rząd Włoch postawił właściwie... 68
  • Cztery kąty i mózg piąty 13 lis 2016, 20:00 Dość nieoczekiwanie w architekturze przymiotnik „inteligentny” w odniesieniu do domu zaczyna oznaczać obszary dalekie od hi-techu. 70
  • Know How 13 lis 2016, 20:00 Webb dojrzy początek KOSMICZNY TELESKOP JAMESA WEBBA BĘDZIE MÓGŁ DOSTRZEC PIERWSZE GWIAZDY I GALAKTYKI, KTÓRE POWSTAŁY PO WIELKIM WYBUCHU. Teleskop Jamesa Webba to połączony projekt NASA oraz agencji kosmicznych Europy i Kanady. W... 72
  • Pułapki empatii 13 lis 2016, 20:00 Pochylając się z troską nad cudzym nieszczęściem, sami możemy ulec temu cierpieniu tak, że nas obezwładni i uniemożliwi sensowną reakcję. 74
  • Szusowanie w rytmie walca 13 lis 2016, 20:00 Mówiący po polsku instruktorzy i kelnerzy oraz długa jak zimowa noc lista atrakcji – Austria coraz intensywniej zabiega o turystów z Polski. Kusi świetną infrastrukturą i na dodatek obiecuje śnieg jeszcze przed sezonem. 78
  • Gdzie pojechać, żeby zjechać 13 lis 2016, 20:00 Góry górom nierówne. Podpowiadamy, gdzie najlepiej szusować w tym sezonie. 80
  • Zanim przypniesz deski 13 lis 2016, 20:00 Co zabrać ze sobą na stok? Dobrą kondycję i odpowiedni sprzęt. Podpowiadamy, jak je zdobyć. 86
  • Kiedy brakuje powietrza 13 lis 2016, 20:00 O przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc słyszało zaledwie 3 proc. Polaków – wynika z badań przeprowadzonych przez Polskie Towarzystwo Chorób Płuc. Jej główną przyczyną jest palenie papierosów, a choruje na nią co czwarty palacz. Warto więc o niej mówić w kraju, gdzie nałogowo... 88
  • Kiedy świat uczula 13 lis 2016, 20:00 Alergia dotyka dziś nawet 40 proc. Polaków, a ten odsetek wciąż rośnie. Radzimy, jak ją rozpoznawać i jak z nią żyć. 92
  • Jak chronić skórę 13 lis 2016, 20:00 Słowo „hypoalergiczny” umieszczone na kosmetyku nie oznacza, że jest on odpowiedni dla alergików. W jego składzie mogą być substancje szkodliwe albo alergizujące – mówi Ewa Daniel, toksykolog. 96
  • Długa wojna o podbrzusze 13 lis 2016, 20:00 Rozwój medycyny jest widoczny i oczywisty. Opowieść o postępie w ginekologii to opowieść o heroizmie i kosztach postępu, które ponoszą reformatorzy i niewinne ofiary. Ale tak już się toczą sprawy naszego świata, że rozum nie jest w nim szczególnie ceniony. 98
  • Rihanna: grzeczna dziewczynka, kusicielka,diwa 13 lis 2016, 20:00 Charyzmatyczna dziewczyna z Barbadosu przez 11 lat pracowicie pięła się na muzyczny Parnas. Dziś gra z Paulem McCartneyem i to ona sprawiła, że ex-Beatles wrócił na szczyt listy przebojów. 102
  • Pamiętać, żeby żyć 13 lis 2016, 20:00 Kanadyjska gwiazda kina artystycznego Atom Egoyan odbierze nagrodę na bydgoskim festiwalu Camerimage. 106
  • Wypełnić świat jakością 13 lis 2016, 20:00 Nie chcę, by świat wyglądał, tak jak wygląda, i staram się go naiwnie zmieniać – mówi raper Ten Typ Mes. Właśnie ukazała się jego nowa płyta „Ała.”. 108
  • Książki 13 lis 2016, 20:00 „House of Cards”p.n.e. Robert Harris „Trylogia Imperium Rzymskie” Albatros Jeśli ktoś lubi serial „House of Cards” z genialnym Kevinem Spaceym, to powinien sięgnąć po „Trylogię Imperium Rzymskie”. Zanim został pisarzem,... 110
  • Muzyka, Film 13 lis 2016, 20:00 Jezu, jak się cieszą Coroczny dokument z tradycyjnie już najbardziej hipsterskiej trasy koncertowej w Polsce. Tym razem kuratorem i twarzą przedsięwzięcia był Organek kierujący, ze świetnym skutkiem, firmową Orkiestrą. Jego występy na... 111
  • Siła słabości kobiet 13 lis 2016, 20:00 MAŁGORZATA OHME Gdyby ktoś zapytał mnie miesiąc temu o wybory w Stanach, powiedziałabym, że zwycięży Hillary Clinton. Kobieta po przejściach, silna, stabilna, polityk z krwi i kości. Ktoś, kto dla wielu kobiet stanowiłby przykład... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany