Historię „Orła” trzeba zamknąć

Historię „Orła” trzeba zamknąć

ORP Orzeł, fot. Wikipedia
20 maja wyruszyła najszerzej zakrojona wyprawa poszukiwawcza wraku słynnego polskiego okrętu podwodnego.

Rafał Skórski

Historycy biorą pod uwagę osiem hipotez dotyczących zaginięcia w 1940 r. na Morzu Północnym okrętu podwodnego ORP „Orzeł”. W grę wchodzi zatopienie przez nieprzyjacielski albo aliancki (omyłkowo) okręt nawodny, podwodny lub samolot, zatonięcie z powodu wejścia na minę albo nieszczęśliwy wypadek na samej jednostce. Działania uczestników projektu „Santi Odnaleźć »Orła«” od samego początku (pierwsza wyprawa odbyła się w 2014 r. i powtarzana była w kolejnych latach) koncentrują się na tezie, iż polska jednostka zatonęła w wyniku zbombardowania przez bratni samolot. W zeszłym roku dodatkowo zweryfikowali oni (negatywnie) hipotezę o tym, że „Orzeł” został zatopiony w wyniku ataku niemieckiego ścigacza S13 u wybrzeży Holandii. Sprawdzonych wówczas zostało 80 wytypowanych pozycji, w których mógł się znajdować wrak.

Zatopieni przez swoich?

Prace poszukiwawcze prowadzone przez ekipę Santi, składającą się m.in. z doświadczonych nurków, hydrografów i historyków, podobnie jak podczas poprzednich wypraw koncentrować się będą w rejonie położonym na zachód od brytyjskiego sektora patrolowania, podczas II wojny światowej oznaczonego jako „A1”. Wskazany on został w raportach brytyjskiego RAF jako miejsce zrzucenia w godzinach porannych 3 czerwca 1940 r. przez samolot Lockheed Hudson bomb głębinowych na nieustalony okręt podwodny. Wyznaczenie miejsca prowadzenia badań poprzedzone zostało wieloletnimi kwerendami archiwów brytyjskich i niemieckich w poszukiwaniu dokumentów i informacji pozwalających na weryfikację hipotezy, czy okrętem stanowiącym cel tego ataku mógł być polski „Orzeł”.

Analizom poddane zostały też tak istotne dla określenia obszaru poszukiwań okoliczności, jak możliwy błąd nawigacyjny, również na skutek niedoskonałości sprzętu. Przeanalizowano też wszelkie dostępne dane dotyczące wraków zalegających w rejonie poszukiwań. – W poprzednich latach sprawdzaliśmy miejsce w promieniu 10 mil od domniemanego ataku, a w 2015 r. dokładnie zbadaliśmy także kwadrat o powierzchni 120 km kwadratowych. Nie było w nim żadnych wraków. Obecnie prace poszukiwawcze chcemy prowadzić na obszarze dziesięciokrotnie większym – opowiada Tomasz Stachura, szef projektu, nurek i właściciel firmy Santi, produkującej skafandry dla nurków technicznych. Tym razem wyprawa wypłynęła z Polski, a nie jak uprzednio ze Szkocji. – Dzięki wsparciu Instytutu Morskiego w Gdańsku mamy do dyspozycji jednostkę hydrograficzną wyposażoną w najlepszy dostępny obecnie na świecie sprzęt do poszukiwań – dodaje Tomasz Stachura. Cała operacja na Morzu Północnym potrwa też zdecydowanie dłużej, nie kilka dni jak dotychczas, lecz aż trzy tygodnie.

Wrak pozostanie na miejscu

Tomasz Stachura chce wreszcie do tragicznych losów „Orła” dodać zakończenie. Uważa, że okręt prędzej czy później na pewno zostanie odnaleziony. Przekonanie to wynika z faktu, że dno Morza Północnego jest coraz bardziej intensywnie badane ze względu na zalegające w nim surowce naturalne. – Najgorsza byłaby sytuacja, w której „Orzeł” zostałby już dawno odnaleziony i mylnie zidentyfikowany, a teraz funkcjonuje w obiegowej opinii pod inną nazwą, bo nikt nie pokusił się, by go dokładnie sprawdzić. Takie rzeczy dzieją się bardzo często. Na Bałtyku jest cała masa wraków błędnie zidentyfikowanych – wyjaśnia inicjator projektu Santi „Odnaleźć »Orła«”. Jednak nawet jeśli tegoroczna wyprawa zakończyłaby się sukcesem, to „Orzeł” raczej na pewno nie zostanie wydobyty na powierzchnię. Jednostka cały czas pozostaje w dyspozycji polskiej Marynarki Wojennej, zastrzeżenia do takiej decyzji mogłyby też wnosić rodziny marynarzy, którzy zginęli na jej pokładzie.

– Jestem przeciwnikiem dzielenia skóry na niedźwiedziu, ale jeśli okręt zostałby rzeczywiście zlokalizowany, to konieczna byłaby wnikliwa inwentaryzacja wraku. Przy tej okazji pojawiłaby się także możliwość zrobienia fantastycznych zdjęć – przyznaje Tomasz Stachura. On sam, oprócz prowadzenia firmy i nurkowania głębinowego, ma jeszcze jedną pasję: fotografię podwodną. Na jej polu odnosi też międzynarodowe sukcesy. Trzy lata temu jego zdjęcie, ukazujące w pełnej okazałości za pomocą mozaiki złożonej z 650 fotografii wrak XVI-wiecznego statku „Mars”, znalazło się na okładkach niemieckiej i szwedzkiej edycji magazynu „National Geographic”. Taki sposób prezentacji zatopionej jednostki dawałby szansę na stworzenie wirtualnego muzeum ORP „Orzeł”. Można by się w nim poruszać po wraku niczym w grze komputerowej, bez konieczności zanurzania się. Zwiedzający widzieliby dokładnie to, co oglądają nurkowie penetrujący jednostkę. Fragment kadłuba mógłby także posłużyć do budowy pomnika załogi „Orła”.

Zdjęcia nie oddają ogromutragedii na orp „grom”

W zeszłym roku Tomaszowi Stachurze udało się już sfotografować inny z wraków polskiego okrętu z okresu II wojny światowej. Był nim zatopiony 4 maja 1940 r. przez samolot niemiecki w Rombakkenfjordzie pod Narwikiem niszczyciel ORP „Grom”. Nurkowanie na nim jest o tyle trudne, że leży on na głębokości 110 m, co sprawia, że nurek może tam przebywać jedynie ok. 20 minut. – Zawsze chciałem zrobić zdjęcie godła na rufie wraku polskiego okrętu. Fotografując je na „Gromie”, pomyślałem, że pragnąłbym doczekać chwili, gdy skieruję obiektyw na to znajdujące się na kiosku „Orła” – mówi Tomasz Stachura. Jak opowiada, wrak jest w stanie niemal idealnym.

– W wyniku eksplozji własnej amunicji będącej efektem nalotu okręt został rozpołowiony i jedna część zaległa na drugiej. Ten widok potęguje ogrom tragedii tego, co się tam wydarzyło – opowiada Tomasz Stachura. „Grom” nie został dotąd spenetrowany przez nurków rekreacyjnych, bo dla Norwegów stanowi podwodny cmentarz, przez co badać go można jedynie pod nadzorem, a i to nadzwyczaj rzadko. Dzięki temu do dziś wokół wraku można znaleźć niezniszczone wyposażenie marynarzy takie jak buty czy hełmy. Podobny stan zachowania wrakuORP „Orzeł” byłby spełnieniem marzeń nie tylko uczestników projektu organizowanego pod auspicjami Santi, ale także wszystkich tych, którym na sercu leży wyjaśnienie losów polskiego okrętu podwodnego i jego bohaterskiej załogi. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 21/2017
Więcej możesz przeczytać w 21/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2017 (1787)

  • Wolności oddać nie umiem 21 maj 2017, 20:00 Jak nasi parlamentarzyści nie uchwalą raz na jakiś czas jakiegoś zakazu, ewentualnie nakazu, to po prostu nie mogą. Jakby nie zaistnieli. 3
  • Info radar 21 maj 2017, 20:00 „Wiedźmin” z Netflixem Rok temu fani prozy Andrzeja Sapkowskiego, zauroczeni „Grą o tron”, napisali petycję skierowaną do HBO z prośbą o realizację serialu o przygodach Geralta z Rivii. Niestety, amerykańska telewizja pozostała... 6
  • Niedyskrecje parlamentarne 21 maj 2017, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK W PLATFORMIE SŁYCHAĆ, ŻE GRZEGORZ SCHETYNA JEST PRZEKONANY, iż Donald Tusk buntuje przeciwko niemu posłów, o czym pisałyśmy już w ubiegłym tygodniu. – Grzesiek uważa, że Tusk już zaangażował się w... 8
  • Obraz tygodnia 21 maj 2017, 20:00 42,2 % polskich internautów (najwięcej na świecie) korzysta z adblocków. Tuż za nimi są użytkownicy z Wielkiej Brytanii (38,8 proc.) i Irlandii (37,2 proc.). Przegrana Martyna Wojciechowska Dr Aleksandra Przegalińska ujawniła, że ekipa... 10
  • Zdarzyło się jutro 21 maj 2017, 20:00 Artysta tygodnia? Maryla Narodowicz. UNIA EUROPEJSKA ZAPROPONOWAŁA POLSCE PRZYJĘCIE 7 TYS. ZAMACHOWCÓW. Rząd zdecydowanie odmówił, ignorując także wezwanie papieża Franciszka, aby każda parafia przyjęła jedną rodzinę zamachowców.... 14
  • Lewo 21 maj 2017, 20:00 Echo WIELE, WIELE LAT TEMU, GDY POLSKA DOPIERO BUDOWAŁA SWOJĄ DEMOKRACJĘ, ks. Józef Tischner zapytywał, co to znaczy, że jakaś idea jest demokratyczna? To ważne pytanie, bo przecież „demokracja” to szerokie pojęcie i pod jej szyld... 16
  • Prawo 21 maj 2017, 20:00 Jan Wróbel, zawodowy nauczyciel, dziennikarz, publicysta Hajda na (m)uczelnię! NIEPOKOJĘ SIĘ KAŻDEGO DNIA. Przeczytałem w internecie, że matura słusznie nazywa się „egzaminem dojrzałości”. Otóż młodzi ludzie „dokonają za... 16
  • Nie muszę być liderem Nowoczesnej 21 maj 2017, 20:00 Wyborców poruszyła historia moja i Joanny. Ale nie ma co rozgrywać tego PR-owo – mówi Ryszard Petru, lider Nowoczesnej. 18
  • Petru dla „Wprost” po raz pierwszy o związku ze Schmidt. „Wyborców poruszyła historia moja i Joanny” 21 maj 2017, 20:00 – Wyborców poruszyła historia moja i Joanny. Ale nie ma co rozgrywać tego PR-owo – mówi w rozmowie z „Wprost” Ryszard Petru. Przewodniczący Nowoczesnej komentuje też spadki w sondażach i rywalizację z Platformą Obywatelską. Pada też zaskakująca deklaracja. – Nie muszę być... 18
  • Wygrana „układu” 21 maj 2017, 20:00 JAN ROKITA W tym samym czasie, gdy w Polsce, ku powszechnej uldze i satysfakcji, Jarosław Kaczyński wycofuje się z planu ograniczenia do dwóch kadencji burmistrzom, Emmanuel Macron, ku powszechnemu entuzjazmowi, wprowadza niemal identyczny... 21
  • Życie w rękach ministra 21 maj 2017, 20:00 Sprawiedliwość w wymierzaniu kary to nie jest widzimisię z ulicy – mówią sędziowie SN. Minister Ziobro na drugiej szali kładzie społeczne poczucie sprawiedliwości. 22
  • Szkoła bicia 21 maj 2017, 20:00 Pobita w Gdańsku gimnazjalistka kilka dni wcześniej zgłaszała szkolnemu pedagogowi, że czuje się zagrożona. Odeszła z kwitkiem. 26
  • Macierewicza kłopot główny 21 maj 2017, 20:00 Kompromitacja Wacława Berczyńskiego uderza w wiarygodność smoleńskiej podkomisji. I w pozycję Antoniego Macierewicza. 28
  • Kierowanie armią powinno zastąpić kontrolę 21 maj 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Przez blisko 28 lat, po przemianach po 1989 r., kształtuje się „doktryna” kierowana Siłami Zbrojnymi przez polityków dzierżących ster rządów w Polsce. W obiegowym języku określa się to mianem... 31
  • Jarosław kontra Jarosław 21 maj 2017, 20:00 Jarosław Gowin szykuje się na wybory samorządowe. Gra toczy się o realną siłę wicepremiera. 32
  • Wizerunek w polityce jest najważniejszy 21 maj 2017, 20:00 Nie pomagamy sobie w budowaniu pozytywnego przekazu o Polsce. Wielu ludzi wypowiada się publicznie, nie bardzo zastanawiając się, jak to zostanie w świecie odebrane – mówi Anna Maria Anders. 34
  • Chłopak, kałasznikow i dziewczyna – normalna rodzina 21 maj 2017, 20:00 EWA WANAT Portret polskiej rodziny we wnętrzu, pierwsza połowa XXI w. – mama, tata, dzieci, w tle bunkier. Kilkuletnia dziewczynka w białych rajstopkach i różowej sukienusi ściska w rękach giwerę nieco mniejszą niż ta, którą dzierży... 36
  • Udar atakuje Polaków 21 maj 2017, 20:00 Zbigniew Wodecki, a wcześniej Krzysztof Globisz i Michał Figurski. Znane osoby, które miały udar, zwracają uwagę na groźną chorobę, która jest trzecią najczęstszą przyczyną śmierci Polaków. 38
  • Polski proton w służbie zdrowia 21 maj 2017, 20:00 Dzięki Unii Europejskiej pojawiła się w Polsce szansa leczenia najcięższych nowotworów radioterapią protonową. 43
  • Kobiety, które wiedzą, co to jest aborcja 21 maj 2017, 20:00 Niektórzy widzą w aborcji zabijanie, inni prawo do własnego ciała. A aborcja w Polsce to przede wszystkim strach i samotność kobiet. 45
  • Najszybsi w pomnażaniu złotówek 21 maj 2017, 20:00 Kto radzi sobie lepiej w biznesie: prywatni właściciele czy menedżerowie z politycznego nadania? Oto wyniki trzeciej edycji naszego rankingu Polskich Gepardów. 50
  • Gospodarka złapała wiatr w żagle 21 maj 2017, 20:00 Nastroje przedsiębiorców są najlepsze od 2011 r. Mamy dwucyfrowe wzrosty w leasingu, który jest doskonałym miernikiem aktywności firm – mówi Mariusz Adamiak z PKO BP. 54
  • Na górnictwie da się zarobić 21 maj 2017, 20:00 Bez inwestycji polskie kopalnie się nie obronią. Niezależnie od tego, jakich sztuczek finansowych dokona rząd. 56
  • Klarnet, ropa, fota 21 maj 2017, 20:00 Polaroid, tak, ta słynna firma od aparatów, które od razu wywołują zdjęcia, została kupiona przez rodzinę Smołokowskich. Nazwisko nic nie mówi? Sławomir Smołokowski to jeden z głównych bohaterów naszej listy 100 najbogatszych Polaków. 60
  • Szukanie szans w labiryncie wyzwań 21 maj 2017, 20:00 Mimo wszystko powiało optymizmem podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach. 62
  • Kluczowy element rewolucji 21 maj 2017, 20:00 Panie prezesie, podczas EKG w Katowicach wiele mówiło się o innowacjach, również w kontekście małych i średnich firm. Tomasz Haiduk, dyrektor branż przemysłowych w Siemensie, członek zarządu: W ostatnich kilku tygodniach... 63
  • Chce się płakać 21 maj 2017, 20:00 Największy w historii atak hakerski pokazuje, że w wielu instytucjach procedury bezpieczeństwa istnieją tylko na papierze. 64
  • Know How 21 maj 2017, 20:00 Wielki jak Samsung To jest telefon, który sprawia, że ludzie się za tobą oglądają. Galaxy S8+, choć może przerażać swoimi rozmiarami (6,2 cala), to jest piękny. Strategia Samsunga, czyli tworzenie telefonów z zakrzywionymi ramkami,... 66
  • Zielony nurt energii 21 maj 2017, 20:00 Dziś Wisła praktycznie nie wpływa na rozwój gospodarczy Polski. Może się to niedługo zmienić, bo rząd zamierza przywrócić żeglowność i budować kolejne kaskady na rzece. 68
  • Największa polska droga 21 maj 2017, 20:00 Uregulowana Wisła może być sposobem na zapchane drogi i źródłem dodatkowej, odnawialnej energii. 70
  • Know-how dla rolnictwa 21 maj 2017, 20:00 Polscy rolnicy w odróżnieniu od ich zachodnich sąsiadów nie mają dużych połaci ziemi. Koncentrują się na uzyskaniu jak największych plonów z hektara. Pomagają im w tym nowe technologie i genetyka. 72
  • Polska droga cyfrowej transformacji 21 maj 2017, 20:00 Cyfryzacja ma być w najbliższych latach jednym z fundamentów rozwoju polskiej gospodarki. 75
  • Carsson 4 startup 21 maj 2017, 20:00 Carsson Car Rental wychodzi naprzeciw potrzebom początkujących przedsiębiorców i minimalizuje formalności związane z wynajmem auta. 76
  • Z motyką na księżyc? 21 maj 2017, 20:00 Kosmos jeszcze nigdy nie był tak bliski. Także dla polskich firm i naukowców. 77
  • Apetyt na firmę 21 maj 2017, 20:00 Fuzje i przejęcia pozwalają firmom rosnąć, zwiększać udział w rynku czy zyskiwać dostęp do nowych technologii. 78
  • Targi w warszawskim Nadarzynie jak w Berlinie 21 maj 2017, 20:00 Targi służą promocji polskiej gospodarki – mówi prezes Ptak Warsaw Expo Tomasz Szypuła. I zapowiada coraz więcej imprez rangi krajowej i międzynarodowej. 80
  • Mały gość w hotelu 21 maj 2017, 20:00 Hotele zaczynają rozumieć, że dzieci mają coraz większy wpływ na decyzje zakupowe rodziców, dlatego coraz chętniej przygotowują oferty dla najmłodszych gości. 82
  • Nasz własny eliksir młodości 21 maj 2017, 20:00 Wykorzystywanie własnych mechanizmów naprawczych organizmu to najnowszy trend w medycynie regeneracyjnej. 86
  • Stent i balonik 21 maj 2017, 20:00 Spektakularny sukces polskich kardiologów – opracowali nowoczesną metodę leczenia chorych na miażdżycę. 88
  • Czego Twój wnuk nie będzie umiał 21 maj 2017, 20:00 DR MATEUSZ GRZESIAK Nie strzelisz z łuku do dzikiej zwierzyny. Nie zbudujesz sam domu z cegieł. Rodzic nie wybierze dla Ciebie partnera. Ale napiszesz e-maila. Zrozumiesz słowa w innym języku i poprowadzisz samochód. Niektóre umiejętności... 89
  • NATO na respiratorze 21 maj 2017, 20:00 Rosja jest dziś bardzo słaba, to właściwy moment, żeby przygotować się na gorszy scenariusz. Niestety na Starym Kontynencie tylko kraje Europy Wschodniej chcą się jeszcze bronić – mówi George Friedman. 91
  • Praworządność i imigranci w służbie Gazpromu 21 maj 2017, 20:00 Unia dobrze wie, że nie jest w stanie zmusić polskiego rządu do ustępstw w sprawie Trybunału Konstytucyjnego czy przyjmowania imigrantów. Moralizowanie może się jednak przydać w znacznie poważniejszych kwestiach. Gazpromianie, jak nazywa... 93
  • Historię „Orła” trzeba zamknąć 21 maj 2017, 20:00 20 maja wyruszyła najszerzej zakrojona wyprawa poszukiwawcza wraku słynnego polskiego okrętu podwodnego. 94
  • Piraci: przygoda, komedia, horror 21 maj 2017, 20:00 Ci złoczyńcy nie łupią, lecz przynoszą pieniądze, i to niemałe. Chodzi oczywiście o „Piratów z Karaibów”, których 5. część właśnie wkracza do kin. 96
  • Widzu, krocz ze mną 21 maj 2017, 20:00 „Twin Peaks” to serial, który zmienił telewizję. Wraca po ćwierć wieku. Od 22 maja HBO pokaże nowe odcinki. 100
  • Ciemna strona księżyca 21 maj 2017, 20:00 Rafael Kapeliński nakręcił film „Butterfly Kisses”, cichy i skromny, ale świetny. I bardzo mocny. Zdobył już nagrodę w Berlinie i na festiwalu Netia Off Camera. 102
  • Talent z innego świata 21 maj 2017, 20:00 Rolami w „Obcym: Przymierze” i „Song to Song” Michael Fassbender ponownie dowodzi, że może zagrać wszystko. 104
  • Wydarzenie 21 maj 2017, 20:00 TEATR Nekrodance w Polsce trwa To „Wesele” brzmi bardzo aktualnie. Arcydramat znów opowiada o Polakach, naszym wiecznym chocholim tańcu. Ale jak może być inaczej, skoro w kraju A.D. 2017 wciąż dyskutujemy z upiorami przeszłości, a... 106
  • Koniecznie! 21 maj 2017, 20:00 KSIĄŻKA Izrael w pigułce CHOCIAŻ SHALEV JEST ZA GRANICĄ MNIEJ ZNANY OD AMOSA OZA I ETGARA KERETA, należy do czołówki literatury izraelskiej. Może nie jest tak rozpoznawalny, bo powieści wydaje rzadko,na co dzień koncentrując się na... 107
  • Powyżej średniej 21 maj 2017, 20:00 muzyka Trzyma się mocno Sheryl Crow już w początkach kariery, dzięki estradowej charyzmie i świetnym piosenkom, wykazała unikatową zdolność wpisania się w panteon klasyków gitarowego rocka. Dzieliła scenę z największymi gwiazdami... 108
  • Bez entuzjazmu 21 maj 2017, 20:00 DVD Traktat ą la Coelho Warto obejrzeć „Ukryte piękno”. Film Davida Frankela, skądinąd sprawnego hollywoodzkiego rzemieślnika, przypomina, co znaczą wyświechtane zwroty krytyków: „żerowanie na prostych uczuciach”, „tanie... 110
  • Kayah: To się państwu spodoba 21 maj 2017, 20:00 CIĘŻKO MNIE WYCIĄGNĄĆ DO KINA CZY TEATRU, A KIEDY JUŻ SIĘ UDA, to z teatru zawsze wychodzę z podziwem dla gry aktorskiej i dla niezwykłego kontaktu, jaki aktor nawiązuje z widownią. Wstyd się przyznać, ale ostatnio byłam w teatrze... 112
  • Bruksela: interesy, a nie idioci 21 maj 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Tak, Unia Europejska jest zbiurokratyzowana – choć, prawdę mówiąc, wiele jej krajów członkowskich jest zbiurokratyzowanych bardziej. UE jest coraz mniej demokratyczna, choć jednocześnie rzeczownik „demokracja”... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany