Nie spalmy przyszłych ofiar w ogniu rewolucji

Nie spalmy przyszłych ofiar w ogniu rewolucji

Molestowanie
Molestowanie / Źródło: Fotolia / Gina Sanders
Reakcje na tekst „Papierowi feminiści” to przełom. Po raz pierwszy publiczność stanęła po stronie ofiar molestowania seksualnego. Teraz czas na kolejny etap – dyskusję o prawie sprawców do obrony.

Jeszcze niedawno wydawało się, że długo trzeba będzie czekać, by odruchową reakcją opinii publicznej na ujawnienie molestowania nie było podważanie wiarygodności ofiary. Między innymi z tego właśnie powodu rzadko ujawnia się przypadki molestowania. Trzeba pokonać nie tylko wewnętrzny opór przed przyznaniem się do bycia ofiarą, ale i mieć w sobie gotowość na ostrzał. Dobro sprawcy w ocenie środowiskowej było dotychczas zazwyczaj stawiane na pierwszym miejscu. Tekst „Papierowi feminiści”, opublikowany w zeszłym tygodniu w „Codzienniku Feministycznym” pokazał, że dokonał się przełom. Proces zmiany postaw doszedł do kluczowego momentu: po raz pierwszy w publicznej przestrzeni powszechnie dano wiarę ofiarom. Zdarzały się oczywiście wątpliwości, pomruki pytających o dowody, ale najbardziej widoczna reakcja to poważne potraktowanie słów pokrzywdzonych. Przypomnijmy, że autorki opisały ordynarne, seksistowskie komentarze, wymuszanie kontaktu fizycznego, seksu, uzależnianie od niego perspektywy awansu, przemoc fizyczną, a nawet gwałt w wykonaniu, jak to określiły, „czołowego lewicowego publicysty” oraz ważnego redaktora dużej gazety. Na koniec napisały: „Jakubie Dymku, Michale Wybieralski, nie chcemy takich feministów, nie chcemy takiej lewicy”.

Wiadomo więc, że opisywane przykłady dotyczą robiącego imponującą karierę publicysty „Krytyki Politycznej” i również błyskawicznie awansującego szefa serwisu Wyborcza.pl. Kilka godzin po publikacji naczelni „Gazety Wyborczej” oświadczyli, że Wybieralski został zawieszony w obowiązkach, a wydawnictwo Agora uruchomiło procedurę wyjaśnienia sprawy. Po jakimś czasie zerwanie współpracy z Dymkiem ogłosiła też „Krytyka Polityczna” i inne tytuły, dla których pisał. Reakcja była więc natychmiastowa i jednoznaczna. Taka reakcja szefów redakcji jest zrozumiała. Po pierwsze, to na pracodawcach spoczywa prawny obowiązek wyjaśnienia zgłoszenia o molestowaniu, a po drugie, opiniotwórcze media mają prawo nie chcieć współpracować z osobami oskarżanymi o molestowanie. Zwłaszcza te, dla których wrażliwość społeczna jest sprawą sztandarową. Kobiety wystąpiły jawnie, wiele ryzykując. Ich odwaga przyniosła efekty, ich słów nie zlekceważono i nie podważono. Tym samym w polskiej opinii publicznej nastąpiła rewolucyjna wręcz przemiana. Nareszcie.

OFIARA TO NIE PANIENKA

Kiedy prawie trzy lata temu tygodnik „Wprost” opublikował teksty o molestowaniu i mobbingu w redakcji „Faktów” TVN, wybuchły emocje. Jednak nie wywołało ich poczucie solidarności z ofiarami czy współczucie dla nich, tylko obawy o dobre imię wskazanego przez podwładne szefa „Faktów” Kamila Durczoka. To jego zawodowy dorobek był przedmiotem troski komentatorów. Jedna z dziennikarskich gwiazd dziwiła się w radiowym programie, że można podważać wiarygodność cenionego dziennikarza na podstawie zeznań „jakiejś panienki”. Tak nazwała ofiarę. Nie było wątpliwości, że bardziej liczył się znany i lubiany przez widzów dziennikarz niż anonimowa kobieta. Po reakcjach na artykuł „Wprost” inne pracownice mogły nabrać pewności, że nikt nie weźmie ich w obronę, jeśli i one się poskarżą. Tyle na temat reakcji środowiskowej. Oficjalnie natomiast sprawę próbowano wyjaśnić. TVN powołał w tym celu komisję, a Durczok został zwolniony z pracy. Teraz tę sprawę bada sąd w utajnionym procesie, który wytoczył Durczok. Od tamtej publikacji aż do ubiegłego tygodnia niewiele się zmieniło, jeśli chodzi o reakcje na sygnały pokrzywdzonych kobiet. Działo się tak mimo tego, że w mediach mówi się dużo i pisze o zjawisku victim blaming, czyli zrzucaniu winy na ofiarę przestępstwa seksualnego i o trywializacji molestowania, czyli traktowaniu niechcianych zachowań jako żartu, specyficznego stylu bycia. Zwłaszcza akcja #MeToo pokazała mizerną świadomość na ten temat. W dyskusjach chętnie się zgadzano, że seksistowskie żarty to molestowanie, a wymuszanie seksu to nie uwodzenie i wydawałoby się, że przynajmniej w lewicowych, liberalnych światopoglądowo środowiskach sprawa jest oczywista, aż naraz reporterka Anna Śmigulec opowiedziała o swoim #MeToo w „Wysokich Obcasach”. Pisarz Janusz Rudnicki, siedząc z nią i jej koleżanką w kawiarni, zawołał do stojącego w drzwiach kolegi: „Chodź, kurwy już są”. Po tej opowieści magiczna bańka pękła. Okazało się, że wpływowe znajome pisarza, owszem, zauważają, że ten wulgarnie żartuje, ale traktują to jako jego urok, który trzeba umieć dostrzec. A stawianie pisarza w jednym rzędzie z molestatorami uważają za krzywdzące. Najbardziej zdumiewające było to, że taki pogląd poparły ikony polskiego feminizmu. Stało się jasne, że cała robota musi się zacząć od nowa – skoro one nie widzą, że uprawiają właśnie victim blaming i że trywializują przemoc seksualną, to kto ma to umieć rozpoznać? Aż tu nagle „Codziennik Feministyczny” odpalił „Papierowych feministów”. I wszystko się zmieniło.

SPRAWCA MOŻE SIĘ BRONIĆ

Domyślam się, że wielu mężczyzn dopadł strach. Panowie, którzy lubią porechotać przy speszonych koleżankach, mają prawo się bać. A jeśli to o nich będzie następny tekst? „Codziennik Feministyczny” ogłosił, że zbiera takie historie, szukają ich również wielkie media. Nie trzeba mieć na sumieniu dziennikarki, żeby dostać się ze swoimi grzechami na łamy. Wiadomo już, że to, co do tej pory było takie zabawne albo przyjemne, z dnia na dzień może uciąć karierę. Konsekwencje mogą być naprawdę dotkliwe.

Teraz nie da się już zrobić z ofiary „panienki”, histeryczki albo sztywniary, reakcje będą poważne. To bardzo dobrze. Nasze standardy idą w górę, rozwijamy się społecznie. A jednak nie wszystko w tej historii jest dobrze załatwione. Sprawa Michała Wybieralskiego raczej nie budzi wątpliwości, on nie podważa zarzutów, a komisja je bada. Natomiast Jakub Dymek, który został obciążony oskarżeniem o gwałt, stanowczo mu zaprzecza. Punkt pierwszy tej sprawy został załatwiony dobrze, opinia publiczna poważnie potraktowała ofiarę. Ale jest jeszcze punkt drugi – prawo oskarżonego do obrony, a tego opinia publiczna mu odmawia. Nie chodzi o obronę przed sądem, bo to może zrobić, ale o prawo do przedstawienia swoich racji. Dymka słuchać nie można, bo to odbiera wiarygodność ofierze, tak się tę sprawę przedstawia. A pytanie brzmi, czy to dobry kierunek. Po dokonaniu przełomu, jakim jest przeniesienie troski z oskarżanych na ofiary, nadszedł teraz moment, by pomyśleć, jak nie spalić tego osiągnięcia w ogniu rewolucji. W „Codzienniku” adwokat Piotr Barczak napisał: „Gdyby pod tym tekstem podpisała się reporterka albo jeszcze lepiej reporter, to uznalibyśmy go za świetnie udokumentowany. Osiem różnych źródeł, pięć jawnych, gratulacje dla autora”. Gdyby pod tym tekstem podpisała się reporterka albo reporter, przed publikacją próbowałaby porozmawiać z oskarżanymi. Może warto przyjąć na klatę fakt, że Dymek ma prawo się bronić? Owszem, robi to w fatalnym stylu, bo próbuje zdyskredytować kobietę, która go oskarża, tłumacząc jej zachowanie traumą po gwałcie w dzieciństwie, jednak prawa do obrony poza sądem, w oczach środowiska i opinii publicznej, nie można mu odmawiać. Dymek i Wybieralski zostali już ukarani, właśnie zostały przerwane ich obiecujące kariery. Na pewno będą kolejne takie sprawy. Warto się zastanowić, jak je przedstawiać i jak na nie reagować, żeby i one były traktowane z najwyższą powagą. Szkoda byłoby stracić to osiągnięcie, a to możliwe, jeśli przyjmiemy, że racja ofiary jest jedyna, a sprawcy nie należy słuchać. Trzeba wypracować nieformalne standardy postępowania w takich sytuacjach. Jakie? To temat do najbliższej debaty. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 49/2017
Więcej możesz przeczytać w 49/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2017 (1814)

  • Porozmawiajmy o Polsce 3 gru 2017, 20:00 35 lat temu, 5 grudnia 1982 r., ukazało się pierwsze wydanie „Wprost”. Pamiętacie, co robiliście w tym dniu?Ja, szczerze mówiąc, nie bardzo, ale zważy wszy, że po pierwsze obowiązywał stan wojenny, po drugie mieszkałem w mieście... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 3 gru 2017, 20:00 Prezydent Andrzej Duda spędził andrzejki w Wietnamie 12
  • Obraz tygodnia 3 gru 2017, 20:00 140 krajów obejmuje obszar, na którym siecią stacji telewizyjnych Discovery będzie kierować nasza rodaczka Katarzyna Kieli Wygrana Meghan Markle Aktoreczka, która znalazła swojego księcia, wejdzie do brytyjskiej rodziny królewskiej i... 14
  • Info radar 3 gru 2017, 20:00 Wszyscy przyjaciele Kima Mimo powszechnego oburzenia świata, sankcji ONZ i groźnych pomruków ze strony USA Korea Północna wystrzeliła kolejny pocisk balistyczny, zdolny do przenoszenia głowic jądrowych. Rakieta przeleciała nad Japonią i... 16
  • Współpraca popłaca 3 gru 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI NIEMIECKIE STOWARZYSZENIE ŻYWNOŚCI BEZ INŻYNIERII GENETYCZNEJ (niem. VLOG) ma 600 członków. Roczne obroty wszystkich członków to 200 mld euro, w tym ponad 4 mld to produkty wolne od GMO – mówił Alexander Hissting na... 17
  • Cofka? 3 gru 2017, 20:00 JEDNYM Z WAŻNYCH ELEMENTÓW LEWACTWA JEST WIARA W POSTĘP. To znaczy w to, że rzeczy mają się coraz lepiej: dawniej leczyliśmy się u egzorcystów, dziś u specjalistów, dawniej zachowywaliśmy się jak barbarzyńcy, dziś staramy się być... 18
  • Walka o nie-demokrację 3 gru 2017, 20:00 PJUŻ NIEDŁUGO OBCHODZIĆ BĘDZIEMY ROCZNICĘ MASOWYCH PROTESTÓW POD SEJMEM i okupacji sali obrad Sejmu przez opozycję. Była wolnościowa, mocna narracja – a dzisiaj narracja jest ważna! Była motywacja. Były media, które nawet w noc... 18
  • Full kolor 3 gru 2017, 20:00 W 1996 r. „Wprost” staje się w pełni kolorowy i pokazuje wszystkie odcienie życia w kraju i za granicą. 20
  • Wyjście z progu 3 gru 2017, 14:35 Adam Małysz, wschodząca gwiazda skoków narciarskich, pochodzi z Wisły, ma 18 lat, z zawodu jest blacharzem budowlanym. Sezon zakończył na siódmej pozycji. – Małysza stać na więcej, on dopiero zaczyna skakać – prorokował Piotr Fijas, asystent trenera kadry. – Potrzebuję... 21
  • Ofensywa Morawieckiego 3 gru 2017, 20:00 Nowe projekty ustaw, ważne deklaracje i obietnica, że teraz w państwie będzie inaczej. Czy będzie? Jedno jest pewne: nie obiecywał tego jeszcze nikt z takim CV. 22
  • Przypadek szalonego kierowcy 3 gru 2017, 20:00 Podczas niedawnej debaty w europarlamencie komisarz Frans Timmermans przywołał stary kawał. Opowiada on o jadącym autostradą kierowcy, który słyszy w radiu komunikat ostrzegający przed szaleńcem pędzącym autostradą pod prąd. Zdziwiony... 27
  • Nowe kłopoty Macierewicza 3 gru 2017, 20:00 Funkcjonariusze SKW podejrzewali tłumaczkę jego raportu z likwidacji WSI o związki z KGB. Teraz okazuje się, że major, która badała tę sprawę, została zdegradowana przez ludzi Antoniego Macierewicza. 29
  • Gry sądowe 3 gru 2017, 20:00 Prezydent zawetuje czy nie zawetuje – to pytanie zadawali sobie wszyscy obserwatorzy prac nad prezydenckimi ustawami o Krajowej Radzie Sądownictwa i Sądzie Najwyższym. 32
  • Tylko przewodnicząca 3 gru 2017, 20:00 Katarzyna Lubnauer jeszcze nie zdążyła się nacieszyć liderowaniem w Nowoczesnej, a już usłyszała od posła swojej partii, że jest tylko przewodniczącą. 35
  • Czas na nową konstytucję 3 gru 2017, 20:00 Siła państwa bierze się z siły obywateli, a nie rządu – uważa Robert Gwiazdowski i przekonuje do zmiany konstytucji. 38
  • Smutno mi 3 gru 2017, 20:00 Za każdym razem, kiedy otwieram polskie portale, gazety, radio, telewizję, chce mi się płakać. Widzę, jak zdycha polska demokracja. Nie ma już Trybunału Konstytucyjnego, niedługo nie będzie niezależnego sądownictwa. Za chwilę może... 42
  • Myśliwi wchodzą do szkół 3 gru 2017, 20:00 Aby ocieplić wizerunek łowiectwa, myśliwi odwiedzają przedszkola i szkoły w całym kraju, organizując lekcje przyrodniczo-łowieckie. 45
  • Nie spalmy przyszłych ofiar w ogniu rewolucji 3 gru 2017, 20:00 Reakcje na tekst „Papierowi feminiści” to przełom. Po raz pierwszy publiczność stanęła po stronie ofiar molestowania seksualnego. Teraz czas na kolejny etap – dyskusję o prawie sprawców do obrony. 48
  • Solidarność z bohaterką 3 gru 2017, 20:00 Chuligani, którzy zaatakowali legendę opozycji demokratycznej, nieświadomie uruchomili lawinę solidarności. I połączyli działaczy katolickich, lewicowych, środowiska LGBT i prawosławnych. 50
  • Profesor oczerniał i demoralizował? 3 gru 2017, 20:00 Dotarliśmy do zeznań świadków w sprawie o nękanie pracowników przez byłego szefa Instytutu Stosunków Międzynarodowych. 53
  • Człowiek, który łapał hakerów 3 gru 2017, 20:00 – Kryptowaluty dają przestępcom to, czego potrzebują najbardziej, czyli anonimowość. Z tymi pieniędzmi można zrobić wszystko. Kupować narkotyki, treści pedofilskie, finansować terroryzm, sponsorować prostytucję – mówi w pierwszym wywiadzie bez kominiarki Szymon Wira, były... 55
  • Od manii do patologii 3 gru 2017, 20:00 Nie da się uciec od pieniądza cyfrowego. Nie oznacza to jednak, że przestępczość z wykorzystaniem walut cyfrowych można bagatelizować. 58
  • Daleko od średniej 3 gru 2017, 20:00 Podawana przez GUS średnia płaca Polaków jest jak świnka morska – ani to świnka, ani morska 60
  • Hossa Bessa 3 gru 2017, 20:00 Biznes ucieka przed kolarzami Po aferze, która rozpętała się wokół Polskiego Związku Kolarskiego, kolejni sponsorzy rezygnują ze współpracy z PZKol. Pierwszy wycofał się Dariusz Miłek, 4. najbogatszy Polak i twórca obuwniczego... 62
  • Polak przed szkodą 3 gru 2017, 20:00 Rolą ubezpieczycieli jest ochrona gospodarki, tworzenie poczucia stabilizacji i bezpieczeństwa. Bez tego rozwój byłby niemożliwy – mówi Jan Grzegorz Prądzyński, prezes Polskiej Izby Ubezpieczeń. 63
  • Know How 3 gru 2017, 20:00 Chłopiec z bańkami Mona Lisa w ramonesce, Vincent van Gogh w bluzie z kapturem i puszkami sprayu w rękach, a także Marat siedzący za kierownicą cadillaca. Wyłoniono zwycięzcę konkursu AntyLuwr organizowanego przez Microsoft. Laureat... 64
  • Urok wielkomiejskiej architektury 3 gru 2017, 20:00 Misterna rekonstrukcja bardzo zniszczonych kamienic może generować koszty od 50 do 100 proc. wyższe niż w wypadku innych inwestycji budowlanych – mówi Andrzej Kawalec, przewodniczący rady nadzorczej Fenix Group. 66
  • Zabić Świętego Mikołaja 3 gru 2017, 20:00 Islamiści zapowiadają krwawe Boże Narodzenie. Po upadku kalifatu w Syrii i Iraku ryzyko kolejnych ataków jest większe niż kiedykolwiek. 68
  • Czarne chmury nad Rosją? 3 gru 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Rosja coraz skuteczniej rozciąga swoje wpływy na kraje w regionie Bliskiego Wschodu. A w zasadzie reaktywuje stare i buduje nowe. W sytuacji gdy USA i państwa zachodnie ograniczyły swoje zaangażowanie w... 71
  • Siekierka czy kijek 3 gru 2017, 20:00 Zmiany przeprowadzane w Polsce nie kojarzą się najlepiej. Tym bardziej warto zadać sobie pytanie, ile jest dobrej zmiany w przeprowadzanej właśnie dekomunizacji ulic. 72
  • Uroda, lustro i lekarz 3 gru 2017, 20:00 Nie ma wieku metrykalnego, jest biologiczny. Czasem nawet 20-latka potrzebuje zabiegów – mówi dr n. med. Kamila Padlewska. 74
  • Czekolada z Uniwersytetu w Cambridge 3 gru 2017, 20:00 Opracowaliśmy czekoladę mleczną o prozdrowotnych właściwościach czekolady czarnej – mówi Anna Aranowska-Bablok z Adiuvo Investments. 76
  • Słowa, słowa, słowa 3 gru 2017, 20:00 W dobie upadku autorytetów wciąż chcemy słuchać znanych aktorów i filmowców. Rynek wydawniczy reaguje, zalewając nas wywiadami rzekami oraz wspomnieniami. 78
  • Głośne dni 3 gru 2017, 20:00 Oglądamy wszyscy ten sam film, ale u każdego budzi on inne emocje – o obsypanym nagrodami na ostatnim festiwalu w Gdyni filmie „Cicha Noc” opowiada jego gwiazda Dawid Ogrodnik. 82
  • Kino czarno-białe 3 gru 2017, 20:00 Historia rasizmu jest sprzężona z historią Ameryki, a więc i fabryki snów. 84
  • Wydarzenie 3 gru 2017, 20:00 DOKUMENT Niby nic. Stare materiały z planu, trochę archiwaliów, gadające głowy. Ale z tych niepozornych elementów Chris Smith zrobił wspaniały dokument – opowieść o roli Jima Carreya w „Człowieku z księżyca” Miloša Formana.... 86
  • Film 3 gru 2017, 20:00 THRILLER Fotogeniczny morderca WSPÓŁCZESNE TOKIO. Seryjny morderca zwołuje konferencję prasową. Pokazuje twarz, chełpi się swoimi zbrodniami, drwiąc z nieudolności policji. I prezentuje książkę, w której dokładnie opisał zabójstwa.... 88
  • Muzyka 3 gru 2017, 20:00 PŁYTA Klasyczny Michael Jackson GRANICE MIĘDZY MUZYKĄ KLASYCZNĄ I ROZRYWKOWĄ OD DAWNA SIĘ ZACIERAJĄ – a to zespoły rockowe wykorzystywały brzmienia smyczków, a to znów próbowały po swojemu wykonywać klasyczne utwory. Jest też i... 90
  • Książka 3 gru 2017, 20:00 PODRÓŻE Noir sur Blanc Indie będą brać od reszty świata to, co chcą, ale swojej wyjątkowej i na wskroś konserwatywnej kultury nie oddadzą bez walki” – pisze w zbiorze esejów „Kalijuga” szkocki podróżnik i pisarz William... 92
  • Kalejdoskop 3 gru 2017, 20:00 GRA Powrót w okopy Activision wysłuchał próśb fanów marki „Call of Duty” i powrócił do II wojny. Tym razem rozgrywka staje się trudniejsza. Znika poczucie nieśmiertelności z poprzednich odsłon, gdzie co bardziej zagorzali gracze... 93
  • Kulturalna trzynastka 3 gru 2017, 20:00 Odeta Moro DZIENNIKARKA I PREZENTERKA TELEWIZYJNA 1. Najbardziej znienawidzona lektura? W czasach szkolnych „Dziady”, wtedy nawet tytuł nie zachęcał do lektury. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być i dlaczego? Chyba rozdartym... 94
  • Kryzys prasy papierowej 3 gru 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Podobno jestem osobą wpływową, postanawiam więc oto wprowadzać nową modę. Będę głosił wszem wobec, że bardzo hipsterskie i w najlepszym stylu jest kupowanie prasy papierowej. Jeszcze dziesięć lat temu co tydzień... 95
  • Krotochwile i budżet UE 3 gru 2017, 20:00 Z Księgi (Nowych) Przysłów Polskich: „Gersdorf świeczkę, Nowakowi zegarek”. A jak nazwano obstrukcję posłów totalnej opozycji w Komisji Sprawiedliwości? „Liberum Bełkot”. Oczywiście to tylko dla tych, co choć trochę wiedzą o... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany