Szarża nosorożca

Szarża nosorożca

Jarosław Flis (fot. Maciej Biedrzycki/FORUM)
Dokonana przez PiS zmiana ordynacji wyborczej nie była poparta sensowną diagnozą – mówi dr hab. Jarosław Flis.

ROZMAWIAŁA Anna Gielewska

PiS nieoczekiwanie przyjął liczne i znaczące poprawki do nowej ordynacji wyborczej. Czy przestraszył się paraliżu, przed którym przestrzegał szef PKW Wojciech Hermeliński?

PiS, zgłaszając ten projekt, bardzo się rozmarzył. Po części była to odpowiedź na różne rzeczywiście występujące choroby. Tylko nie była poparta żadną sensowną diagnozą ani sprawdzeniem, czy drakońskie terapie nie mają skutków ubocznych.

Widać też było chęć uszczknięcia czegoś dla siebie, jak w przypadku zmniejszenia okręgów wyborczych i przekazania powołanym przez siebie komisarzom podziału na okręgi w gminach. PiS nie przestraszył się raczej oskarżeń o zamach na demokrację, ale już np. jednoznaczna niechęć Kukiza, który wytoczył najcięższe argumenty, mogła mieć znaczenie. Może też uświadomili sobie skalę zagrożeń organizacyjnych. Cała sprawa toczyła się w tle rekonstrukcji. Kiedy już rekonstrukcja się rozstrzygnęła i wszyscy mieli wolną głowę, może ktoś po prostu przyjrzał się temu projektowi.

Pozostawienie JOW w gminach do 20 tys. to ustępstwo wobec Kukiza.

Kukiza, ale i zdrowego rozsądku. To oznaczało bowiem, że jakieś 30 tys. osób – obecnych radnych w małych gminach – przez wiele miesięcy nie wiedziałoby, w jakich warunkach wystartują. Wprowadzenie w takich gminach ordynacji proporcjonalnej i jednocześnie wyznaczanie granic okręgów przez komisarzy oznaczałoby konieczność zrobienia wszystkiego od nowa, a zyski miałyby umiarkowane znaczenie dla PiS. Takie zmiany mogłyby mieć zresztą kompletnie nieprzewidywalny efekt, tak samo jak było z JOW. Interesy partii w takich gminach nie są oczywiste. Zawsze powtarzam, że partie sejmowe w samorządach sobie nie radzą, bo mają takie podejście, jak starzy kawalerowie do żeniaczki. Fajnie byłoby się ożenić, ale tylu nawyków trzeba by się pozbyć.

Na razie stanęło na tym, że w przyszłorocznych wyborach to nadal samorządy będą decydować o granicach okręgów wyborczych. Ale później już mają je wyznaczać komisarze, których, zgodnie z najnowszą wersją ustawy, wybierze minister Mariusz Błaszczak.

W 2019 r. będą wybory parlamentarne, po których może przyjść nowa większość sejmowa i wywalić to wszystko do kosza. Wszystkie zmiany prawa wyborczego, które nie są wprowadzane konsensem, tylko przepychane kolanem, są na taki los narażone. Nie da się dogodzić wszystkim, ale da się wszystkich wkurzyć. Sytuacja jest taka, że z grubsza wiemy, czym kierują się gminy, dzieląc okręgi wyborcze. Otóż generalnie trzymają się status quo. W każdym okręgu są radni z różnych partii, rządzącej i opozycyjnych. To wcale nie jest tak, że tym jest łatwo manewrować. Jeżeli PiS uważa, że tam dochodziło do jakichś nieprawidłowości, to byłoby sensowne, jakby pokazał chociaż jeden przykład. Ja takiej gminy szukam już dwa lata w ramach badania skutków JOW i nie znalazłem żadnej, o której można by powiedzieć: tutaj w oczywisty sposób doszło do zmanipulowania granicami okręgów, żeby ograć swo-ich konkurentów. Ale to jest takie ideowe wyobrażenie – jak ktoś samorządom nie ufa, to usiłuje im ograniczać kompetencje, a wygląda to tak, że chce majstrować przy regułach.

Jak pan interpretuje likwidację przez PiS głosowania korespondencyjnego, z którego korzystały głównie osoby niepełnosprawne?

Znowu – nikt nie pokazał, że to było źródłem jakichkolwiek problemów. To kolejny przypadek, że nie wiadomo, co się ugrywa, ale wiadomo, co się traci. W Polsce głosowało korespondencyjnie 40 tys. obywateli – liczbowo to margines, który nie przesądzał o wynikach wyborów. Jednak środowisko PiS po 2014 r. pielęgnuje kompletnie nieadekwatne poczuciekrzywdy, które przerodziło się już w taką zgryźliwość. Na takim żalu i zgryźliwości można próbować władzę zdobyć, ale bardzo trudno ją utrzymać.

Według nowych przepisów kadencja samorządów ma trwać pięć lat. PiS wprowadza przy tym ograniczenie do dwóch kadencji.

Jak raz się powie wyborcom, że wybierają na pięć lat, może być potem olbrzymi problem, żeby to cofnąć. A to znaczy, że w 2023 r. odbędą się prawie jednocześnie wybory samorządowe i sejmowe. Ja nawet nie mam nic przeciwko, żeby to było i jednego dnia, ale pod warunkiem że to byłoby przemyślane i odpowiednio przygotowane. Bo taka sytuacja, że raz na 20 lat wybory w Polsce będą wypadały tej samej jesieni, oznacza morze problemów organizacyjno-prawnych. Drobny przykład: czas antenowy dla komitetów wyborczych przy jednoczesnej kampanii samorządowej i parlamentarnej – czy będzie podwójny? Co będzie z jednoczesnym kandydowaniem? Właśnie jedną ustawą zakazuje się kandydowania do sejmiku i na burmistrza, ale będzie można kandydować do Sejmu i na burmistrza? Wtedy kandydat będzie mieć większą widoczność, inne limity wydatków. To są dziesiątki tego typu problemów, od drobnych po ustrojowe i fundamentalne. Co pięć lat są już wybory prezydenckie i do europarlamentu. Sejmowe przypadają cocztery lata. To i tak jest skomplikowany kalendarz. Właśnie czytam nową książkę najwybitniejszych specjalistów od systemów wyborczych, Reina Taagepery i Matthew Shugarta. Pierwszym przykładem jest Polska w 2015 r. i wpływ kolejności wyborów na wynik. Nie dlatego, że to jakaś patologia, tylko jako przykład, że nieoczywiste rozstrzygnięcia mają bardzo istotne znaczenie.

Argument za wprowadzeniem dwukadencyjności jest taki, że 10 lat wystarczy na przeprowadzenie projektów, a uchroni przed tworzeniem księstw i toksycznych układów.

To są chore i toksyczne argumenty. Będą sporo PiSkosztować. Taka operacja oznacza tyle, że te 2,5 tys. sprawdzonych wyborczo ludzi, na których zagłosują miliony Polaków, będzie w 2019 r. mocno trzymało kciuki za porażkę PiS. Systemowo to jest fatalny pomysł, przy tym zupełnie nieskuteczny. Ostatnie wybory uzupełniające zostały w dużej mierze wygrane przez zastępców burmistrzów. Nie rozumiem, skąd wiara, że to rozbije jakieś układy. Przecież jakieś lokalne „grupy trzymające władzę” po prostu będą sobie zmieniać formalnych reprezentantów, najczęściej namaszczać następców spomiędzy zastępców. Weźmy przykład Katowic – prezydentowi Uszokowi znudziło się bycie prezydentem, namaścił wiceprezydenta, którego pierwszą decyzją po zwycięskich wyborach było mianowanie Uszoka pełnomocnikiem do spraw inwestycji strategicznych. Kolejny problem to syndrom Schrödera: wykorzystam drugą kadencję, żeby poszukać nowego miejsca pracy. Pokazują to przeprowadzane badania, w których jeden z wójtów powiedział wprost: jak będę wiedzieć, że to moja ostatnia kadencja, to zrobię, co chcę. Bo jak nie ma już wyborów, to nie ma straszaka. Poza tym konstytucja literalnie wymienia możliwe ograniczenia prawa wyborczego i wcześniejszego sprawowania funkcji wójta to tam nie ma. Rozumiem, że sędziowie Muszyński i Przyłębska klepną szystko, ale to naprawdę jest bardzo sprzeczne z literą konstytucji.

PiS nie rezygnuje też z przejęcia PKW.

Pytanie, jak tak wybrane PKW będzie przyjmować sprawozdania finansowe partii po kampanii. Wyobraźmy sobie taką sytuację – zwycięska większość po wyborach wybiera sobie nowy skład PKW, który następnie odrzuca sprawozdania finansowe opozycji, pozbawiając ją pieniędzy budżetowych…

Znowu, mimo pewnych ustępstw, zmiany przepychane są jak najszybciej, nocą.

PiS lubuje się w rozwiązaniach typu słoń w składzie porcelany. Jednak ta porcelana to są bezpieczniki demokracji. Może to nim mocno wstrząsnąć. Już w paru miejscach przeprowadził szarżę nosorożca. Narobił sobie kolejnych wrogów, a nie widać, co miałby realnie zyskać.

Czy zmiana na Mateusza Morawieckiego może oznaczać, że sądy i ordynacja to ostatnie takie szarże? Czy raczej czeka nas kolejny walec w przyszłym roku, którego zapowiedzią jest kara dla TVN?

Nie wiem wcale, czy ta twarz Morawieckiego jest sympatyczniejsza od twarzy Szydło. Inni liderzy PiS już pokazali, że ręka na zgodę jest wyciągnięta pro forma – trudno to traktować poważnie, gdy się chwilę później kogoś wyzywa od lumpów. PiS robi czasem wrażenie, że cierpi na chorobę dwubiegunową, od depresji do manii, i nie może się zdecydować – jedni by chcieli, żeby już było miło, inni wręcz przeciwnie. To będzie więc wypadkowa nastrojów wewnątrz. Z jednej strony pozycja Morawieckiego jest słabsza, bo aktyw nie traktuje go jako swojego. Ale z drugiej – on niekoniecznie będzie miał tę pokorę Szydło i znosił wszystkie upokorzenia. A gdyby obrał łagodny kurs, mógłby znaleźć sojuszników i wsparcie prezydenckie. Zresztą, jakby go Kaczyński wyrzucił, to biedy klepać nie będzie. Morawiecki ma czas, a w 2023 r. będzie politykiem w sile wieku.

Czy po tej zmianie PiS może się obawiać o swoje skrajnie prawicowe skrzydło? Czy tam może coś wyrosnąć?

Dopóki sondaże będą na poziomie 40 proc., to oczywiście nie. Ale jak zaczną spadać, nie jest to wykluczony scenariusz. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 51/2017
Więcej możesz przeczytać w 51/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/2017 (1816)

  • Pokój nam wszystkim 17 gru 2017, 20:00 Pamiętam, jak na przełomie lat 80. i 90. Lech Wałęsa tłumaczył swoją wizję pokoju na świecie. Brzmiało to mniej więcej tak: „Przecież i tu, i w USA robotnicy i inni nie chcą wojny. Ludzie chcą normalnie żyć”. Pomyślałem... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 17 gru 2017, 20:00 PO POWOŁANIU NOWEGO RZĄDU Z PREMIEREM MATEUSZEM MORAWIECKIM postanowiłyśmy sprawdzić kulisy dymisji poprzedniej szefowej rządu. Skoro informacja o jej możliwym odejściu z rządu pojawiła się w mediach dwa miesiące temu, dlaczego... 12
  • Obraz tygodnia 17 gru 2017, 20:00 12 puszek dietetycznej coli wypija w ciągu jednego dnia prezydent Donald Trump. Ogląda przy tym telewizję – średnio 8 godzin dziennie Wygrany Papież Franciszek Pięć lat od otwarcia konta @Pontifex na Twitterze korzystają z niego ponad 43... 16
  • Info radar 17 gru 2017, 20:00 Nagrody niespokojnych czasów The Square” Rubena Ostlunda triumfował w 30. edycji Europejskich Nagród Filmowych w Berlinie. Trzy prestiżowe statuetki trafiły też do polskich artystek. Impreza stała się forum dyskusji o kondycji... 18
  • Inna planeta? 17 gru 2017, 20:00 INFORMACJĘ O TYM, ŻE SĄD NAJWYŻSZY ORZEKŁ, IŻ NAUCZANIE RELIGII W PUBLICZNYCH SZKOŁACH JEST SPRZECZNE Z KONSTYTUCJĄ i w związku z tym usunął ją z nich, przeczytałam jak wieści z innej planety. Ale to nie Mars. To Argentyna! Kolebka... 19
  • Trochę patosu na Wigilię 17 gru 2017, 20:00 PKIEDY GDZIEŚ NA PRZEŁOMIE JURY I KREDY ZOSTAWALIŚMY (MNIEJSZA JUŻ O TO, JACY „MY”, BYŁO, MINĘŁO) NAUCZYCIELAMI, mój znajomy częstował nas anegdotką. Nieciekawą. Gatunek: „Kiedy w liceum jechałem na wycieczkę z kumplami i nawet... 19
  • Wprost do Unii 17 gru 2017, 20:00 W 1998 r. zaczęliśmy na serio negocjacje z Unią Europejską, do kraju przyjechał płk Ryszard Kukliński i można już było (na czarnym rynku) kupić tabletkę na potencję. 20
  • Wycinka w Białowieży, pierwsze podejście 17 gru 2017, 20:00 Wielki sukces „Wprost”! Po naszych artykułach dyrektor Lasów Państwowych wstrzymał wycinkę Puszczy Białowieskiej. Niestety, było to 19 lat temu. 21
  • Druga zmiana dobrej zmiany 17 gru 2017, 20:00 Premier Mateusz Morawiecki chce zmienić styl działania Zjednoczonej Prawicy. Nie tylko rząd ma być ładniejszy, bardziej europejski i ugodowy. Obóz rządzący też. 22
  • Szarża nosorożca 17 gru 2017, 20:00 Dokonana przez PiS zmiana ordynacji wyborczej nie była poparta sensowną diagnozą – mówi dr hab. Jarosław Flis. 26
  • Rodzina Morawieckich 17 gru 2017, 20:00 Jednoczesna kariera polityczna ojca i syna, tak jak to jest w przypadku Kornela i Mateusza Morawieckich – to rzadkość. Tym bardziej że latami ich ścieżki wcale nie biegły równolegle. 28
  • Karygodnie i nieudolnie 17 gru 2017, 20:00 Pomysł członków KRRiT, aby ukarać TVN za polityczną stronniczość, staje właśnie samym pomysłodawcom kością w gardle. W Brukseli odciął się od niego premier Mateusz Morawiecki, kilkakrotnie powtarzając, że „nawet stronnicze... 31
  • Polska – czarna dziura 17 gru 2017, 20:00 Ze wstydem muszę się państwu przyznać, że czytając i słuchając wypowiedzi kolejnych, chwilowo prominentnych, Polek i Polaków – a to tekst „nowego” premiera na temat rechrystianizacji Europy, a to uzasadnienia pani od Rydzyka na... 32
  • Modernizacja sił zbrojnych po… polsku 17 gru 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Modernizacja sił zbrojnych to kompleks przedsięwzięć, które mają podnieść czy poprawić ich zdolność do użycia w wojnie w obronie Polski. Dokonuje się przez rozwój organizacyjny wojsk, np.... 34
  • O czym marzymy 17 gru 2017, 20:00 Pojednanie Polaków, odpoczynek, budowa szpitala w Tanzanii, publikacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Znani Polacy mają tak różne marzenia, jak różna jest Polska. 37
  • Warto spełniać marzenia. Swoje i bliskich 17 gru 2017, 20:00 Nikt z dnia na dzień nie staje się szczupły ani bogaty. Spełnianie marzeń to proces. Ważniejsza jest droga niż cel – mówi psycholożka Joanna Gutral. 46
  • Nie śpij, kochanie 17 gru 2017, 20:00 Rehabilitant opiekujący się pacjentem w śpiączce nie powinien okazywać uczuć, to nieprofesjonalne. Zdarza się jednak, że uczucie potrafi wyrwać chorego ze snu. 51
  • Jestem królem disco polo 17 gru 2017, 20:00 Mainstream zawsze będzie nas miał za nierozgarniętych facetów, którzy nie potrafią dobrać skarpetek do butów – mówi Marcin Miller. 54
  • Lotteria Świąteczna LOTTO – bo szczęście chodzi parami! 17 gru 2017, 20:00 24 listopada 2017 r. wystartowała nowa, świąteczna loteria promocyjna organizowana przez Totalizator Sportowy – Lotteria Świąteczna. 57
  • Kamperem przez życie 17 gru 2017, 20:00 Teresa i Andrzej Walczakowie na emeryturze ruszyli w świat. Da się. Dopóki zdrowie pozwala. 58
  • Kup pan pałac 17 gru 2017, 20:00 Kiedyś w modzie były zamki. Dzisiaj raczej dworki i pałace. Zabytkowych nieruchomości nie kupują już tylko najbogatsi Polacy, chcący się poczuć arystokratami XXI w. 63
  • Pomożemy wszystkim 17 gru 2017, 20:00 Chcemy pomóc wszystkim uczniom, a jest ich na świecie miliard. I będziemy pierwszą firmą, której się to uda – mówi Michał Borkowski, CEO Brainly. 66
  • Hossa Bessa 17 gru 2017, 20:00 Prezent według Polaka 39 proc. Polaków na świąteczny prezent przeznacza średnio kwotę od 100 do 200 zł. Najbardziej cieszymy się z podarunków, które pozwalają doświadczyć czegoś nowego. Co czwarty z nas cieszy się z własnoręcznie... 69
  • Finansowa poduszka na emeryturę 17 gru 2017, 20:00 Ministerstwo Finansów przedstawiło główne założenia systemu pracowniczych planów kapitałowych, jednej ze sztandarowych reform Mateusza Morawieckiego, dzięki której nasze oszczędności i przyszłe emerytury mają wzrosnąć. 70
  • Drogie święta 17 gru 2017, 20:00 Święta sprawią, że nasze rachunki będą o 22 proc. wyższe, w styczniu zapłacimy za media aż o 100 zł więcej – pokazało najnowsze badanie platformy MAM „Świąteczne rachunki Polaków”. 72
  • Chmury się kłębią nad Ziemią Świętą 17 gru 2017, 20:00 Miejsce urodzenia Jezusa pogrążone jest w wojnie, która wydaje się nie mieć końca. Mieszkańcy regionu stali się zakładnikami tego chaosu, bo stan permanentnej wojny wszystkich ze wszystkimi jest… politycznie i finansowo bardzo opłacalny. 76
  • Arabski syjonista 17 gru 2017, 20:00 Jestem Arabem i jednocześnie izraelskim patriotą. Uważam, że to państwo gwarantuje pokój i bezpieczeństwo mniejszościom religijnym – mówi Ayoub Kara. 78
  • Broń za zabytki 17 gru 2017, 20:00 Handel zagrabionymi w Syrii i w Iraku dziełami sztuki nie ustanie wraz z klęską Państwa Islamskiego. Reliefy z Nimrud czy mozaiki z Apamei mogą się pojawić na rynku nawet za kilkadziesiąt lat. 80
  • Homar z szampanem 17 gru 2017, 20:00 Podobno kiedy we śnie pojawia się homar, czekają nas dobre wieści i szczęście rodzinne, a także pomyślność w sprawach uczuciowych. Może więc wystarczy zjeść go na kolację, aby nam się przyśnił? 83
  • Azymut na przetrwanie 17 gru 2017, 20:00 Fotografik Michał Iwanowski przeszedł śladem swojego dziadka – który uciekł z sowieckiego obozu – ponad 2 tys. km. Swoją wyprawę uwiecznił na zdjęciach. 85
  • Słuchaj bez uprzedzeń 17 gru 2017, 20:00 Rok temu zmarł George Michael – przykład, i to niejedyny, że istnieje życie po boysbandzie. A także niejedyny przykład, że nawet po (i na) śmierci można zarobić. 88
  • Rocznica śmierci George'a Michaela. „O swą wolność walczył do ostatnich dni” 26 gru 2017, 15:58 Rok temu zmarł George Michael – przykład, i to niejedyny, że istnieje życie po boysbandzie. A także niejedyny przykład, że nawet po (i na) śmierci można zarobić. 88
  • Polacy, ludzie wolni 17 gru 2017, 20:00 Przemysław Gintrowski nie walczył z komuną. Walczył, abyśmy byli wolni, w pełnym tego słowa znaczeniu. 92
  • Podaj cegłę 17 gru 2017, 20:00 Książka to idealny prezent pod choinkę. Tyle że coraz… cięższy, bo powieści stają się coraz dłuższe. Ale czy też coraz lepsze? 94
  • Wydarzenie 17 gru 2017, 20:00 FILM Moc jest z nami Premiera nowej części „Gwiezdnych wojen” przed gwiazdką stała się już tradycją na miarę „Kevina” w Wigilię. Mimo to Disney nie schodzi z jakości. „Ostatni Jedi” to rozrywka, która może przyciągnąć... 96
  • Film 17 gru 2017, 20:00 DOKUMENT Uczciwa rozmowa AUTORZY SIĘGAJĄ PO TEMAT POGROMU KIELECKIEGO. O zdarzeniach z 1946 r. mówią tu historycy, ale i świadkowie oraz osoby uratowane z masakry. Ci, którzy zaczynali kolejny zwykły dzień, gdy dziewięcioletni chłopiec... 97
  • Muzyka 17 gru 2017, 20:00 TELEDYSKI Obrazy nut WBREW MALKONTENTOM TELEDYSK NIE TYLKO ŻYJE, ale też ma się całkiem nieźle. Dowodem Yach Film Festiwal, na której to imprezie już od ćwierć wieku przyznawane są nagrody za najlepsze obrazy ilustrujące dzieła muzyki... 98
  • Książki 17 gru 2017, 20:00 POWIEŚĆ Szwedzkie miłości Szwecja jest o wiele spokojniejszym krajem, niż pokazują to powieści kryminalne. A szwedzka literatura to nie tylko opowieści o zbrodniach, lecz także wiele atrakcyjnych utworów np. o miłości. Pokazuje to... 100
  • Kalejdoskop 17 gru 2017, 20:00 TEATR Ala ma kłopot Może obecne spory w Polsce nie wynikają jedynie z odmiennych poglądów, ale również z powodu posługiwania się odmiennymi językami, nawet jeśli te wciąż opierają się na składni języka polskiego? A jeśli tak, to... 101
  • Kulturalna trzynastka 17 gru 2017, 20:00 Kasia Klich WOKALISTKA, KOMPOZYTORKA, AUTORKA TEKSTÓW Mary POPPINS 1. Na jaką książkę pod choinką czekasz? to wymarzona Na czytnik e-booków. Wodoodporny. mama Kasi Klich 2. Ulubiona kolęda? „Mizerna cicha”. 3. W czyim wykonaniu... 104
  • „Któżpobieży”, czyli ile rozumieją z kolęd nasze dzieci 17 gru 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Skąd w słowiańskiej szopce (ze śniegiem!) wziął się Murzynek i dlaczego, jak się do niego wrzuci monetę, to pokiwa głową? Czemu dzieciątko w samym środku zimy jest nagie? A jak już je okryją, to jakimś bliżej... 105
  • Europarlament, Polacy w Kazachstanie i strach chrześcijan 17 gru 2017, 20:00 Święta Bożego Narodzenia za pasem, ale Parlament Europejski pracuje w legislacyjnym pocie czoła. Na ostatniej w tym roku sesji, w alzackim Strasburgu, pochyliliśmy się z troską nad rolnictwem i rozwojem obszarów wiejskich, flotami... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany