Pociąg do przyszłości

Pociąg do przyszłości

Debata
Debata
Jak ma funkcjonować kolej i co dalej z PKP? Aby odpowiedzieć na te pytania, warto przyjrzeć się regionom.

Andrzej Lubin

Spójrzmy na kolej oczami pasażera. Oto na peron pierwszy efektownie wjeżdża pendolino, czyli Express InterCity Premium. Na torze obok melduje się Express InterCity. To marki spółki PKP Intercity, realizującej połączenia dalekobieżne, także składami znakowanymi jako InterCity oraz TLK. Od stycznia do października PKP IC przewiozła blisko 36 mln osób, notuje wzrosty. Na peron drugi wjeżdża zmodernizowany skład POLREGIO. To marka handlowa Przewozów Regionalnych, największego kolejowego przewoźnika w kraju (ok. 67 mln pasażerów w okresie I-X). Peron 3 opanowały szynobusy przewoźników samorządowych, takich jak Koleje Mazowieckie (drugi przewoźnik w kraju, blisko 52 mln pasażerów). Wreszcie peron 4, mniej oblężony. Tu można wsiąść do składu Arrivy RP, należącej do Deutsche Bahn. Spory wybór, czasami pasażerom trudno się połapać, do czyjego pociągu wsiadają.

A może warto ograniczyć liczbę przewoźników? Albo – wręcz przeciwnie? Przyszłość rynku kolejowego w Polsce, przede wszystkim pasażerskiego, była tematem debaty zorganizowanej w grudniu w redakcji „Wprost”. Wzięli w niej udział Władysław Szczepkowski, pełnomocnik zarządu PKP ds. korporacyjnych oraz Adrian Furgalski, wiceprezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR, znany ekspert kolejowy. Dyskusję prowadził redaktor naczelny „Wprost” Jacek Pochłopień, prywatnie miłośnik kolei oraz transportu w ogóle.

Czy kolej w Polsce czeka dalsze rozproszenie czy konsolidacja? To pytanie padło na początku debaty. Zdaniem Adriana Furgalskiego przesadą jest stwierdzenie, że kolej zatomizowano i rozbito na setki spółek. – Tak się czasem mówi, ale to przecież nieprawda – podkreśla ekspert. W Polsce funkcjonuje mniej kolejowych spółek (w grupie PKP zaledwie 11) niż na dużych rynkach zachodnich. Wiceprezes TOR przywołał przykład kolei niemieckiej, gdzie istnieje spółka główna oraz firmy odpowiadające za połączenia pasażerskie, towarowe, infrastrukturę, energetykę, telekomunikację, a nawet wynajem aut. Do tego dochodzi S-Bahn w Berlinie i biuro podróży. – Ze spółkami córkami jest ich ponad 400. Nie wpływa to negatywnie na rynek, który liczy 2,8 mld pasażerów rocznie – zauważa Adrian Furgalski. – Jeśli ktoś myśli, że możliwy jest powrót do jednych wielkich PKP, jest w błędzie. Również z powodu prawa UE, które przewiduje niezależne zarządzanie infrastrukturą – dodaje. – Nigdzie w Europie nie mamy pełnego rozproszenia na kolei – zauważa Władysław Szczepkowski, dodaje jednak, że obecny model funkcjonowania rynku kolejowego w Polsce nie odpowiada w pełni potrzebom pasażerów. Przedstawiciele PKP często podkreślają, że należy dążyć choćby do takich rozwiązań jak wspólny bilet, do którego pierwszym krokiem był Pakiet Podróżnika oferowany przez trzech przewoźników, czy wspólny system informacji. – I władze państwa, i my w PKP rozważamy wprowadzenie elementów reintegracji, rekonsolidacji, ale rozumianych bardziej funkcjonalnie niż kapitałowo – powiedział pełnomocnik władz PKP. – Ustawa mówi, że PKP SA ma sprzedawać i prywatyzować. Co dalej? Czy nie będziemy już dopuszczać prywatyzacji albo komunalizacji, np. SKM w Trójmieście? – pyta Adrian Furgalski.

REFORMA ANTYREFORMY

Za koleją ciągnie się jak uszkodzony wagon realizowana od początku tego stulecia reforma PKP. Uczestnicy debaty poświęcili jej sporo uwagi, bo to ona na lata przesądziła o kształcie rynku. Kilkanaście lat temu PKP podzielono na spółki, ruszyła prywatyzacja. – Pewne ruchy nie były właściwe – przyznaje wiceprezes TOR, choć podkreśla, że po pierwsze pod koniec lat 90. sytuacja zadłużonych na miliardy złotych PKP była bardzo trudna, a po drugie plan zmian musiał zakładać brak wsparcia z budżetu państwa. W zasadzie nie realizowano koncepcji reformy, wraz z kolejnymi ekipami rządzącymi pojawiły się problemy z finansowaniem. Problematyczne okazało się utworzenie Przewozów Regionalnych (2001 r.), a następnie przekazanie przedsiębiorstwa dysponującego taborem w fatalnym stanie samorządom wojewódzkim (2008 r., określa się to antyreformą). Lokalni włodarze nie bardzo wiedzieli co z tym fantem zrobić i z czasem zaczęli rozwijać własnych przewoźników. W 2015 r. 50 proc. i jeden udział w spółce przejęła Agencja Rozwoju Przemysłu. Ta agenda państwa ma wyciągać firmy z kłopotów. I rzeczywiście w ostatnim czasie Przewozy Regionalne zaczęły wychodzić na prostą, poprawiły wyniki i inwestują w tabor. Duże zakupy zaplanowano na 2019 r., wcześniej jest to niemożliwe ze względu na unijne regulacje dotyczące pomocy publicznej. Jak jasno wynikło z dyskusji, podział zadań czy też kształt współpracy Przewozów Regionalnych i samorządów wojewódzkich ma kluczowe znaczenie dla przyszłości przewozów pasażerskich w Polsce (jest jeszcze jeden czynnik – o tym dalej). I tu przypomnijmy deklarację przedstawiciela władz PKP: integracja funkcjonalna, ale nie zmiany kapitałowe, w każdym razie niewymuszone, bo jak zaznacza przedstawiciel PKP SA, to, co marszałkowie województw zrobią ze swoimi udziałami, to już ich sprawa. Postulat integracji wynika z kilku czynników. Pierwszym jest kiepska współpraca spółek samorządowych. Pasażerowie odczuwają to w postaci nieskomunikowanych rozkładów jazdy czy problemów z połączeniami międzywojewódzkimi. Przewoźnikom samorządowym nie układa się też szersza współpraca w zakresie np. zakupów taboru. A w tle jest poważny problem. – Koleje samorządowe tworzono za pieniądze unijne, kiedy otworzyło się okienko pozwalające rozwijać bardzo kapitałochłonną działalność – zauważa Władysław Szczepkowski. Ten czas powoli mija. Składy się starzeją i niezbędne będą kosztowne remonty.

– Może się okazać, że spółki samorządowe, które miały niskie koszty utrzymania nowego taboru, zderzą się z problemem finansowania przewozów za własne pieniądze – przypuszcza Władysław Szczepkowski. To kolejny powód, dla którego warto porozmawiać o funkcjonalnym ułożeniu rynku przewozów i możliwościach współpracy. Wrażliwym obszarem jest finansowanie przewozów pasażerskich, deficytowych, wspieranych z kasy państwa. Idzie zatem nie tylko o interes pasażerów, ale i podatników. Na przyszłość kolei w Polsce wpłynie uruchomienie Centralnego Portu Komunikacyjnego. Właściwie „wpłynie” – to mało powiedziane. To na kolei spocznie dowiezienie pasażerów do superlotniska w centrum kraju. Budowa CPK będzie miała kluczowe znaczenie dla ewentualnego powstania kolei dużych prędkości i zapewne przyczyni się do budowy nowych linii. Uczestnicy debaty pół żartem, pół serio zastanawiali się, czy budowa CPK bardziej zmieni komunikację lotniczą, czy kolejową w kraju.

Sól na torach

Uczestnicy dyskusji rozmawiali również o przyszłości przewozów towarowych i w tym kontekście m.in. o inwestycjach w szlaki. Prędkość handlowa 23-24 km/h nie jest zadowalająca. Jak oceniał Adrian Furgalski, klientów kolei satysfakcjonowałoby 50 km/h.

PKP Polskie Linie Kolejowe realizują kolejne modernizacje, pociągi przyspieszają, ale przydałyby się nowe szlaki i wyrównywanie szans przewoźników kolejowych i drogowych (chodzi m.in. o wysokie koszty dostępu do infrastruktury kolejowej). Osobnym problemem jest rywalizacja za granicą. Adrian Furgalski ocenia, że w trosce o kolej UE przeregulowuje rynek. W efekcie przewozy lotnicze i drogowe rosną, z kolejowymi bywa różnie. – UE ma usta pełne frazesów na temat kolei, ekologii itd., ale każdy kraj tylko patrzy, aby kolejne regulacje dotknęły go jak najmniej i jak najpóźniej. Proszę wjechać do Francji czy Niemiec. Tam nie stoją z chlebem i solą na torach, chcą raczej pogonić konkurencję – mówi wiceprezes TOR. Polska jest w unijnej czołówce liberalizacji przewozów towarowych. Przedstawiciel PKP SA również w ich kontekście mówił o integracji w ramach Grupy PKP. – Czy przewoźnicy jak PKP Cargo czy PKP LHS mają odgrywać wyłącznie taką rolę? Dzisiaj to za mało, wartość ekonomiczną uzyskuje się z tworzenia łańcucha logistycznego – ocenia Władysław Szczepkowski, który w przeszłości kierował PKP Cargo. Pewne jest, że decyzje dotyczące przyszłości polskich kolei powinny zapadać bez zbędnych opóźnień. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 1/2018
Więcej możesz przeczytać w 1/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2018 (1817)

  • Nasz nowy rok. Nie ich 26 gru 2017, 20:00 Przedświąteczny okres przyniósł liczne niespodzianki. Niektórzy wypatrywali już Mikołaja, a zamiast tego doczekali się niespodziewanej wizyty agentów Centralnego Biura Antykorupcyjnego (o sprawie senatora Koguta piszemy w wydaniu). Inni... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 gru 2017, 20:00 W OBOZIE ZJEDNOCZONEJ PRAWICY TEMATEM NR 1 KULUAROWYCH ROZMÓW SĄ ZMIANY W RZĄDZIE. Usłyszałyśmy m.in., że Elżbieta Witek, szefowa gabinetu Beaty Szydło, zachowała się z klasą. – Powiedziała, że nie aspiruje do innego stanowiska i... 6
  • Obraz tygodnia 26 gru 2017, 20:00 7 Najważniejsza i najszczęśliwsza cyfra w historii świata. Znaliśmy siedem cudów świata, siedem sztuk wyzwolonych, siedem sakramentów i „Siedem życzeń”. A Komisja Europejska podarowała nam na święta jeszcze art. 7. Wygrany Thomas... 10
  • Jak przeżyć święta? 26 gru 2017, 20:00 GOŚCINNIE, Z MIŁOŚCIĄ I TOLERANCJĄ. 12
  • José a sprawa polska 26 gru 2017, 20:00 JOSÉ DE MOLINA (NIEŻYJĄCY JUŻ PRAWIE 20 LAT), BARD RADYKALNEJ LEWICY – takiej anarchistyczno-socjalistyczno-zapatystowskiej – nie uznawał ani państwa, ani bogów, ani panów, ani partii politycznych, ani pizzy. Często, przejęty tym,... 12
  • W bojowym nastroju 26 gru 2017, 20:00 W 1999 r. weszliśmy do NATO, a na polskie ekrany weszła megaprodukcja „Ogniem i mieczem”. Bojowe nastroje studził nieco stan polskiej floty powietrznej. 14
  • Polska wchodzi do NATO 26 gru 2017, 20:00 „Spełnienie marzeń” – to sformułowanie odmieniano na łamach „Wprost” w 1999 r. przez wszystkie przypadki. Powód? Włączenie Polski do struktur Paktu Północnoatlantyckiego. 15
  • Ludzie To będzie ich rok 26 gru 2017, 20:00 1. MATEUSZ MORAWIECKI Nadzieja obozu władzy i twardy orzech do zgryzienia dla opozycji. Choć nowy premier Mateusz Morawiecki odebrał nominację na szefa rządu pod koniec 2017 r., prawdziwy początek urzędowania dopiero przed nim. Już w... 16
  • Styl życia To będzie modne 26 gru 2017, 20:00 1. Płacenie smartfonem Nie gotówką ani kartą, lecz smartfonem będziemy płacić w 2018 r. Już teraz lawinowo rośnie liczba Polaków płacących zbliżeniowo telefonem (na razie mogą to robić użytkownicy smartfonów z Androidem lub ci,... 18
  • Słowa O tym będzie głośno 26 gru 2017, 20:00 1. Mundial W 2018 r. Polacy jadą podbić Rosję! Czy po 400 latach w Moskwie znowu zawiśnie polska flaga, czy też raczej naszą reprezentację czeka „wielka smuta”, okaże się już w czerwcu i lipcu. Jedno jest pewne: piłkarskie... 20
  • To będzie rok PiS 26 gru 2017, 20:00 Nadchodzący rok będzie trzecim rokiem wzrostu poparcia dla PiS i skuteczności ich działania – przewiduje prof. Paweł Śpiewak, socjolog. 22
  • Ludzie premiera 26 gru 2017, 20:00 Swoje urzędowanie Morawiecki zaczyna slalomem. Balansuje między ocieplaniem relacji z Unią a uzasadnianiem politycznego przejęcia sądów. Oraz między PiS a własnym zapleczem. 26
  • Polska potęga militarna 26 gru 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Od blisko trzech dekad polska armia przechodzi przeobrażenia. I ma to bezpośredni związek z bardziej lub mniej realnymi planami ubiegających się o rządzenie partii politycznych. Okazuje się, że polskie... 29
  • Życzenia z Kijowskim i polexitem w tle 26 gru 2017, 20:00 Gdybym dobrze życzyła Prawu i Sprawiedliwości, życzyłabym im więcej Mateusza Kijowskiego. Jego wielbiciele właśnie zebrali i wręczyli mu 32 tys. zł. Żeby nie emigrował z Polski. Mam poważne podejrzenia, że to pieniądze z budżetu... 30
  • Fundacja Kogutów 26 gru 2017, 20:00 Podejrzewany o korupcję senator PiS miał przyjmować łapówki w formie darowizn na rzecz swojej fundacji. Zatrudnionych było w niej 20 osób z jego rodziny, w tym jego syn. 32
  • Akt oskarżenia 26 gru 2017, 20:00 Nagłe wysłanie przez Komisję Europejską formalnego aktu oskarżenia przeciwko Polsce jest wynikiem nieoczekiwanego przyspieszenia w Brukseli. Komisja sporo ryzykuje, decydując się na taki krok. Najbardziej oczywiste ryzyko Junckera i... 33
  • Więcej kija, mniej marchewki 26 gru 2017, 20:00 Jeśli działania Komisji Europejskiej wobec Polski są opcją atomową, to schron przeciwatomowy PiS pozostaje nienaruszony. Tyle że w sporze nie chodzi wcale o jego skruszenie, tylko o pretekst do cięcia finansowania dla Europy Środkowej. 34
  • Świat bez Merkel 26 gru 2017, 20:00 Słaby wynik wyborczy chadecji i przeciągające się kłopoty ze stworzeniem nowego niemieckiego rządu powodują, że coraz częściej mówi się o zmierzchu politycznej kariery Angeli Merkel. Jak będzie wyglądać świat bez „królowej Europy”? 38
  • Wróżbita prawdę ci powie 26 gru 2017, 20:00 Jarosław Kaczyński podupadnie na zdrowiu, a Donald Tusk nie wróci do polskiej polityki – o tym, co nas czeka także w politycznej przyszłości, mówi Maciej Skrzątek, znany jako Wróżbita Maciej. 41
  • Noworoczny toast na progu chaty 26 gru 2017, 20:00 Żałujemy sielskich wakacyjnych wspomnień jak z obrazów Chełmońskiego, a powinniśmy się zastanowić, jak ratować to, co ważne w kulturze chłopskiej. 44
  • Przez miliardy do gwiazd 26 gru 2017, 20:00 Gdy w naturze spotyka się dwóch samców alfa, jeden musi stracić poroże. A co, gdy spotkają się w kosmosie? 48
  • Po ile benzyna, po ile masło? 26 gru 2017, 20:00 Drożejący drób i taniejący cukier. Wyższe opłaty w bankach i ciągle nieprzewidywalny frank – taki według analityków będzie 2018 r. 52
  • 7 technologicznych megatrendów 25 gru 2017, 20:00 Przewidywanie przyszłości w błyskawicznie zmieniających się technologiach to spore ryzyko. Ale o tych trendach na 2018 r. mówią dziś wszyscy. 54
  • Wzloty i upadki 26 gru 2017, 20:00 2017 r. obfitował w biznesowe emocje. Wróciła inflacja, PZU przejął Pekao, gospodarka rosła. Rok mocnym akcentem zakończył minister rozwoju, który siadł w fotelu premiera. 56
  • Kolej na pasażerów 26 gru 2017, 20:00 Rok 2017 był dla Polskich Kolei Państwowych przełomowy pod względem skali prowadzonych inwestycji, jakiej w historii tej firmy nigdy nie widziano. 58
  • Na Jedwabnym Szlaku 26 gru 2017, 20:00 PKP kładą nacisk nie tylko na przewozy pasażerskie, lecz także rozwój transportu towarowego. 62
  • Nowe oblicze kolei 26 gru 2017, 20:00 Jesteśmy w trakcie dużych i ważnych dla PKP inwestycji – mówi Krzysztof Mamiński, prezes PKP SA. 63
  • Pociąg do przyszłości 26 gru 2017, 20:00 Jak ma funkcjonować kolej i co dalej z PKP? Aby odpowiedzieć na te pytania, warto przyjrzeć się regionom. 64
  • Zrównoważony rozwój 26 gru 2017, 20:00 Do największych osiągnięć w 2017 r. zaliczamy utrzymanie atrakcyjnej dynamiki wzrostu firmy – mówi Michał Łotoszyński, prezes 99rent. 66
  • Nowa jakość w polskim handlu 26 gru 2017, 20:00 Dla konsumentów najbardziej liczy się dziś wygoda, a czas stał się walutą. Żabka zmienia się po to, by zaspokoić te oczekiwania. 68
  • Przyspieszyć innowacje 26 gru 2017, 20:00 Zgodnie ze Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju Polska musi przejść od roli naśladowcy technologii do roli lidera technologicznego. Istotnym wsparciem na tej drodze są wciąż Fundusze Europejskie. 70
  • Zagraniczna fundacja prywatna 26 gru 2017, 20:00 Polityczna ingerencja w prawa majątkowe, która utrudnia sukcesję rodzinnych firm, może pozbawić majątku gromadzonego z pokolenia na pokolenie. Można go jednak skutecznie chronić. 72
  • Ochrona i inwestycja w jednym 26 gru 2017, 20:00 Luksemburska polisa na życie to bardzo bezpieczny i elastyczny produkt inwestycyjno-ubezpieczeniowy, który zapewnia również korzyści płynące z polisy na życie. 73
  • Rolnicze diamenty 26 gru 2017, 20:00 Ponad 100 mld zł obrotu i 6 mld zł zysku – tyle wypracowały firmy ze Złotej Setki Polskiego Rolnictwa tygodnika „Wprost”. Uroczysta gala odbyła się w Pałacu Sobańskich. 74
  • 100 dni KOWR 26 gru 2017, 20:00 Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa działa już ponad 100 dni. O nowej jednostce, która powstała po połączeniu arr i anr, mówi jej dyrektor generalny Witold Strobel. 76
  • Wykryć wirusy 26 gru 2017, 20:00 AgroBioTop to nowy program honorujący osiągnięcia biotechnologii, otwierające nowe perspektywy rozwoju rolnictwa. 78
  • Przegląd obowiązkowy 26 gru 2017, 20:00 Choroby serca, cukrzyca i nowotwory są przyczyną połowy zgonów. Dlatego co roku warto sprawdzić, czy nam nie zagrażają. 82
  • Śmiechu warte 26 gru 2017, 20:00 Moda na polskie wersje zachodnich formatów rozszerzyła się z programów reality czy talent show na produkcje satyryczne. I oto pojawia się polska wersja „Saturday Night Live”, amerykańskiej kuźni ekranowych komików. Pytanie, czy będziemy się mieli z czego śmiać. 84
  • Korona królów czy prezesów? 26 gru 2017, 20:00 Jeśli ktoś uważa, że ten serial jest zrobiony pod obecną władzę, to zawsze znajdzie argumenty. A to jest normalna, filmowa opowieść – mówi Ilona Łepkowska, specjalistka od seriali. 88
  • Łepkowska o „Koronie królów”: Wszyscy pytają, czy w serialu Kaczyńscy okażą się pochodzić w prostej linii od Piastów 2 sty 2018, 8:51 – Jeśli ktoś uważa, że ten serial jest zrobiony przez i pod obecną władzę, to zawsze znajdzie argumenty. A to jest normalna, filmowa opowieść – mówi w rozmowie z „Wprost” Ilona Łepkowska nadzorująca prace scenariuszowe nowego serialu TVP „Korona królów”. 88
  • Morderstwo we mgle 26 gru 2017, 20:00 Dian Fossey uratowała goryle od wyginięcia, ale przez to zyskała śmiertelnych wrogów. Bohaterka „Goryli we mgle” powraca w dokumencie National Geographic. 92
  • Hity i kity, czyli podsumowanie roku 2017 26 gru 2017, 20:00 Popkultura – OCENIA Bartosz Czartoryski Kupno Foxa przez Disneya Miliardy zapłacone przez Disneya nareszcie umożliwią spełnienie popkulturowego marzenia niejednego kinomana: na ekranie będą mogli się bowiem spotkać X-Men i Avengers. Boom... 94
  • Wydarzenie 26 gru 2017, 20:00 WYSTAWA Jak pokochałem dizajn Gdy dy Polak słyszy słowo „dizajn”, myśli o wyciskarce do cytrusów Philippe’a Starcka – rzeczy może pięknej, ale i beznadziejnie drogiej. W przeciwieństwie np. do Skandynawów uwierzyliśmy, że na... 98
  • Film 26 gru 2017, 20:00 SATYRA Bezradni intelektualiści WETERANKA I PIONIERSKA REŻYSERKA BRYTYJSKIEJ KINEMATOGRAFII ZROBIŁA „PARTY” ZE ZŁOŚCI. Na bezradność wobec biegu zdarzeń, na bezsilność lewicowych środowisk, na ich skłócenie i pogrążenie w... 99
  • Muzyka 26 gru 2017, 20:00 PŁYTA Nie tylko sentyment „ONE MORE LIGHT LIVE” UKAZYWAĆ SIĘ NIE MUSIAŁO. Nagrania Linkin Park są dobrze znane, również w wersjach koncertowych. Jednak to wydawnictwo ma ogromną wartość dla fanów – to zapis nagrań wykonanych... 100
  • Książka 26 gru 2017, 20:00 POWIEŚĆ Sennik krakowski Czy to jest pierwsza książka czasów dobrej zmiany? Możliwe, ale nie mówi wprost o tym, co się dzieje w Polsce, nie jest o konkretach, lecz o klimacie – stąd tytuł „Przyducha”, czyli stan, w którym zaczyna... 102
  • Kalejdoskop 26 gru 2017, 20:00 TEATR Kobieta po przejściach Bohaterka „Supermenki” to kobieta sukcesu, posiadająca wszystko, czego potrzeba do szczęścia: dom, dzieci i wspaniałego faceta. Jedyne, czego jej brakuje, to wolny czas. Gdy traci pracę, nagle jedyne, co ma,... 103
  • Kulturalna trzynastka 26 gru 2017, 20:00 Paweł Domagała AKTOR I WOKALISTA, OBECNIE MOŻNA GO OGLĄDAĆ W FILMIE „GOTOWI NA WSZYSTKO. EXTERMINATOR” 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Z całym szacunkiem, ale zdecydowanie „Ten obcy” Ireny Jurgielewiczowej – nie byłem w... 104
  • Szklanka wody, czyli sylwestrowi męczennicy 26 gru 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Cieszenie się, bycie uśmiechniętym, szczęśliwym, pięknym, młodym i bogatym na zawołanie dokładnie we wtorek o 20 to obowiązek ludzi show-biznesu, prowadzących sylwestrowe konferansjerki. Te nieszczere uśmiechy starych... 105
  • Polskie imperium, imigranci i Holender Leoncio 26 gru 2017, 20:00 Przed 15 laty w Królestwie Niderlandów dokonano mordu politycznego na czołowym polityku Pimie Fortuynie. Przypominam sobie o tym ja, reprezentant kraju, gdzie posłów się nie morduje, ilekroć patrzę na rodaka tegoż zamordowanego posła do... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany