Pospolite poruszenie lewicy

Pospolite poruszenie lewicy

Robert Biedroń
Robert Biedroń / Źródło: Newspix.pl / Artur Widak
Barbara Nowacka i Robert Biedroń prawdopodobnie staną na czele nowej lewicowej formacji. Czy wyjdzie z tego wino czy ocet?

Wygląda na to, że polska lewica po dwóch latach funkcjonowania poza parlamentem sięgnęła dna. SLD stracił dotację budżetową, partia Razem nawet przez dawnych sympatyków uważana jest za sekciarską, a reszta środowisk – jak uważają politolodzy – stanowi margines marginesu. Najgorsze zaś jest to, że lewicowe ugrupowania więcej dziś dzieli, niż łączy. Od lat ścierają się w bratobójczej walce. SLD, Socjaldemokracja Polska, Ruch Palikota walczyły ze sobą tak długo, aż w końcu wszystkie poległy. Cios ostateczny zadała starej lewicy młodzieżowa partia Razem. Co prawda sama nie weszła do Sejmu, ale nie kryła euforii, gdy nie udało się to także Zjednoczonej Lewicy. A dzieła dokończył PiS, który swoimi posunięciami socjalnymi i prorodzinnymi zagonił całe towarzystwo do światopoglądowego narożnika. Dziś lewica może walczyć o wyborcę wyłącznie aborcją, związkami partnerskimi czy hasłami neutralności światopoglądowej państwa, bo redystrybucją dochodów i wyrównywaniem szans zajęła się prawica.

między PRL a aborcją

Przyglądając się aktywności środowisk lewicowych z ostatnich dwóch lat, widać wyraźnie, gdzie szukają swoich wyborców.

SLD pochyliło się nad losem byłych funkcjonariuszy służb z czasów PRL, którym Zjednoczona Prawica obniżyła emerytury. To czytelny sygnał, że odwołuje się głównie do elektoratu, który miał się najlepiej w PRL. A że od upadku starego systemu mija właśnie 29 lat, to siłą rzeczy wyborcy SLD są pokoleniem 60 plus. Głównym celem Sojuszu jest wejście w szerszą koalicję opozycyjną i zdobycie przynajmniej kilku mandatów w przyszłym Sejmie. W samodzielny sukces Sojusz wydaje się nie wierzyć, choć sondaże pokazują, że ugrupowanie balansuje na granicy progu wyborczego, a więc jakieś szanse na sukces mimo wszystko ma.

Na przeciwległym biegunie jest partia Razem, która odwołuje się do młodych wyborców i być może dlatego skupiła się głównie na happeningach. Partia dwa lata temu zdobyła środki budżetowe na działalność i bardzo możliwe, że to zaspokaja jej ambicje, bo od tego czasu nie zwiększyła swojej popularności w społeczeństwie. Inicjatywa Polska Barbary Nowackiej postanowiła zagospodarować niszę aborcyjną. Środowisk skupionych wokół tego tematu jest oczywiście więcej, ale stowarzyszenie Nowackiej bez wątpienia gra teraz pierwsze skrzypce. Im mocniej PiS przykręca światopoglądową śrubę, tym więcej jest chętnych, by wspierać Inicjatywę Polską. Nieprzypadkowo Barbara Nowacka, która wzięła na siebie rolę twarzy ustaw aborcyjnych, mocno zaistniała w świadomości opinii publicznej. To ona udowodniła, że jeżeli na naszej scenie jest jakaś lewica światopoglądowa, to na pewno nie w parlamencie. Problem jednak polega na tym, że ten temat już nie jest tak nośny jak na początku lat 90., gdy Izabela Jaruga-Nowacka, matka Barbary, walczyła o prawo kobiet do przerywaniaciąży. Co więcej temat jest moralnie dwuznaczny, bo trudno zamknąć oczy na to, że przerwanie ciąży, nawet na wczesnym etapie, oznacza przerwanie możliwości powstania człowieka. To dlatego środowiska pro-choice, czyli za wyborem (termin rozpowszechniony w latach 90. i będący przeciwwagą dla określenia pro-life, czyli za życiem) mówią o zarodkach, a nie o dzieciach poczętych i skupiają się na prawach kobiet.

barbara i nowa formacja

Nowacka zręcznie schwytała w pułapkę opozycję parlamentarną. Przygotowała taki projekt ustawy proaborcyjnej, że nawet osoby o szczerze lewicowych poglądach, popierające prawo do przerywania ciąży na życzenie kobiety, miały co do niego obiekcje. I ta mała prowokacja się powiodła, bo Platforma Obywatelska i Nowoczesna pogubiły się podczas głosowania nad odesłaniem projektu do dalszych prac w komisji. Nic dziwnego, że Nowacka postanowiła zdyskontować swój sukces, stając na czele lewicowego poruszenia. Na 28 stycznia zaprosiła różnych ludzi z lewej strony sceny politycznej, by wspólnie uradzić, co robić dalej w obliczu dominacji PiS i bezradności PO oraz Nowoczesnej. Dariusz Joński, współpracownik Nowackiej z Inicjatywy Polskiej: – Jak pokazują sondaże, Barbara Nowacka jest jedyną osobą, wśród liderów opozycji, która może zjednoczyć lewicę. A dziś jest czas na lewicową alternatywę dla prawicowych partii. Bo zarówno Platforma, jak i Nowoczesna są partiami konserwatywnymi. Nowacka ma tę zaletę, że mimo przegranych wyborów w 2015 r., których była główną liderką, umiejętnie uniknęła krytyki, choć SLD próbowało zrzucić na nią całą odpowiedzialność za klęskę wyborczą. Jej wizerunek jednak zbytnio nie ucierpiał. – Stanęła na czele protestów aborcyjnych i upatruje się w niej takiej osoby, która mogłaby stanąć na czele nowej formacji – mówi jeden z naszych rozmówców na lewicy. – Są jednak trzy warunki, które trzeba spełnić, żeby osiągnąć sukces. Według naszego rozmówcy Nowacka nie może być twarzą jednego tematu.

A więc po pierwsze, musiałaby zająć się czymś więcej niż tylko aborcją i prawami reprodukcyjnymi kobiet. Po drugie, musi zebrać spory sztab ludzi. – Doświadczenie podpowiada mi, że w nowej formacji musi być 30 proc. partyjnych wyjadaczy i 70 proc. nowych twarzy – mówi nasz rozmówca. – To są idealne proporcje, by ugrupowanie dostało premię za świeżość, a zarazem zachowywało się profesjonalnie na scenie politycznej. I faktycznie, coś w tej kalkulacji może być. Platforma miała trzech tenorów na froncie i grupę doświadczonych polityków w drugim szeregu, dzięki czemu mimo trudności istnieje do dziś, a np. Ruch Palikota, w którym przeważali nowi ludzie, nie przetrwał próby czasu. Trzeci warunek wymieniany przez naszego rozmówcę tostuprocentowe zaangażowanie w nowy projekt. – Trzeba zasuwać od rana do nocy, gryźć ziemię od spodu, żeby w tym wyścigu coś osiągnąć, tak jak to robił Andrzej Duda w 2015 r. czy Emmanuel Macron w 2016 r. I tu pojawia się wątpliwość, czy Barbara jest do tego zdolna – mówi polityk lewicy. Nie są to wątpliwości bezzasadne, bo Nowacka ma stałą pracę na prywatnej uczelni i dwójkę nieodchowanych jeszcze dzieci. Gdy wyjechała z nimi na ferie zimowe, zaraz po debacie aborcyjnej w Sejmie wylała się na nią fala krytyki właśnie z lewej strony sceny.

więcej wodzów niż indian

Problem w tym, że na lewicy jest więcej wodzów niż Indian gotowych wykonywać ich rozkazy, a to zawsze utrudnia porozumienie. Agnieszka Dziemianowicz-Bąk z Razem zapewne nie zgodziłaby się z opinią Jońskiego na temat szczególnej pozycji Nowackiej. Tym bardziej że w przeszłości był on rzecznikiem SLD, a Razem brzydzi się Sojuszem. – To, co różni nas od innych partii, w tym od SLD, to wiarygodność, której Sojuszowi brakuje – mówi nasza rozmówczyni. – Dziś trzeba opozycji, która potrafi się upomnieć jednocześnie o sprawiedliwość społeczną i wolności osobiste, w tym prawa kobiet. Złośliwi twierdzą, że to upominanie się o sprawiedliwość społeczną i wolności osobiste sprowadza się do dwóch rzeczy – aborcji na życzenie i 75-procentowego podatku, którym partia chciałaby obłożyć dochody osób najlepiej zarabiających, tylko po to, by zubożały. Ostatnie głośne akcje partii Razem miały miejsce w 2016 r., gdy toczyła się walka o kształt Trybunału Konstytucyjnego. Przez cały 2017 r. niewiele się w tej partii działo.

Młoda lewica wydaje się dziś tak samo zgnuśniała jak ta stara. Nawet jej najwięksi fani mówią, że powoli tracą nadzieję, iż coś z niej wyrośnie. Nie przeszkadza to Dziemianowicz-Bąk odsądzać innych formacji od czci i wiary. – Brak odwagi, koniunkturalizm i brak wyrazistości politycznej to cechy starej skompromitowanej polityki – mówi. – SLD przez lataswoich rządów pokazało, że nie ma nic wspólnego z lewicową wrażliwością. Nowoczesna i Platforma to partie nie mniej konserwatywne niż PiS. Pokazały to podczas głosowania nad projektem „Ratujmy kobiety” dotyczącym złagodzenia prawa aborcyjnego. Wszystkim tym partiom brakuje też odwagi do tego, by czasem, w imię zasad, zrezygnować z łatwej korzyści politycznej. Nie rozumiem, jak mogą dopuszczać dialog ze skrajną prawicą. Dlaczego dla kilku chwil w świetle kamer zgadzają się na wspólne występy na przykład z nacjonalistami. Partia Razem od początku odmawia z nimi występów. Nie będziemy legitymizować wyznawców Hitlera. Bezkompromisowo i konfrontacyjnie.

Są wrogowie na lewicy

SLD nie zamierza chować się do mysiej dziury z powodu kwaśnej miny partii Razem. W końcu jeżeli chodzi o potencjał polityczny, to ze wszystkich środowisk na lewicy tylko ta partia plasuje się ponad progiem wyborczym. Krzysztof Gawkowski, wiceprzewodniczący SLD, obrusza się na określenie „stara lewica”. Uważa, że jest pejoratywne. Wytyka, że Adrian Zandberg, jeden z liderów Razem, wywodzi się z PPS, więc nie jest nową lewicą. – SLD jest nowoczesną lewicą. Od zawsze zajmowaliśmy się sprawami światopoglądowymi. Traktujemy poważnie projekty dotyczące aborcji czy rozdziału państwa od Kościoła – zapewnia Gawkowski. Ale – dodaje natychmiast – uważamy, że dla lewicy kwestie światopoglądowe nie powinny być bardziej istotne niż kwestie socjalne, pracownicze. – Chcemy zachować balans – mówi wiceprzewodniczący SLD. Na razie z tego balansu wyszła obrona wysokich emerytur byłych funkcjonariuszy służb rodem z PRL. Na dodatek Sojusz, który zaangażował się w zbieranie podpisów pod projektem przywracającym wysokie świadczenia, martwi się, że całą śmietankę spije Platforma, bo byli funkcjonariusze to elektorat, który zawsze obstawia silniejszego. To tyle w temacie nowoczesnej lewicy.

Aspiracje ma też Robert Biedroń, obecnie prezydent Słupska, który jednak nie wyklucza, że już niedługo powróci do krajowej polityki. Lewicowi publicyści od jakiegoś czasu przekonują, że jedynie on miałby szanse na nawiązanie realnej walki o stanowisko prezydenta Polski. Rzecz w tym, że wybory prezydenckie odbędą się w 2020 r. i w dużej mierze będą zdeterminowane wynikami wyborów parlamentarnych w 2019 r. A więc zanim on będzie mógł odegrać swoją życiową rolę, najpierw lewica musi powalczyć o wejście do Sejmu. Połączone siły Biedronia i Nowackiej stanowią spory potencjał, jednak ta dwójka, jeżeli faktycznie zechce wykrzesać na lewicy nową jakość, będzie miała twardy orzech do zgryzienia. Ale są i dobre wiadomości. Harmonogram wyborczy jest korzystny dla nowej inicjatywy. Przed wyborami parlamentarnymi są bowiem eurowybory, które łatwo jest zorganizować. Wystarczy mieć 5-7 mocnych nazwisk i można powalczyć o dobry wynik. A gdy się go osiągnie, to przed wyborami parlamentarnymi przypłyną do takiej partii nowi ludzie i nowi wyborcy. Jeżeli dwa lata temu Nowoczesna bez żadnego programu zdobyła 7 proc. głosów, a Ruch Kukiza z postulatem jednomandatowych okręgów wyborczych – 10 proc., to nowa lewica też może wejść do Sejmu. Pod warunkiem że po raz kolejny nie wda się w walkę z innymi partiami lewicowymi. – Pewne jest, że pojawiła się przestrzeń dla nowej formacji – uważa polityk lewicy. – A że polityka nie znosi próżni, to jeżeli nie zagospodaruje jej Barbara, znajdzie się ktoś inny i wykorzysta szansę. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 5/2018
Więcej możesz przeczytać w 5/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 5/2018 (1821)

  • Dziennikarze do piór, funkcjonariusze do funkcji 28 sty 2018, 20:00 Na moim osiedlu, czyli warszawskim Ursynowie, pasją osób zarządzających jedną z lokalnych telewizji jest tropienie przypadków łamania przepisów drogowych. W efekcie na facebookowym profilu lądują filmiki z kierowcami naruszającymi... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 28 sty 2018, 20:00 W PIS NARASTA NIEPOKÓJ W ZWIĄZKU Z DZIAŁALNOŚCIĄ JAROSŁAWA GOWINA, który intensywnie powiększa swój stan posiadania w parlamencie. Parlamentarzyści Prawa i Sprawiedliwości z przerażeniem patrzą, jak w ich okręgach pojawiają się... 6
  • Info radar 28 sty 2018, 20:00 Generał od reprywatyzacji Jan Śpiewak, lider stowarzyszenia Wolne Miasto Warszawa, złożył zawiadomienie do prokuratury. Chce, by śledczy wyjaśnili, jaką rolę w zwrotach warszawskich kamienic odegrał generał z czasów PRL i III RP.... 12
  • Światowe Forum Nierówności 28 sty 2018, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI NAJBOGATSI I NAJBARDZIEJ WPŁYWOWI LUDZIE ŚWIATA WŁAŚNIE SPOTKALI SIĘ NA ŚWIATOWYM FORUM EKONOMICZNYM W DAVOS. Tylko czy na pewno rozmawiali o tym, co najważniejsze? 82 proc. majątku trafiło do 1 proc. najbogatszych ludzi w... 12
  • Idioci w krzakach 28 sty 2018, 20:00 JOACHIM BRUDZIŃSKI MA RACJĘ, DRWIĄC Z NAZIOLI, TYCH „IDIOTÓW W KRZAKACH” I ZARAZEM PRZYPOMINAJĄC, że w niejednym kraju Europy zupełnie zachodniej problem neofaszyzmu jest obiektywnie większy niż w Polsce. Kiedy antyprawica w kraju i... 14
  • Biało-Polacy 28 sty 2018, 20:00 O nazistowskich szkoleniach młodzieży w lasach pisaliśmy już 15 lat temu. Dziś uczestnicy tych kursów to dorośli ludzie. Dziesięć tysięcy nastolatków wyszkolą tego lata w Polsce neonaziści” – pisali w maju 2003 r. dziennikarze... 17
  • Kulisy odwołania Macierewicza 28 sty 2018, 20:00 Politycy PiS spodziewali się, że ludzie Antoniego Macierewicza zawistują teczkami. Mówiono nawet o domniemanych „kwitach na Morawieckich”. To miało się przyczynić do dymisji szefa MON. „Wprost” poznał kulisy sprawy. 20
  • Odsiadka czy rządzenie? 28 sty 2018, 20:00 Właśnie upadł w Rumunii gabinet premiera Michała Tudosego, po tym, jak władze rządzącej partii socjaldemokratycznej odmówiły mu dalszego poparcia. Tudose został szefem rządu ledwie pół roku temu, w efekcie wotum nieufności, jakie... 25
  • Jak pęka PiS 28 sty 2018, 20:00 Sprawa senatora Koguta pokazuje, że w obozie Zjednoczonej Prawicy królują nieufność, wzajemna niechęć i lęk o własną pozycję. 26
  • Pospolite poruszenie lewicy 28 sty 2018, 20:00 Barbara Nowacka i Robert Biedroń prawdopodobnie staną na czele nowej lewicowej formacji. Czy wyjdzie z tego wino czy ocet? 28
  • Walczący ze smogiem 28 sty 2018, 20:00 Rząd pracuje nad modelem walki zesmogiem. Pod lupę trafią 33 polskie miasta z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem. Na razie na ten cel zaplanowano 180 mln zł. 32
  • Pomazańcy 28 sty 2018, 20:00 Myśliwy w Polsce ma więcej praw i przywilejów niż policjant. I nie ma się co dziwić, ma ważniejsze zadania. Nie tylko chroni polską przyrodę, głównie przed nią samą, ale przede wszystkim chroni polskich obywateli przed przyrodą.... 33
  • Minister uderza w regionalne uczelnie 28 sty 2018, 20:00 Po reformie Gowina regionalne uniwersytety spadną do rangi szkół licencjackich, a rektorzy zostaną panami życia i śmierci naukowców – alarmuje Aleksander Temkin. 34
  • Krajobraz po kolejnej bitwie o samorządy 28 sty 2018, 20:00 Zmiany w ordynacji wyborczej nie są efektem konsultacji PiS, bo ich nie było. Po prostu prezes przestraszył się możliwych skutków. 36
  • Organizujmy Polskę bez doktrynerstwa 28 sty 2018, 20:00 CYRYL EKIERSKI Zarządzanie państwem nie opiera się na jednej sprawdzonej recepturze. Na świecie koegzystują monarchie, dyktatury, republiki i inne formy sprawowania władzy – wbrew rozpowszechnionej tezie, że demokracja jest jedynym... 41
  • Aborcja nie w moim interesie 28 sty 2018, 20:00 ADRIAN FURMAN, osoba z niepełnosprawnością, przedsiębiorca, bloger, człowiek Jako osoba z niepełnosprawnością jestem zdeklarowanym przeciwnikiem aborcji. Powód? Nie jest to w moim interesie. Kropka. Zdaję sobie sprawę ze złożoności... 42
  • W cieniu swastyki 28 sty 2018, 20:00 Organizacje nazistowskie to w Polsce margines. Większym problemem jest parasol bezpieczeństwa, który władza roztacza nad środowiskami narodowymi sączącymi rasizm oraz agresję wobec obcych. 44
  • Babcie są zmęczone 28 sty 2018, 20:00 Chciałyby korzystać z życia, ale kto wychowa wnuki? Za emancypację babcie płacą wyrzutami sumienia. 49
  • Rolnik z aplikacją 28 sty 2018, 20:00 Jak zdjęcia robione z orbity okołoziemskiej pomagają polskim rolnikom. 51
  • Kuchenne rewolucje w szkole 28 sty 2018, 20:00 Dietetyczne posiłki przygotowywane na miejscu i 40-minutowa przerwa obiadowa – taką szkołę widzi minister Anna Zalewska. 52
  • Nowy rok według najbogatszych 28 sty 2018, 20:00 Jeden planuje odwiedzić operę w Omanie, drugi chciałby poprawić się w grze w golfa. Wszyscy chcą ze swoim biznesem silniej rozpychać się na zagranicznych rynkach. O plany na 2018 r. spytaliśmy bohaterów naszej listy 100 najbogatszych. 54
  • Dobry zwyczaj – wypożyczaj! 28 sty 2018, 20:00 Świadomość klientów bardzo się zmieniła. Znacznie wzrosły ich wymagania, a co za tym idzie, standard floty – mówi Agnieszka Drzymała-Feć, dyrektor sprzedaży w firmie Rentis. 60
  • Nasz drogi śnieg 28 sty 2018, 20:00 Każde ocieplenie przyprawia właścicieli narciarskich stoków o szybsze bicie serca. Śnieg zyskuje status białego złota. 62
  • Dłużnicy na gapę 28 sty 2018, 20:00 Rośnie liczba zadłużonych Polaków – w większości to osoby przed 35. rokiem życia. 65
  • Puszka Pandory 28 sty 2018, 20:00 Grecja od lat domaga się od Berlina wojennych reparacji i choć Niemcy konsekwentnie odrzucają te żądania, upór wyszedł jej na dobre. 66
  • Narodziny przywódcy 28 sty 2018, 20:00 Winston Churchill stał się ikoną alianckiego oporu w czasie II wojny światowej. Choć wcześniej nic nie zapowiadało, że to on będzie przywódcą, którego przemówienia porwą naród. 70
  • Po prostu meble 28 sty 2018, 20:00 Nowoczesny, minimalistyczny i skandynawski – to style, które rządzą w domach Polaków. 74
  • Biuro dobrze przemyślane 28 sty 2018, 20:00 Aż trzy czwarte kandydatów przy wyborze nowego pracodawcy bierze pod uwagę atrakcyjność jego biura. 76
  • Nie mam planu B 28 sty 2018, 20:00 Człowiek wiecznie szczęśliwy to jednostka chorobowa – przekonuje Edyta Olszówka i pyta, czy jesteśmy otwarci na drugą osobę. Po wybitnej roli teatralnej w „Elementarzu” aktorka wraca do kina w filmie „Plan B”. 78
  • Co jest (i było) grane 28 sty 2018, 20:00 Rock nigdy nie miał w Polsce łatwo. W PRL narodził się z trudem, potem próbowano go zamknąć w domu poprawczym. Na krótko wyrwał się na wolność, ale szybko utknął w klatce komercji. 82
  • Praca reżysera to nie wyczyn, to harówa 28 sty 2018, 20:00 Jeden z najciekawszych współczesnych reżyserów stworzył portret jednego z największych twórców filmu. Michel Hazanavicius opowiada nam o swoim filmie „Ja, Godard”. Wkrótce w kinach. 86
  • Wydarzenie 28 sty 2018, 20:00 WSPOMNIENIA Bard i pisarz O Stanisławie Grzesiuku było niedawno głośno za sprawą jego biografii napisanej przez Bartosza Janiszewskiego. Nic dziwnego, że teraz wydawca przypomina jego pierwszą książkę. To wspomnienia autora, który jako... 90
  • Film 28 sty 2018, 20:00 TRAGIKOMEDIA Kowbojska mentalność Nagrodzone czterema Złotymi Globami i nominowane do Oscarów w siedmiu kategoriach „Trzy billboardy” to ostatnio jeden z najzabawniejszych filmów. Ale w tej przywodzącej na myśl kino braci Coen... 92
  • Muzyka 28 sty 2018, 20:00 PŁYTA Pop mile widziany W NIEKOŃCZĄCEJ SIĘ DYSKUSJI NA TEMAT TEGO, dlaczego rozgłośnie radiowe nie prezentują nowych polskich twórców, pojawia się często argument, że brak jest przebojowej, dobrze zaaranżowanej i zagranej muzyki pop.... 93
  • Książka 28 sty 2018, 20:00 TEATR Lupa do czytania Łukasz Maciejewski, „Lupa. Koniec świata wartości”, PWSFTViT w Łodzi Podczas egzaminów do łódzkiej Filmówki Krystian Lupa usłyszał, że jest beztalenciem – na szczęście dla polskiego teatru. Dziś ta sama... 94
  • Kalejdoskop 28 sty 2018, 20:00 WYSTAWA Zamiast Mony Lisy Łódź pozazdrościła Warszawie „Kopernika” i w murach dawnej elektrowni stworzyła centrum naukowo-kulturalne EC1. Nikt tak jak da Vinci nie nadaje się na bohatera tutejszej wystawy. Z jednej strony niewątpliwie... 95
  • Kulturalna trzynastka 28 sty 2018, 20:00 Anna Jadowska REŻYSERKA FILMÓW „TERAZ JA” I „Z MIŁOŚCI”. POD KONIEC ZESZŁEGO ROKU PREMIERĘ MIAŁY JEJ „DZIKIE RÓŻE” 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Instrukcje obsługi. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być... 96
  • Norylsk. Piękno i zło 28 sty 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Kto był już wszędzie i wszystko widział, kto jest turystą zblazowanym, hipsterskim, na kogo już nie działają wizje błękitnych mórz i drinków z wisienką pitych przy jacuzzi, kto już nie kolekcjonuje mil i nie... 97
  • Rząd w RFN? Może już za dwa miesiące... 28 sty 2018, 20:00 Nie chcę się chwalić, ale tuż po ostatnich wyborach w Niemczech w tekście opublikowanym w „Gazecie Polskiej Codziennie”, gdy wszyscy mówili, że powstanie „jamajska koalicja” (CDU/CSU, liberałowie i Zieloni), ja upierałem się, że... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany