Konstytucja uwolni uczelnie

Konstytucja uwolni uczelnie

Wykład
Wykład / Źródło: Fotolia / anzebizjan
Chcemy skończyć z feudalizmem, zmienić model kariery akademickiej i dać uczelniom większą autonomię – mówi wiceminister Piotr Müller.

Czy podziela pan opinię, że nowe prawo marginalizuje regionalne uczelnie? Jeżeli reforma weszłaby w życie, w 60 proc. placówek można by było studiować tylko na poziomie studiów licencjackich. Co ze studentami z województw opolskiego, zachodniopomorskiego czy świętokrzyskiego?

Zarzut co do ograniczenia studiów magisterskich w tych województwach jest absurdalny. Uczelnie akademickie będą miały cały czas możliwość prowadzenia tych studiów. W każdym z wymienionych województw nadal będzie prowadzone kształcenie magisterskie. Ten zarzut jest po prostu nieprawdziwy. Proponujemy unikalny pakiet rozwiązań dla zrównoważonego rozwoju: nowe mechanizmy, rozsądny czas wdrożenia oraz realne wsparcie finansowe. Nowe rozwiązania to m.in. przeznaczone dla regionalnych uczelni konkursy na dodatkowe finansowanie, takie jak Regionalna Inicjatywa Doskonałości czy Dydaktyczna Inicjatywa Doskonałości. Rozsądny czas wdrożenia to okres przejściowy, pozwalający szkołom na efektywne dopasowanie się do nowych regulacji. Wreszcie realne wsparcie finansowe to klucz do sukcesu nowych rozwiązań. Łącznie na lata 2018-2019 przewidziano blisko 2,5 mld zł, które przeznaczy Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, w tym blisko 2 mld dla uczelni regionalnych. Dodatkowo w ramach wspierania idei zrównoważonego rozwoju MNiSW podjęło już prace nad modyfikacją algorytmu finansowego na 2019 r. właśnie pod kątem uczelni regionalnych. Po styczniowej prezentacji nowych propozycji otrzymaliśmy liczne głosy poparcia, także z regionów. Oficjalnie reformę poparły państwowe wyższe szkoły zawodowe czy uczelnie akademickie zrzeszone w Sieci Małych i Średnich Publicznych Uczelni. To potwierdza, że proponowane zmiany odpowiadają na potrzeby regionów.

Jakie główne zmiany chce osiągnąć ministerstwo za sprawą Konstytucji dla Nauki?

Od razu nadmienię, że impuls do zmian wyszedł od środowiska akademickiego. Oczekują ich sami studenci, doktoranci, a także pracownicy uczelni. Widzą, że obecny system ma wiele wad i się nie sprawdza. Dlatego też Konstytucja dla Nauki to efekt blisko dwóch lat ścisłej współpracy resortu ze środowiskiem akademickim, które wie najlepiej, jakie problemy przynoszą obecne regulacje. Wspólnie wypracowaliśmy rozwiązania, które mają uwolnić potencjał i możliwości polskiej nauki, a także znacząco podnieść jakość kształcenia studentów i doktorantów. Opracowaliśmy również szczegółowy harmonogram wdrażania, począwszy od 1 października 2018 r., a skończywszy na 2026 r.

Czy to zwiększy autonomię uczelni?

Sama formuła prac nad reformą pokazuje, że to wspólnota akademicka ma kluczowe znaczenie. Dlatego chcemy zwiększyć autonomię uczelni – sami akademicy wiedzą najlepiej i rozumieją specyfikę swojej uczelni, w jakim kierunku powinna się rozwijać. My jako ministerstwo dajemy im narzędzia do tego rozwoju, w ich rękach pozostaje skorzystanie z nowego potencjału. Wśród kluczowych zmian wprowadzanych przez Konstytucję dla Nauki należy wymienić: absolutną przebudowę kształcenia doktorantów w Polsce, nowy model kariery akademickiej i zniesienie obowiązku habilitacji – w praktyce zniesienie feudalnego systemu awansów zawodowych, nową ewaluację nauki, realną ochronę praw studentów, system szerokiego wsparcia dla uczelni regionalnych, pakiet na rozwój polskich czasopism, a także zwiększone finansowanie obszaru szkolnictwa wyższego i nauki.

Nowe zasady finansowania uczelni przesunęły w tym roku 160 mln zł do sześciu największych podmiotów. Jak to się ma do zrównoważonego rozwoju?

Z tego powodu zabiegamy o zwiększenie środków na szkolnictwo wyższe i naukę. Problemem naszego systemu jest nie tyle podział środków, ile to, że jest ich zdecydowanie za mało. W ustawie proponujemy cykliczny wzrost nakładów w najbliższych latach. Nie zamykamy oczu na potrzeby uczelni regionalnych. Otrzymają one w latach 2018-2019 blisko 2 mld zł wsparcia od nadzorowanego przez nas Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. To gigantyczny zastrzyk finansowy. W Polsce mamy miejsce zarówno dla największych ośrodków akademickich rywalizujących na arenie międzynarodowej z najlepszymi uczelniami, jak i dla mniejszych ośrodków, które są kluczowe dla rozwoju wszystkich regionów w Polsce. Chcemy zapewnić każdej uczelni warunki dla jej rozwoju, dlatego też stworzyliśmy program Regionalna Inicjatywa Doskonałości. Daje on szanse mniejszym ośrodkom na rozwój i zdobycie potrzebnych funduszy, bez konieczności bezpośredniego konkurowania z największymi uczelniami w kraju.

Jak będą wybierani członkowie rad uczelni i jakie będą mieli kompetencje?

Proponujemy, aby rada uczelni składała się z siedmiu lub dziewięciu członków. Ogromną społecznością środowiska akademickiego są studenci. Chcemy, aby ich głos był słyszalny. Dlatego w radzie gwarantujemy miejsce dla studenta – z urzędu będzie w niej zasiadał przewodniczący samorządu studentów. Pozostałych sześciu lub ośmiu członków wskazywać będzie senat, wcześniej wybrany przez wspólnotę danej uczelni. Składu rady nie wybiera zatem ministerstwo ani politycy – czyni to sama społeczność akademicka. Co ważniejsze, ponad 50 proc. rady to osoby spoza wspólnoty uczelni, czyli przedstawiciele biznesu, gospodarki, kultury – ważny głos doradczy zwiększający otwartość uczelni na otoczenie społeczno-gospodarcze. Rolą rady jest monitorowanie, a nie nadzorowanie. Jej członkowie mają także pełnić funkcję ambasadorów uczelni na zewnątrz, mogą wskazywać kierunki rozwoju. I, co ważne, to uczelnia ma zdecydować, kogo najbardziej potrzebuje. Zatem sama wspólnota akademicka, przez swoich przedstawicieli w senacie, wybiera doradców zasiadających w radzie, czyli tych, którzy mają pomóc uczelni rozwinąć skrzydła. Rady uczelni sprawdzają się w krajach zachodniej Europy, a w niektórych przypadkach cała rada pochodzi z otoczenia zewnętrznego.

Czy zwiększenie władzy rektorów stanie się lekiem na feudalizm i biurokrację na uniwersytetach? Ustawa przyznaje im dowolność ruchów w polityce finansowej i kadrowej.

Problemem feudalnej struktury w uczelniach jest ścieżka awansu zawodowego, w której dokonujemy zdecydowanie korzystnych zmian. Rektor musi mieć natomiast narzędzia do profesjonalnego zarządzania szkołą wyższą, a wspólnota akademicka realny wpływ na wybór swoich przedstawicieli.

Pokładamy ogromne zaufanie w środowisku akademickim, które dzięki nowym regulacjom zyskuje większą autonomię i nowe możliwości. W demokratycznych wyborach mogą wyłonić swoich przedstawicieli, a w efekcie wybierać lidera, który będzie miał narzędzia do zarządzania uczelnią. Rektor może być w każdej chwili odwołany przez kolegium elektrów. A w przypadku rażącego lub uporczywego łamania prawa również przez ministra.

Jak ministerstwo zapatruje się na pomysły pełnej przejrzystości finansowej uczelni? Umieszczania raportu z wydatków w internecie?

Sprawy finansowe w uczelni publicznej podlegają przepisom o udostępnieniu informacji publicznej, więc każdy ma do nich dostęp. Tak pozostanie. Wiele uczelni umieszcza raporty na swoich stronach internetowych. W ustawie wprowadziliśmy wiele dodatkowych obowiązków w zakresie publikacji dokumentów uczelnianych. Jeżeli jest to niewystarczające, nie ma przeszkód, żeby ten katalog rozszerzyć. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 6/2018
Więcej możesz przeczytać w 6/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2018 (1822)

  • Naród wybrany 4 lut 2018, 20:00 Czy kogoś oburzyła ostatnio ustawa uchwalona w Belgii? We Włoszech? A może rozgrzał kogoś do białości pomysł ministra rządu Norwegii? Też nie? To dziwne… Tymczasem reforma wymiaru sprawiedliwości, wycinka drzew w Puszczy... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 4 lut 2018, 20:00 PIS ŻYŁ W UBIEGŁYM TYGODNIU SPRAWĄ NOWELIZACJI USTAWY O IPN. Od naszych rozmówców z tej partii dowiedziałyśmy się m.in., że ta nowelizacja w ogóle nie była omawiana na klubie. A szkoda, bo może przy okazji dyskusji pojawiłaby się... 6
  • Obraz tygodnia 4 lut 2018, 20:00 30 mln dol. Żąda Chuck Norris od stacji CBS za zyski z serialu „Strażnik Teksasu”. Aktor twierdzi, że stacja złamała kontrakt i nie zapłaciła mu umówionej kwoty, a także nie dbała o jego interesy, sprzedając prawa do serialu po... 9
  • Info radar 4 lut 2018, 20:00 Samobójstwo syna Fidela Fidelito był najlepiej wykształcony ze wszystkich dzieci Castro i najbardziej fizycznie podobny do ojca Pierworodny syn kubańskiego dyktatora zabił się na Kubie. Fidel Castro Diaz-Balart miał 68 lat i był specem od... 10
  • Tramwaj do zaorania? 4 lut 2018, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI „NIE WIERZĘ... LINIA 45 I 46 Z ŁODZI PRZEZ ZGIERZ DO OZORKOWA ZOSTAJE ZAMKNIĘTA???? Po 100 latach jazdy?? Pani Prezydent @HannaZdanowska czemu ja pytam!? Jak tu teraz żyć???”. To wpis, który pojawił się 1 lutego na... 11
  • Fruwamy! 4 lut 2018, 20:00 KIEDY POLSKA WSTĘPOWAŁA DO UNII, ZBYSZEK BUJAK ZAPYTANY PRZEZ JAKIEGOŚ DZIENNIKARZA, co takiego nasz naród wniesie do Wspólnoty, zastanowił się chwilę i powiedział: „Odrobinę szaleństwa”. Dziś wiemy, że nie jest to odrobina, ale... 12
  • King Kong uruchamia maszynę 4 lut 2018, 20:00 W OSTATNICH LATACH TYLKO DWIE RZECZY WPRAWIŁY MNIE W OSŁUPIENIE: wojna partii Razem z PiS oraz wojna PiS z Izraelem. Opowiadająca się za równością partia Razem atakuje zaciekle partię Kaczyńskiego, zamiast być PiS-em bez szmergla.... 12
  • Żadnych problemów 4 lut 2018, 20:00 W 2004 r. weszliśmy do Unii Europejskiej, wnosząc do niej sporo amerykańskiego ducha. Niektórym politykom puszczały nerwy, inni zasłaniali się dziećmi. Wszyscy starali się jednak pokazać, że jest OK, a będzie jeszcze lepiej. 14
  • Europa kontra Ameryka 4 lut 2018, 20:00 Wejście Polski do Unii Europejskiej nie spowodowało – wbrew opiniom polityków – społecznego szoku. Być może dlatego, że tak naprawdę chcieliśmy być jednym ze stanów USA. 15
  • Utracona cześć Narodu 4 lut 2018, 20:00 Nawet prezydent i premier byli zaskoczeni, że Sejm przyjął ustawę o IPN, która wywołała największy kryzys dyplomatyczny od upadku PRL. Goszczący w Warszawie sekretarz stanu USA dowiedział się o niej w nocy, po spotkaniach z Andrzejem Dudą i Jarosławem Kaczyńskim. 19
  • Dość kłamstw o polskiej historii 4 lut 2018, 20:00 Polska i Izrael mają wspólne interesy geopolityczne. Kluczem są Stany Zjednoczone – mówi prof. Jan Żaryn, senator PiS. 22
  • To jest tsunami 4 lut 2018, 20:00 To najgroźniejszy kryzys międzynarodowy, w jaki wpadło państwo polskie od czasu odzyskania niepodległości. I to na dodatek taki kryzys, którego gwałtowny wybuch był jak uderzenie pioruna w środku słonecznego dnia. PiS słynął... 25
  • Knebel Pamięci Narodowej 4 lut 2018, 20:00 Największym problemem nowej ustawy o IPN nie jest wcale to, że psuje ona nasze relacje z Izraelem. Przede wszystkim szkodzi polskiej pamięci i knebluje naszą debatę historyczną. 26
  • Polska – USA. Nowe otwarcie 4 lut 2018, 20:00 Wyrastamy na jednego z najważniejszych sojuszników USA i głównego partnera w Europie Środkowo-Wschodniej. Tym relacjom na razie nie zaszkodzi nawet kryzys na linii Polska – Izrael. 30
  • Szczyt przyjaźni 4 lut 2018, 20:00 Mimo zgrzytów stosunki Polska – USA układają się coraz lepiej. Teraz czas na nową dynamikę w relacjach gospodarczych. W Miami odbędzie się szczyt, który ma być ważnym impulsem w tej dziedzinie. 34
  • Ameryka potrzebuje Polski 4 lut 2018, 20:00 Obraz naszych rodaków w Stanach Zjednoczonych jest dziś inny niż przed laty – zapewnia Anna Maria Anders. 36
  • Moja żona musi być Polką 4 lut 2018, 20:00 Chcę dzielić życie między USA a Polskę. Jestem Polakiem i jestem z tego dumny – mówi Marcin Gortat, koszykarz, najbardziej znany Polak mieszkający w USA. 39
  • Do Stanów bez wiz 4 lut 2018, 20:00 W kwestii zniesienia wiz do USA bierzemy sprawy w swoje ręce. Nowa kampania ma pomóc Polsce wejść do programu Visa Waiver. 44
  • Czas na mocny sojusz 4 lut 2018, 20:00 Stosunki polsko-amerykańskie są dzisiaj najlepsze w dziejach. A warto przypomnieć, że dzieje te liczą więcej niż dwieście kilkadziesiąt lat wzajemnych relacji. 46
  • Misja wśród globalnych graczy 4 lut 2018, 20:00 Polska powinna się wpisać w strategię USA, bo jest ona dla nas korzystna. Dodatkowe szanse otwiera przed nami członkostwo w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. 48
  • Zjednoczenia lewicy nie będzie 4 lut 2018, 20:00 Naszym wrogiem jest PiS. Tymczasem my, na lewicy, patrzymy na siebie i każdy widzi w sobie wroga. Dlatego nie wierzę już we wspólne listy wyborcze – deklaruje Krzysztof Gawkowski, wiceszef SLD. 50
  • Konstytucja uwolni uczelnie 4 lut 2018, 20:00 Chcemy skończyć z feudalizmem, zmienić model kariery akademickiej i dać uczelniom większą autonomię – mówi wiceminister Piotr Müller. 52
  • Powrót lodowych wojowników 4 lut 2018, 20:00 Dzięki polskiej akcji ratunkowej na Nanga Parbat świat przypomniał sobie o fenomenie polskiego himalaizmu. 54
  • Skokomaniacy 4 lut 2018, 20:00 Stochomania zasadniczo różni się od małyszomanii. Tym razem kibicujemy drużynie, a nie tylko liderowi. Wolimy sukces zbiorowy, bo Polacy poczuli ducha wspólnoty. 61
  • Kamil Stoch: Stochomania jest niebezpieczna 4 lut 2018, 20:00 W Adamie Małyszu imponuje mi, że nawet z najtrudniejszych sytuacji umie wyjść zwycięsko – mówi Kamil Stoch. 63
  • Adam Małysz: Kamil nie jest sam! 4 lut 2018, 20:00 Kamil Stoch w tym momencie zdobył o wiele więcej niż ja. Po to jestem w kadrze, żeby mu pomagać – mówi Adam Małysz. 64
  • Co z tym piątkiem 4 lut 2018, 20:00 Zadowolony, wypoczęty i kreatywny pracownik – przekonują zwolennicy skrócenia tygodnia pracy do czterech dni. Pracodawcy kręcą głową. To będzie kosztowało. 66
  • Hossa Bessa 4 lut 2018, 20:00 Smród z Wolfsburga Volkswagen to chyba najbardziej pechowa firma ostatnich lat. Po tym jak w 2015 r. wyszło na jaw, że niemiecki koncern instalował w samochodach oprogramowanie manipulujące odczytami emisji spalin, kilka dni temu dziennik... 69
  • Know How 4 lut 2018, 20:00 Procesor dla górników Coś, co może ucieszyć górników od kryptowalut, czyli osób, które przez komputery zajmują się generowaniem monet. Samsung stworzył procesor, który im w tym pomoże. Dotychczas na popularności bitcoinów oraz... 70
  • Pięć kółek i dwie Koree 4 lut 2018, 20:00 To mają być igrzyska, jakich jeszcze nie było. Wyczekane, wymarzone i zorganizowane z azjatycką precyzją. 72
  • Karabinek i wózek 4 lut 2018, 20:00 Kobiety częściej decydują się na przerwy macierzyńskie, a potem wracają – mówi Weronika Nowakowska, biatlonistka. 75
  • Strażak na lodzie 4 lut 2018, 20:00 Zbigniew Bródka wie, jak ważna jest chwila. W Soczi zdobył złoto, pokonując rywala o 0,003 s. To mniej niż trwa mrugnięcie. 76
  • Łyżwiarze z tytanu 4 lut 2018, 20:00 Polscy panczeniści jadą do Pjongczangu z marzeniami o medalach. 77
  • Ostatnie igrzyska biegaczki 4 lut 2018, 20:00 Pjongczang to olimpijska meta Justyny Kowalczyk. 78
  • ORLEN sponsoruje olimpijczyków 4 lut 2018, 20:00 Sponsorem strategicznym polskiej reprezentacji na Igrzyska Olimpijskie w Pjongczangu jest PKN ORLEN. 80
  • Prezydenci marzeń 4 lut 2018, 20:00 W Polsce lokatorzy Białego Domu zawsze traktowani byli ze szczególną atencją. Niektórzy na wyrost. Ale było kilku takich, którym Polska zawdzięcza właściwie wszystko. 83
  • Chore zęby niszczą całe ciało 4 lut 2018, 20:00 98 proc. Polaków cierpi na próchnicę i choroby przyzębia, które zwiększają ryzyko utraty zębów, a także zawału i udaru. 86
  • Plomby bionaśladowcze 4 lut 2018, 20:00 Wypełnienia, które odtwarzają zniszczone struktury zęba w sposób najbardziej podobny do żywej tkanki, z której jest zbudowany, są już dostępne w Polsce. 87
  • Smutny komediant 4 lut 2018, 20:00 Gdy osiągnął w kinie wszystko, zniknął. Jim Carrey powrócił dopiero w dokumencie o kręceniu filmu „Człowiek z księżyca”. Nie tyle, by opowiedzieć o komiku Andym Kaufmanie, ile o sobie. 88
  • Fantastyka lepszego sortu 4 lut 2018, 20:00 Mistrzyni SF? Tak, choć sama wolała, by nie przypisywać jej do konkretnego gatunku. W kręgu zainteresowań Ursuli Le Guin, zmarłej niedawno amerykańskiej pisarki, były feminizm, seksualność czy anarchizm. 92
  • Opowieści o zwyczajnym nazizmie 4 lut 2018, 20:00 Dalibor nie pobije Romów, ale toruje drogę dla groźnych organizacji – mówi Vít Klusák, autor filmu „Biały świat według Daliborka”. 94
  • Wydarzenie 4 lut 2018, 20:00 FILM Siła prasy Hollywoodzki panteon: Steven Spielberg, Meryl Streep, Tom Hanks. Operator Janusz Kamiński i kompozytor John Williams. Trudno się dziwić, że to film tradycyjny, ale jednocześnie porywający, świetnie zrealizowany i istotny.... 96
  • Film 4 lut 2018, 20:00 SERIAL Gdzieś jest, lecz nie wiadomo gdzie W MALOWNICZYM SUMMIT ZNIKA OLIVIA LAKE. To zniknięcie jest tym dziwniejsze, że trudno wyobrazić sobie wrogów autorki książek dla dzieci. Twórcy serialu „Mozaika” wykorzystują schemat, znany... 97
  • Muzyka 4 lut 2018, 20:00 KONCERT Pośpieszna muzyka TEGO ZESPOŁU NIE TRZEBA NIKOMU PRZEDSTAWIAĆ – to chyba jedyna grupa, której nazwa dała określenie fanom oraz noszonym przez nich fryzurom. Przez prawie 40 lat Depeche Mode nagrali 14 płyt studyjnych i niezliczone... 98
  • Książka 4 lut 2018, 20:00 DLA DZIECI Na tropie orzechów SCENERIA JAK Z „KUBUSIA PUCHATKA”: LAS, ZWIERZĄTKA, PRZYJAŹNIE, ŁAKOMSTWO, LENISTWO… Ale mimo tego, że wszystko tu jest jak w normalnej, klasycznej książce tego typu, to jednak jest to powieść…... 100
  • Kalejdoskop 4 lut 2018, 20:00 Świetlana postać Nie ma lepszego miejsca na wystawienie tekstu o Skłodowskiej niż ta scena. Teatr WARSawy znajduje się przecież jakieś 100 m od domu, w którym przyszła noblistka przyszła na świat. Ci, którzy spodziewają się zobaczyć... 101
  • Kulturalna trzynastka 4 lut 2018, 20:00 Marek Krajewski AUTOR KRYMINAŁÓW, TWÓRCA SERII O EBERHARDZIE MOCKU ORAZ CYKLU O KOMISARZU EDWARDZIE POPIELSKIM. PIEWCA DAWNEGO WROCŁAWIA 1. Największy filmowy koszmar? Włoski film „Afera Concorde” z 1979 r. Nigdy więcej! 2. Którym... 104
  • Każdy ma swoje Nanga Parbat 4 lut 2018, 20:00 A czy na tym Nanga Parbat są modne kluby i fajne sklepy? Tak jak dziobiąca w piasku podwórka kura nigdy nie zrozumie sunącego dostojnie niebem orła, tak ludziom mojego pokroju ciężko zrozumieć uniesienia himalaistów, takich jak Tomek... 105
  • Himalaje 4 lut 2018, 20:00 Historia z Nanga Parbat trafiła w sam środek polskiej duszy. Wciąż niedowartościowana domaga się uwagi i podziwu od świata, tęskni za heroicznymi czynami, jak kania dżdżu łaknie bohaterów. Im bardziej nas inni krytykują, tym bardziej... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany