Wychowani w duchu

Wychowani w duchu

Minister edukacji zapewniła, że w sprawie nauczania religii nic się nie zmienia (fot. sxc.hu) / Źródło: FreeImages.com
MEN chce, żeby katecheci i księża mogli być wychowawcami klas w szkole. To będzie martwy przepis, rodzice nie będą się na to zgadzać – ostrzegają dyrektorzy.

W szkole panował niesmak. Ta pani siała zgorszenie w środowisku. Katechetka nie może żyć w konkubinacie. A żyła. Straciła więc pracę z własnego wyboru i własnej winy” – tak zwolnienie katechetki w ciąży, która pracowała w jednej z krakowskich podstawówek, uzasadniał przedstawiciel krakowskiej kurii. Niespełnianie oczekiwań moralnych było także powodem zwolnienia katechetki z jednego z warszawskich liceów na Pradze. Gdy się rozwiodła, proboszcz poinformował dyrektora, że „ta pani nie będzie już tu pracowała, bo przestała być osobą wiarygodną”. Praca katechety w szkole zależy więc nie tylko od jego kwalifikacji (obowiązkowe studia teologiczne, przygotowanie pedagogiczne do zawodu nauczyciela) i rekomendacji proboszcza (na podstawie akredytacji od biskupa, tzw. misji kanonicznej), ale także od tego, czy żyje jak przykładny katolik. Mimo tak wyśrubowanych kryteriów nauczyciel religii nie mógł być wychowawcą klasy. W dużym stopniu wynikało to z niezależności katechety od dyrektora szkoły. Był to też ukłon w stronę uczniów niechodzących na religię. Zdaniem resortu Anny Zalewskiej ukłon zbędny i sprzeczny z oczekiwaniami przedstawicieli Kościołów, związków wyznaniowych, posłów, a nawet rodziców. Dlatego resort przygotował projekt rozporządzenia, które pozwoli katechetom (a także nauczającym w szkołach księżom, zakonnicom i innym duchownym) pełnić prestiżową i niełatwą funkcję wychowawcy. Dzięki temu pozycja katechety w szkole się umocni, a oni sami zarobią od kilkudziesięciu do kilkuset złotych miesięcznie więcej.

Nie z mojej opcji

Projekt jest obecnie na etapie konsultacji. Jak czytamy w uzasadnieniu, zakaz pełnienia funkcji wychowawcy dla katechetów wprowadzony był w latach 90., kiedy w szkołach uczyli głównie księża i zakonnice. Dziś proporcje osób świeckich do duchownych są inne, bo, jak wynika z danych Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski, w roku szkolnym 2017/2018 w polskich szkołach religii naucza 18,3 tys. osób świeckich oraz niespełna 10 tys. księży diecezjalnych, ponad 2 tys. sióstr zakonnych i 1 tys. zakonników.

Katecheci często pracują także jako nauczyciele innych przedmiotów (np. wychowania w rodzinie czy etyki) i zdaniem MEN nie ma powodu, aby jako jedyni pedagodzy w szkole nie pełnili roli wychowawcy. Urszula Bywalec, która od 22 lat pracuje jako nauczycielka religii, dotychczasowe ograniczenie dla katechetów nazywa wprost dyskryminacją. Choć jednocześnie przyznaje, że wychowawstwo to ciężki i słabo opłacany kawałek chleba. „Nie mam pojęcia, jak można marzyć o byciu wychowawcą klasy. W mojej szkole raczej każdy nauczyciel jak może tego unika. I nie chce tej funkcji za żadne pieniądze (notabene aktualny dodatek za pełnienie funkcji wychowawcy klasy wynosi bodaj 3 zł za ucznia, łatwo policzyć, że klasa 24 osobowa to dodatek 72 zł na miesiąc)” – pisze katechetka na stronie Wiara.pl. Próbuje przy tym obalić mit, że katecheta nie sprawdzi się jako wychowawca klasy wielowyznaniowej. „Spotykam się z uczniami różnych wyznań na korytarzu szkolnym i normalnie z nimi rozmawiam. Nie namawiam ich wszystkich na przyjęcie chrztu. Jak o coś zapytają, to odpowiadam, jak mają problem w szkole, to pomagam... Mam odmówić, bo nie są z mojej opcji? Bzdura jakaś!” – denerwuje się. Ten punkt widzenia podziela prof. Marian Nowak, dyrektor Instytutu Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, który w opinii na temat proponowanych przez MEN zmian pisze: „Na ogół nikt nie ma obaw, że nauczyciel wychowania fizycznego zamieni całą klasę w drużynę sportową. (…) Rola nauczyciela jako wychowawcy jest oczywiście inna niż rola katechety, ale przecież nawet dzieci szkolne zdolne są zrozumieć, kiedy nauczyciel ich katechizuje, a kiedy realizuje spotkania wychowawcze”.

Profil humanistyczno-katolicki

Argumenty MEN o potrzebie zmian nie przekonują za to Adama Bodnara, rzecznika praw obywatelskich, który ostrzega, że wprowadzenie możliwości pełnienia funkcji wychowawcy przez katechetę, którym bywa ksiądz, może ograniczać swobodę wyboru lekcji religii przez uczniów i rodziców. A z uwagi na dobrowolny charakter nauczania religii, uczniowie mają prawo wycofania deklaracji o chęci udziału w tym nauczaniu także w trakcie semestru. „Fakt pełnienia przez katechetę funkcji wychowawcy może w praktyce prowadzić do ograniczenia swobody podejmowania decyzji co do wyboru lekcji religii przez uczniów i rodziców. Może on również być powodem rezygnacji uczniów z nauki w określonej klasie pomimo profilu nauczania zgodnego z zainteresowaniami tych uczniów” – napisał RPO do minister edukacji Anny Zalewskiej. Wątpliwości mają też sami dyrektorzy szkół, mimo że to oni będą ostatecznie decydować, czy dany katecheta może być wychowawcą. – Szkoły ze znalezieniem wychowawców nie mają problemów, a nauczyciel religii jest niejako przedstawiany dyrektorowi szkoły przez proboszcza danej parafii. To może wiązać się ze zmianami wychowawcy, których dyrektor będzie chciał uniknąć. Taka decyzja musi też wiązać się z akceptacją sytuacji przez wszystkich rodziców w danej klasie.

Dyrektor będzie miał duże kłopoty z oceną sytuacji i nastawienia rodziców do tego rozwiązania. Nie może przecież zrobić ankiety za/przeciw wychowawcy. Musi to się odbyć w kuluarach, więc będzie to strasznie kłopotliwe do ustalenia. W zdecydowanej większości szkół, publicznych i niepublicznych, będzie to więc martwy przepis – wyjaśnia Artur Stępniak, dyrektor dwujęzycznej szkoły podstawowej Smart School w Zamościu. Podobnie podchodzi do tego Marek Nocuła, dyrektor liceum im. Czarnieckiego na warszawskim Targówku: – Z doświadczenia wiem, że rodzice dzieci nieuczęszczających na religię nie życzyliby sobie, aby godzinę wychowawczą prowadził ksiądz lub katecheta. Do tego w szkole średniej coraz mniej osób deklaruje chęć uczestniczenia w lekcjach religii, mamy 30-osobowe klasy, gdzie na ten przedmiot chodzą tylko cztery osoby. To, że kościół traci młodych, a bierzmowanie jest oficjalnym pożegnaniem z Kościołem, potwierdza również raport KAI na temat religijności Polaków. Bo jak zauważa Edward Dajczak, biskup koszalińsko-kołobrzeski, po ponad 20 latach obecności nauki religii w szkołach katecheza jest bardziej lekcją, ale sama w sobie nie jest ewangelizacyjna.

– Liczba osób praktykujących maleje, rośnie liczba rozwodów, młodzi chętniej wybierają życie w konkubinacie. To jest jasny sygnał, że trzeba zmienić model katechezy – nie ma wątpliwości bp Dajczak. Jednocześnie zastrzega, że lekcja religii nie rozwiąże problemu braku wiary młodego pokolenia, bo kryzys wiary jest wieloaspektowy. To między innymi wpływ kultury masowej, która przekonuje, że Bóg jest nieobecny albo że wiara w Boga właściwie nie bardzo zmienia życie. Efekt jest taki, że mimo stabilnej religijności społeczeństwa wśród młodych jako wierzący deklaruje się 57,7 proc., a jako głęboko wierzący 12,4 proc. (dane z raportu KAI). Wiara wśród młodych staje się też coraz bardziej ich osobistym wyborem, a nie tylko owocem wychowania w rodzinie. Dlatego, zdaniem Marka Nocuły, zamiast narzucać młodzieży katechetę jako wychowawcę, lepszym pomysłem byłoby stworzenie klas złożonych z osób zadeklarowanych na religię, np. klas o profilu humanistyczno-katolickim, gdzie wychowawcami byliby księża czy katecheci. W końcu takie klasy z powodzeniem funkcjonują w katolickich szkołach prywatnych.

Wygodne rozwiązanie

Wraz z dyskusją na temat wychowawstwa dla katechetów odżył spór między zwolennikami i przeciwnikami obecności religii w szkole. Katarzyna Lubnauer, przewodnicząca Nowoczesnej, w reakcji na projekt rozporządzenia napisała na Twitterze: „Lekcje religii nie powinny być finansowane przez państwo, a katecheci nie powinni być członkami Rady Pedagogicznej”. Lubnauer od dawna jest za wycofaniem religii ze szkół, co argumentuje np. tym, że pozbawia ona prawa do prywatności, bo wszyscy w klasie wiedzą, kto jest jakiego wyznania. Przedmiot ten niepotrzebnie obciąża też budżet państwa, który finansuje nauczanie dwóch godzin religii tygodniowo przez 12 lat, podczas gdy polskie szkoły są niedoinwestowane, brakuje godzin na zajęcia dodatkowe, lekcje języków czy mniej liczne klasy. Ale z danych przedstawionych w 2015 r. przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego w Polsce wynika, że nauczanie religii w szkole akceptuje ponad 80 proc. Polaków.

Należy do nich Tomasz Kamiński, adiunkt na wydziale Stosunków Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Łódzkiego, który na łamach kwartalnika „Liberté” pisze: „Nie mam problemu z finansowaniem przez państwo religii w szkole jako takiej – tak samo jak nie mam problemu z finansowaniem z publicznych pieniędzy wydziałów teologii. Czy je też mielibyśmy odciąć od państwowego finansowania? Teologia była wykładana na uniwersytetach od samego początku ich istnienia i trudno mi się zgodzić z argumentami kwestionującymi jej naukowość. (…) Religia w szkołach mogłaby być bardzo cennym miejscem namysłu nad sensem życia i śmierci, dobrem i złem, ograniczeniami rozumu i wiarą. Nie wiem jak inni, ale ja nie mam nic przeciwko temu, żeby moje dzieci w szkole zderzane były z tego typu problemami”. Co ciekawe, Kamiński swój wywód kończy argumentem, że religia w szkole to dla rodziców po prostu wygodne rozwiązanie. „Nie chcę tracić popołudnia na prowadzanie synka na dodatkowe zajęcia do kościoła – wolę spędzić z nim ten czas w przyjemniejszy sposób”.

Nie wiadomo, czy rozporządzenie o wychowawstwie dla katechetów wejdzie w życie, bo nawet osoby reprezentujące Kościół nie kryją swoich wątpliwości. Profesorowi Nowakowi z KUL wydaje się, że takie zmiany są potencjalnie groźne, ponieważ otwierają kolejną ostrą, emocjonalną dyskusję społeczną i to w czasie gęstym od demagogii po wszystkich stronach, co może prowadzić do nieprzewidywalnych skutków. „Czy nie chodzi w rzeczywistości jedynie o pogłębienie deprecjacji katechezy w polskiej szkole i o wejście w nową fazę walki z tym przedmiotem? (…) mogę stwierdzić, że planowane rozporządzenie rzeczywiście taką rolę może spełnić w wydatny sposób” – czytamy w jego opinii. Z kolei Adam Bodnar alarmuje, że możliwość pełnienia przez nauczycieli religii funkcji wychowawcy w praktyce może doprowadzić do umocnienia już istniejącej faktycznej dominacji Kościoła katolickiego, będącego najliczniejszym pod względem liczby wyznawców związkiem wyznaniowym w Polsce. Religia dominująca zyska bowiem dodatkowo na znaczeniu w codziennym życiu społeczności szkolnej. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 15/2018
Więcej możesz przeczytać w 15/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2018 (1831)

  • Co naprawdę dolega naszemu państwu 8 kwi 2018, 20:00 Jeśli PiS zrealizuje zapowiedzi Jarosława Kaczyńskiego, państwo polskie czeka rewolucja. Tylko niekoniecznie we właściwym kierunku. Propozycje dotyczące obniżenia wynagrodzeń posłów i samorządowców są dziwne. W administracji... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 8 kwi 2018, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK POJAWIŁY SIĘ PIERWSZE ZGRZYTY NA LINII KACZYŃSKI – MORAWIECKI. W otoczeniu prezesa PiS zapanowało przekonanie, że wybór Morawieckiego na premiera był błędem. Tę tezę dyskretnie sufluje prezesowi m.in.... 6
  • Obraz tygodnia 8 kwi 2018, 20:00 155 mln zł to szacunkowy koszt ślubu księcia Harry’ego z Meghan Markle. Wygrani Aleksandra Mierzejewska Została najsilniejszą Europejką. Podniosła w dwuboju 237 kg i zdobyła złoty medal mistrzostw. Przegrani Michał Wiśniewski... 9
  • Info radar 8 kwi 2018, 20:00 Jak Petru z tragarzami obok Lubnauer przechodził Po tym, jak Ryszard Petru przegrał wybory na przewodniczącego Nowoczesnej, zabrał z siedziby partii… meble – dowiedział się „Wprost”. W efekcie pracownicy biura musieli siedzieć na... 10
  • Wytykanie grzechów 8 kwi 2018, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka PEWNYM POCIESZENIEM DLA TYCH, KTÓRZY CIĄGLE OBURZAJĄ SIĘ Z POWODU PAZERNOŚCI RZĄDU BEATY SZYDŁO, może być potępienie religijne. Rząd ten – jak wiadomo – przyznał sobie gigantyczne... 12
  • Żandarm na emeryturze 8 kwi 2018, 20:00 ZESZŁOTYGODNIOWE SPOTKANIE „NA SZCZYCIE” STANIE SIĘ PRAWDOPODOBNIE SMUTNĄ ZAPOWIEDZIĄ KOLEJNYCH TEGO TYPU. Trudno o bardziej przygnębiający widok – przywódcy Turcji, Rosji i Iranu wspólnie ustalają nowy porządek w Syrii. Wielu... 12
  • Nie ma świętych krów 8 kwi 2018, 20:00 W każdym razie nie ma ich dla tygodnika „Wprost”. Hasło wraz z logo (przekreślona krowa w aureoli) towarzyszyło Wprost przez cały 2013 r. Tygodnik nie stosował taryfy ulgowej wobec nikogo – ani lewicy, ani prawicy, ani celebrytów. 14
  • Ojciec generał 8 kwi 2018, 20:00 Rok przed śmiercią gen. Wojciech Jaruzelski udzielił głośnego wywiadu dziennikarce „Wprost” Magdalenie Rigamonti. Przyznał, że nie był dobrym ojcem i żałuje, że został ministrem obrony. Magdalena Rigamonti: Jakim był pan ojcem?... 15
  • Jak prezes wygasza Macierewicza 8 kwi 2018, 20:00 Antoni Macierewicz zbudował swoją polityczną pozycję na wyjaśnianiu smoleńskiej katastrofy. Ale w przeddzień rocznicy tragedii już nawet Jarosław Kaczyński stracił wiarę w niego i jego rewelacje. 17
  • Zła passa Gowina 8 kwi 2018, 20:00 Resort Jarosława Gowina przyznał 236 tys. zł stowarzyszeniu założonemu przez osoby blisko związane z jego partią Porozumienie – ustalił „Wprost”. 20
  • Porzucił szefa za fotel ministra 8 kwi 2018, 20:00 Marek Zagórski, były wiceszef partii Gowina, dołącza do PiS. Stoi za tym Artur Balazs. Mówi się, że to próba likwidacji Porozumienia. 23
  • Suski na prezydenta 8 kwi 2018, 20:00 Nic mi nie wiadomo, żeby prezes Jarosław Kaczyński wybierał się na emeryturę – mówi Krzysztof Łapiński, rzecznik prasowy prezydenta Andrzeja Dudy. 26
  • Serial o premiach 8 kwi 2018, 20:00 Oglądamy już końcowe, choć może najciekawsze, odcinki politycznego serialu opowiadającego o tym, jak Beata Szydło przyznała nagrody swoim ministrom. I jak potem ona sama i wszyscy inni musieli je oddawać. Historia ta fascynowała polski... 30
  • Renesans lewicy 8 kwi 2018, 20:00 SLD chce wystartować w wyborach samorządowych razem z PSL i Unią Pracy – ustalił „Wprost”. Taka centrolewicowa formacja ma szanse, by zaistnieć jako trzecia siła polityczna. 32
  • Przeprosić homofoba 8 kwi 2018, 20:00 W Polsce poprawność polityczna się nie przyjęła. Tak samo jak chrześcijaństwo, co potwierdza większość Polaków stosunkiem do obcych. A pogardę dla poprawności widzimy co dzień w mediach, na portalach społecznościowych, na każdym... 35
  • Daj się zamknąć, a dowiesz się, kim jesteś 8 kwi 2018, 20:00 Polacy są mistrzami w uciekaniu z zamkniętych pokoi. Pokochali tę zabawę, a twórcy prześcigają się w wymyślaniu coraz lepszych scenariuszy, zagadek i efektów specjalnych. 36
  • Wychowani w duchu 8 kwi 2018, 20:00 MEN chce, żeby katecheci i księża mogli być wychowawcami klas w szkole. To będzie martwy przepis, rodzice nie będą się na to zgadzać – ostrzegają dyrektorzy. 41
  • Nie je? No to macie problem 8 kwi 2018, 20:00 Kiedy nastolatek się głodzi albo objada, zwykle ma problemy emocjonalne i trzeba mu pomóc. 44
  • Autorytety czy hipokryci 8 kwi 2018, 20:00 Sięgnięcie po znanych i lubianych to dobry sposób na wypromowanie idei czy produktu. Ale po wiekach ciemnych przyszło oświecenie i lud już nie wszystko jest gotowy kupić. 48
  • Z miłości do sushi i skarpetek 8 kwi 2018, 20:00 Siedząc po godzinach, Cyprian Iwuć wymyślił biznes, który przynosi dziś ponad 100 tys. euro przychodów miesięcznie. Swoje kolorowe skarpetki sprzedaje niemal wyłącznie za granicą. 53
  • Hossa Bessa 8 kwi 2018, 20:00 Cwany lis domowy Frantics” to gra, w którą spokojnie możemy się bawić z dziećmi. Cwany lis popijający trunek z małej szklaneczki jest szefem całej rozgrywki i to on stawia przed nami zadania. My zaś mamy się wcielić w jednego z 12... 55
  • Viktor, postrach Europy 8 kwi 2018, 20:00 Premier Węgier znów pokazał, że w politycznej grze pod tytułem: niech nienawidzą, byleby się mnie bali, nie ma sobie równych. Wzorujący się na Orbánie PiS ma w tej kwestii jeszcze wiele lekcji do odrobienia. 58
  • Pokolenie Baracka Obamy 8 kwi 2018, 20:00 Młodzi ludzie stają się coraz poważniejszą siłą polityczną w usa i zagrożeniem dla rządzących. Ostatnio pokazali swoją moc w gigantycznych demonstracjach przeciwko dostępowi do broni. 63
  • Trudna wiosna Macrona 8 kwi 2018, 20:00 Miodowy rok prezydenta Francji dobiegł końca. Jego notowania spadają gwałtownie, bo w narodzie rośnie opór wobec rynkowych reform, które planuje przeprowadzić. 64
  • Maski szpiczaka 8 kwi 2018, 20:00 Szpiczaka, który jest jednym z intensywniej badanych nowotworów, nie trzeba już traktować jak wyroku. Nowe terapie dają pacjentom szansę na dłuższe życie. 68
  • Nowe życie po zawale 8 kwi 2018, 20:00 Nie wystarczy przeżyć zawał, ważne, by nie doznać kolejnego. 70
  • Niewydolność serca – epidemia XXI wieku 8 kwi 2018, 20:00 Niewydolności serca możemy zapobiegać, lecząc prawidłowo pacjentów z chorobami, które do niej prowadzą – mówi prof. Piotr Ponikowski, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. 71
  • Kobieta z pejczem na barykadzie 8 kwi 2018, 20:00 Władysław Bartoszewski nazwał ją spsiałą córką szlachetnego rodu. Była uosobieniem całego zła kolaboracji, choć w rzeczywistości walczyła tylko, jak każdy, o przetrwanie, pracując dla pięciu różnych służb wywiadowczych polskich i niemieckich – mówi Michał Wójcik, autor książki... 72
  • Wiara jako przyjemność 8 kwi 2018, 20:00 Ciekawość jest napędem naukowych badań. I także jednym ze źródeł przyjemności – pisze prof. Paul Bloom. 77
  • Przejąłem inicjatywę 8 kwi 2018, 20:00 Moja kariera jest dziełem pięknego przypadku – mówi nam światowej sławy aktor Javier Bardem, który na chwilę przyjechał do Warszawy. 80
  • Kaczki rządzą 8 kwi 2018, 20:00 W królestwie zwierząt rządzi Disney, bo w swojej stajni ma Kaczki. Teraz jego niesforny drób powraca w nowej odsłonie. 87
  • Świat na żądanie 8 kwi 2018, 20:00 Politycy biją się o telewizję, publicyści dyskutują o „Koronie królów”. Tyle że oczy widzów zwrócone są już w inną stronę. 88
  • Wydarzenie 8 kwi 2018, 20:00 Dużo skakania Tomb Raider” filmem Bergmana nie będzie. Ale propozycja Roara Uthauga i tak zaskakuje. W odróżnieniu od niesamowicie wręcz głupiej ekranizacji kultowej gry z 2001 r. jest przyzwoitym filmem akcji, który pozwala w kinie... 91
  • Film 8 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Przez ranę do serca Ramsey nakręciła kolejny „amerykański” film. W rodzinnym Glasgow reżyserka uważnie obserwowała rzeczywistość, którą znała od podszewki. W USA Szkotka ucieka od realizmu w mroczną, uniwersalną... 92
  • Kalejdoskop 8 kwi 2018, 20:00 TEATR Bajki robotów Wkrótce czeka nas nawałnica dzieł przypominających wydarzenia sprzed wieku, tymczasem Teatr Nowy odważnie propronuje cykl ukazujący, jak może wyglądać nasz świat za 100 lat. Nie jest to widok krzepiący, choć... 93
  • Książka 8 kwi 2018, 20:00 POWIEŚĆ W trybach polityki Sana Krasikov, „Patrioci”, WAB Urodzona na Ukrainie amerykańska autorka po świetnie przyjętym zbiorze opowiadań debiutuje powieścią, która jest sagą rodzinną rozciągniętą na 70 lat i rozpiętą... 94
  • Muzyka 8 kwi 2018, 20:00 ELEKTORNIKA Lekko, łatwo i przyjemnie Kiedy wydawało się, że konwencja duetu, w którym on gra a ona śpiewa, a całość dostarcza nam nowoczesnych, mocno elektronicznych brzmień już się wyczerpała, pojawili się oni. Linia Nocna... 95
  • Kulturalna trzynastka 8 kwi 2018, 20:00 Marek Kaliszuk AKTOR I PIOSENKARZ 1. Najbardziej znienawidzona lektura? W tej konkurencji jest remis – „Krzyżacy” i „Potop” – przez żadną z nich nie przebrnąłem. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego?... 96
  • „Twarz” Polski? 8 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Rzecz się dzieje „na polskiej wsi”, co – poza stereotypowymi wyobrażeniami – daje też pretekst do przepięknych zdjęć cudnej doliny z rzeką i odciętej od świata wioski, do której płynie się przez tę rzekę... 97
  • III wojna światowa? Zacznie się w Azji? 8 kwi 2018, 20:00 Jeżeli III wojna światowa ma wybuchnąć, to – jak mówią eksperci – ma się zacząć w Azji. Tylko gdzie? Na Morzu Południowochińskim? Od konfliktu między Koreami? A może, jeśli nawet dojdzie do konfliktu zbrojnego, to będzie miał... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany