Ludzie z przepaści

Ludzie z przepaści

Posłania niepełnosprawnych i ich opiekunów w Sejmie
Posłania niepełnosprawnych i ich opiekunów w Sejmie / Źródło: Newspix.pl / GRZEGORZ KRZYZEWSKI / FOTONEWS
Dzięki garstce ludzi koczujących od trzech tygodni w Sejmie, ale także dzięki niechęci władzy do spełnienia ich postulatów, mieliśmy w mediach prawdziwy festiwal wiedzy o ludziach z niepełnosprawnościami.

Poznaliśmy setki historii o nędzy, smutku, zmęczeniu, samotności i lęku. Chyba nigdy dotąd niepełnosprawność nie zajmowała tyle miejsca na czołówkach polskich gazet. Bo na co dzień o niej się milczy. Ludzie sprawni żyją na wysokiej górze, dalej jest urwisko, a za nim przepaść, do której wpadają ci, których ciało jest inne. Wystarczy drobiazg, mały uraz w życiu płodowym, jeden chromosom więcej, jeden wypadek drogowy, jeden skok do pustego basenu, jedna zatkana tętnica i człowiek razem z całą rodziną ląduje w przepaści. Bardzo, naprawdę bardzo rzadko udaje się komuś z niej wydostać.

My tutaj na górze urządzamy sobie swoje pełnosprawne życie, zarabiamy, konsumujemy i ubezpieczamy się, żeby nie myśleć o przepaści. Chociaż i tak większość z nas do niej trafi. Starość jest bezwzględna i nie da się od niej ubezpieczyć.

W przepaści toczy się nieustanna walka o przetrwanie kolejnego dnia. Są tam ponure mieszkania, w których żyją w izolacji dwie osoby, zwykle matka z dzieckiem wymagającym opieki 24 godziny na dobę. Gdy dziecko jest małe, jakoś to jeszcze idzie, ale gdy ono ma 40 lub 50 lat, matka sama zaczyna wymagać opieki. Narasta w niej strach, bo wie, co się stanie, jeśli umrze lub straci siły. Jej dziecko i ona sama trafią wtedy do DPS-u.

Kafelki w łazienkach

– I co z tego? – zapytałby ktoś. – Przecież po to są DPS-y. To prawda. Ale domy pomocy społecznej to taka przepaść w przepaści. Trzeba przyznać, że przez trzy ostatnie dziesięciolecia ewoluowały. Po wejściu do UE miało być elegancko i po europejsku, więc sporo pieniędzy wpakowano w infrastrukturę. To znaczy w przebudowę istniejących DPS-ów. Zrobiono łazienki w pokojach i wyłożono chodniki kostką Bauma. Chociaż już wtedy było wiadomo, że domy dla często ponad setki osób nie są dobrym rozwiązaniem, choćby dlatego że duże zbiorowiska osób z różnymi niepełnosprawnościami, na różnym poziomie intelektualnym sprzyjają tworzeniu się wewnątrz nieformalnych struktur, a mówiąc wprost, silniejsi wykorzystują tam słabszych, nad czym personel nie jest w stanie zapanować. Dlatego zamiast ładować pieniądze w kafelki, należało się skupić na mieszkaniach wspomaganych i szkoleniu kadr.

To ostatnie też miało miejsce, z tym że młodzi ludzie rzadko uważają pracę w przepaści za wymarzoną karierę, więc organizowano kursy dla dawnego personelu, by nie odzywał się do osób z niepełnosprawnościami lekceważąco i po imieniu, ale z szacunkiem dla ich ludzkiej godności. Przeszkoleni opiekunowie zamiast mówić jak za komuny: „Anka, cicho bądź!”, zaczęli zwracać się do podopiecznych: „Pani Aniu, nie podnoś głosu”.

Okazało się też, że w związku z gwałtownie rosnącą liczbą osób wymagających opieki w przepaści jest miejsce na biznes. Popyt na miejsca dla ludzi obłożnie chorych wywołał podaż w postaci prywatnych domów opieki. Jest ich wiele i na różnym poziomie, niektóre bardzo przyzwoite, ale drogie i stać na nie tylko bogate rodziny, na pewno nie takie, które żyją z zasiłku. A po tych tańszych nigdy nie wiadomo, czego można się spodziewać. W końcu wszyscy czytaliśmy reportaże o domach, gdzie starsze osoby są przywiązywane do krzeseł, głodzone i upokarzane.

To, mam nadzieję, margines, jednak ludzie niesamodzielni są szczególnie narażeni na wszelkiego rodzaju przemoc, więc personel w domach opieki powinien być dobierany starannie, często szkolony i, niestety, nadzorowany. A tak się nie dzieje, bo biznes to biznes i ma być jak najtaniej.

Obiecanki

Ludzie protestujący dziś w Sejmie są wysłannikami z przepaści. Wdrapali się na najwyższą górę, żeby pokazać, że istnieją i potrzebują pomocy. Gdy władza rozdawała pieniądze na dzieci, nawet się nie zająknęła o osobach niesamodzielnych, które powinny dostawać 500+ do końca swoich dni. To przelało czarę goryczy. Ludzie z przepaści chcą już tylko pieniędzy, już nie krzyczą: „Pozwólcie nam żyć wśród was!”. A to właśnie obiecywano im od lat w każdej kampanii wyborczej. Gdyby któryś z kandydatów chciał w najbliższych wyborach powtórzyć te obiecanki, oto krótkie przypomnienie:

1. Zlikwidować Domy Pomocy Społecznej, na początek te, w których przebywa ponad 40 osób. DPS-y to ochłap rzucony w przepaść z góry – za mało, żeby żyć, tyle, żeby nie umrzeć od razu. Służą do mydlenia oczu: nie chcesz się zajmować swoim niepełnosprawnym dzieckiem, oddaj je do domu opieki. Ale czy naprawdę ktokolwiek chciałby zamieszkać w DPS-ie?

2. Organizować mieszkania wspomagane. Są potrzebne, żeby można było zlikwidować DPS-y. Mieszkania dla kilku, najwyżej kilkunastu osób. Położone w centrum miast i miasteczek, żeby ich mieszkańcom nie było za daleko do kina czy parku i żeby sąsiadom nie było za daleko do nich. Powinno się w nich zapewnić mieszkańcom jak najbardziej aktywne, normalne życie. O mieszkaniach wspomaganych mówi się od lat, ale na razie są tylko na pokaz. A ich protoplaści, czyli małe domy dla kilkunastu osób, które w latach 90. zakładali starzejący się rodzice dla swoich dorastających dzieci, niekiedy chylą się ku upadkowi, bo rodzice poumierali i nie ma komu zabiegać o dotacje i sponsorów. Brakuje mechanizmu, który pozwoliłby te domy utrzymać.

3. Szkolić asystentów. Profesjonalnych, empatycznych i na masową skalę, bo Polska się starzeje i osób niepełnosprawnych lawinowo przybywa. Asystenci powinni nie tylko zapewniać opiekę w mieszkaniach wspomaganych, ale też organizować warsztaty zajęciowe, ośrodki dziennego pobytu, rehabilitację.

4. Edukować społeczeństwo. Dzieci i młodzież powinni mieć lekcje (dwa razy w tygodniu, przez całą szkołę) z towarzyszenia ludziom z niepełnosprawnościami. Tylko w ten sposób osoby w tak zwanej normie intelektualnej i zdrowotnej mogą zrozumieć, że przepaść nie powinna istnieć, a do jej zlikwidowania potrzebna jest empatia.

5. Wspierać opiekunów. Opiekunowie, nawet spokrewnieni z podopiecznym, powinni być zatrudniani etatowo jako asystenci osób niepełnosprawnych. Wykonują przecież pracę, która musi im zapewnić świadczenia emerytalne i zdrowotne jak każdemu pracownikowi. Tak, trzeba na to pieniędzy. Ale wszyscy przecież solidarnie płacimy podatki. Nie możemy zrzucać niektórych z nas w przepaść nędzy i beznadziei tylko dlatego, że los ich pokazał palcem. A rząd mówi – damy im pampersy. Czy to nie śmieszne?

Wynieść ich

Że życie osób z niepełnosprawnościami jest koszmarem, to zasługa całego społeczeństwa, ale przykład idzie z góry. W kampanii wyborczej kandydat na prezydenta Andrzej Duda mówił: „Prezydent nie może się bać ani wstydzić spotykać z takimi ludźmi”. Te słowa świadczą o silnych uprzedzeniach i nie powinny paść z ust żadnego polityka. Na szczęście prezydent chyba już zrozumiał, że ze strony „tych ludzi” nic mu nie grozi – i on, i pierwsza dama spotkali się z protestującymi w Sejmie. Nie wiadomo, czy te spotkania cokolwiek zmienią, ale dobrze, że były. Bo poza tym ludzie z góry popełniają gafę za gafą. Premier Morawiecki wspomniał, że potrzeby niepełnosprawnych zostaną sfinansowane z podatku dla najbogatszych. Mógł przewidzieć, że od razu podniosą się głosy świętego oburzenia – dlaczego my? Odezwał się też Kościół, sugerując ustami abp. Henryka Hosera, że nie jest stroną w tym sporze, a akcja ma „zaplecze polityczne”, natomiast poseł Stanisław Pięta wzywał, by protestujących wynieść z Sejmu i przekazać policji. No jasne, niech nam znikną z oczu, wrócą do swojej przepaści i niech będzie tak, jak było.


Magda Papuzińska

Okładka tygodnika WPROST: 19/2018
Więcej możesz przeczytać w 19/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2018 (1834)

  • PO i PiS grają na PO-PiS 6 maj 2018, 20:00 Z przytupem rozpoczęli polityczne harce kandydaci Prawa i Sprawiedliwości oraz Platformy Obywatelskiej (i Nowoczesnej) na prezydenta Warszawy, czyli Patryk Jaki i Rafał Trzaskowski. Napisałbym, że zaczęli „kampanię wyborczą”, ale szef Państwowej Komisji Wyborczej przytomnie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 6 maj 2018, 20:00 Wyjątkowo apolitycznie wyglądało w tym roku przyjęcie u prezydenta z okazji święta Konstytucji 3 maja. Zaproszono 1000 gości, ale polityków przybyło jak na lekarstwo. 6
  • Obraz tygodnia 6 maj 2018, 20:00 126 mln euro Tyle zainkasował w mijającym sezonie Lionel Messi, co czyni go najlepiej zarabiającym piłkarzem na świecie. Na najwyższym podium zastąpił Cristiano Ronaldo, który w tym roku musiał się zadowolić drugim miejscem, z zaledwie... 10
  • Info radar 6 maj 2018, 20:00 Pierwsza dama wkracza do gry? Czy wizyta u protestujących w Sejmie niepełnosprawnych to przełom, czy jedynie incydent w podejściu Agaty Dudy do pełnienia roli prezydentowej? Pierwsza dama w odpowiedzi na list rodziców niepełnosprawnych... 11
  • Pierwsza dama i jej różdżka 6 maj 2018, 20:00 Pierwsza dama rzadko wychodzi z ukrycia. Ostatni raz widziano ją w Teatrze im. Słowackiego, gdy odbierała medal św. Alberta za pomoc osobom niepełnosprawnym. Jak pomaga, komu pomaga i czy rzeczywiście pomaga, tego publiczność nie wie, bo pierwsza dama „nie jest osobą... 12
  • Patriotyzm ma się dobrze 6 maj 2018, 20:00 Polski patriotyzm – chociaż mówi się inaczej – poddawany był nieustannej krytyce... przez patriotów. 12
  • O co walczą Polacy 6 maj 2018, 20:00 W 2016 r. Polki walczyły, by nie zaostrzać prawa antyaborcyjnego, zaś poseł Liroy toczył bój w obronie marihuany. „Wprost” jak zawsze trzymał rękę na pulsie i nie bał się zadawać trudnych pytań. 14
  • Pracowałem u Trumpa 6 maj 2018, 20:00 W 2016 r. wybory prezydenckie w USA budziły emocje, nie tylko w Ameryce, ale też na Podkarpaciu. „Wprost” dotarł do byłego pracownika Trumpów, dziś przedsiębiorcę, szefa sieci placówek „Medyk” z Rzeszowa. Stanisław Mazur przyznawał, że Trumpowie zatrudniali ludzi nielegalnie,... 15
  • Bezkarna jak sutenerka 6 maj 2018, 20:00 Resort sprawiedliwości powinien skontrolować śledztwo w sprawie sutenerek wysyłających polskie prostytutki do krajów arabskich – mówi Piotr Krysiak, autor książki „Dziewczyny z Dubaju”. 16
  • Morawiecki kontra Ziobro 6 maj 2018, 20:00 Czy ugrupowanie Wolni i Solidarni Kornela Morawieckiego zastąpi w koalicji rządowej Solidarną Polskę? Jak nieoficjalnie dowiedział się „Wprost”, taki wariant jest ostatnio rozpatrywany w kręgach Zjednoczonej Prawicy. 22
  • Pójdziemy razem z PiS 6 maj 2018, 20:00 Polityka zagraniczna rządu w ogóle mi się nie podoba – mówi Kornel Morawiecki, lider ugrupowania Wolni i Solidarni, ojciec premiera. 26
  • Szantaż współczucia 6 maj 2018, 20:00 Ksiądz Stanisław Jurczuk mówi, że tzw. protest matek ma „formę niewłaściwą” i polega na „męczeniu osób niepełnosprawnych i zmuszaniu ich do koczowania na podłodze w Sejmie”. – Nie zgadzam się z taką formą protestu – dodaje. Ale Jurczuk mówi jeszcze coś więcej. 29
  • Ludzie z przepaści 6 maj 2018, 20:00 Dzięki garstce ludzi koczujących od trzech tygodni w Sejmie, ale także dzięki niechęci władzy do spełnienia ich postulatów, mieliśmy w mediach prawdziwy festiwal wiedzy o ludziach z niepełnosprawnościami. 30
  • Wyścigi konstytucyjne 6 maj 2018, 20:00 Szykuje się spór między prezydentem a PiS o ustawę zasadniczą. Oba ośrodki władzy mają własne pomysły i nie zamierzają ustąpić. 32
  • Prawo do godnej śmierci powinno należeć do praw człowieka 6 maj 2018, 20:00 Znajoma dziennikarka radiowa zachorowała na raka. Kiedy widziałam ją ostatni raz, już bardzo umęczona powiedziała: „Nie wyobrażam sobie, żeby rozmawiać jeszcze o polityce czy gospodarce. Tylko jeden temat wydaje mi się wart rozmowy – eutanazja”. Eutanazja, czyli dobra śmierć. 34
  • Gdzie się leczyć 6 maj 2018, 20:00 Polska kardiologia trzyma się świetnie, a w leczeniu zawałów nadal utrzymujemy się w ścisłej światowej czołówce. Tegoroczny ranking szpitali „Wprost” zaczynamy od tej głównej dziedziny krajowej medycyny. 37
  • Serce dziecka 6 maj 2018, 20:00 Nasi pacjenci to dzieci – mówi dr hab. n. med. Ireneusz Haponiuk. 43
  • Na końcu internetu 6 maj 2018, 20:00 Biją matkę, grożą śmiercią, nakłaniają nieletnie dziewczyny do obnażania się. Piją alkohol i prowokują bójki. Na to wszystko w internecie patrzą dzieci. I płacą jak za bilet do zoo. 44
  • Nie chcę płacić składki na Ryanaira 6 maj 2018, 20:00 Lotnisko w Modlinie działa dziś jako przepompownia środków publicznych do firmy prywatnej, jaką jest Ryanair – mówi Mariusz Szpikowski, prezes PPL. 48
  • Na pierwszej linii 6 maj 2018, 20:00 Wykonujemy ponad 800 koronaroplastyk rocznie – mówi lek. med. Włodzimierz Krasowski. 49
  • Legalny bandyta 6 maj 2018, 20:00 Po nowelizacji ustawy hazardowej wzrosły wpływy do budżetu z branży bukmacherskiej. Wkrótce na rynek wrócą automaty do gry. 52
  • Dym bez ognia 6 maj 2018, 20:00 Eksperci alarmują – zakaz informowania o nowych produktach dostarczających nikotynę w praktyce ogranicza konsumentom dostęp do mniej szkodliwych alternatyw palenia tytoniu. 54
  • Ustawa o zniewoleniu 6 maj 2018, 20:00 Zakaz handlu na razie pozostawił nam dwie handlowe niedziele w miesiącu, w 2019 r. – jedną, w 2020 r. zaś sklepy i hipermarkety stracą możliwość funkcjonowania w tym dniu. Rafał Trzeciakowski i Maciej Orczyk z Forum Obywatelskiego... 56
  • PCC od zakupu kryptowalut 6 maj 2018, 20:00 Pod koniec marca 2018 r. środowisko inwestorów obiegła informacja o działaniach fiskusa zmierzających do pozyskania anych klientów giełd, które pośredniczą w handlu wirtualnymi walutami opartymi na technologii blockchain. 57
  • Hossa Bessa 6 maj 2018, 20:00 Na co idą nasze podatki? Aż 21 491 zł wyniósł w zeszłym roku „Rachunek od Państwa” – wynika z dorocznego raportu Forum Obywatelskiego Rozwoju. Fundacja Leszka Balcerowicza po raz siódmy przeanalizowała, jak rozkładają się wydatki... 58
  • Polskie ciepło 6 maj 2018, 20:00 PGE Energia Ciepła, realizująca strategię ciepłowniczą Polskiej Grupy Energetycznej, ma duży wpływ na bezpieczeństwo energetyczne kraju. 59
  • Samorząd na rozdrożu 6 maj 2018, 20:00 Co dalej z Polską lokalną? Nie uciekniemy od odpowiedzi na to pytanie, jeśli chcemy skutecznie rozwiązywać problemy małych ojczyzn oraz rozmawiać o przyszłości kraju. 60
  • Pomorskie Orły nagrodzone 6 maj 2018, 20:00 Podczas gali w Gdańsku uhonorowani zostali nie tylko przedsiębiorcy. 64
  • Plusy S9+ 6 maj 2018, 20:00 Poprzeczka oczekiwań w stosunku do nowych flagowców Samsunga była postawiona tak wysoko, że trudno było nie przeżyć lekkiego zawodu. Co lepszego ma bowiem ten smartfon od poprzednika, czyli od S8+, by warto go było wymienić już po roku używania. 66
  • Powrót Kratosa 6 maj 2018, 20:00 Kratos, największy twardziel Sparty, wraca. 66
  • T-ROChę mniejszy 6 maj 2018, 20:00 T-Roc to kolejny SUV Volkswagena. Nieco mniejszy od innych SUV-ów tej marki, wygodny i bardzo bezpieczny. 67
  • Skorumpowani 6 maj 2018, 20:00 Wielu czołowych polityków świata trafiło ostatnio za kraty. Trwa też spór, czy krucjata przeciwko korupcji to triumf sprawiedliwości, czy polityczna nagonka. 69
  • Miły jak Kim 6 maj 2018, 20:00 Północnokoreański dyktator postanowił pokazać, że w gruncie rzeczy jest sympatycznym gościem. Tylko czy świat kupi tę słodką bajeczkę? 72
  • Polskie korzenie Izraela 6 maj 2018, 20:00 70 lat temu ONZ proklamowała powstanie Izraela. Żydzi tę państwowość wywalczyli sobie sami, głównie rękami imigrantów z Polski, a także przy tajnej pomocy II RP. 74
  • Snom należy się szacunek 6 maj 2018, 20:00 Dbałość o sen leży nie tylko w interesie jednostki, lecz także społeczeństwa, ludzkości – mówi Zenon Waldemar Dudek, psychiatra, psychoterapeuta, twórca autorskiej metody analizy marzeń sennych. 76
  • Zastaw się, a zaśpiewaj 6 maj 2018, 20:00 Od kilku lat Eurowizja przeżywa drugą młodość: lansuje prawdziwe gwiazdy i dociera do większej liczby widzów. Tylko co się bardziej liczy na festiwalu – muzyka czy polityka? 80
  • Małe wielkie filmy 6 maj 2018, 20:00 Na międzynarodowych festiwalach polskie krótkie metraże zdobyły wiele nagród. Teraz w końcu trafiły do polskich kin. 84
  • Uczta dla podniebienia nad Bałtykiem 6 maj 2018, 20:00 Restauracje w hotelach Zdrojowej, usytuowane tuż przy nadbałtyckich plażach, oferują nie tylko możliwość spędzenia czasu w wyjątkowych, pięknych wnętrzach, ale przede wszystkim wyśmienitą kuchnię. 87
  • Trzy szóstki na muzyce 6 maj 2018, 20:00 Wciąż musi przekonywać, że ma coś więcej do powiedzenia niż to, co przekazuje przez swoje aktorstwo. Arek Jakubik z podziwu godną konsekwencją powtarza mantrę, że tylko muzyka daje pełnię wolności artystycznej. 88
  • Film 6 maj 2018, 20:00 Rosyjski terror Kiedyś Roberto Benigni szokował komedią o Auschwitz. Teraz Armando Iannucci w konwencji pół żartem, pół serio pokazuje sowiecki reżim lat 50. I zatrzymana w Rosji przez ministerstwo kultury „Śmierć Stalina” broni... 90
  • Kalejdoskop 6 maj 2018, 20:00 W małym dworku Gdy J.M. Rymkiewicz nie chciał jeszcze wieszać komunistów, a nawet żył z komunistami w symbiozie, miał poczucie humoru. Jego przykładem jest sztuka „Ułani”, w której Ciotunia broni cnoty Zosi, no chyba żeby na tę... 92
  • Książka 6 maj 2018, 20:00 Raperska literatura Dorota Masłowska znów pokazała, na co ją stać. Kilkanaście lat temu, kiedy ukazała się „Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną”, uchodziła za cudowne dziecko polskiej literatury. Potem wydała „Pawia... 94
  • Muzyka 6 maj 2018, 20:00 Jest progresja Któż może im podskoczyć? Któż może mówić, jak trzeba grać, a jak nie? Ponieważ są tacy, którzy próbują, powiedzmy jasno: to Behemoth wyznacza kierunki i granice. A bardziej pokazuje, że jedyne, które są, istnieją... 95
  • Zapalić się do czegoś! 6 maj 2018, 20:00 Na początku lat 90. świat był młody, my byliśmy młodzi i w ogóle wszystko było świeże jak dopiero co wykiełkowana rzeżucha. Właśnie upadł stary system, w który zresztą nikt od dawna nie wierzył i pojawiła się próżnia. W tej... 96
  • Unio! Montenegro ante portas! 6 maj 2018, 20:00 I znów jestem w Podgoricy. Kiedyś w swojej książce, będącej zapisem podróży po różnych kontynentach, o tym kraju pisałem „Czarna Góra przemytu”. Tak, w powszechnej opinii, przeszło dekadę wstecz, gdy byłem tu pierwszy raz, Montenegro kontrabandą stało. A mimo to, o tempora, o... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany