Wyścigi konstytucyjne

Wyścigi konstytucyjne

Konstytucja RP (fot. Fotolia/PioSi)
Szykuje się spór między prezydentem a PiS o ustawę zasadniczą. Oba ośrodki władzy mają własne pomysły i nie zamierzają ustąpić.

W ubiegłym tygodniu prezydent zapowiedział, że złoży wniosek do Senatu, by referendum konsultacyjne dotyczące kształtu nowej konstytucji zostało rozpisane na 10 i 11 listopada. Przedstawiciele partii rządzącej oficjalnie nie odcinają się od tego pomysłu, ale gdy kilka dni wcześniej odbył się z inicjatywy prezydenta kongres konstytucyjny „Wspólnie o konstytucji na Narodowym”, szefostwo PiS nie tylko nie pojawiło się na tej imprezie, ale nawet zdecydowało się przykryć ją w mediach. Akurat tego dnia zebrał się komitet polityczny PiS i zatwierdził kandydatów Zjednoczonej Prawicy na prezydentów dużych miast w nadchodzących wyborach samorządowych. To nie przypadek.

Sposób na wybory

Z inicjatywą prezydenta obóz rządzący ma niebagatelny problem – znamy już termin, w którym prezydent chciałby przeprowadzić dwudniowe referendum na temat przyszłej konstytucji, wiemy, że przez rok toczyły się konsultacje z Polakami w tej sprawie, a ciągle nie wiadomo, jakie pytania głowa państwa chciałaby zadać obywatelom. Tymczasem od pytań zależą nie tylko odpowiedzi, ale w ogóle powodzenie całej inicjatywy. Referendum dotyczące konstytucji powinno być poprzedzone debatą publiczną, żeby ludzie w ogóle wzięli w nim udział. Bo jak dotąd część społeczeństwa nie słyszała o inicjatywie prezydenta. Jeżeli debata się nie odbędzie, referendum grozi frekwencyjna klapa, co będzie porażką Andrzeja Dudy.

Ale nie tylko z powodu braku pytań referendalnych PiS prezentuje wyraźny dystans do pomysłu głowy państwa. Inicjatywa konstytucyjna była pierwszym nieuzgodnionym z partią pomysłem prezydenta. To wtedy po raz pierwszy Duda wykorzystał wagę urzędu do przedstawienia własnego poważnego projektu. – Ten pomysł zbudował prezydenta, jego niezależność i z tego punktu widzenia już przyniósł pozytywny skutek – opowiada polityk związany z otoczeniem głowy państwa. Ale PiS taki prezydent wcale się nie podoba, dlatego na inicjatywę referendum konsultacyjnego od początku patrzono krzywo, narzekając, że termin nie taki, że materia trudna i rozsądne pytania bardzo trudno będzie ułożyć. A gdy prezydent na jednym ze spotkań z wyborcami powiedział, że Polacy powinni zdecydować, czy chcą ustroju prezydenckiego, czy parlamentarno-gabinetowego, to już w ogóle przestało się to partii rządzącej podobać, bo sama opowiada się za silną władzą premiera, a nie prezydenta. Choć w czasach, gdy prezydentem był Lech Kaczyński, PiS opowiadał się za modelem z silną władzą prezydencką. A więc w tej sprawie punkt widzenia zależy od obecnej sytuacji politycznej.

Drugi problem polega na tym, że partia rządząca chciałaby debatę konstytucyjną wykorzystać w przyszłorocznej kampanii do parlamentu. Przy czym PiS chciałby zawrzeć w konstytucji gwarancje dla swojego programu 500 plus czy dla obecnego wieku emerytalnego 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn. A więc w rzeczywistości nie chodzi o konstytucję, tylko o złapanie opozycji w pułapkę dyskusji o socjalnym dorobku PiS. Jeżeli opozycja będzie przeciwko wpisaniu do konstytucji np. obecnego wieku emerytalnego, to zostanie oskarżona o to, że gdy tylko dojdzie do władzy, natychmiast będzie chciała go podwyższyć. Zagrywka cyniczna, ale sprytna.

Tak czy inaczej referendum prezydenckie może pokrzyżować te plany, co irytuje kierownictwo PiS. Nie bez powodu, gdy prezydent ogłosił konwencję konstytucyjną, PiS kilka dni wcześniej przedstawił wyniki swoich konsultacji konstytucyjnych, które trwały dwa lata, a więc spokojnie mogły pociągnąć się jeszcze kilka dni. Wszystko to razem sprawia wrażenie, że w obozie rządzącym odbywa się wyścig, kto pierwszy zaprezentuje swoje pomysły, a tym samym wysforuje się na czoło konstytucyjnego wyścigu.

Gonienie króliczka

Zjednoczona Prawica nie ma takiej liczby mandatów, która umożliwiłaby jej przeprowadzenie zmian w ustawie zasadniczej, i nie wygląda na to, by zdobyła ją w następnej kadencji, choć trudno wyrokować o wynikach wyborów, które odbędą się za półtora roku. Ale gdyby tej większości nie było, to na opozycję w sprawie konstytucji obóz rządzący nie może liczyć, bo każda partia ma pomysły na zmiany i każda na inne. Politycy Nowoczesnej przykładowo uważają, że konieczne są zmiany porządkujące relacje między ośrodkiem prezydenckim a rządowym. – Nie ma jasnego rozdzielenia kompetencji między władzą wykonawczą a prezydentem – mówi poseł Mirosław Pampuch, dodając, że Nowoczesna opowiada się za systemem kanclerskim – silną władzą premiera i reprezentacyjną rolą prezydenta, jak w Niemczech.

Rzecz w tym, że niemiecki prezydent jest wybierany przez Zgromadzenie Federalne, a więc jego mandat jest stosunkowo słaby. Tymczasem w Polsce wybieramy głowę państwa w wyborach bezpośrednich, a więc ma ona najsilniejszy mandat ze wszystkich władz. Trudno w takiej sytuacji sprowadzać prezydenta do roli strażnika żyrandola, jak kiedyś, dosyć pogardliwie, określił uprawnienia głowy państwa Donald Tusk. Z kolei odebranie Polakom możliwości wybierania prezydenta odbyłoby się za szkodą dla naszej demokracji, bo wybory prezydenckie cieszą się największym zainteresowaniem wyborców i najwyższą frekwencją.

Pampuch dodaje też, że prezydent mógłby zapraszać inne podmioty do rozmów konstytucyjnych, ale musi najpierw zacząć przestrzegać obecnej ustawy zasadniczej. A gdy opozycja tak mówi, ma na myśli m.in. to, że Andrzej Duda powinien zaprzysiąc sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych w poprzedniej kadencji, co, jak wiadomo, jest dziś warunkiem zaporowym.

Z kolei Iwona Śledzińska-Katarasińska z Platformy uważa, że w naszej konstytucji z 1997 r. brakuje przepisu o tym, że jesteśmy w Unii Europejskiej, oraz o relacjach między prawem europejskim i krajowym. To – jej zdaniem – trzeba uzupełnić.

Sam PiS też ma wiele pomysłów na zmianę konstytucji. Eksperci, którzy zostali poproszeni o konsultacje w tej sprawie, proponują uzupełnienie konstytucji o nowe zasady ustrojowe: solidarności, dialogu i zrównoważonego rozwoju. To oczywiście szczytne hasła, ale mogą w przyszłości stać się obiektem krytyki, jak obecne przepisy o prawie do ochrony zdrowia czy np. o zapewnieniu bezpieczeństwa ekologicznego obecnym i przyszłym pokoleniom.

Ale to nie wszystko. Część samorządowców chciałaby wpisania do konstytucji powiatu i województwa samorządowego, bo obecnie jest w niej uwzględniona tylko gmina, gdyż w momencie uchwalenia konstytucji z 1997 r. dwóch kolejnych szczebli samorządu terytorialnego po prostu nie mieliśmy. Politycy lokalni chcieliby też gwarancji konstytucyjnych, że władza centralna nie będzie nakładała na nich nowych zadań bez zapewnienia środków na ich realizację. Z kolei związkowcy chcieliby wzmocnienia przepisów związanych z prawem pracy. To zaś byłoby nie w smak przedsiębiorcom. Ekonomiści podkreślają zaś, że ewentualne wprowadzenie w Polsce euro wymagałoby zmiany przepisu o zadaniach Narodowego Banku Polskiego, bo w razie wejścia Polski do strefy euro kolidowałyby z uprawnieniami Europejskiego Banku Centralnego. Oczywiście przeciwnicy zamiany złotówki na euro są jak najdalsi od takiej zmiany.

Ten wachlarz zagadnień pokazuje, że osiągnięcie kompromisu nie będzie łatwe. Zresztą tę dyskusję klasa polityczna odbywała nieraz; gdy jedni chcieli zmiany systemu politycznego na kanclerski, inni ripostowali, że pod warunkiem wyrzucenia z konstytucji przepisu o wyborach proporcjonalnych, a jeszcze inni dodawali, że należy wpisać do ustawy zasadniczej zakaz aborcji. Efekt zaś był taki, że przez 20 lat wprowadzono do konstytucji tylko dwie zmiany – o ekstradycji obywateli polskich, którzy popełnili przestępstwo za granicą, i o zakazie kandydowania do Sejmu i Senatu osób skazanych prawomocnym wyrokiem za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Obecna dyskusja może skończyć się w taki sam sposób. Ale niewykluczone, że w tej sprawie ważniejsze jest, by gonić króliczka, a nie by go złapać, czyli faktycznie doprowadzić do zmiany ustawy zasadniczej.

Okładka tygodnika WPROST: 19/2018
Więcej możesz przeczytać w 19/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2018 (1834)

  • PO i PiS grają na PO-PiS 6 maj 2018, 20:00 Z przytupem rozpoczęli polityczne harce kandydaci Prawa i Sprawiedliwości oraz Platformy Obywatelskiej (i Nowoczesnej) na prezydenta Warszawy, czyli Patryk Jaki i Rafał Trzaskowski. Napisałbym, że zaczęli „kampanię wyborczą”, ale szef Państwowej Komisji Wyborczej przytomnie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 6 maj 2018, 20:00 Wyjątkowo apolitycznie wyglądało w tym roku przyjęcie u prezydenta z okazji święta Konstytucji 3 maja. Zaproszono 1000 gości, ale polityków przybyło jak na lekarstwo. 6
  • Obraz tygodnia 6 maj 2018, 20:00 126 mln euro Tyle zainkasował w mijającym sezonie Lionel Messi, co czyni go najlepiej zarabiającym piłkarzem na świecie. Na najwyższym podium zastąpił Cristiano Ronaldo, który w tym roku musiał się zadowolić drugim miejscem, z zaledwie... 10
  • Info radar 6 maj 2018, 20:00 Pierwsza dama wkracza do gry? Czy wizyta u protestujących w Sejmie niepełnosprawnych to przełom, czy jedynie incydent w podejściu Agaty Dudy do pełnienia roli prezydentowej? Pierwsza dama w odpowiedzi na list rodziców niepełnosprawnych... 11
  • Pierwsza dama i jej różdżka 6 maj 2018, 20:00 Pierwsza dama rzadko wychodzi z ukrycia. Ostatni raz widziano ją w Teatrze im. Słowackiego, gdy odbierała medal św. Alberta za pomoc osobom niepełnosprawnym. Jak pomaga, komu pomaga i czy rzeczywiście pomaga, tego publiczność nie wie, bo pierwsza dama „nie jest osobą... 12
  • Patriotyzm ma się dobrze 6 maj 2018, 20:00 Polski patriotyzm – chociaż mówi się inaczej – poddawany był nieustannej krytyce... przez patriotów. 12
  • O co walczą Polacy 6 maj 2018, 20:00 W 2016 r. Polki walczyły, by nie zaostrzać prawa antyaborcyjnego, zaś poseł Liroy toczył bój w obronie marihuany. „Wprost” jak zawsze trzymał rękę na pulsie i nie bał się zadawać trudnych pytań. 14
  • Pracowałem u Trumpa 6 maj 2018, 20:00 W 2016 r. wybory prezydenckie w USA budziły emocje, nie tylko w Ameryce, ale też na Podkarpaciu. „Wprost” dotarł do byłego pracownika Trumpów, dziś przedsiębiorcę, szefa sieci placówek „Medyk” z Rzeszowa. Stanisław Mazur przyznawał, że Trumpowie zatrudniali ludzi nielegalnie,... 15
  • Bezkarna jak sutenerka 6 maj 2018, 20:00 Resort sprawiedliwości powinien skontrolować śledztwo w sprawie sutenerek wysyłających polskie prostytutki do krajów arabskich – mówi Piotr Krysiak, autor książki „Dziewczyny z Dubaju”. 16
  • Morawiecki kontra Ziobro 6 maj 2018, 20:00 Czy ugrupowanie Wolni i Solidarni Kornela Morawieckiego zastąpi w koalicji rządowej Solidarną Polskę? Jak nieoficjalnie dowiedział się „Wprost”, taki wariant jest ostatnio rozpatrywany w kręgach Zjednoczonej Prawicy. 22
  • Pójdziemy razem z PiS 6 maj 2018, 20:00 Polityka zagraniczna rządu w ogóle mi się nie podoba – mówi Kornel Morawiecki, lider ugrupowania Wolni i Solidarni, ojciec premiera. 26
  • Szantaż współczucia 6 maj 2018, 20:00 Ksiądz Stanisław Jurczuk mówi, że tzw. protest matek ma „formę niewłaściwą” i polega na „męczeniu osób niepełnosprawnych i zmuszaniu ich do koczowania na podłodze w Sejmie”. – Nie zgadzam się z taką formą protestu – dodaje. Ale Jurczuk mówi jeszcze coś więcej. 29
  • Ludzie z przepaści 6 maj 2018, 20:00 Dzięki garstce ludzi koczujących od trzech tygodni w Sejmie, ale także dzięki niechęci władzy do spełnienia ich postulatów, mieliśmy w mediach prawdziwy festiwal wiedzy o ludziach z niepełnosprawnościami. 30
  • Wyścigi konstytucyjne 6 maj 2018, 20:00 Szykuje się spór między prezydentem a PiS o ustawę zasadniczą. Oba ośrodki władzy mają własne pomysły i nie zamierzają ustąpić. 32
  • Prawo do godnej śmierci powinno należeć do praw człowieka 6 maj 2018, 20:00 Znajoma dziennikarka radiowa zachorowała na raka. Kiedy widziałam ją ostatni raz, już bardzo umęczona powiedziała: „Nie wyobrażam sobie, żeby rozmawiać jeszcze o polityce czy gospodarce. Tylko jeden temat wydaje mi się wart rozmowy – eutanazja”. Eutanazja, czyli dobra śmierć. 34
  • Gdzie się leczyć 6 maj 2018, 20:00 Polska kardiologia trzyma się świetnie, a w leczeniu zawałów nadal utrzymujemy się w ścisłej światowej czołówce. Tegoroczny ranking szpitali „Wprost” zaczynamy od tej głównej dziedziny krajowej medycyny. 37
  • Serce dziecka 6 maj 2018, 20:00 Nasi pacjenci to dzieci – mówi dr hab. n. med. Ireneusz Haponiuk. 43
  • Na końcu internetu 6 maj 2018, 20:00 Biją matkę, grożą śmiercią, nakłaniają nieletnie dziewczyny do obnażania się. Piją alkohol i prowokują bójki. Na to wszystko w internecie patrzą dzieci. I płacą jak za bilet do zoo. 44
  • Nie chcę płacić składki na Ryanaira 6 maj 2018, 20:00 Lotnisko w Modlinie działa dziś jako przepompownia środków publicznych do firmy prywatnej, jaką jest Ryanair – mówi Mariusz Szpikowski, prezes PPL. 48
  • Na pierwszej linii 6 maj 2018, 20:00 Wykonujemy ponad 800 koronaroplastyk rocznie – mówi lek. med. Włodzimierz Krasowski. 49
  • Legalny bandyta 6 maj 2018, 20:00 Po nowelizacji ustawy hazardowej wzrosły wpływy do budżetu z branży bukmacherskiej. Wkrótce na rynek wrócą automaty do gry. 52
  • Dym bez ognia 6 maj 2018, 20:00 Eksperci alarmują – zakaz informowania o nowych produktach dostarczających nikotynę w praktyce ogranicza konsumentom dostęp do mniej szkodliwych alternatyw palenia tytoniu. 54
  • Ustawa o zniewoleniu 6 maj 2018, 20:00 Zakaz handlu na razie pozostawił nam dwie handlowe niedziele w miesiącu, w 2019 r. – jedną, w 2020 r. zaś sklepy i hipermarkety stracą możliwość funkcjonowania w tym dniu. Rafał Trzeciakowski i Maciej Orczyk z Forum Obywatelskiego... 56
  • PCC od zakupu kryptowalut 6 maj 2018, 20:00 Pod koniec marca 2018 r. środowisko inwestorów obiegła informacja o działaniach fiskusa zmierzających do pozyskania anych klientów giełd, które pośredniczą w handlu wirtualnymi walutami opartymi na technologii blockchain. 57
  • Hossa Bessa 6 maj 2018, 20:00 Na co idą nasze podatki? Aż 21 491 zł wyniósł w zeszłym roku „Rachunek od Państwa” – wynika z dorocznego raportu Forum Obywatelskiego Rozwoju. Fundacja Leszka Balcerowicza po raz siódmy przeanalizowała, jak rozkładają się wydatki... 58
  • Polskie ciepło 6 maj 2018, 20:00 PGE Energia Ciepła, realizująca strategię ciepłowniczą Polskiej Grupy Energetycznej, ma duży wpływ na bezpieczeństwo energetyczne kraju. 59
  • Samorząd na rozdrożu 6 maj 2018, 20:00 Co dalej z Polską lokalną? Nie uciekniemy od odpowiedzi na to pytanie, jeśli chcemy skutecznie rozwiązywać problemy małych ojczyzn oraz rozmawiać o przyszłości kraju. 60
  • Pomorskie Orły nagrodzone 6 maj 2018, 20:00 Podczas gali w Gdańsku uhonorowani zostali nie tylko przedsiębiorcy. 64
  • Plusy S9+ 6 maj 2018, 20:00 Poprzeczka oczekiwań w stosunku do nowych flagowców Samsunga była postawiona tak wysoko, że trudno było nie przeżyć lekkiego zawodu. Co lepszego ma bowiem ten smartfon od poprzednika, czyli od S8+, by warto go było wymienić już po roku używania. 66
  • Powrót Kratosa 6 maj 2018, 20:00 Kratos, największy twardziel Sparty, wraca. 66
  • T-ROChę mniejszy 6 maj 2018, 20:00 T-Roc to kolejny SUV Volkswagena. Nieco mniejszy od innych SUV-ów tej marki, wygodny i bardzo bezpieczny. 67
  • Skorumpowani 6 maj 2018, 20:00 Wielu czołowych polityków świata trafiło ostatnio za kraty. Trwa też spór, czy krucjata przeciwko korupcji to triumf sprawiedliwości, czy polityczna nagonka. 69
  • Miły jak Kim 6 maj 2018, 20:00 Północnokoreański dyktator postanowił pokazać, że w gruncie rzeczy jest sympatycznym gościem. Tylko czy świat kupi tę słodką bajeczkę? 72
  • Polskie korzenie Izraela 6 maj 2018, 20:00 70 lat temu ONZ proklamowała powstanie Izraela. Żydzi tę państwowość wywalczyli sobie sami, głównie rękami imigrantów z Polski, a także przy tajnej pomocy II RP. 74
  • Snom należy się szacunek 6 maj 2018, 20:00 Dbałość o sen leży nie tylko w interesie jednostki, lecz także społeczeństwa, ludzkości – mówi Zenon Waldemar Dudek, psychiatra, psychoterapeuta, twórca autorskiej metody analizy marzeń sennych. 76
  • Zastaw się, a zaśpiewaj 6 maj 2018, 20:00 Od kilku lat Eurowizja przeżywa drugą młodość: lansuje prawdziwe gwiazdy i dociera do większej liczby widzów. Tylko co się bardziej liczy na festiwalu – muzyka czy polityka? 80
  • Małe wielkie filmy 6 maj 2018, 20:00 Na międzynarodowych festiwalach polskie krótkie metraże zdobyły wiele nagród. Teraz w końcu trafiły do polskich kin. 84
  • Uczta dla podniebienia nad Bałtykiem 6 maj 2018, 20:00 Restauracje w hotelach Zdrojowej, usytuowane tuż przy nadbałtyckich plażach, oferują nie tylko możliwość spędzenia czasu w wyjątkowych, pięknych wnętrzach, ale przede wszystkim wyśmienitą kuchnię. 87
  • Trzy szóstki na muzyce 6 maj 2018, 20:00 Wciąż musi przekonywać, że ma coś więcej do powiedzenia niż to, co przekazuje przez swoje aktorstwo. Arek Jakubik z podziwu godną konsekwencją powtarza mantrę, że tylko muzyka daje pełnię wolności artystycznej. 88
  • Film 6 maj 2018, 20:00 Rosyjski terror Kiedyś Roberto Benigni szokował komedią o Auschwitz. Teraz Armando Iannucci w konwencji pół żartem, pół serio pokazuje sowiecki reżim lat 50. I zatrzymana w Rosji przez ministerstwo kultury „Śmierć Stalina” broni... 90
  • Kalejdoskop 6 maj 2018, 20:00 W małym dworku Gdy J.M. Rymkiewicz nie chciał jeszcze wieszać komunistów, a nawet żył z komunistami w symbiozie, miał poczucie humoru. Jego przykładem jest sztuka „Ułani”, w której Ciotunia broni cnoty Zosi, no chyba żeby na tę... 92
  • Książka 6 maj 2018, 20:00 Raperska literatura Dorota Masłowska znów pokazała, na co ją stać. Kilkanaście lat temu, kiedy ukazała się „Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną”, uchodziła za cudowne dziecko polskiej literatury. Potem wydała „Pawia... 94
  • Muzyka 6 maj 2018, 20:00 Jest progresja Któż może im podskoczyć? Któż może mówić, jak trzeba grać, a jak nie? Ponieważ są tacy, którzy próbują, powiedzmy jasno: to Behemoth wyznacza kierunki i granice. A bardziej pokazuje, że jedyne, które są, istnieją... 95
  • Zapalić się do czegoś! 6 maj 2018, 20:00 Na początku lat 90. świat był młody, my byliśmy młodzi i w ogóle wszystko było świeże jak dopiero co wykiełkowana rzeżucha. Właśnie upadł stary system, w który zresztą nikt od dawna nie wierzył i pojawiła się próżnia. W tej... 96
  • Unio! Montenegro ante portas! 6 maj 2018, 20:00 I znów jestem w Podgoricy. Kiedyś w swojej książce, będącej zapisem podróży po różnych kontynentach, o tym kraju pisałem „Czarna Góra przemytu”. Tak, w powszechnej opinii, przeszło dekadę wstecz, gdy byłem tu pierwszy raz, Montenegro kontrabandą stało. A mimo to, o tempora, o... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany