Polskie korzenie Izraela

Polskie korzenie Izraela

Flaga Izraela i Polski, zdjęcie ilustracyjne
Flaga Izraela i Polski, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / Aleksandar Mijatovic
70 lat temu ONZ proklamowała powstanie Izraela. Żydzi tę państwowość wywalczyli sobie sami, głównie rękami imigrantów z Polski, a także przy tajnej pomocy II RP.

Większości czytelników nazwiska takie jak Dawid Grün, Mieczysław Biegun czy Izaak Jeziernicki nic nie mówią. Jednak to właśnie ci ludzie, urodzeni w Płońsku na Mazowszu, w Brześciu nad Bugiem czy gdzieś na podlaskich bagnach odegrali decydującą rolę w powstaniu państwa żydowskiego na Bliskim Wschodzie. Świat zna ich lepiej pod hebrajskimi nazwiskami: David Ben Gurion, Menachem Begin i Icchak Szamir.

Założyciele Izraela, a potem jego pierwsi liderzy, mieli z Polską związki znacznie większe i znacznie mniej oczywiste, niż wynikałoby to z pamiątkowych tablic wmurowywanych w miejscach ich urodzenia. Wychowani w tradycji żydowskiej, ale mocno przesiąkniętej polskimi wpływami, wywieźli na Bliski Wschód całą mieszankę narodowych doświadczeń. Słynny pisarz Arthur Koestler pisał o tych imigrantach, walczących z Arabami i Brytyjczykami o państwo żydowskie w Palestynie, w ten sposób: „To byli młodzi polscy intelektualiści, wychowani w rycerskiej tradycji romantycznych zrywów”. W mniejszym stopniu dotyczyło to Ben Guriona, który był socjalistą i słabo dawał uwodzić się rycerskiemu romantyzmowi. Choć akurat skuteczność konspiracyjnego PPS w czasach zaborów fascynowała go podobnie jak większość innych syjonistów. Za to żydowska prawica, w większości właśnie o polskich korzeniach, wprost odwoływała się do piłsudczykowskich tradycji.

Na pohybel Brytyjczykom

To pokrewieństwo ideowe z polskimi dążeniami niepodległościowymi okazało się dla syjonistów bardzo przydatne, gdy rozjechali się po Europie w poszukiwaniu wsparcia dla idei żydowskiej rekolonizacji Palestyny. Rząd polski już od połowy lat 20. wspierał ruch syjonistyczny, licząc, że emigracja Żydów do Palestyny rozwiąże napięcia na tle narodowościowym. W połowie lat 30. syjonistyczna prawica uzyskała też bardzo cenne wsparcie wojskowe, niezbędne przy tworzeniu podziemnej armii, mogącej chronić osadników przed atakami wrogo nastawionych Arabów.

Rozmowy w sprawie szkolenia żydowskich ochotników przez polski wywiad prowadził w Warszawie jeden z liderów Irgunu, Abraham Stern. Irgun był podziemnym ugrupowaniem zbrojnych syjonistycznej prawicy, prowadzącym kampanię terrorystyczną przeciwko Brytyjczykom kontrolującym Palestynę, a także przeciw Arabom. Stern zrobił świetne wrażenie na oficerach polskiego wywiadu, organizujących szkolenie jego bojówkarzy. – Polacy nigdy nie rozumieli socjalizmu Ben Guriona, za to ludzie tacy jak Stern przemawiali językiem szabli i to się bardzo podobało – mówił po wojnie jeden z działaczy ruchu Betar, będącego zapleczem Irgunu w Polsce. Szefem Betaru, odpowiedzialnym za szkolenia wojskowe pod okiem polskich instruktorów, był wspomniany wcześniej Mieczysław Biegun, absolwent prawa na Uniwersytecie Warszawskim. Weterani PPS, specjalizujący się w czasach carskich w działalności terrorystycznej, uczyli kandydatów na żydowskich osadników z Palestyny posługiwania się ładunkami wybuchowymi, organizowania zasadzek i min pułapek.

Przeszkolonych bojowników Irgunu przerzucano potem do Palestyny także dzięki wsparciu polskich służb. Jednym z elementów porozumienia rządu II RP z syjonistami była pomoc w organizowaniu masowej imigracji Żydów polskich na Bliski Wschód. Dla obsługi wyjazdów do Palestyny Polacy skierowali statki pasażerskie, kursujące między rumuńskim portem w Konstancy a Hajfą. Połączenia z Warszawy do Hajfy uruchomił także LOT. Na efekty tych działań nie trzeba było długo czekać.

Na Bliski Wschód zaczęły przybywać tysiące polskich Żydów, co wywołało protesty władz brytyjskich. Sprawujący mandat nad Palestyną Londyn nie chciał drażnić Arabów i obarczał polski wywiad winą za podtrzymywanie nielegalnej imigracji. Wraz z osadnikami do Hajfy przypływali także bojownicy Irgunu, robiąc potem dobry użytek z wiedzy zdobytej na szkoleniach w Polsce, a także z broni zakupionej przez polski rząd i przeszmuglowanej wiosną 1939 r. przez Rumunię i Bułgarię w ramach pożyczki udzielonej syjonistom.

W tym samym czasie Londyn całkowicie zamknął Palestynę mandatową dla żydowskiej imigracji z Europy, gdzie Hitler wchłonął już Austrię i Czechosłowację i przygotowywał się do wojny z Polską. W odwecie za uniemożliwienie tysiącom ludzi ucieczki z Europy Irgun zaczął podkładać bomby pod brytyjskie urzędy w Jerozolimie i Hajfie, a także niszczyć linie kolejowe. Dopiero wybuch II wojny światowej przerwał tę kampanię. Tylko ceniony w Warszawie za bojowego ducha Abraham Stern nie złożył broni, powołując do życia organizację Lechi, wymierzoną w brytyjskie panowanie na Bliskim Wschodzie. Wśród jego najbliższych współpracowników był Izaak Jeziernicki, syjonista z Podlasia, znany w Palestynie jako Icchak Szamir. Stern był gotów nawet zaproponować III Rzeszy pomoc w przejęciu kontroli nad Palestyną pod warunkiem utworzenia tam państwa żydowskiego. Dlatego w 1942 r. został zastrzelony przez brytyjską policję.

Wszyscy z Polski

Po śmierci Sterna jednym z szefów Lechi został Jeziernicki, wówczas już Icchak Szamir, a gdy Brytyjczycy aresztowali i jego, zastąpił go żołnierz armii Andersa, starszy kapral Mieczysław Biegun. W 1943 r. do Palestyny dostała się duża grupa polskich syjonistów i to całkiem legalną drogą – w szeregach Armii Polskiej przemieszczonej przez Brytyjczyków z Iranu.

Pod komendą Andersa znalazło się wielu Żydów, z których Biegun chciał sformować osobne oddziały pod polskim dowództwem. Generał Michał Tokarzewski bardzo popierał ten pomysł, również dlatego, że widział w tym sposób na ukrócenie bójek na tle antysemickim, wybuchających między żołnierzami.

Tyle że Brytyjczycy byli przeciwni. Niemcy zabiegali wówczas o względy arabskich przywódców w Palestynie, zyskując poparcie wielkiego muftiego Jerozolimy, Amina al Husseini. Londyn obawiał się, że pojawienie się w regionie umundurowanych jednostek żydowskich w szeregach Armii Polskiej może wywołać kolejne arabskie powstanie.

Mimo to polskie dowództwo przymknęło oko na uzgodnioną dezercję kilkuset żołnierzy żydowskiego pochodzenia. Mieczysław Biegun załatwił sprawę honorowo, uzyskując zwolnienie z wojskowej przysięgi. Odtąd był jednym z liderów Lechi, znanym jako Menachem Begin. Przez cały czas stacjonowania armii Andersa w Palestynie obowiązywało ciche porozumienie między Polakami i żydowskim podziemiem. Lechi i inne organizacje nie atakowały oddziałów polskich, poruszających się przecież w brytyjskich pojazdach i mundurach.

Pod komendą Begina Lechi rozpoczęła kolejną kampanię terroru. W 1944 r. w Egipcie zginął namiestnik brytyjskich kolonii na Bliskim Wschodzie, Walter Guinness, pierwszy lord Moyne. Najgłośniejszym osiągnięciem szkolonych w Polsce bojowników stało się wysadzenie w 1946 r. w powietrze hotelu Król Dawid w Jerozolimie. Mieściło się tam dowództwo wojsk brytyjskich w Palestynie. Instruktorzy przedwojennego polskiego wywiadu okazali się dobrymi nauczycielami. Kampania terroru zaostrzała się w miarę rozwoju na forum ONZ dyskusji na temat powstania Izraela, co wywołało w końcu wojnę domową między Żydami i Arabami. Jej najczarniejszą kartą jest masakra arabskiej wioski Deir Jassin, w której bojownicy Lechi zamordowali ponad 250 cywilów. Nie odwróciło to biegu historii. 14 maja 1948 r. podpisano proklamację niepodległości Izraela. Jednym z jej sygnatariuszy był urodzony w Warszawie Izaak Grünbaum, poseł do Sejmu Ustawodawczego odrodzonej Polski w 1919, a potem, aż do wyjazdu do Palestyny w 1932 r., znany polski parlamentarzysta. W pierwszym izraelskim Knesecie na 120 deputowanych 61 stanowili polscy Żydzi. Trochę jak w tej anegdocie o pierwszym prezydencie Izraela, założycielu ruchu syjonistycznego Chaimie Weizmannie. Gdy podczas kongresu syjonistycznego w Bazylei oprowadzał on po sali obrad swojego bratanka Ezera Weizmanna, także przyszłego prezydenta Izraela, powiedział: „Są tu Żydzi, reprezentujący 32 kraje świata. A wszyscy z Polski”.

Okładka tygodnika WPROST: 19/2018
Więcej możesz przeczytać w 19/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Wprost już jak Wyborcza... możesz czytać, ale zapłać....... W sumie warto płacić za TAKI poziom, jaki prezentują? cóż - każdy ma swój własny rozum... i robi co uważa....
    W każdym razie - koniec darmowego Wprost..... ale czy jakość lepsza? - nie zauważyłem jak do tej pory....
    Jedyne co dobre - to kretynów będzie mniej pokroju Oprawca, kabotyn i w Bulu Bul.... i szmaciarska Ryfka, sklonowana na kilka nicków.....

    Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2018 (1834)

    • PO i PiS grają na PO-PiS 6 maj 2018, 20:00 Z przytupem rozpoczęli polityczne harce kandydaci Prawa i Sprawiedliwości oraz Platformy Obywatelskiej (i Nowoczesnej) na prezydenta Warszawy, czyli Patryk Jaki i Rafał Trzaskowski. Napisałbym, że zaczęli „kampanię wyborczą”, ale szef Państwowej Komisji Wyborczej przytomnie... 3
    • Niedyskrecje parlamentarne 6 maj 2018, 20:00 Wyjątkowo apolitycznie wyglądało w tym roku przyjęcie u prezydenta z okazji święta Konstytucji 3 maja. Zaproszono 1000 gości, ale polityków przybyło jak na lekarstwo. 6
    • Obraz tygodnia 6 maj 2018, 20:00 126 mln euro Tyle zainkasował w mijającym sezonie Lionel Messi, co czyni go najlepiej zarabiającym piłkarzem na świecie. Na najwyższym podium zastąpił Cristiano Ronaldo, który w tym roku musiał się zadowolić drugim miejscem, z zaledwie... 10
    • Info radar 6 maj 2018, 20:00 Pierwsza dama wkracza do gry? Czy wizyta u protestujących w Sejmie niepełnosprawnych to przełom, czy jedynie incydent w podejściu Agaty Dudy do pełnienia roli prezydentowej? Pierwsza dama w odpowiedzi na list rodziców niepełnosprawnych... 11
    • Pierwsza dama i jej różdżka 6 maj 2018, 20:00 Pierwsza dama rzadko wychodzi z ukrycia. Ostatni raz widziano ją w Teatrze im. Słowackiego, gdy odbierała medal św. Alberta za pomoc osobom niepełnosprawnym. Jak pomaga, komu pomaga i czy rzeczywiście pomaga, tego publiczność nie wie, bo pierwsza dama „nie jest osobą... 12
    • Patriotyzm ma się dobrze 6 maj 2018, 20:00 Polski patriotyzm – chociaż mówi się inaczej – poddawany był nieustannej krytyce... przez patriotów. 12
    • O co walczą Polacy 6 maj 2018, 20:00 W 2016 r. Polki walczyły, by nie zaostrzać prawa antyaborcyjnego, zaś poseł Liroy toczył bój w obronie marihuany. „Wprost” jak zawsze trzymał rękę na pulsie i nie bał się zadawać trudnych pytań. 14
    • Pracowałem u Trumpa 6 maj 2018, 20:00 W 2016 r. wybory prezydenckie w USA budziły emocje, nie tylko w Ameryce, ale też na Podkarpaciu. „Wprost” dotarł do byłego pracownika Trumpów, dziś przedsiębiorcę, szefa sieci placówek „Medyk” z Rzeszowa. Stanisław Mazur przyznawał, że Trumpowie zatrudniali ludzi nielegalnie,... 15
    • Bezkarna jak sutenerka 6 maj 2018, 20:00 Resort sprawiedliwości powinien skontrolować śledztwo w sprawie sutenerek wysyłających polskie prostytutki do krajów arabskich – mówi Piotr Krysiak, autor książki „Dziewczyny z Dubaju”. 16
    • Morawiecki kontra Ziobro 6 maj 2018, 20:00 Czy ugrupowanie Wolni i Solidarni Kornela Morawieckiego zastąpi w koalicji rządowej Solidarną Polskę? Jak nieoficjalnie dowiedział się „Wprost”, taki wariant jest ostatnio rozpatrywany w kręgach Zjednoczonej Prawicy. 22
    • Pójdziemy razem z PiS 6 maj 2018, 20:00 Polityka zagraniczna rządu w ogóle mi się nie podoba – mówi Kornel Morawiecki, lider ugrupowania Wolni i Solidarni, ojciec premiera. 26
    • Szantaż współczucia 6 maj 2018, 20:00 Ksiądz Stanisław Jurczuk mówi, że tzw. protest matek ma „formę niewłaściwą” i polega na „męczeniu osób niepełnosprawnych i zmuszaniu ich do koczowania na podłodze w Sejmie”. – Nie zgadzam się z taką formą protestu – dodaje. Ale Jurczuk mówi jeszcze coś więcej. 29
    • Ludzie z przepaści 6 maj 2018, 20:00 Dzięki garstce ludzi koczujących od trzech tygodni w Sejmie, ale także dzięki niechęci władzy do spełnienia ich postulatów, mieliśmy w mediach prawdziwy festiwal wiedzy o ludziach z niepełnosprawnościami. 30
    • Wyścigi konstytucyjne 6 maj 2018, 20:00 Szykuje się spór między prezydentem a PiS o ustawę zasadniczą. Oba ośrodki władzy mają własne pomysły i nie zamierzają ustąpić. 32
    • Prawo do godnej śmierci powinno należeć do praw człowieka 6 maj 2018, 20:00 Znajoma dziennikarka radiowa zachorowała na raka. Kiedy widziałam ją ostatni raz, już bardzo umęczona powiedziała: „Nie wyobrażam sobie, żeby rozmawiać jeszcze o polityce czy gospodarce. Tylko jeden temat wydaje mi się wart rozmowy – eutanazja”. Eutanazja, czyli dobra śmierć. 34
    • Gdzie się leczyć 6 maj 2018, 20:00 Polska kardiologia trzyma się świetnie, a w leczeniu zawałów nadal utrzymujemy się w ścisłej światowej czołówce. Tegoroczny ranking szpitali „Wprost” zaczynamy od tej głównej dziedziny krajowej medycyny. 37
    • Serce dziecka 6 maj 2018, 20:00 Nasi pacjenci to dzieci – mówi dr hab. n. med. Ireneusz Haponiuk. 43
    • Na końcu internetu 6 maj 2018, 20:00 Biją matkę, grożą śmiercią, nakłaniają nieletnie dziewczyny do obnażania się. Piją alkohol i prowokują bójki. Na to wszystko w internecie patrzą dzieci. I płacą jak za bilet do zoo. 44
    • Nie chcę płacić składki na Ryanaira 6 maj 2018, 20:00 Lotnisko w Modlinie działa dziś jako przepompownia środków publicznych do firmy prywatnej, jaką jest Ryanair – mówi Mariusz Szpikowski, prezes PPL. 48
    • Na pierwszej linii 6 maj 2018, 20:00 Wykonujemy ponad 800 koronaroplastyk rocznie – mówi lek. med. Włodzimierz Krasowski. 49
    • Legalny bandyta 6 maj 2018, 20:00 Po nowelizacji ustawy hazardowej wzrosły wpływy do budżetu z branży bukmacherskiej. Wkrótce na rynek wrócą automaty do gry. 52
    • Dym bez ognia 6 maj 2018, 20:00 Eksperci alarmują – zakaz informowania o nowych produktach dostarczających nikotynę w praktyce ogranicza konsumentom dostęp do mniej szkodliwych alternatyw palenia tytoniu. 54
    • Ustawa o zniewoleniu 6 maj 2018, 20:00 Zakaz handlu na razie pozostawił nam dwie handlowe niedziele w miesiącu, w 2019 r. – jedną, w 2020 r. zaś sklepy i hipermarkety stracą możliwość funkcjonowania w tym dniu. Rafał Trzeciakowski i Maciej Orczyk z Forum Obywatelskiego... 56
    • PCC od zakupu kryptowalut 6 maj 2018, 20:00 Pod koniec marca 2018 r. środowisko inwestorów obiegła informacja o działaniach fiskusa zmierzających do pozyskania anych klientów giełd, które pośredniczą w handlu wirtualnymi walutami opartymi na technologii blockchain. 57
    • Hossa Bessa 6 maj 2018, 20:00 Na co idą nasze podatki? Aż 21 491 zł wyniósł w zeszłym roku „Rachunek od Państwa” – wynika z dorocznego raportu Forum Obywatelskiego Rozwoju. Fundacja Leszka Balcerowicza po raz siódmy przeanalizowała, jak rozkładają się wydatki... 58
    • Polskie ciepło 6 maj 2018, 20:00 PGE Energia Ciepła, realizująca strategię ciepłowniczą Polskiej Grupy Energetycznej, ma duży wpływ na bezpieczeństwo energetyczne kraju. 59
    • Samorząd na rozdrożu 6 maj 2018, 20:00 Co dalej z Polską lokalną? Nie uciekniemy od odpowiedzi na to pytanie, jeśli chcemy skutecznie rozwiązywać problemy małych ojczyzn oraz rozmawiać o przyszłości kraju. 60
    • Pomorskie Orły nagrodzone 6 maj 2018, 20:00 Podczas gali w Gdańsku uhonorowani zostali nie tylko przedsiębiorcy. 64
    • Plusy S9+ 6 maj 2018, 20:00 Poprzeczka oczekiwań w stosunku do nowych flagowców Samsunga była postawiona tak wysoko, że trudno było nie przeżyć lekkiego zawodu. Co lepszego ma bowiem ten smartfon od poprzednika, czyli od S8+, by warto go było wymienić już po roku używania. 66
    • Powrót Kratosa 6 maj 2018, 20:00 Kratos, największy twardziel Sparty, wraca. 66
    • T-ROChę mniejszy 6 maj 2018, 20:00 T-Roc to kolejny SUV Volkswagena. Nieco mniejszy od innych SUV-ów tej marki, wygodny i bardzo bezpieczny. 67
    • Skorumpowani 6 maj 2018, 20:00 Wielu czołowych polityków świata trafiło ostatnio za kraty. Trwa też spór, czy krucjata przeciwko korupcji to triumf sprawiedliwości, czy polityczna nagonka. 69
    • Miły jak Kim 6 maj 2018, 20:00 Północnokoreański dyktator postanowił pokazać, że w gruncie rzeczy jest sympatycznym gościem. Tylko czy świat kupi tę słodką bajeczkę? 72
    • Polskie korzenie Izraela 6 maj 2018, 20:00 70 lat temu ONZ proklamowała powstanie Izraela. Żydzi tę państwowość wywalczyli sobie sami, głównie rękami imigrantów z Polski, a także przy tajnej pomocy II RP. 74
    • Snom należy się szacunek 6 maj 2018, 20:00 Dbałość o sen leży nie tylko w interesie jednostki, lecz także społeczeństwa, ludzkości – mówi Zenon Waldemar Dudek, psychiatra, psychoterapeuta, twórca autorskiej metody analizy marzeń sennych. 76
    • Zastaw się, a zaśpiewaj 6 maj 2018, 20:00 Od kilku lat Eurowizja przeżywa drugą młodość: lansuje prawdziwe gwiazdy i dociera do większej liczby widzów. Tylko co się bardziej liczy na festiwalu – muzyka czy polityka? 80
    • Małe wielkie filmy 6 maj 2018, 20:00 Na międzynarodowych festiwalach polskie krótkie metraże zdobyły wiele nagród. Teraz w końcu trafiły do polskich kin. 84
    • Uczta dla podniebienia nad Bałtykiem 6 maj 2018, 20:00 Restauracje w hotelach Zdrojowej, usytuowane tuż przy nadbałtyckich plażach, oferują nie tylko możliwość spędzenia czasu w wyjątkowych, pięknych wnętrzach, ale przede wszystkim wyśmienitą kuchnię. 87
    • Trzy szóstki na muzyce 6 maj 2018, 20:00 Wciąż musi przekonywać, że ma coś więcej do powiedzenia niż to, co przekazuje przez swoje aktorstwo. Arek Jakubik z podziwu godną konsekwencją powtarza mantrę, że tylko muzyka daje pełnię wolności artystycznej. 88
    • Film 6 maj 2018, 20:00 Rosyjski terror Kiedyś Roberto Benigni szokował komedią o Auschwitz. Teraz Armando Iannucci w konwencji pół żartem, pół serio pokazuje sowiecki reżim lat 50. I zatrzymana w Rosji przez ministerstwo kultury „Śmierć Stalina” broni... 90
    • Kalejdoskop 6 maj 2018, 20:00 W małym dworku Gdy J.M. Rymkiewicz nie chciał jeszcze wieszać komunistów, a nawet żył z komunistami w symbiozie, miał poczucie humoru. Jego przykładem jest sztuka „Ułani”, w której Ciotunia broni cnoty Zosi, no chyba żeby na tę... 92
    • Książka 6 maj 2018, 20:00 Raperska literatura Dorota Masłowska znów pokazała, na co ją stać. Kilkanaście lat temu, kiedy ukazała się „Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną”, uchodziła za cudowne dziecko polskiej literatury. Potem wydała „Pawia... 94
    • Muzyka 6 maj 2018, 20:00 Jest progresja Któż może im podskoczyć? Któż może mówić, jak trzeba grać, a jak nie? Ponieważ są tacy, którzy próbują, powiedzmy jasno: to Behemoth wyznacza kierunki i granice. A bardziej pokazuje, że jedyne, które są, istnieją... 95
    • Zapalić się do czegoś! 6 maj 2018, 20:00 Na początku lat 90. świat był młody, my byliśmy młodzi i w ogóle wszystko było świeże jak dopiero co wykiełkowana rzeżucha. Właśnie upadł stary system, w który zresztą nikt od dawna nie wierzył i pojawiła się próżnia. W tej... 96
    • Unio! Montenegro ante portas! 6 maj 2018, 20:00 I znów jestem w Podgoricy. Kiedyś w swojej książce, będącej zapisem podróży po różnych kontynentach, o tym kraju pisałem „Czarna Góra przemytu”. Tak, w powszechnej opinii, przeszło dekadę wstecz, gdy byłem tu pierwszy raz, Montenegro kontrabandą stało. A mimo to, o tempora, o... 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany