Dynastia w budowie

Dynastia w budowie

Przekazanie władzy w firmie młodszemu pokoleniu to prawdziwe wyzwanie nawet dla specjalistów od zarządzania.

Na te zmiany w prawie czekali od dawna polscy przedsiębiorcy z sektora MŚP. W czerwcu Sejm przyjął ustawę o sukcesji. Nowe prawo opracował Mateusz Morawiecki, gdy kierował resortem rozwoju. Dzięki zmianom firma prowadzona jako jednoosobowa działalność gospodarcza nie umrze wraz ze swoim z właścicielem. Obecnie w przypadku jego śmierci przestaje formalnie istnieć, jej marka przepada, a osoby w niej zatrudnione tracą źródło dochodu. Problem dotyczy co najmniej 100 firm w miesiącu – taka liczba zgłoszeń o śmierci przedsiębiorcy trafia co miesiąc do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Co się zmieni? Będzie można powołać zarządcę sukcesyjnego, który obejmie zarząd przedsiębiorstwem na czas od śmierci osoby prowadzącej firmę do działu spadku między spadkobierców. Taką osobę będzie mógł powołać właściciel biznesu, a jeśli tego nie zrobi – jego małżonek lub osoby dziedziczące przedsiębiorstwo.

W ustawie zapisano też pewne ulgi dla następców, którzy ostatecznie przejmą firmę, niezależnie od tego, czy byli spokrewnieni ze zmarłym właścicielem. Będą zwolnieni z podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia firmy. Obecnie ulga ta przysługuje tylko najbliższej rodzinie zmarłego. Tomasz Budziak, doradca biznesowy i autor książki „Sukcesja w rodzinie biznesowej”, który uczestniczył w trwającym dwa i pół roku procesie tworzeniu nowego prawa, uczula jednak, że zarząd sukcesyjny to epizodyczny instrument, który pozwala na otrząśnięcie się rodziny z żałoby po odejściu przedsiębiorcy z tego świata. Pomoże w podtrzymaniu operacji, tak aby postępowanie spadkowe mogło doprowadzić do rozstrzygnięcia o dalszych losach firmy. Ale nie rozwiąże problemu sukcesji firmy rodzinnej, o którym przedsiębiorca powinien myśleć dużo wcześniej. – Nowa ustawa oprócz rozwiązań czysto prawnych niesie z sobą ważne przesłanie do przedsiębiorców: nie jesteście wieczni i nie jesteście sami – pomyślcie o najbliższych, o zachowaniu dziedzictwa. To nie spadkobranie jako procedura ustawowa czy oparta na ostatniej woli jest kluczem udanej sukcesji. Jest nim utrzymanie i kontynuacja firmy w zmienionych warunkach właścicielskich. I to dotyczy nie tylko przedsiębiorstw prowadzonych przez osoby fizyczne, ale wszystkich firm rodzinnych – dodaje Budziak.

Ciężar sukcesji

Firmy rodzinne to ważny segment polskiej gospodarki – mają coraz większy udział w PKB, coraz więcej eksportują oraz tworzą miejsca pracy. Blisko 60 proc. z nich jest już pełnoletnie, czyli istnieją co najmniej 18 lat – wynika z danych Instytutu Biznesu Rodzinnego. Nic dziwnego, że jednym z największych wyzwań nadchodzącej rewolucji majątkowej będzie sukcesja w firmach rodzinnych. Potwierdza to raport Banku Zachodniego WBK i PI Research „Prognoza majątku – jak demografia zmieni aktywa Polaków”. Zgodnie z nim w wyniku rewolucji majątkowej pokolenie dzisiejszych 25-55-latków stanie się bogatsze od swoich rodziców średnio o kilkaset tysięcy złotych. W przygotowanym przez Instytut Biznesu Rodzinnego raporcie „Barometr Sukcesyjny 2017” czytamy też, że 57 proc. właścicieli rodzinnych firm będzie chciało przekazać firmę dzieciom w ciągu najbliższych pięciu lat. Tylko jak się do tego zabrać?

Wbrew pozorom sprawa nie jest prosta, nawet gdy się ma dorosłe, aktywne zawodowo dzieci. Historie, w których w sposób naturalny przejmują one rodzicielską pasję, to rzadkość. W Europie Zachodniej tylko trzem z dziesięciu podmiotów udaje się przekazać biznes z pierwszego do drugiego pokolenia. Do trzeciego przechodzi 5-7 proc. W Polsce 8 proc. następców deklaruje chęć przejęcia rodzinnych biznesów. Dla dzieci i wnuków perspektywa zaplanowanej na dziesięciolecia przyszłości może nie być atrakcyjna. – Dorosłe dzieci z firm rodzinnych są niestety często obarczone poczuciem winy, podświadomym przymusem sukcesji, ścieżką kariery już od wczesnych lat skrupulatnie zaplanowaną przez rodziców, którzy sami odnieśli wielki sukces. I jak temu podołać? Dorównać? Nie mówiąc o tym, by powtórzyć rodzinny sukces? – zauważa Sylwia Kowalenko, ekspert ds. mediacji w firmach rodzinnych z firmy Lewandowska i Partnerzy.

Ład, konstytucja czy fundacja?

Wzorem zagranicznych firm rodzinnych polscy przedsiębiorcy szukają sposobów na budowanie długowieczności biznesu – stąd coraz popularniejsze staje się opracowanie modelu ładu przedsiębiorstwa rodzinnego, spisywanie konstytucji firmy rodzinnej czy zakładanie fundacji. To ostatnie na razie jest w Polsce prawnie niemożliwe. – Właściciele większych polskich majątków szukają rozwiązań tego typu za granicą, najczęściej w Luksemburgu, Szwajcarii czy Austrii. Wiele instytucji, w tym Instytut Biznesu Rodzinnego, dąży do wprowadzenia tej możliwości w naszym kraju, na razie musimy jednak bazować na rozwiązaniach zagranicznych – mówi dr Adrianna Lewandowska, prezes Instytutu Biznesu Rodzinnego. Wiele polskich firm rodzinnych korzysta z pomocy eksperta. Tomasz Budziak zaczyna od poznania firmy od środka, bo patrzy na nią jak na coś w rodzaju państwa, które ma własny ład, a nawet prawo. I pomaga tworzyć konstytucję rodzinną, czyli zbiór reguł, którymi kieruje się rodzina w zarządzaniu firmą. Są w niej też scenariusze, na które powinni być przygotowani, jak pojawienie się nowego przywódcy, odejście z biznesu członka rodziny itp. Budziak uczy rodziców, jak wychować sukcesora. Bo rodzice często nie przygotowują dziecka do sukcesji lub wywierają zbyt duży nacisk, aby w przyszłości zajęło się rodzinnym biznesem. – Główną barierę dla pozytywnie zakończonej sukcesji stanowi brak odpowiedniego przygotowania do procesu i weryfikacji oczekiwań nestora względem możliwych scenariuszy. A tych jest kilka.

Przekazanie firmy sukcesorom to tylko jedna z kilku możliwych dróg. Alternatywą może być sprzedaż przedsiębiorstwa inwestorowi finansowemu lub branżowemu. Istnieją także scenariusze pośrednie. Wielu inwestorów finansowych jest zainteresowanych dokapitalizowaniem firmy, w której dostrzega atrakcyjny potencjał wzrostu wartości. Taka inwestycja pozwala właścicielom na udział w rozwoju firmy – tłumaczy Artur Chodacki, dyrektor Obszaru Bankowości Biznesowej Banku Zachodniego WBK. Inną drogą na pozyskanie kapitału jest upublicznienie spółki. Szczególnie w przypadku firm średniej wielkości, które są za duże, aby korzystać w pełni z dopłat unijnych, ale za małe, by konkurować na arenie międzynarodowej. – Wprowadzając akcje spółki na giełdę, właściciel i jego następcy nie muszą oddawać kontroli nad firmą. W każdym momencie mogą jednak akcje upłynnić w jednej dużej transakcji lub rozłożyć proces wychodzenia z biznesu na lata – zauważa Jacek Fotek, wiceprezes Giełdy Papierów Wartościowych. W latach 2011–2016 na GPW zadebiutowało 77 spółek rodzinnych. Oznacza to, że co czwarty debiut na niej był przeprowadzony przez firmę rodzinną (w sumie było ich 307). Właściciele tego typu spółek w różnorodny sposób korzystają z giełdy, emitując nie tylko akcje, lecz także obligacje. Dzięki emisji akcji spółki rodzinne pozyskały w badanym przez GPW okresie łącznie ok. 950 mln zł. Jak widać, opcji jest wiele. Podejmując decyzję o przyszłości, trzeba tylko wybrać ten scenariusz, który w największym stopniu będzie odpowiadał osobistym celom i potrzebom właścicieli rodzinnych firm. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 27/2018
Więcej możesz przeczytać w 27/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 27/2018 (1842)

  • Ile kosztuje Polskę brak szacunku dla prawa 1 lip 2018, 20:00 Jak wielu Polaków nie dożyje końca wakacji? Rok temu na naszych drogach w lipcu i w sierpniu zginęło 455 osób, czyli nieco ponad siedem osób dziennie. Z roku na rok jest coraz lepiej, liczba ofiar maleje, ale trudno twierdzić, że jest... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 1 lip 2018, 20:00 Z OBOZU WŁADZY DOCHODZĄ NIEPOKOJĄCE WIEŚCI. Podobno jest zgoda prezesa Jarosława Kaczyńskiego na wyrzucenie z rządu ministra ds. służb specjalnych Mariusza Kamińskiego. Informacja o jego możliwej dymisji przemknęła przez media w maju... 8
  • Obraz tygodnia 1 lip 2018, 20:00 45,6 mln funtów (225 mln zł) kosztuje rocznie obywateli Wielkiej Brytanii utrzymanie rodziny królewskiej. 210 MLN ZŁ kosztuje rocznie obywateli Polski utrzymanie Kancelarii Prezydenta RP. Przegrany Minister Zbigniew Ziobro, prokurator... 10
  • Jak Morawiecki przekuł klęskę w sukces 1 lip 2018, 20:00 BURZA, JAKĄ WYWOŁAŁA NOWELIZACJA USTAWY O IPN W RELACJACH POLAKÓW Z ŻYDAMI, BYŁA TAK WIELKA, że zagłuszyła nawet zasadne pytania o powody odpalenia tej bomby, jak choćby podejrzenia o podłożenie kukułczego jaja nowo powołanemu... 12
  • Inforadar 1 lip 2018, 20:00 Kulisy negocjacji polsko-żydowskich Negocjacje między stronami polską, izraelską i amerykańską wokół nowelizacji ustawy o IPN toczyły się od wielu tygodni. Politycy reprezentujący polski rząd powtarzali jednak, że czekają na wyrok... 12
  • Zarżał kartonowy koń z tęczą 1 lip 2018, 20:00 GDAŃSCY RADNI WPROWADZILI DO MIASTA KONIA TROJAŃSKIEGO – uchwalili wytyczne na temat równego traktowania mieszkańców miasta. Że to podstępna próba rozsadzenia miasta od środka, zorientowali się niestety tylko radni PiS i część... 15
  • Lewo Prawo 1 lip 2018, 20:00 IPN, czyli reperowanie zegarka młotkiem prof. Magdalena Środa filozofka, feministka lewo „NIE MA RZECZY TAK DOSKONAŁEJ, KTÓRA NIE MOGŁABY BYĆ JESZCZE DOSKONALSZA”. Ta starożytna zasada idealnie odnosi się do ustawy o IPN. Dawna ustawa... 18
  • Oni będą rządzić Polską 1 lip 2018, 20:00 Robert Biedroń, Patryk Jaki oraz Małgorzata Wassermann mają – zdaniem Polaków – największe szanse na to, by za 10-15 lat rządzić Polską. Wynika to z badania dla „Wprost” przeprowadzonego na panelu Ariadna. 20
  • Czas na nowe pokolenie polityków 1 lip 2018, 20:00 Jeżeli zdecydowałbym się budować ogólnopolski ruch polityczny, nie mógłbym wystartować w wyborach na prezydenta miasta. Decyzję podejmę w ciągu kilku tygodni – mówi Robert Biedroń, prezydent Słupska. 22
  • Podstępny złodziej wzroku 3 lip 2018, 14:17 Wczesne wykrycie jaskry i wdrożenie właściwego leczenia stwarzają szansę na zatrzymanie postępu choroby – mówi dr n. med. Barbara Polaczek-Krupa, specjalista chorób oczu z Centrum Okulistycznego Jaskra. 23
  • PO dusi jak ośmiornica 1 lip 2018, 20:00 Wybory w Warszawie będą starciem ideologicznego Trzaskowskiego i pragmatycznego Jakiego – deklaruje Patryk Jaki, kandydat PiS na prezydenta Warszawy. 26
  • W poszukiwaniu emocji 1 lip 2018, 20:00 Tomasz Siemoniak, szef kampanii wyborczych PO, ma dylemat. Jak poprowadzić partię do zwycięstwa w sytuacji, gdy jej lider budzi głównie negatywne emocje? 30
  • Gowin idzie na kompromis 1 lip 2018, 20:00 Kierownictwo PiS zdecydowało: reforma szkolnictwa wyższego w tym tygodniu zostanie mimo wszystko przyjęta przez Sejm. 31
  • Bojkot Komisji 1 lip 2018, 20:00 Bojkot oenzetowskiej Komisji Praw Człowieka to odruch politycznej i ludzkiej przyzwoitości. Dla każdego wolnego i szanującego się kraju zasiadanie w tym gremium to kompromitacja. Działalność, w jakiej wyspecjalizowało się owo gremium –... 32
  • Granice mogą wrócić 1 lip 2018, 20:00 Moje pokolenie przez lata marzyło o Europie bez granic. Nasze marzenie się spełniło. Dziś brak granic jest tak oczywisty jak powietrze, którym oddychamy. Lub raczej był. Granice mogą wrócić. Ich brak czyni Europę silną, a nie wszystkim... 34
  • Pierogi dla Jaggera 1 lip 2018, 20:00 Kto w sercu czuje rocka, nigdy się nie zestarzeje. Seniorki z Podkarpacia śpiewają „Satisfaction” Rolling Stonesów. I z życia czerpią prawdziwą satysfakcję. 37
  • Rodzina bijącym sercem Polski 1 lip 2018, 20:00 Dla państwa polskiego rodzina staje się ważniejsza niż wychowujące się w niej dziecko. 41
  • Tomasz Gudzowaty: „Jestem okradany” 1 lip 2018, 20:00 Grube miliony przelane na konta spółek krzaków. Nieruchomości przenoszone na Cypr. Historia o tym, jak Grzegorz Ślak, menedżer wynajęty do zarządzania biznesami Aleksandra Gudzowatego, wkupił się w łaski rodziny i rozporządzał jej majątkiem. 45
  • Loża pretendentów 1 lip 2018, 20:00 Jeden ma szansę dać światu pierwszy polski lek na raka, drugi dorobił się fortuny na grze w kosza. Inny zaczynał w biznesie od handlowania pieprzem. Wszyscy pukają do wejścia na Listę 100 najbogatszych tygodnika ,,Wprost”. 52
  • Dynastia w budowie 1 lip 2018, 20:00 Przekazanie władzy w firmie młodszemu pokoleniu to prawdziwe wyzwanie nawet dla specjalistów od zarządzania. 58
  • Z Unią się dogadamy 1 lip 2018, 20:00 Nie chcemy nacjonalizacji gospodarki. Wręcz przeciwnie. Ale Polska ma za mało kapitału. I musimy go wykreować – mówi Jerzy Kwieciński, minister inwestycji i rozwoju. 60
  • Hossa Bessa 1 lip 2018, 20:00 Harley z białą flagą Amerykański producent motocykli Harley-Davidson to pierwsza ofiara wojny celnej między USA a Unią Europejską. Po tym jak Stany Zjednoczone wprowadziły taryfy ochronne na stal i aluminium, UE odpowiedziała odwetowymi... 63
  • Różne oblicza sukcesu 1 lip 2018, 20:00 Na gali wręczenia nagród Orłom Wprost na Dolnym Śląsku spotkali się światowi potentaci i polskie firmy rodzinne. 64
  • Portfele Wprost po raz czwarty 1 lip 2018, 20:00 Kolejny rok z rzędu „Wprost” przyznał prestiżową nagrodę Portfel Wprost tym przedsiębiorstwom z sektora usług finansowych i bankowości, które wyróżniają się poziomem i innowacyjnością usług. 66
  • Czy to jeszcze jest bank? 1 lip 2018, 20:00 Polskie banki na tle europejskich są dziś fintechami. Są nowoczesne i innowacyjne, ale tradycyjne placówki nie znikną. 68
  • Know How 1 lip 2018, 20:00 Bose na sportowo To było zaskoczenie, bo po raz pierwszy testowałem słuchawki Bose, które nie mają systemu aktywnej redukcji szumów. Dlatego wobec modelu SoundSport Free mam mieszane uczucia, choć bardzo lubię markę Bose. To słuchawki... 69
  • Unia na ratunek Angeli Merkel 1 lip 2018, 20:00 Awantury i groźby weta zamiast salonowej kurtuazji. Szczyt UE pokazał, że konsekwencje niemieckiej polityki migracyjnej rozsadzają Europę od środka. 71
  • Potrzebujemy więcej dynamizmu 1 lip 2018, 20:00 Jednym z fundamentów Unii Europejskiej jest dobrowolność, żaden kraj nie powinien blokować innych – mówi Wolfgang Schäuble, jeden z najważniejszych polityków w Niemczech. 72
  • Gratis nie znaczy za darmo 1 lip 2018, 20:00 Różnica między jednym centem a zerem jest ogromna! Jeżeli jesteś biznesmenem i to zrozumiesz – możesz zdziałać cuda. Chcesz przyciągnąć tłumy? Zaoferuj coś gratis! Chcesz sprzedać więcej produktów? Spraw, że część zakupu będzie gratis! 75
  • Mózg mam analogowy 1 lip 2018, 20:00 Dylan nie pisze piosenek typu „Majteczki w kropeczki”, które będą gromadziły tłumy na stadionach – mówi Martyna Jakubowicz, która właśnie nagrała płytę z jego piosenkami pt. „Zwykły włóczęga”. 78
  • Człowiek – to nie brzmi dumnie 1 lip 2018, 20:00 Dostępne na HBO GO dwa sezony serialu „Westworld” pokazują, że jeśli nie zbuntujemy się przeciwko technologii, wszyscy kiepsko skończymy. 82
  • Najważniejsze zawody w Polsce 1 lip 2018, 20:00 W czerwcu po raz kolejny Sopot na cztery dni stał się stolicą jeździectwa – tak jak dzieje się od 2015 r., kiedy rozgrywane tutaj zawody CSIO otrzymały najwyższą rangę 5*. 85
  • Wydarzenie 1 lip 2018, 20:00 Houston, mamy problem Kevin Macdonald nie uniknie porównań jego filmu z „Amy”. Ale w niczym to nie zaszkodzi świetnemu i głębokiemu dokumentowi „Whitney”. Reżyser wykonał wielką pracę, przeczesując archiwa oraz rozmawiając z... 86
  • Film 1 lip 2018, 20:00 BIOGRAFIA Samotnik na morzu „Na głęboką wodę”, reż. James Marsh, Best Film James Marsh znalazł swoją receptę na kino. Sięga po prawdziwe historie, podkręca emocje, atakuje ilustracyjną muzyką. Ale w końcu nie każdy film musi być... 87
  • Kalejdoskop 1 lip 2018, 20:00 Dla mnie (prawie) bomba! Joseph Conrad „W oczach Zachodu”, reż. Janusz Opryński, Teatr Polski w Warszawie Choć Rok Conrada zakończył się sześć miesięcy temu, wciąż trwa jego festiwal. Jak się okazuje, proza sprzed wieku doskonale... 88
  • Książka 1 lip 2018, 20:00 Kraj absurdu Andrzej Saramonowicz, „Pokraj”, Muza DRUGA POWIEŚĆ DZIENNIKARZA I SCENARZYSTY TO ZJADLIWA SATYRA NA „JAKIŚ” KRAJ – postkraj – który kojarzy się, jak trzeba. Władzę w nim trzyma dziwna partia z dziwnym wodzem i, jak... 90
  • Muzyka 1 lip 2018, 20:00 Kto bogatemu zabroni? Klip w Luwrze, opowieści o drogich prezentach (nie chodzi o biżuterię, ale… samoloty), blichtr i hajs wylewający się z każdego słowa, zdjęcia, fragmenty filmu. Im bardziej jesteś bogaty, tym bardziej cię... 91
  • Maja Bohosiewicz 1 lip 2018, 20:00 AKTORKA FILMOWA I SERIALOWA, OSTATNIO W SERIALU TVP2 „ZA MARZENIA” 1. Najbardziej znienawidzona lektura? „Nad Niemnem”, nawet nie wiedziałam, że jest tam coś poza opisami. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być i dlaczego?... 92
  • Udowodnij, że jesteś robotem 1 lip 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI W życiu każdej znanej osoby, o ile nie jest całkiem tępa (co się przecież nierzadko zdarza), przychodzi dzień refleksji nad fenomenem potrzeby „zwykłych” (nieznanych) ludzi zrobienia sobie z nią zdjęcia. Podchodzi... 93
  • Lubię realizować bezsensowne marzenia 1 lip 2018, 20:00 Tym, co przestawia mi puzzle w głowie, są podróże. Niekoniecznie egzotyczne. Wystarczy mi bycie w drodze. 94
  • Zarabianie na blogowaniu 1 lip 2018, 20:00 Chcesz zacząć się dzielić swoją wiedzą w sieci? Planujesz zostać influencerem? A może marzy ci się kariera blogerki parentingowej? Podpowiadamy, jak to zrobić. 96
  • Jak to się robi w Berlinie… 1 lip 2018, 20:00 Gdy w Polsce formacja Kukiz’15, rywalizując w przedwyborczym populizmie z Platformą Obywatelską, domaga się zlikwidowania dotacji dla partii politycznych z budżetu państwa, za naszą zachodnią granicą pragmatyczni Niemcy owe dotacje... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany