Malinowe wojny

Malinowe wojny

Owsianka z otrębami, mielonym lnem, malinami, borówkami i kokosem
Owsianka z otrębami, mielonym lnem, malinami, borówkami i kokosem
Rolnicy chcą, by za owoce płacono im więcej. Przetwórcy wytykają rolnikom, że nie potrafią się dogadać i sami obniżają ceny.

Cena kilograma malin w skupie to 2 zł, cena tych samych malin w supermarkecie na warszawskim Ursynowie rośnie dziesięciokrotnie, bo do 21 zł. Cena kilograma wiśni w skupie to 1,5 zł. Cena tych samych wiśni na straganie na Wilanowie to już 11 zł. Rolnicy oskarżają przetwórców o wyzysk. Przetwórcy oskarżają rolników o bezmyślną nadprodukcję. Jedni i drudzy zgodnie twierdzą, że nie mają za co żyć i do interesu dokładają. Rolnicy chcą, by interweniował rząd, i zapowiadają protesty. Kto ma tu rację? Polska jest jednym z największych producentów owoców miękkich na świecie. Zbiory truskawek w 2017 r. wyniosły 178 tys. ton, malin – 100 tys. ton, czarnej porzeczki – 100 tys. ton, borówki – 30 tys. ton, a agrestu ok. 10 tys. ton. Co dzieje się z tym towarem? Rolnik sprzedaje zebrany z pola towar do lokalnych punktów skupu. One, już po nałożeniu swojej marży sprzedają posegregowane owoce do przetwórni. Te z kolei mrożą towar oraz przetwarzają go m.in. na soki i koncentraty. Takie koncentraty i zamrożone owoce są hurtowo sprzedawane producentom np. jogurtów, mrożonek i deserów. Te ładnie go opakowują, dodają swoje logo i dostarczają supermarketom. Tylko niewielka część ze zbiorów sprzedawana jest jako świeży produkt na stragany i do sklepów.

Ale one również nie są bezpośrednio dostarczane przez rolników, tylko przez jednego lub dwóch pośredników. Żadna z sieci sklepów nie bawi się w skup u rolników, bo to zbyt czasochłonne. – W każdym segmencie towarów mamy maksymalnie kilku dostawców na cały kraj. Nie negocjujemy i dogadujemy się z każdym małym producentem, który chce u nas sprzedawać. Musimy dostać dużą ilość towaru, która w sposób szybki i sprawny zostanie dostarczona do wszystkich naszych placówek – tłumaczy Mariola Skolimowska, rzecznik prasowy sieci Netto. Rolnicy twierdzą, że tegoroczne ceny zaproponowane im przez przetwórców są poniżej kosztów produkcji. Mirosław Maliszewski, prezes Związku Sadowników Rzeczpospolitej Polskiej, uważa, że na polskim rynku panuje zmowa cenowa, czyli wszyscy umówili się, by rolnikom płacić mniej. Zażądał, by sprawą zajął się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Chce też interwencji i pomocy państwa. Nowy minister rolnictwa zapowiedział, że państwowy Lubelski Rynek Hurtowy kupi w przyszłym roku chłodnie i będzie od rolników towar skupował. Obiecał też powstanie kilku kolejnych państwowych spółek, które mają wejść na ten niezwykle trudny rynek pośredników. Tymczasem sami handlowcy z branży mówią, że pomimo posiadania gigantycznej wiedzy i doświadczenia to swoich pieniędzy w otwieranie nowych podmiotów na pewno by nie włożyli. Bo ceny są zmienne. – Rzeczywiście tegoroczne ceny skupu są na niesamowicie niskim poziomie – przyznaje Andrzej Gajowniczek, prezes zarządu Krajowego Stowarzyszenia Przetwórców Owoców i Warzyw. – Wynika to jednak nie ze zmowy cenowej, tylko z najprostszych mechanizmów ekonomicznych. Jak towaru jest na rynku za dużo, to jest on tani. W 2012 r. cena za kilogram malin wynosiła 12 zł. Myśmy wówczas tyle płacili.

Grzechy rolników

Patrząc czysto ekonomicznie, to rzeczywiście rolnicy – czyli działający na tym rynku przedsiębiorcy – popełnili kilka ekonomicznych grzechów. Przede wszystkim we znaki daje się krótkowzroczność, brak kapitału zapasowego i brak konsolidacji na tym rynku. Polski rolnik nie planuje swoich budżetów na kilka sezonów do przodu. Nie zastanawia się, czy w przyszłym roku będzie urodzaj, czy może susza. Nie planuje zmiany upraw. Po prostu prowadzi biznes z dnia na dzień. Kilka lat temu ceny owoców były rzeczywiście nawet sześciokrotnie wyższe. Rolnicy, widząc, że sąsiad w jeden sezon zarabia na nowe mieszkanie, decydowali się na zmianę produkcji.

Tą samą drogą szli zresztą rolnicy na Ukrainie czy w Serbii. W związku z tym produkcja malin szybko wzrosła. A gdy na rynku towaru jest dużo, ceny spadają. W 2015 r. produkcja światowa malin wyniosła 643 tys. ton. W 2016 r. było to już 795 tys. ton, czyli wzrost o 150 tys. ton! Drugim problemem rolników jest brak chęci i umiejętności dogadania się między sobą. Z jednej strony zarzuca się zmowę cenową, ale z drugiej – Związek Sadowników sam zachęca producentów, by owoców nie sprzedawali i ustalili wspólnie wyższą cenę. Czyli, by się zmówili. Tylko że w środowisku nie ma jedności, więc do zmowy rolników nigdy nie dojdzie. – Dogadamy się na cenę 3 zł/kg, a na drugi dzień sąsiad pojedzie i sprzeda za 2,5 zł – mówi jeden z producentów. – Niestety, ale na polskiej wsi zazdrość i chęć pokazania się są niezwykle silne. Tam, gdzie dwóch rolników, tam trzy ciągniki. Skoro rolnicy nie są w stanie między sobą ustalić ceny, mogliby się zrzeszyć i stworzyć kilka silnych grup producenckich. Tak jak funkcjonuje to na zachodzie Europy. Takie próby rzeczywiście były, ale większość z nich zakończyła się źle. Spora część z nich upadła, inne okazały się przykrywką do wyłudzania publicznych pieniędzy. Tylko w tamtym tygodniu poznańskie CBA poinformowało, że wyłącznie z regionu Wielkopolski grupy producentów owoców i warzyw miały narazić Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na prawie 31 mln zł straty. Najlepszym przykładem totalnego braku porozumienia jest rynek czarnej porzeczki. Bo, o ile na rynku malin rywalizujemy z innymi krajami, to na rynku czarnej porzeczki pokrywamy prawie 90 proc. światowego zapotrzebowania. A mimo to nie opłaca się jej w tym roku zbierać! Jak to możliwe? W naszym kraju jest nawet kilkadziesiąt tysięcy producentów tego owocu. Są nawet tacy, którzy mają poniżej pół hektara, czyli po prostu większy ogródek. Kilkanaście największych podmiotów nie jest w stanie skonsolidować rynku i go kontrolować.

Maliszewski przyznaje, że w przetwórniach ci wielcy dostają taką samą cenę jak maluczcy. – Moim zdaniem rolnicy to najbardziej rozbestwiona grupa społeczna w Polsce – mówi bez ogródek Michał Korol, importer i eksporter z 20-letnim doświadczeniem w branży, właściciel KoroLEXport. – Uważają, że im się należy z urzędu. Płacą bardzo niską składkę KRUS. Około 300 zł na kwartał. Ponadto są beneficjentami wielu programów z dofinansowaniem na sprzęt rolniczy i agrarny. Mają dopłaty do areału. To wszystko stanowi problem mentalnościowy. Rolnikowi się należy i basta. Ale świat się zmienia. Produkując owoce, musi się postarać o ich sprzedaż. Na Zachodzie rolnik to przede wszystkim przedsiębiorca. U nas – święta krowa.

Grzechy producentów

Kolejnym problemem polskiej wsi jest brak profesjonalizacji produkcji. Na palcach jednej ręki można policzyć gospodarstwa, które kontraktują swoją uprawę. Maliszewski twierdzi, że to przetwórcy nie chcą podpisywać umów. Przetwórcy, że to rolnicy od tego stronią. Prawda jak zwykle leży pośrodku. Bo wszystko rozbija się o cenę. Gdy przetwórnie kontraktowały dostawy z wyprzedzeniem na jeden rok, same miały spore problemy. Bo gdy okazywało się, że cena rynkowa jest niższa niż na umowie, rolnicy już na drugi dzień stali pod zakładami, domagając się skupu i wypłat. Ale gdy okazywało się, że cena rynkowa jest o wiele wyższa, producenci po prostu nie dotrzymywali zobowiązań, tłumacząc, że mieli nieurodzaj.

Towar sprzedawali zaś na boku komu innemu. W ten sposób doprowadzając pośredników do potężnych strat, a nawet upadłości. Wina leży więc po obu stronach. Bo nawet jeśli polscy rolnicy ograniczyliby produkcję malin, nikt nie zagwarantuje, że nie zaleje nas import towaru z zagranicy. Nie ma żadnej gwarancji, że to samo zrobią rolnicy na świecie. Pośrednicy oczywiście też wykorzystują sytuację, w której mamy do czynienia z nadprodukcją. Bo niby dlaczego mają płacić więcej, skoro mogą ten sam towar dostać taniej w Egipcie? I faktem jest, że duża część firm już na poziomie pośredników i przetwórców to światowi giganci, z którymi ciężko jest rywalizować. Problemem jest też to, że jest to segment gospodarki „niskich technologii”. Łatwiej i taniej jest bowiem stworzyć uprawę malin niż produkcję jogurtów malinowych. Bo do założenia plantacji wystarczy kawałek ziemi i tania siła robocza do zbiorów. Dlatego w całym łańcuchu występujemy z reguły jako dostarczyciel surowca. A taki dostarczyciel musi się najwięcej napracować, żeby najmniej zarobić. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 30/2018
Więcej możesz przeczytać w 30/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2018 (1845)

  • Co trzeba zmienić w konstytucji 22 lip 2018, 20:00 Polska potrzebuje nowej ustawy zasadniczej. Pochylić się trzeba nad wieloma sprawami, od podziału kompetencji władzy wykonawczej przez funkcjonowanie i skład parlamentu po funkcjonowanie samorządu terytorialnego czy nowe reguły dotyczące... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 22 lip 2018, 20:00 NIE LADA RADOŚĆ JAROSŁAWOWI KACZYŃSKIEMU MAJĄ SPRAWIAĆ DONOSY, które regionalni działacze przysyłają na siebie nawzajem. – Prezes się nimi upaja – twierdzi były polityk PiS. – Na niektóre z nich tylko się uśmiecha, a na... 6
  • Obraz tygodnia 22 lip 2018, 20:00 150 mld dol. wynosi majątek Jeffa Bezosa, najbogatszego człowieka w dziejach świata, a przynajmniej od 1982 r., odkąd „Forbes” publikuje listy najbogatszych Przegrany Jarosław Kaczyński Po jego tajemniczej chorobie 60 proc. Polaków... 10
  • Info radar 22 lip 2018, 20:00 KOMENTARZ. POLITYKA Reforma Sądu Najwyższego, czyli 30 sekund milczenia A teraz znajdziemy ideę”./ „Postęp, proszę pana”. / „Ale jaki postęp?”/ „Postępowy. Do przodu”. / „A tył?” / „Tył też do przodu”/ „Ale wtedy... 11
  • Rostowski przed komisją 22 lip 2018, 20:00 JAN ROSTOWSKI CHCIAŁ OŚMIESZYĆ KOMISJĘ ŚLEDCZĄ DS. AMBER GOLD. WYSZŁO ZASKAKUJĄCO. Były minister finansów, który w środę odpowiadał na pytania komisji śledczej, już na samym początku posiedzenia ujawnił strategię, którą... 12
  • Siła lęku rodziców 22 lip 2018, 20:00 BARDZO ŹLE, KIEDY TAK WRAŻLIWY TEMAT JAK SZCZEPIENIA STAJE SIĘ TEMATEM POLITYCZNYM. – Przyznaję: w pewnym momencie nie wierzyłem, że się uda – cieszył się na Twitterze poseł Paweł Skutecki z klubu Kukiz’15 po tym, jak Komitet... 14
  • Sojusz prezydenta z Kukizem 22 lip 2018, 20:00 Gdy w piątek prezydent ogłaszał ostateczną wersję pytań referendalnych w sprawie zmian w konstytucji, wiedział, że w swoim politycznym obozie jest osamotniony. PiS nawet nie ukrywa, że idea głosowania w tej sprawie, w dodatku w okresie... 16
  • Szaleństwo i polityka 22 lip 2018, 20:00 Lewo Amerykańscy psychiatrzy otwarcie debatują, czy Donald Trump jest normalny. Ponoć cierpi na „dekompensację”, czyli oderwanie od rzeczywistości. „Z jednej strony czuje, że jest poza kontrolą i może dowolnie formułować... 18
  • Brukselskie ławy marzeń 22 lip 2018, 20:00 Dzięki przyjętym przez Sejm zmianom w ordynacji do europarlamentu PiS załatwi problem narodowców i uzyska znacznie więcej mandatów dla swoich polityków. 20
  • Najlepiej stłuc lustro 22 lip 2018, 20:00 Szlag mnie trafił. Mało co mnie ostatnio wyprowadza z równowagi, ale tym razem, patrząc, jak cyniczny żołnierz złej władzy, prokurator z nieciekawą przeszłością, krzyczy na wybitnego prawnika i przeuczciwego człowieka – zagotowałam... 25
  • Niesłychanie uprzejmy killer 22 lip 2018, 20:00 Mariusz Kamiński, minister koordynujący służby specjalne, w ubiegłym tygodniu został ostatecznie uwolniony od sprawy o przekroczenie uprawnień przy aferze gruntowej, która ciągnęła się za nim od 2009 r. 26
  • Jestem politykiem na odwyku 22 lip 2018, 20:00 Polacy czują niechęć do tych, którzy mają lepiej i pogardzają tymi, co mają gorzej. Takimi złymi emocjami żywi się dzisiejsza targowica, czyli PiS – mówi Andrzej Olechowski, były minister finansów, Człowiek Roku „Wprost” 2000. 31
  • Fotograf Wenecji 22 lip 2018, 20:00 Mało kto wie, że Canaletto zaczynał jako scenograf teatralny. Także jego młodzieńcze obrazy noszą silne piętno sceniczności Jeśli kto planuje w wakacyjnych podróżach zahaczyć o Rzym, to powinien wpaść do Palazzo Braschi –... 34
  • Kobieta w dobrym wieku 22 lip 2018, 20:00 Wszyscy się spodziewają, że kobieta po sześćdziesiątce powinna czołgać się w stronę cmentarza. A ja wolę się kojarzyć z seksem niż z geriatrią – mówi Ewa Kasprzyk, aktorka. 36
  • Jak stracić 18 milionów 22 lip 2018, 20:00 W mojej sprawie zapadł absurdalny wyrok. Spółka, w której jestem prezesem, straciła grunty, a ja jeszcze muszę zapłacić kilkanaście milionów złotych. To wszystko w majestacie prawa – mówi przedsiębiorca Eugeniusz Jasikowski. 42
  • Hossa Bessa 22 lip 2018, 20:00 Pesa uratowana 300 mln zł ma zainwestować Polski Fundusz Rozwoju w bydgoskiego producenta taboru kolejowego Pesa. Firma podpisała z PFR umowę, na mocy której to fundusz staje się 100-procentowym właścicielem firmy. Pesa od lat borykała... 47
  • Malinowe wojny 22 lip 2018, 20:00 Rolnicy chcą, by za owoce płacono im więcej. Przetwórcy wytykają rolnikom, że nie potrafią się dogadać i sami obniżają ceny. 48
  • Know How 22 lip 2018, 20:00 Kosmiczne wycieczki Ile będą kosztowały pierwsze cywilne podróże kosmiczne oferowane przez firmę Blue Origin, która należy do najbogatszego człowieka na świecie Jeffa Bezosa? Tanio nie będzie. Blue Origin policzy sobie za kosmiczną... 51
  • Baltona wraca na Chopina 22 lip 2018, 20:00 Zamknięte drzwi sklepów na warszawskim Lotnisku Chopina kryją zabiegi mające ograniczyć dominację najemcy. A także zapobiec stratom państwa idącym w dziesiątki milionów złotych. 52
  • Targi Kielce: obrona i bezpieczeństwo 22 lip 2018, 20:00 Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego – trzecie targi obronne Europy odbędą się we wrześniu w Kielcach. 54
  • Trumputin 22 lip 2018, 20:00 Występ prezydenta USA po spotkaniu z Putinem w Helsinkach wywołał burzę. Jednak poza wizerunkową kompromitacją Trumpa jego wystąpienie nie przynosi jakichś szczególnie szkodliwych dla Polski konkretów. 56
  • Prawdziwa gwiazda mundialu 22 lip 2018, 20:00 Piłkarskie emocje były tylko tłem dla politycznego teatru. Główną rolę odegrała w nim prezydent Chorwacji. Wystąpiła dla dobra swojego kraju i dużych pieniędzy. 60
  • 7 sposobów na zdrowie i młodość 22 lip 2018, 20:00 Zdrowie aż w 50 proc. zależy od stylu życia i tylko w 20 proc. od genów. Podpowiadamy, co możesz zrobić, aby jak najdłużej zachować zdrowie i młodość. 63
  • Niebezpieczne „pajączki” 22 lip 2018, 20:00 Niemal co druga kobieta cierpi na przewlekłą niewydolność żył. Choroby nie wolno bagatelizować, bo w skrajnej postaci może powodować zakrzepicę żył. 66
  • Psychika pomaga w terapii raka jajnika 22 lip 2018, 20:00 Rak jajnika bardzo często jest diagnozowany w zaawansowanym stadium. W walce z nim obok terapii ważne jest psychiczne wsparcie. 68
  • Leczę kompleksy 22 lip 2018, 20:00 Zwracajmy uwagę na to, ile jesteśmy warte, a dopiero później myślmy o zmianach wyglądu fizycznego – mówi dr n. med. Małgorzata Chomicka-Janda z Kliniki Promedion. 69
  • Zryw niewolników z fabryki śmierci 22 lip 2018, 20:00 To było najkrótsze powstanie II wojny światowej. Trwało niespełna 30 minut i nie chodziło w nim o zwycięstwo, tylko o zemstę. 71
  • Zagadka długiego życia 22 lip 2018, 20:00 Istnieje w wolnej przyrodzie stworzenie, które kilka razy w życiu się starzeje i niemal ze starości umiera, ale potem młodnieje i odzyskuje zdrowie, pozbywając się wszystkich objawów starości. 77
  • Ostatni człowiek na Ziemi 22 lip 2018, 20:00 Jerzy Pilch wydał nową książkę. Równocześnie zdecydował się na publikację swojej pierwszej, niewydanej dotąd powieści. 80
  • Czytelnik tworzy opowieść z autorem 22 lip 2018, 20:00 Jack Reacher to dla czytelnika swoisty wentyl bezpieczeństwa pomagający mu wyładować frustracje codzienności – mówi autor bestsellerowych powieści Lee Child. 84
  • Spadające gwiazdy 22 lip 2018, 20:00 Ludzie nie chcą przyjąć do wiadomości, że śmierć zabiera każdego, niezależnie od sprawowanej funkcji. Mózg domaga się wyjaśnienia. Jego postulaty spełnia serial „Tragiczne wypadki celebrytów”. 86
  • Wydarzenie 22 lip 2018, 20:00 Coltrane odnaleziony Nowa” płyta Johna Coltrane’a zrobiła sporo zamieszania. Po obu stronach Atlantyku album zadebiutował bardzo, jak na jazz, wysoko, pojawiając się na listach bestsellerów wśród płyt z popem czy hip-hopem. Nie może... 89
  • Film 22 lip 2018, 20:00 We władzy matki BARBIER SIĘGNĄŁ PO PRAWDZIWĄ HISTORIĘ. „Obietnica poranka” jest ekranizacją autobiograficznej książki Romaina Gary’ego pod tym samym tytułem. Francuski autor kilkadziesiąt lat życia odtwarza przez pryzmat relacji... 90
  • Muzyka 22 lip 2018, 20:00 Młody człowiek i może O tym, do kogo dociera raper, może świadczyć tytuł artykułu na jednym z portali: „Kim jest Kubrick z nowej piosenki Taco Hemingwaya”. Ale spłycanie pozycji jednego z najbardziej znanych przedstawicieli polskiego... 91
  • Książka 22 lip 2018, 20:00 Delikatna katastrofa Do kin dopiero co wszedł film „Na plaży Chesil”, a w księgarniach pojawiło się wznowienie powieści wybitnego angielskiego pisarza Iana McEwana, która jest jego podstawą. I jest to powieść świetna. McEwan znany... 92
  • Kalejdoskop 22 lip 2018, 20:00 Techniczna talia osy Kto powiedział, że w galerii sztuki zamiast obrazu nie może być prezentowany model koparki hydraulicznej K-407 dla zakładów Waryński? Co prawda pojawiają się tu rysunki, ale są to prace inspirowane światem... 93
  • Kulturalna trzynastka 22 lip 2018, 20:00 Tomasz Ciachorowski GWIAZDA TAKICH SERIALI JAK „MAJKA”, „LINIA ŻYCIA” CZY „M JAK MIŁOŚĆ” 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Na szczycie tej listy są „Chłopi”. Choć przebrnąłem tylko przez „Jesień”, to pamiętam,... 94
  • Windykacja 22 lip 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Pełen tytuł powinien być po barokowemu rozbudowany: „O metodach rewindykacji długów u księgowych przez osoby, które podpisały umowę o dzieło/umowę-zlecenie i nie dostały pieniędzy w terminie”. Słowem: poradnik... 95
  • Fascynują mnie ludzie 22 lip 2018, 20:00 Dzięki mamie staram się nie oceniać, szukam przyczyn ludzkich wyborów, z którymi nie zawsze się zgadzam. Kapuściński kiedyś napisał, że poczuł się stary, gdy przestały go interesować spotkania z innymi ludźmi. Mam nadzieję, że... 96
  • Jak szukać przodków 22 lip 2018, 20:00 Radzi Maciej Róg, genealog Szukanie przodków to choroba zaraźliwa i nieuleczalna. Nie każdy na nią zapada, ale jak już połkniemy bakcyla, to nie potrafimy przestać. Najwięsza przyjemność? Gdy po miesiącach namierzania przodka... 97

ZKDP - Nakład kontrolowany