Włoskie sposoby

Włoskie sposoby

Sambuca di Sicilia
Sambuca di Sicilia / Źródło: Instagram / mariaaloisi

W Pentedattilo byłam po raz pierwszy w latach 90., kiedy ta kalabryjska wioska, malowniczo przyczepiona do skalistego zbocza góry Monte Calvario, nie była jeszcze turystyczną atrakcją. Pokazali mi ją znajomi z Reggio di Calabria, bo zaglądali tam dla zachodów słońca niemal wyłącznie miejscowi. Na pierwszy rzut oka to typowa włoska wioska. Sęk w tym, że od dawna nikt w niej nie mieszka. Opustoszała w latach 70., kiedy większość mieszkańców, tak jak to do dziś bywa na południu Włoch, wyjechała w poszukiwaniu pracy na północ albo jeszcze dalej, za ocean. Co roku z Kalabrii ucieka zresztą 10 tys. osób. To najświeższe dane.

Z Pentedattilo, położonego kilkanaście kilometrów od tyrreńskiego wybrzeża Kalabrii, roztaczają się cudowne widoki i aż trudno było mi uwierzyć, że nie ma chętnych na zamieszkanie w niewielkich, ale solidnych kamiennych domach, choćby tylko latem. Od tego czasu wioska duchów powróciła jednak do życia. Jak? Dzięki upartym Kalabryjczykom, takim jak Peppe Toscano, prezes Stowarzyszenia Pro Pentedattilo, który wraz z organizacją Solidarne Wioski (wł. Borghi Solidali) i regionalnymi artystami odnowił niektóre domy i ściągnął do Pentedattilo turystów. W wiosce powstały warsztaty ceramiki, szkła, a nawet muzeum tradycji ludowych.

Co roku odbywa się tam też międzynarodowy festiwal filmów krótkometrażowych. Swoją szansę na solidny zarobek zwietrzyły też oczywiście biura podróży, które oferują w Pentedattilo noclegi. Lokalne społeczności odniosły więc niewątpliwy sukces, ale Pentedattilo to kropla w morzu. Jak podał ostatnio dziennik „La Repubblica”, na włoskiej prowincji, szczególnie na południu, straszy 2,5 tys. już wymarłych albo szybko się wyludniających miasteczek z historią sięgającą najczęściej czasów starożytnych. Liczba ta wciąż rośnie, bo Włochy coraz szybciej się starzeją, a młodzi uciekają do dużych miast. Według proekologicznej organizacji Legambiente w ciągu zaledwie kilku dekad może opustoszeć więcej niż połowa włoskich miasteczek.

Zamieszkać w Grottole

Eksperci biją na alarm, że trzeba wzmocnić system opieki społecznej i zdrowotnej Włoch, bo rośnie armia starych ludzi, którymi ktoś będzie się musiał na wyludniającej się prowincji zająć. Według najnowszego raportu Istituto Nazionale di Statistica, włoskiego odpowiednika GUS, pt. „Demograficzna przyszłość kraju”, w 2065 r. 33,3 proc. włoskiej populacji stanowić będą co najmniej 65-latkowie. Włochów będzie też znacznie mniej niż dziś, szczególnie na południu półwyspu. Wedle raportu, jeśli nic się nie zmieni, populacja południa spadnie z dzisiejszych 14,1 mln do 10,7 mln mieszkańców.

Ten trend jest niepokojący, ale są we Włoszech ludzie, którzy mają pomysł, jak zablokować niszczące prowincję efekty depopulacji. To najczęściej lokalni społecznicy, którzy – tak jak w Pentedattilo – liczą na pomoc turystów. Najnowszym przykładem ich aktywności jest Grottole, niewielka miejscowość ze starożytną historią, położona 30 km od urokliwej Matery, tegorocznej europejskiej stolicy kultury, gdzie Mel Gibson kręcił zresztą słynną „Pasję”. W czasach Cesarstwa Rzymskiego Grottole było znaczącym w regionie ośrodkiem handlu, a w epoce nowożytnej, w swoim najlepszym okresie, liczyło kilka tysięcy mieszkańców. Dziś w Grottole zostało zaledwie 300 osób, a 600 domów stoi pustych. Dlatego miejscowi postanowili działać i stworzyli stowarzyszenie, które nazwali Wonder Grottole.

Wspólnie z amerykańskim serwisem społecznościowym Airbnb, pozwalającym na tanie wynajmowanie mieszkań bezpośrednio od właścicieli, ogłosili, że szukają ochotników, którzy zamieszkaliby na trzy miesiące w Grottole. Oczywiście na koszt Airbnb. Szczęśliwcy dostaną też 900 euro miesięcznie na wydatki, m.in. na opłacenie kursów języka włoskiego i gotowania. Projekt nazwano „Italian Sabbatical”, czyli w wolnym tłumaczeniu „włoskie wakacje”, i uruchomiono casting. Zgłosiło się 280 tys. kandydatów! W ubiegłym tygodniu dziennik „La Repubblica” podał, że uczestnicy „Italian Sabbatical” zostali już wybrani i są wśród nich trzej mężczyźni i dwie kobiety (strażak, fotograf, przewodniczka, inżynier i nauczycielka).

Zaczynają swój pobyt w Grottole na początku czerwca. Co będą tam robić? Mają się wspólnie z miejscowymi zająć odnawianiem niszczejących domów i utrzymywaniem miejskiego ogrodu warzywnego. Działacze Wonder Grottole liczą też na to, że przybysze wtopią się w życie miasteczka i zintegrują się z mieszkańcami na tyle, że w przyszłości pomogą ugościć tłumy turystów, których cały ten projekt ma do Grottole ściągnąć. Szef włoskiego biura Airbnb Matteo Frigeiro planuje, że na przykładzie Grottole uda się też stworzyć sieć lokalnych turystycznych perełek. Kierowanie ruchu turystycznego do nieznanych, mniejszych miejscowości to zresztą coraz powszechniejszy trend w Europie. Ostatnio zapowiedziały to władze Amsterdamu, bo miasto nie daje już sobie rady z tłumami globtroterów. Włoskie media trochę na początku kręciły nosem i pisały, że pomysł zaangażowania się w „ożywianie” Grottole to nic innego jak próba ocieplenia wizerunku amerykańskiego giganta. Airbnb ma bowiem kłopoty, odkąd wojnę wypowiedziała mu burmistrz Paryża Anne Hidalgo.

Pani burmistrz zarzuca serwisowi, że niszcz miejską tkankę francuskiej stolicy i zamienia ją w muzeum na otwartym powietrzu. W praktyce z Airbnb wojuje być może nie tyle Hidalgo, ile hotelarskie lobby, które poczuło się zagrożone przez tanią i masową turystykę napędzaną przez kalifornijską firmę. Tak czy siak, w Grottole Airbnb zaangażowało się w niezwykle ciekawy eksperyment. Jeśli się powiedzie, zainspiruje on z pewnością wiele innych pustoszejących włoskich miasteczek. Gra jest warta świeczki, bo alternatywą dla małomiasteczkowej turystyki są wielkie i często podejrzane inwestycje w luksusowe kurorty.

Włoski tygodnik „Panorama” opisał w ubiegłym tygodniu zjawisko tzw. słodkiej inwazji katarskich inwestycji we Włoszech. Katarska rodzina królewska od 2012 r. wykupuje np. hotele i pola golfowe na słynnym sardyńskim wybrzeżu Costa Smeralda. Wyludniającą się Sardynię, wśród podejrzeń o wielką korupcję, zalewa więc rzeka katarskich pieniędzy, które nie służą raczej rozwojowi lokalnej społeczności. Włochy są drugim po Wielkiej Brytanii krajem europejskim, w którym Qatar Charity, fundacja katarskiej rodziny królewskiej, funduje najwięcej meczetów.

Tymczasem działalność lokalnych społeczności, oparta na rozwoju turystyki, ma służyć zachowaniu tradycyjnej włoskiej kultury i obyczajów. Założyciel Wonder Grottole – Silvio Donadio – mówił w styczniu dziennikarzom, że liczy na zainteresowanie tym projektem także wśród Włochów i że w ciągu 10 lat doprowadzi do ponownego zasiedlenia historycznego centrum miasteczka. Inny działacz Wonder Grottole, lokalny pszczelarz Rocco Filomeno, uważa, że dla ludzi zmęczonych wielkimi miastami jego miasteczko jest idealnym miejscem na nowe życie. Oferuje bowiem jedno – święty spokój.

Domy za euro

We Włoszech pojawiają się też inne pomysły na ratowanie zabytkowej architektury i ożywienie prowincji. Sambuca, miasteczko położone na Sycylii, które w 2016 r. zostało wybrane na najpiękniejszą miejscowość Włoch, oferuje domy za jedno euro. To oczywiście nie nowość, ale jak przekonuje wiceburmistrz Sambuca Giuseppe Cacioppo, tylko u niego można kupić nieruchomość bez pośredników, bo oferowane domy należą do lokalnego samorządu. To kusząca propozycja, bo Sambukę otaczają plaże, lasy i góry, a warunki stawiane przez władze miasteczka wydają się do przyjęcia. Aspirujący właściciele muszą tylko wpłacić depozyt w wysokości 5 tys. euro i zobowiązać się do renowacji kupowanego domu, przy czym prace konserwatorskie nie mogą kosztować mniej niż 15 tys. euro.

Po remoncie depozyt zostaje zwrócony. Włoscy samorządowcy próbowali także innych sposobów na przywrócenie wyludnionych wiosek do życia. Burmistrz kalabryjskiego Riace sprawił, że przez kilka lat miejscowość ta była według włoskich mediów modelem integracji. Lucano sprowadził bowiem do Riace imigrantów. W latach 2000. do lokalnych sklepów, restauracji i spółdzielni powróciło życie. Do Riace przyjechał sam Wim Wenders i nakręcił o wiosce film. Sielanka skończyła się jednak pod koniec ubiegłego roku, kiedy burmistrza Lucano aresztowano za pomoc w nielegalnej imigracji i pod zarzutem niegospodarności.

Według mediów to osobista wojna znanego z antyimigracyjnych poglądów wicepremiera Matteo Salviniego, który ma faworyzować północ i nie dbać o wyludnianie się południa. Salvini ma jednak obecnie olbrzymie poparcie Włochów i naśladowcy Lucano pewnie się szybko nie znajdą. A kiedy nie ma już innych pomysłów na ratunek i przyciągnięcie stałych mieszkańców do pustoszejących miejscowości, można ostatecznie sięgnąć po przykład Santo Stefano di Sessanio. Miejscowość położona w górach w Abruzji stała się czymś, co Włosi nazywają „albergo diffuso”, czyli jednym wielkim hotelem. Centrum turystyczne w Santo Stefano powstało z inicjatywy szwedzko-włoskiego biznesmena Daniele Kihlgrena. Tyle że taką formę ratowania włoskiej prowincji trudno zachwalać. Razem ze stałymi mieszkańcami przepada bowiem to, co najważniejsze – ich niepowtarzalny styl życia, dla którego podróżuje się przecież do Włoch.

Okładka tygodnika WPROST: 20/2019
Więcej możesz przeczytać w 20/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 20/2019 (1885)

  • Politycy powinni świętować Dzień Dziecka 12 maj 2019, 20:00 Okazało się, że w polskiej polityce, tak bardzo przeżartej konfliktem, istnieje nieprzekraczalna granica: los i dobro dzieci. Po piątkowej publikacji, której bohaterami stali się adoptowani syn i córka Mateusza Morawieckiego, słowa... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 12 maj 2019, 20:00 NIE MILKNĄ ECHA TRZECIOMAJOWEGO WYKŁADU DONALDA TUSKA NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM. W szeregach Platformy Obywatelskiej wciąż plotkuje się o tym, czy były premier wiedział, jaki charakter będzie miało wystąpienie Leszka Jażdżewskiego.... 6
  • Obraz tygodnia 12 maj 2019, 20:00 2 godziny to czas, w jakim Eliud Kipchoge chce wczesną jesienią przebiec maraton (42 196 m). Jego dotąd najlepszy wynik to 2:01.39 Przegrani Jacek Dubois i Roman Giertych będą pierwszymi adwokatami, którymi zajmie się Izba Dyscyplinarna... 9
  • Info radar 12 maj 2019, 20:00 WHO odciąga dzieci od smartfonów Dzieci poniżej piątego roku życia nie powinny spędzać przed ekranami urządzeń elektronicznych więcej niż godzinę dziennie – radzi Światowa Organizacja Zdrowia. Smartfony coraz częściej zastępują... 10
  • Uderzyć w dzieci premiera 12 maj 2019, 20:00 MASZ DZIEWIĘĆ LAT, CHODZISZ DO SZKOŁY, ZACZĄŁEŚ FUNKCJONOWAĆ w grupie rówieśniczej, od początku masz pod górę, bo twój tata jest premierem. Może jeszcze niezbyt często zaglądasz do sieci, ale jednak z jej czeluści docierają do... 11
  • Trzeba stawiać na swoim 12 maj 2019, 20:00 Rozmowa z Dominiką Kluźniak, aktorką 12
  • Tęczowa korona 12 maj 2019, 20:00 Czy, jak i dlaczego obraża uczucia religijne? A jeśli nie obraża, to o co chodzi w całym tym zamieszaniu? 13
  • Jestem łagodny jak synogarlica 12 maj 2019, 20:00 Daj mi, Boże, taką przytomność i siłę umysłu, jaką ma dzisiaj Jarosław Kaczyński – mówi Joachim Brudziński, minister spraw wewnętrznych i administracji. 15
  • Polska wojna religijna 12 maj 2019, 20:00 Przeżywamy właśnie kolejny odcinek polskiego piekiełka. Niestety, znowu z Kościołem w roli głównej. 20
  • Pustosłowie doskonałe 12 maj 2019, 20:00 Zapewne nie mogło być inaczej wobec niezliczonej liczby konfliktów i sprzeczności interesów. Ale w takiej sytuacji lepiej było w ogóle nie świętować 40-lecia pierwszych wyborów do Parlamentu Europejskiego, aniżeli uroczyście uchwalać... 22
  • Dwaj panowie i Pałac 12 maj 2019, 20:00 Wszystko wskazuje na to, że Andrzej Duda i Donald Tusk rozpoczęli właśnie rywalizację o prezydenturę. 24
  • Kościół umiera 12 maj 2019, 20:00 Jeśli dożyję tego, że katolicy są w Polsce słabszą, dyskryminowaną mniejszością, będę bronić ich praw 27
  • Ten film rozjechał mnie emocjonalnie 12 maj 2019, 20:00 Ofiary pedofilii, które ze mną rozmawiały, mówiły, że po opowiedzeniu swojej historii poczuły się lepiej. Ja kby zrzuciły ciężar – mówi Tomasz Sekielski, dziennikarz, autor filmu „Tylko nie mów nikomu”. 28
  • Bezpieczeństwa w ogóle nie było 12 maj 2019, 20:00 Za życie i zdrowie najważniejszych osób w państwie odpowiedzialni są amatorzy, w dodatku ręcznie sterowani przez polityków. Niech nikogo nie dziwi tak duża liczba wypadków i kolizji – mówi Jerzy Dziewulski, specjalista od spraw bezpieczeństwa. 32
  • Eko, zdrowo i śmiertelnie niebezpiecznie 12 maj 2019, 20:00 Miasta w Polsce nie są gotowe na rosnącą liczbę rowerzystów, a przepisy ruchu drogowego nie uwzględniają istnienia elektrycznych hulajnóg czy monocykli. 36
  • Polskie Gepardy 12 maj 2019, 20:00 Przedstawiamy tegoroczne zestawienie 50 najszybciej rozwijających się firm. 40
  • Wakacje ze strajkami 12 maj 2019, 20:00 Brak wypłat 500+, zagrożony eksport polskiego mięsa, sparaliżowane prokuratury i sądy, w których nie ma kto wydawać wyroków. To nie scenariusz filmu katastroficznego, tylko bardzo prawdopodobna wizja tego, co będzie się działo w Polsce w najbliższych miesiącach. 47
  • To nie jest kraj dla innowatorów 12 maj 2019, 20:00 Za kilka tygodni w USA rusza proces Elizabeth Holmes, nazywanej największą mistyfikatorką w historii Doliny Krzemowej. W Polsce też nie brakuje startupowych bajerantów. Kuszą ich miliony z publicznych pieniędzy. 51
  • Hossa Bessa 12 maj 2019, 20:00 Wokół Księżyca Wrocławska spółka Scanway razem z berlińską firmą German Orbital Systems chcą wysłać satelitę na Księżyc. Kilka dni temu Polacy podpisali z Niemcami list intencyjny w tej sprawie. Głównym zadaniem satelity ma być... 54
  • Targi Kielce: świetny początek sezonu 12 maj 2019, 20:00 Liczymy, że znakomita tendencja utrzyma się do końca tego roku – mówi dr Andrzej Mochoń, prezes Targów Kielce. 55
  • XI Europejski Kongres Gospodarczy 12 maj 2019, 20:00 Przyjadą politycy i samorządowcy, ekonomiści i prezesi firm oraz start-upowcy – w ciągu trzech majowych dni Katowice będą gościć XI Europejski Kongres Gospodarczy. 56
  • Przewodnik po III wojnie światowej 12 maj 2019, 20:00 Wojny celne, przewroty, rebelie, naloty, próby rakietowe. Nie ma dnia, żebyśmy nie byli bombardowani hiobowymi wieściami z całego świata. „Wprost” wyjaśnia, kto z kim tak naprawdę wojuje i dlaczego wszystkie te wydarzenia są ze sobą ściśle powiązane. 58
  • Włoskie sposoby 12 maj 2019, 20:00 W Pentedattilo byłam po raz pierwszy w latach 90., kiedy ta kalabryjska wioska, malowniczo przyczepiona do skalistego zbocza góry Monte Calvario, nie była jeszcze turystyczną atrakcją. Pokazali mi ją znajomi z Reggio di Calabria, bo... 62
  • Piersi do (wy) leczenia 12 maj 2019, 20:00 Około 18 tys. kobiet w Polsce słyszy co roku diagnozę: rak piersi. Dobra wiadomość: są coraz skuteczniejsze metody leczenia. Niestety, nie wszystkie dostępne w Polsce. 66
  • Zagraj to jeszcze raz, Walt 12 maj 2019, 20:00 Jeszcze w maju na ekrany kin trafi „Aladyn”. W lipcu – „Król Lew”, a pod koniec roku – „Zakochany kundel”. Studio Walt Disney Pictures daje nowe życie swoim dawnym przebojom. Dostosowuje je do współczesności i odnosi ogromne sukcesy. 68
  • Spektakle nowoczesności, spektakle propagandy 12 maj 2019, 20:00 Dwie nowe wystawy w Zachęcie pozornie różni wszystko: jedna dotyczy czasopisma „Polska”, druga lalkarstwa. Jednak obie pokazują działanie kultury wizualnej doby PRL. Kompetentnie, przystępnie, pasjonująco, a przede wszystkim niejednoznacznie. 72
  • Koniec rasizmu i męskiego świata 12 maj 2019, 20:00 Opowiadania to specjalność amerykańskiej kuchni literackiej. Krótkie i zwarte, na ogół trafiają w nastroje społeczne i na bieżąco opisują ukryte lęki. Dotyczy to dawnej mistrzyni tak samo jak teraz debiutującej autorki. 76
  • Pamelo, żegnaj! 12 maj 2019, 20:00 Piosenki Izabeli Skrybant-Dziewiątkowskiej przez całe dziesięciolecia były jak butelka koniaku w barku meblościanki na wysoki połysk. 79
  • Wydarzenie 12 maj 2019, 20:00 Chory na Polskę Może potrzebowaliśmy tych trzech lat od śmierci mistrza, żeby docenić, ile dla nas naprawdę znaczył? Wystawa „Wajda” w Muzeum Narodowym w Krakowie jest hołdem dla wybitnego reżysera. Przypomnieniem o jego miejscu w... 82
  • Film 12 maj 2019, 20:00 Urok zbrodniarza „PODŁY, OKRUTNY, ZŁY”, reż. Joe Berlinger, Best Film „ROZMOWY Z MORDERCĄ: TAŚMY TEDA BUNDY’EGO”, reż. Joe Berlinger, Netflix Wostatnich latach filmowy świat żył już losami Teda Kaczyńskiego, O.J. Simpsona,... 83
  • Muzyka 12 maj 2019, 20:00 Delikatne wampiry Reprezentanci niezależnego rocka ze wschodniego wybrzeża USA Vampire Weekend komponują zgodnie z beatlesowską zasadą: wzmacniane chórkami zwrotki i łatwe do powtórzenia refreny. Może dlatego zgrabnie napisane kawałki... 84
  • Książka 12 maj 2019, 20:00 Zło i piękno Autor wybitny, to i teksty świetne. Jaume Cabré, dobrze znany u nas od kilku lat numer jeden literatury katalońskiej, wydał nową książkę – zbiór opowiadań, który swoim klimatem nawiązuje do jednej z najbardziej... 85
  • Kalejdoskop 12 maj 2019, 20:00 Nowe mitologie W „Encyklopedii wczesnej Ziemi” Isabel Greenberg zabiera czytelników do świata dziecięcych baśni z przeróżnych stron świata, które pochłaniało się niegdyś całymi tomiszczami. Jakże przyjemnie jest odkryć, że era... 86
  • Ślubne show 12 maj 2019, 20:00 Ludzie wydają ogromne pieniądze, bo wiedzą, że będą oceniani. Nie tylko przez zaproszonych gości, ale też przez cały świat, któremu dostęp do tego wyjątkowego dnia dają za sprawą mediów społecznościowych – mówi Gok Wan, brytyjski stylista, który ostatnio pomaga Polkom wybierać... 88
  • Wyprawić wesele i nie zwariować 12 maj 2019, 20:00 Branża weselna wciąż udowadnia, że przyszłych małżonków planujących „ten dzień” ograniczają w zasadzie tylko wyobraźnia i stan konta. Oto przewodnik po tegorocznych trendach ślubnych. 90
  • Handel wymienny 12 maj 2019, 20:00 Lubię być inspirowana. Uwielbiam ten stan, kiedy pod wpływem czegoś, co zobaczę, jakiejś rozmowy czy muzyki, powstaje we mnie impuls twórczy, czy w pracy nad rolą, czy w wymyślaniu nowego projektu. Iskra zapalna, która pobudza twórcze tętno. I to podniecenie, że rodzi się „coś”. 92
  • W mundurkach i z twarogiem 12 maj 2019, 20:00 Nazywanie mieszkańców Wielkopolski pyrami nie jest szczytem elegancji, ale ma głęboką tradycję. Zwłaszcza w odniesieniu do kulinariów. 94
  • Jak założyć pasiekę w mieście 12 maj 2019, 20:00 Miejski miód wcale nie jest niezdrowy. Badania pokazują, że zawiera znacznie mniej zanieczyszczeń niż ten produkowany na wsi. 95
  • Trendy miesiąca 12 maj 2019, 20:00 Tęczowe tango Choć kursy tanga dla par jednopłciowych na świecie mają się dobrze, ludzie, którzy do tej pory próbowali zarażać Polaków pomysłem organizowania podobnych i u nas, raczej nie mieli szczęścia. Ale Tomasz Sępowicz,... 97
  • Zrób sobie... Brudzińskiego 12 maj 2019, 20:00 Pamiętacie skecz Monty Pythona o hiszpańskiej inkwizycji? Minister Brudziński chętnie Wam go przypomni o 6 rano. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany