Gdańsk jako wielka grupa wsparcia

Gdańsk jako wielka grupa wsparcia

Święto Wolności i Solidarności w Gdańsku
Święto Wolności i Solidarności w Gdańsku / Źródło: Newspix.pl / Michal Fludra
Pięć miesięcy po śmierci Pawła Adamowicza Gdańsk znowu stał się na kilka dni centrum Polski. W styczniu wszystkich zmroziło, teraz wiatr od morza wiał gorący. Ale na ile silny?

Upał. Na scenie na Długim Targu Donald Tusk, Lech Wałęsa i najbardziej rozpoznawalni prezydenci miast. Skończyli przemawiać. Ulica i scena śpiewają hymn. Tłumaczka języka migowego próbuje powstrzymać wzruszenie, to samo widać po wielu uczestnikach wiecu. Samo południe, ludzie zebrani na placu Solidarności wokół pomnika Poległych Stoczniowców wachlują się, szukają cienia, piją wodę i słuchają. Krystyna Janda czyta Deklarację Wolności i Solidarności: „W 30. rocznicę narodzin wolnej Polski my, obywatele Rzeczpospolitej, pomni zła, jakim było zamordowanie prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza, łączymy się w nadziei na odnowę życia publicznego w naszej ojczyźnie”. Pięć miesięcy temu z tego samego miejsca, sprzed Europejskiego Centrum Solidarności, ruszył kilkukilometrowy kondukt za samochodem wiozącym urnę z prochami prezydenta do Bazyliki Mariackiej. Lodowaty wiatr przewiewał zimowe kurtki, było ciemno, cicho, ludzie płakali.

Teraz się śmieją, ustawiają do zdjęć na tle trzech krzyży, choć upał jest trudny do zniesienia. Janda czyta: „Świadomi więzi łączących nas z Europą opowiadamy się po stronie tradycji demokratycznych, wolnych od fanatyzmu narodowego czy wyznaniowego”. Na placu wybuchają oklaski. Za drugim razem przy zdaniu: „Nadzieję na odnowę pokładamy w wolności, solidarności i samorządności, które uznajemy za fundamenty nowego początku”. 4 czerwca w Gdańsku idea utworzenia z samorządowców siły politycznej, która wyjdzie poza lokalność z nadzieją na wygraną w jesiennych wyborach do parlamentu, zbiegła się z obchodami 30. rocznicy pierwszych wolnych wyborów. Obchodami zorganizowanymi nie przez władze państwowe, tylko przez Gdańsk, miasto wolności i solidarności, co podkreśla się tu na każdym kroku. – 30 lat temu odzyskaliśmy wolność, potem upadł mur berliński. To nasza zasługa – mówiła prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, stojąc obok Donalda Tuska i Lecha Wałęsy. A tłum skandował: „O-la, O-la!”. Ulice jednak nie wyglądały, jakby świętowano, tylko jakby właśnie teraz miała narodzić się siła, która odzyska dla Polski wolność, jakby ludzie przyszli szukać otuchy.

W styczniu panował tu nastrój wspólnoty w żalu, w czerwcu – wspólnoty w nadziei. Premier Mateusz Morawiecki też przyjechał do Gdańska, jednak nie na 30-lecie, tylko na organizowaną przez Solidarność 40. rocznicę pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski (papież nie odwiedził wtedy Gdańska). Ta uroczystość pozostałaby niezauważona, gdyby premier nie zignorował chcącej go przywitać prezydent Aleksandry Dulkiewicz.

Radość opozycji ulicznej

Plac Solidarności, ludzie czekają na prezydentów Aleksandra Kwaśniewskiego i Bronisława Komorowskiego. Grupka, która skończyła skandować „Konstytucja”, śpiewa „Będzie się działo, odsuniemy PiS”. – Jest tu z nami koleżanka, która 30 lat temu wstała rano po swojej własnej nocy poślubnej i poszła głosować – mówi mężczyzna z innej grupki, trzymający transparent „Opozycja uliczna Zduńska Wola”. – Dziś wstała, żeby przyjechać do Gdańska na uroczystości z okazji rocznicy tych wyborów, a wieczorem będzie obchodzić rocznicę ślubu. Znają się z protestów przed sądami. Na wspólny wyjazd do Gdańska za własne pieniądze (co podkreślają) wynajęli autokar. Jechali ze Zduńskiej Woli, Pabianic i Łodzi. Pod transparentem „Kraków KOD Małopolska” stoją mieszkańcy Kielc, Tarnowa, Krakowa.

– Chcieliśmy spędzić ten dzień właśnie tutaj, bo tu jest atmosfera wolności, u nas takiej nie ma – mówi jeden z mężczyzn. Decyzję o przyjeździe podjęli zaraz po zabójstwie Pawła Adamowicza, bo już wtedy władze Gdańska zapowiadały wielkie święto wolności, taka była wizja zamordowanego prezydenta. – Mój syn jest za młody, żeby pamiętać emocje z wyborów w 1989 r., dla niego szczególnym dniem był zawsze finał WOŚP – opowiada jedna z kobiet. – W dniu jego 30. urodzin jego radość ze światełka do nieba została ugodzona w samo serce. Wtedy zaczęliśmy myśleć o przyjeździe. Są zadowoleni, zwiedzali wystawę stałą w ECS ze Zbigniewem Hołdysem, dostali autograf od Leszka Balcerowicza. Inna kobieta pokazuje w telefonie zdjęcia: z Bogdanem Borusewiczem, Agnieszką Holland, Radosławem Sikorskim. Znani politycy i artyści są tu na wyciągnięcie ręki, chętnie pozują do wspólnych selfie. – Nareszcie czuję, że ta rocznica jest godnie obchodzona, przecież to nasze święto wolności – mówi podekscytowana emerytowana nauczycielka z kolekcją zdjęć w telefonie. Obchody trwają od 1 czerwca. Wiec z Tuskiem i Wałęsą, a wcześniej zgromadzenie wokół okrągłego stołu ustawionego przy ECS to kulminacja uroczystości. Wieczorem będzie jeszcze koncert „30 lat wolności”, który zgromadzi 30 tys. osób. Każdego dnia od rana do wieczora w budynku ECS i w zorganizowanej naprzeciw niego strefie społecznej odbywają się debaty wokół tematu wolności i solidarności. Prowadzą je dziennikarskie gwiazdy, a uczestniczą znani pisarze, historycy, publicyści, artyści, prawnicy. Gdańsk przez kilka dni jest centrum Polski. A w każdym razie jej połowy.

Szukanie projektu

Warunki do debatowania w strefie społecznej są trudne. Sceny i krzesła dla publiczności ustawiono w dużych białych namiotach z przezroczystymi dachami i ścianami z brezentu. – Jak w szklarni – wzdycha czerwona na twarzy kobieta, wachlując się programem. Jednak publiczność nie pęka, twardo siedzi w namiotach albo ustawia leżaki w cieniu na zewnątrz, gdzie przez głośniki też wszystko słychać. Wiele debat przygotowały organizacje pozarządowe, które mają też tutaj swoje stoiska.

W głównym namiocie trwa debata z udziałem ks. Adama Bonieckiego, jest też pokazywana na telebimie, przed którym publiczność ustawiła leżaki. Ksiądz mówi o historycznych odruchach niezgody na strach – pierwszym, gdy powstał KOR, a jego uczestnicy podali do publicznej wiadomości swoje nazwiska i adresy, i drugim, gdy pielgrzymce Jana Pawła II do Polski towarzyszyły tłumy ludzi na ulicach. Głos Bonieckiego dobrze słychać także w namiocie, w którym odbywa się debata o demokracji rodzaju żeńskiego. Jej uczestniczka rozważa: – Jeśli Kościół popiera partię rządzącą, to nie jest demokracja, ta partia nie wygrałaby, gdyby nie Kościół. Mówię to jako chrześcijanka. Głos księdza: – Chciałbym pogratulować tym, którzy podzielili polskie społeczeństwo. Zrobili to świetnie. Przysłuchują się dziennikarze, goście, organizatorzy stoisk.

Gdańszczanie przychodzą tłumnie po południu, w dzień mogą sobie na to pozwolić raczej emeryci, którzy nie muszą iść do pracy. Agnieszka Holland bierze udział w kilku debatach, w wolnych chwilach słucha innych, obserwuje. Przyznaje, że to, co się tutaj dzieje, to nie tylko świętowanie rocznicy, ale też poszukiwanie sposobu urządzenia wolności na nowo. – To próba rozpoznania emocji, jakie wywoła tak hucznie obchodzona rocznica, postawienia diagnozy i zaplanowania, co należy robić dalej – mówi i sama diagnozuje: – Te emocje nie są jednorodne. Są tu ludzie ze starszego pokolenia, którzy mają poczucie utraty tego, z czego byli dumni. Politycy partyjni nie reprezentują ich, bo się z nimi nie komunikują. Straszą ich, a ci ludzie nie powinni być straszeni. Politycy nie reprezentują też ludzi młodych, dla których język kombatancki jest martwy, nie porwie ich bezpośrednie odniesienie do wydarzeń sprzed 30 lat. Nie reprezentują też kobiet, nie chcą im dać jasnego komunikatu dotyczącego ich praw, boją się Kościoła, a po ostatnich wyborach będą się bać bardziej. Trzeba się zorganizować wokół nowego projektu. Wszyscy szukają tego projektu jak świętego Graala, ale dotąd go nie znaleźli.

21 postulatów

W Gdańsku powstała koncepcja, która mogłaby być takim projektem. To projekt Samorządnej Rzeczpospolitej, zaprezentowany w filharmonii na Ołowiance podczas debaty samorządowców. Zawiera 21 tez, które po konsultacjach, w kolejną ważną dla Polski rocznicę gdańskich wydarzeń, czyli 31 sierpnia, zostaną przedstawione jako 21 postulatów. Później będą przekształcone w projekty ustaw. Zakładają wzmocnienie roli samorządów i uwolnienie ich od nadmiernego nadzoru centralnego. Wśród tez jest przekształcenie Senatu RP w Izbę Samorządową. Wiadomo, że samorządowcy mają ambicję wyjść poza lokalną politykę.

– Ten koncept ma potencjał – przyznaje Agnieszka Holland. – Pytanie, czy zdąży zaistnieć przed wyborami. Samorządy są społeczną i polityczną szansą, są w nich wartościowi ludzie. Nie tylko w nich, bo też w Wiośnie, w Razem i w innych ruchach i partiach. Tylko że to się nie sumuje. Nie jest tak, że politycy poszukują wyborców, to wyborcy poszukują reprezentacji. Dodaje: – No i faceci są słabi. Proponuję eksperyment badawczy: utworzyć dużą grupę reprezentatywną kobiet i nie pytać ich, na kogo będą głosować, tylko czym politycy powinni się zająć. Mogłoby się okazać, że wskażą zupełnie inne tematy niż te, które bierze testosteronowa polityka – oparta na konflikcie, doraźna, nieplanująca dalszej przyszłości dla dobra naszych dzieci.

Nasza sprawa to polska

Popołudnie, Długi Targ. Upał jest tak straszny, że Donald Tusk przerywa przemówienie, żeby skierować ratownika do kobiety, która zasłabła w tłumie. Przed nim przemawiali samorządowcy. Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski: – 30 lat temu stałem przed komitetem wyborczym zorganizowanym w mojej własnej szkole podstawowej. Nie myślałem wtedy, że pewnego dnia będę przemawiał zaraz po Lechu Wałęsie. Prezydent Wrocławia Jacek Sutryk: – Zawsze mówię, że Wrocław to nasza wspólna sprawa. Dziś mówię, że Polska to nasza wspólna sprawa. Prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak: – Żeby dzień po wyborach nie było stypy, musimy być monolitem. My wszyscy, którym leżą na sercu wolność i demokracja. Przeważnie każdy mówca dostaje oklaski. Raz tylko, gdy przemawia Lech Wałęsa, ktoś głośno krzyczy: – Zdrajca! Następnego dnia premier Mateusz Morawiecki, nawiązując do niefortunnego zdarzenia w Gdańsku, zaprosi Aleksandrę Dulkiewicz do Warszawy, do kancelarii premiera na kawę.

Okładka tygodnika WPROST: 24/2019
Więcej możesz przeczytać w 24/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 24/2019 (1889)

  • Teraz Polska – lokalna 9 cze 2019, 20:00 Długo trzeba było czekać, aby stało się jasne, jaką rolę w naszym kraju odgrywają lokalne społeczności i ich liderzy. Najpierw była zmiana ustroju i „róbta co chceta” w latach 90., czyli jeśli wasza wieś albo miasteczko podupada,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 cze 2019, 20:00 JANINA OCHOJSKA (KE), NA KTÓRĄ GŁOSOWAŁO 307 TYS. OSÓB, ma podobno żal do Platformy Obywatelskiej. O co? – Zostawili ją w kampanii zupełnie samą. Struktury partii nie pracowały na jej sukces. A przecież Jance było trudniej prowadzić... 6
  • Obraz tygodnia 9 cze 2019, 20:00 250 tys. PSZCZÓŁ zostało zabitych przez (na razie) nieznanego sprawcę w pasiece w Borowej Górze 53% o tyle wzrosła cena chleba w ciągu ostatniego roku Wygrana Rihanna z majątkiem 600 mln dol. wyprzedziła na liście najbogatszych kobiet w... 8
  • Info radar 9 cze 2019, 20:00 Samorządowcy do Senatu pilnie poszukiwani Prezydent Szczecina Piotr Krzystek jest namawiany przez PiS, żeby startował w jego barwach na senatora w najbliższych wyborach parlamentarnych – dowiedział się „Wprost”. Lista samorządowców... 12
  • Co wynika z wizyty Dudy w Białym Domu 9 cze 2019, 20:00 W WARUNKACH POLSKIEJ JATKI POLITYCZNEJ MOŻLIWOŚCI SĄ DWIE: ALBO BĘDZIE TO WIEKOPOMNY SUKCES POLSKI, która wstała z kolan, albo kolejna żenująca wycieczka prezydenta-przestępcy do prezydenta-ruskiego szpiega. Jedni będą widzieć dumnie... 13
  • Wolność mediów 9 cze 2019, 20:00 W świecie idealnym media szukają prawdy i dzielą się nią. W realu media tworzą albo rząd, albo korporacje po to, by dbać o swoje interesy. 14
  • Mogłam mieć poczucie pewnej niesprawiedliwości 9 cze 2019, 20:00 Moja refleksja, gdy odchodziłam ze stanowiska premiera, była następująca: jesteśmy blisko tego, żeby zmarnować sukces. Dlatego ani przez moment nie miałam w planie budowania frakcji ani odchodzenia z partii – mówi Beata Szydło, była premier. 17
  • Gwałt na sprawiedliwości 9 cze 2019, 20:00 Znów więc mamy, jak za czasów PRL, z zazdrością patrzeć na czterdziestoparoletnich emerytów mundu rowych 21
  • W Platformie nie będzie żadnych rozliczeń 9 cze 2019, 20:00 Mam spory dystans do poczynań władz mojej partii. Sztuką było przegrać te wybory – mówi Bogdan Zdrojewski, były eurodeputowany PO 22
  • Tischner jak Maria Kaczyńska 9 cze 2019, 20:00 Jak ktoś pisze, że ksiądz Tischner ma się czegoś wstydzić, to ja pytam: „Gdzie jest jakikolwiek dowód?” – mówi Maciej Gawlikowski, historyk. 25
  • Czas rozliczeń w PSL 9 cze 2019, 20:00 Za niespełna dwa tygodnie ludowcy zdecydują, czy pójdą do jesiennych wyborów w szerokiej koalicji od lewa do prawa, czy też postawią na samodzielny start. Dylemat ma charakter pokoleniowy – młodzi są za szeroką koalicją, a starzy za szyldem PSL. 28
  • Sami swoi 9 cze 2019, 20:00 Haka, Bośniak, którego 10 lat temu zabrałam na Paradę Równości w Warszawie, płakał. Jechaliśmy na platformie, wokół kolorowy tłum, muzyka, ludzie tańczyli. W Mostarze, z którego uciekł w czasie wojny, nigdy by się do... 31
  • Krew na szkolnych korytarzach 9 cze 2019, 20:00 Po ostatnich tragediach w szkołach rzecznik praw dziecka proponuje szkolenia antyterrorystyczne dla dzieci. Zdaniem psychologów przemocy wśród dzieci i nastolatków można zapobiegać w mądrzejszy sposób. 33
  • Gdańsk jako wielka grupa wsparcia 9 cze 2019, 20:00 Pięć miesięcy po śmierci Pawła Adamowicza Gdańsk znowu stał się na kilka dni centrum Polski. W styczniu wszystkich zmroziło, teraz wiatr od morza wiał gorący. Ale na ile silny? 38
  • Adopcja po polsku 9 cze 2019, 20:00 Wobec ludzi, którzy zdecydowali się na adopcję, odczuwamy coś w rodzaju podziwu połączonego z litością. A rodzice adopcyjni nie zawsze potrafią wyznać dziecku prawdę o jego pochodzeniu. 42
  • Bez krwi i kości 9 cze 2019, 20:00 Klopsy ze słonecznika, kurczak z kalafiora i kiełbasa z groszku. Na całym świecie rośnie branża mięsnych udawaczy, którzy zamiast soczystego steka proponują roślinny zamiennik. O ten rynek chcą powalczyć też polskie firmy, które już się nauczyły, jak zaczarować kubki smakowe... 46
  • Korposzpiedzy 9 cze 2019, 20:00 Nie masz iPhone’a, konta na Facebooku i nie korzystasz z Google’a? Nic nie szkodzi. Oni i tak wiedzą o tobie więcej, niż myślisz. Dlatego zwrócili na siebie uwagę śledczych z całej Unii. 50
  • Hossa Bessa 9 cze 2019, 20:00 Kaszanka na giełdzie Czarne chmury nad Zakładami Mięsnymi Henryk Kania. Popularny producent kabanosów i wędlin złożył w zeszłym tygodniu wniosek do sądu o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego. Spółka tłumaczy, że... 54
  • Internetowy przełom 9 cze 2019, 20:00 Już niedługo internet mobilny zrewolucjonizuje nasze życie. Sieci 5G pomogą w prowadzeniu samochodu czy monitorowaniu stanu zdrowia. 55
  • Przygotujmy się na coraz szybsze zmiany 9 cze 2019, 20:00 Nie będziemy szukać informacji, to one znajdą nas. Pojawi się nowe pokolenie liderów, którzy będą w większym stopniu kierować się mądrością niż ideałami – ocenia skutki czwartej rewolucji przemysłowej Nicholas Davis ze Światowego Forum Ekonomicznego. 56
  • Rewolucja dotyczy nas wszystkich 9 cze 2019, 20:00 Wbrew nazwie, czwarta rewolucja przemysłowa nie ogranicza się do zautomatyzowanych i inteligentnych fabryk – mówi Paweł Filipowicz, partner w Deloitte. 59
  • Pieniądze, gusła i medycyna 9 cze 2019, 20:00 Pekin zadbał, żeby tradycyjne chińskie metody leczenia stały się standardem uznawanym przez Światową Organizację Zdrowia. Wielu uczonych ma jednak wątpliwości, czy poza pieniędzmi i prestiżem dla Chin będzie z tego jakiś wielki pożytek dla światowej medycyny. 60
  • Zielono im 9 cze 2019, 20:00 Niemcy pokochali partię Zielonych, która w sondażach bije już nie tylko socjalistów, lecz także chadeków Angeli Merkel. Czy następny kanclerz Niemiec będzie ekologiem? 64
  • Ciśnienie w dół 9 cze 2019, 20:00 Ciśnienia nie obniża się po to, żeby było niższe, tylko żeby dłużej żyć. Dlaczego spośród 10 mln Polaków z nadciśnieniem tętniczym tylko co czwarty leczy je skutecznie? 66
  • Chroń nerki, unikniesz kamicy 9 cze 2019, 20:00 Kamicy nerkowej i związanemu z nią dolegliwemu bólowi można zapobiegać. Kluczem jest picie płynów oraz zapobieganie powstawaniu kamieni w układzie moczowym. 70
  • Gra w nic 9 cze 2019, 20:00 Artyści mogą dziś uczestniczyć w konkursach niemal nieustannie, różnego rodzaju turnieje odbywają się kilka razy w roku. Jednak nie budują one karier. Odwrotnie. To artyści tworzą renomę konkursów. 73
  • Elegia łemkowska 9 cze 2019, 20:00 Dzisiaj Beskid Niski to kraina bobrów, myszołowów i ciszy. Jednak w końcu natrafia się tu na pozostałości cmentarza, krzyże, zarośnięte podmurówki. Ślady zgładzonego świata – mówi Monika Sznajderman, autorka „Pustego lasu”. 76
  • Zawsze wolność 9 cze 2019, 20:00 Wielkość artysty najłatwiej poznać po tym, że jego utworom nie szkodzi upływ czasu. Przemysław Gintrowski tę próbę przeszedł celująco – od jego śmierci minęło kilka lat, a napisane przez niego pieśni wciąż wracają, słuchane ze wzruszeniem i wykonywane przez młodych artystów. 80
  • Mecenat z pozytywną energią 9 cze 2019, 20:00 Filharmonia Narodowa, film „Kurier” czy Szalone Dni Muzyki to przykłady zaangażowania PGE Polskiej Grupy Energetycznej w mecenat kultury na najwyższym poziomie. 82
  • Wydarzenie 9 cze 2019, 20:00 Nowy Pilch Około 10 lat temu Jerzy Pilch zaczął pisać dziennik. Nie był to typowy dziennik, raczej cykl krótszych i dłuższych felietonów (głównie o literaturze) przeplatanych lekko napisanymi opowieściami o kłopotach ze zdrowiem i o... 84
  • Film 9 cze 2019, 20:00 Zderzenie kultur Wnominowanym do Oscara „Króliku po berlińsku” i w „Sztuce znikania” Bartosz Konopka opowiadał o autorytaryzmie. W „Balladzie o kozie” portretował rodziny, które w ramach programu pomocy dostały z Unii... 85
  • Muzyka 9 cze 2019, 20:00 Zwykłe życie Minęło pięć lat od ostatniego studyjnego albumu jednego z najważniejszych muzyków w historii rocka – głosu sumienia i wnikliwego obserwatora amerykańskiego społeczeństwa. Bruce Springsteen już ponad dwie dekady temu... 86
  • Książka 9 cze 2019, 20:00 Napisane szeptem Druga książka Żanny Słoniowskiej, pochodzącej ze Lwowa polskiej autorki, która kilka lat temu debiutowała interesującą i dobrze przyjętą nie tylko w Polsce powieścią „Dom z witrażem”. Mawia się czasami, że... 87
  • Kalejdoskop 9 cze 2019, 20:00 Niech żyje kłamstwo! Trzeba je uzupełnić – zgodziły się Nicole Kidman i Reese Whiterspoon, choć wcześniej zastrzegły, że do historii z „Wielkich kłamstewek” już nie wrócą. Wyzwoliły już graną przez Kidman Celeste od jej... 88
  • Cisza! 9 cze 2019, 20:00 „Brak” jest luksusem. Łatwiej o tatuaż niż o brak tatuażu, o T-shirt z napisem czy głupim obrazkiem niż o taki bez Już po dziesiątej wieczorem. Na osiedlu ryczy na cały regulator jakiś piosenkarz, ponieważ jest festyn albo kolejny... 90
  • Przez żołądek do zdrowia 9 cze 2019, 20:00 Każdy może być dla siebie najlepszym dietetykiem. Przestańmy ślepo podążać za idealną sylwetką i zacznijmy słuchać swojego organizmu – przekonuje Pepsi Eliot. 92
  • Praca z alkoholikami była lekcją pokory 9 cze 2019, 20:00 Pokora, którą jako człowiek młody i mocno zbuntowany uważałam za coś poniżającego, z wiekiem okazała się mądrością 94
  • Niedzielny łobiod i beztydzień 9 cze 2019, 20:00 Rolada, kluski śląskie i modro kapusta są wpisane w śląskie DNA niczym występ orkiestry dętej w czasie Barbórki. 96
  • Finansowanie społecznościowe 9 cze 2019, 20:00 Rosnące zainteresowanie crowdfundingiem pokazuje, jak wielką siłą jest internetowa społeczność. 97
  • Zrób sobie... Pietrzaka 9 cze 2019, 20:00 Jak opowiadać żenująco nieśmieszne dowcipy o nowotworach i nie tylko – panie Janku, nikt tego nie wie lepiej od pana. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany