Ciśnienie w dół

Ciśnienie w dół

Pomiar ciśnienia krwi
Pomiar ciśnienia krwi / Źródło: Unsplash / rawpixel
Ciśnienia nie obniża się po to, żeby było niższe, tylko żeby dłużej żyć. Dlaczego spośród 10 mln Polaków z nadciśnieniem tętniczym tylko co czwarty leczy je skutecznie?

Gdy krew wywiera zbyt mocny nacisk na tętnice, systematycznie je niszczy. Grozi to zawałem serca, udarem mózgu, miażdżycą, uszkodzeniem nerek, wzroku, niewydolnością serca i wieloma innymi spustoszeniami w organizmie. Najprościej: nadciśnienie skraca życie. Rocznie zabija 9,4 mln osób – to pierwsza przyczyna zgonów na świecie. Co jednak oznacza nadciśnienie i jakie wartości są optymalne? Lekko powyżej 120/70 mm Hg – taki wynik pomiaru ciśnienia jest obecnie uważany za idealny (nieco inna norma obowiązuje dla osób powyżej 65. roku życia – zob. ramka). 140/90 i więcej to już nadciśnienie (a według najnowszych zaleceń Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego – przy pomiarze w domu już nawet 135/85). Zgodnie z tymi kryteriami w Polsce nadciśnienie tętnicze ma ponad 10 mln osób. Jeszcze ostrzejsze normy obowiązują od 2017 r. w Stanach Zjednoczonych – tam wartości już powyżej 130/80 są uważane za zbyt wysokie.

– Jeśli przyjęlibyśmy amerykańskie normy, to 17 mln Polaków, czyli 60-70 proc. dorosłych w naszym kraju, miałoby nadciśnienie tętnicze – szacuje prof. Andrzej Tykarski, kierujący Katedrą i Kliniką Hipertensjologii, Angiologii i Chorób Wewnętrznych UM w Poznaniu, były prezes Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT). Amerykańskie normy są wyśrubowane nie po to, by zmuszać kolejnych pacjentów do niepotrzebnego przyjmowania leków, ale po to, by ostrzegać przed powikłaniami. – Z dużych badań epidemiologicznych wiemy, że już ciśnienie tętnicze powyżej 120/70 mm Hg powoduje niewielki wzrost ryzyka np. udaru mózgu. Amerykanie przyjęli ostrzejsze normy niż obowiązujące w Europie, by zapobiegać jeszcze większej liczbie udarów mózgu i zgonów sercowo-naczyniowych. Być może wkrótce Europa podąży za tymi wskazaniami – wyjaśnia prof. Krzysztof J. Filipiak z Katedry i Kliniki Kardiologii WUM, obecny prezes PTNT. Każdy wzrost wysokości ciśnienia ponad normę tylko o 2 mm Hg oznacza wzrost ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych o 7 proc.

Oskarżony: styl życia

Tylko 5-10 przypadków na 100 to tzw. nadciśnienie tętnicze wtórne. Jego przyczyną jest inna choroba, np. nerek, nadnerczy, endokrynologiczna, i to ją przede wszystkim trzeba leczyć.

W 90-95 proc. przypadków winny nadciśnieniu jest styl życia. Palenie papierosów, zła dieta, nadwaga, cukrzyca, brak ruchu, życie w permanentnym stresie, wdychanie zanieczyszczonego powietrza, niedobory snu – wszystko to powoduje przebudowę naczyń krwionośnych i uszkodzenie komórek śródbłonka, którymi są one wyścielone. – Uszkodzone komórki produkują mniej substancji, które powinny rozkurczać naczynia krwionośne, zapobiegać zakrzepom. Przez to naczynia stają się bardziej podatne na przebudowę miażdżycową – wyjaśnia prof. Filipiak. Tętnice są coraz bardziej sztywne, co powoduje dalszy wzrost ciśnienia. Na to nakładają się czynniki genetyczne i wiek: nasze naczynia też się starzeją. Nadciśnienie tętnicze początkowo nie boli, dlatego wiele osób trudno skłonić do zmierzenia ciśnienia. A skoro nic nie boli, to nawet gdy taka osoba się dowiaduje, że ma zbyt wysokie ciśnienie, to i tak uważa, że jakoś to będzie. Bo jeśli ktoś czuje się dobrze, to trudno, żeby obawiał się udaru czy zawału.

Bez soli i z dietą dash

– U znaczącego odsetka pacjentów z nadciśnieniem tętniczym pierwszego stopnia (powyżej 140/90, ale poniżej 160/100) za pomocą konsekwentnych zmian w stylu życia można uzyskać kontrolę ciśnienia bez leków – przekonuje prof. Tykarski. Warunek nr 1 to rzucenie palenia. Z diet obniżających ciśnienie najbardziej polecana jest śródziemnomorska lub bardzo zbliżona do niej dieta DASH. Podstawa to warzywa i owoce (z przewagą warzyw), zbożowe produkty pełnoziarniste, niskotłuszczowe produkty mleczne, ryby, drób, orzechy, fasola.

Wykluczyć trzeba czerwone mięso, frytki i innego rodzaju śmieciowe jedzenie, słodycze i słodkie napoje. W 2018 r. DASH została okrzyknięta gwiazdą wśród diet. W Polsce polecają ją m.in. Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego, Polskie Towarzystwo Profilaktyki Chorób Układu Krążenia i Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Jej zalecenia zostały opracowane na podstawie badania DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension), wspieranego przez Narodowy Instytut Chorób Serca, Płuc i Układu Krwiotwórczego w USA. Wzięło w nim udział ponad 450 osób; spadek ciśnienia był u nich widoczny już po dwóch tygodniach. Jeszcze lepsze rezultaty uzyskano w badaniu DASH-Sodium, w którym dodatkowo zmniejszono zawartość sodu w diecie: efekt obniżenia ciśnienia był nawet dwukrotnie mocniejszy. Niezależnie od tego, czy uda się nam przestawić na dietę DASH, konieczne jest ograniczenie spożycia soli.

Chlorek sodu jest niezależnym czynnikiem ryzyka. WHO zaleca nie więcej niż 2 g soli dziennie (mała łyżeczka od herbaty), wliczając w to sól obecną w gotowych produktach. Problem w tym, że jest ona obecna niemal wszędzie: w wędlinach (także wędzonych rybach), żółtych serach, pieczywie, keczupie, zupkach w proszku, gotowych mieszankach przypraw. Rzadko która też restauracja stosuje się do zasady ograniczania soli. Osoby z niewielkim nadciśnieniem nie muszą za to rezygnować z kawy. – Co prawda podnosi ona ciśnienie tętnicze, jednak ma też efekt moczopędny, dlatego w rezultacie ciśnienie spada. Są dane, które pokazują, że osoby wypijające dziennie nawet cztery-pięć filiżanek kawy mają niższe ciśnienie niż osoby, które kawy w ogóle nie piją. Pod warunkiem że będzie to kawa mielona, a nie rozpuszczalna, bez mleka i cukru, parzona krótko i intensywnie, gdyż wtedy znajduje się w niej więcej substancji, które powodują efekt naczyniorozkurczowy – tłumaczy prof. Filipiak. Nie warto za to wydawać pieniędzy na suplementy diety. – Nie ma przekonujących badań, które pokazywałyby, że jakiekolwiek suplementy, w tym magnez, witaminy, koenzym Q10, są pomocne. Niektóre zioła mogą lekko obniżać ciśnienie tętnicze, nigdy jednak nie powinny zastępować leków – dodaje prof. Filipiak.

300 minut w tygodniu

Ciśnienie tętnicze można obniżyć, jeśli zaczniemy więcej się ruszać. – Do niedawna zalecaliśmy aktywność fizyczną pięć razy w tygodniu po 30 minut; w sumie było to 150 minut tygodniowo. W nowych wytycznych Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego mówimy: zaczynajmy od 150 minut tygodniowo, jednak docelowo trzeba dążyć do aktywności fizycznej 300 minut w ciągu tygodnia – mówi prof. Tykarski. Podkreśla, że jemu udaje się te zalecenia zrealizować: codziennie wstaje o 5 rano, by pokonać dystans 5 km. Wiele osób obawia się, że aktywność fizyczna może spowodować dalszy wzrost ciśnienia. – Po wysiłku rzeczywiście rośną ciśnienie tętnicze i częstość akcji serca, jednak później organizm rekompensuje to spadkiem częstości akcji serca i ciśnienia tętniczego przez wiele godzin – tłumaczy prof. Filipiak. On z kolei poleca rower, marsz, a przede wszystkim pływanie, które angażuje wiele grup mięśni, w całkowitym odciążeniu wszystkich stawów. U osób z rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym regularna aktywność fizyczna obniża ciśnienie o 810 mm Hg, co widać już po trzech-czterech tygodniach. Jednak osoby z nadciśnieniem powyżej 160/100 lub ze skokami ciśnienia, zanim zaczną regularny trening, powinny ustabilizować ciśnienie za pomocą leków.

Leki? tylko regularnie

Jeśli za pomocą zmian w stylu życia ciśnienia nie daje się obniżyć do pożądanych wartości, konieczne są leki. Aż u 90 proc. osób można by osiągnąć ten cel pod warunkiem regularnego przyjmowania leków. Skoro tak, to dlaczego udaje się skutecznie obniżyć ciśnienie tylko u co czwartego chorego? – Ok. 40 proc. osób w ogóle nie wie, że ma nadciśnienie tętnicze, a 12 proc. co prawda wie, ale nie chce leczyć. Z grupy, która przyjdzie do lekarza, ok. 40 proc. jest leczone skutecznie – wylicza prof. Tykarski. – Główną przyczyną braku skuteczności leczenia jest nieregularne przyjmowanie leków.

Obecne zalecenia PTNT mówią, że u większości pacjentów powinno się rozpoczynać leczenie nie od jednego leku obniżającego ciśnienie tętnicze, tylko od dwóch, najlepiej w jednej tabletce – przekonuje prof. Tykarski. Jednak jeden na 10 przypadków to nadciśnienie oporne: mimo stosowania trzech (lub więcej) terapii nie udaje się go skutecznie zmniejszyć. Tacy pacjenci powinni być leczeni przez specjalistów hipertensjologów. Nadciśnienia niestety nie da się wyleczyć tak jak grypy. Jeśli jest ono utrwalone, leki trzeba przyjmować do końca życia. – Obniżają ciśnienie tętnicze, a przede wszystkim chronią przed powikłaniami: zawałem, udarem, przedwczesnym zgonem, dlatego ich stałe przyjmowanie jest konieczne. Nie cofają jednak niekorzystnej przebudowy naczynia – tłumaczy prof. Filipiak. Skoro tak, to tym bardziej warto zrobić wszystko, by zapobiec nadciśnieniu lub wykryć je na tyle wcześnie, że aby się go pozbyć, wystarczy rzucić palenie, zmienić dietę i poświęcić 300 minut w tygodniu na rower lub basen.

Okładka tygodnika WPROST: 24/2019
Więcej możesz przeczytać w 24/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 24/2019 (1889)

  • Teraz Polska – lokalna 9 cze 2019, 20:00 Długo trzeba było czekać, aby stało się jasne, jaką rolę w naszym kraju odgrywają lokalne społeczności i ich liderzy. Najpierw była zmiana ustroju i „róbta co chceta” w latach 90., czyli jeśli wasza wieś albo miasteczko podupada,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 cze 2019, 20:00 JANINA OCHOJSKA (KE), NA KTÓRĄ GŁOSOWAŁO 307 TYS. OSÓB, ma podobno żal do Platformy Obywatelskiej. O co? – Zostawili ją w kampanii zupełnie samą. Struktury partii nie pracowały na jej sukces. A przecież Jance było trudniej prowadzić... 6
  • Obraz tygodnia 9 cze 2019, 20:00 250 tys. PSZCZÓŁ zostało zabitych przez (na razie) nieznanego sprawcę w pasiece w Borowej Górze 53% o tyle wzrosła cena chleba w ciągu ostatniego roku Wygrana Rihanna z majątkiem 600 mln dol. wyprzedziła na liście najbogatszych kobiet w... 8
  • Info radar 9 cze 2019, 20:00 Samorządowcy do Senatu pilnie poszukiwani Prezydent Szczecina Piotr Krzystek jest namawiany przez PiS, żeby startował w jego barwach na senatora w najbliższych wyborach parlamentarnych – dowiedział się „Wprost”. Lista samorządowców... 12
  • Co wynika z wizyty Dudy w Białym Domu 9 cze 2019, 20:00 W WARUNKACH POLSKIEJ JATKI POLITYCZNEJ MOŻLIWOŚCI SĄ DWIE: ALBO BĘDZIE TO WIEKOPOMNY SUKCES POLSKI, która wstała z kolan, albo kolejna żenująca wycieczka prezydenta-przestępcy do prezydenta-ruskiego szpiega. Jedni będą widzieć dumnie... 13
  • Wolność mediów 9 cze 2019, 20:00 W świecie idealnym media szukają prawdy i dzielą się nią. W realu media tworzą albo rząd, albo korporacje po to, by dbać o swoje interesy. 14
  • Mogłam mieć poczucie pewnej niesprawiedliwości 9 cze 2019, 20:00 Moja refleksja, gdy odchodziłam ze stanowiska premiera, była następująca: jesteśmy blisko tego, żeby zmarnować sukces. Dlatego ani przez moment nie miałam w planie budowania frakcji ani odchodzenia z partii – mówi Beata Szydło, była premier. 17
  • Gwałt na sprawiedliwości 9 cze 2019, 20:00 Znów więc mamy, jak za czasów PRL, z zazdrością patrzeć na czterdziestoparoletnich emerytów mundu rowych 21
  • W Platformie nie będzie żadnych rozliczeń 9 cze 2019, 20:00 Mam spory dystans do poczynań władz mojej partii. Sztuką było przegrać te wybory – mówi Bogdan Zdrojewski, były eurodeputowany PO 22
  • Tischner jak Maria Kaczyńska 9 cze 2019, 20:00 Jak ktoś pisze, że ksiądz Tischner ma się czegoś wstydzić, to ja pytam: „Gdzie jest jakikolwiek dowód?” – mówi Maciej Gawlikowski, historyk. 25
  • Czas rozliczeń w PSL 9 cze 2019, 20:00 Za niespełna dwa tygodnie ludowcy zdecydują, czy pójdą do jesiennych wyborów w szerokiej koalicji od lewa do prawa, czy też postawią na samodzielny start. Dylemat ma charakter pokoleniowy – młodzi są za szeroką koalicją, a starzy za szyldem PSL. 28
  • Sami swoi 9 cze 2019, 20:00 Haka, Bośniak, którego 10 lat temu zabrałam na Paradę Równości w Warszawie, płakał. Jechaliśmy na platformie, wokół kolorowy tłum, muzyka, ludzie tańczyli. W Mostarze, z którego uciekł w czasie wojny, nigdy by się do... 31
  • Krew na szkolnych korytarzach 9 cze 2019, 20:00 Po ostatnich tragediach w szkołach rzecznik praw dziecka proponuje szkolenia antyterrorystyczne dla dzieci. Zdaniem psychologów przemocy wśród dzieci i nastolatków można zapobiegać w mądrzejszy sposób. 33
  • Gdańsk jako wielka grupa wsparcia 9 cze 2019, 20:00 Pięć miesięcy po śmierci Pawła Adamowicza Gdańsk znowu stał się na kilka dni centrum Polski. W styczniu wszystkich zmroziło, teraz wiatr od morza wiał gorący. Ale na ile silny? 38
  • Adopcja po polsku 9 cze 2019, 20:00 Wobec ludzi, którzy zdecydowali się na adopcję, odczuwamy coś w rodzaju podziwu połączonego z litością. A rodzice adopcyjni nie zawsze potrafią wyznać dziecku prawdę o jego pochodzeniu. 42
  • Bez krwi i kości 9 cze 2019, 20:00 Klopsy ze słonecznika, kurczak z kalafiora i kiełbasa z groszku. Na całym świecie rośnie branża mięsnych udawaczy, którzy zamiast soczystego steka proponują roślinny zamiennik. O ten rynek chcą powalczyć też polskie firmy, które już się nauczyły, jak zaczarować kubki smakowe... 46
  • Korposzpiedzy 9 cze 2019, 20:00 Nie masz iPhone’a, konta na Facebooku i nie korzystasz z Google’a? Nic nie szkodzi. Oni i tak wiedzą o tobie więcej, niż myślisz. Dlatego zwrócili na siebie uwagę śledczych z całej Unii. 50
  • Hossa Bessa 9 cze 2019, 20:00 Kaszanka na giełdzie Czarne chmury nad Zakładami Mięsnymi Henryk Kania. Popularny producent kabanosów i wędlin złożył w zeszłym tygodniu wniosek do sądu o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego. Spółka tłumaczy, że... 54
  • Internetowy przełom 9 cze 2019, 20:00 Już niedługo internet mobilny zrewolucjonizuje nasze życie. Sieci 5G pomogą w prowadzeniu samochodu czy monitorowaniu stanu zdrowia. 55
  • Przygotujmy się na coraz szybsze zmiany 9 cze 2019, 20:00 Nie będziemy szukać informacji, to one znajdą nas. Pojawi się nowe pokolenie liderów, którzy będą w większym stopniu kierować się mądrością niż ideałami – ocenia skutki czwartej rewolucji przemysłowej Nicholas Davis ze Światowego Forum Ekonomicznego. 56
  • Rewolucja dotyczy nas wszystkich 9 cze 2019, 20:00 Wbrew nazwie, czwarta rewolucja przemysłowa nie ogranicza się do zautomatyzowanych i inteligentnych fabryk – mówi Paweł Filipowicz, partner w Deloitte. 59
  • Pieniądze, gusła i medycyna 9 cze 2019, 20:00 Pekin zadbał, żeby tradycyjne chińskie metody leczenia stały się standardem uznawanym przez Światową Organizację Zdrowia. Wielu uczonych ma jednak wątpliwości, czy poza pieniędzmi i prestiżem dla Chin będzie z tego jakiś wielki pożytek dla światowej medycyny. 60
  • Zielono im 9 cze 2019, 20:00 Niemcy pokochali partię Zielonych, która w sondażach bije już nie tylko socjalistów, lecz także chadeków Angeli Merkel. Czy następny kanclerz Niemiec będzie ekologiem? 64
  • Ciśnienie w dół 9 cze 2019, 20:00 Ciśnienia nie obniża się po to, żeby było niższe, tylko żeby dłużej żyć. Dlaczego spośród 10 mln Polaków z nadciśnieniem tętniczym tylko co czwarty leczy je skutecznie? 66
  • Chroń nerki, unikniesz kamicy 9 cze 2019, 20:00 Kamicy nerkowej i związanemu z nią dolegliwemu bólowi można zapobiegać. Kluczem jest picie płynów oraz zapobieganie powstawaniu kamieni w układzie moczowym. 70
  • Gra w nic 9 cze 2019, 20:00 Artyści mogą dziś uczestniczyć w konkursach niemal nieustannie, różnego rodzaju turnieje odbywają się kilka razy w roku. Jednak nie budują one karier. Odwrotnie. To artyści tworzą renomę konkursów. 73
  • Elegia łemkowska 9 cze 2019, 20:00 Dzisiaj Beskid Niski to kraina bobrów, myszołowów i ciszy. Jednak w końcu natrafia się tu na pozostałości cmentarza, krzyże, zarośnięte podmurówki. Ślady zgładzonego świata – mówi Monika Sznajderman, autorka „Pustego lasu”. 76
  • Zawsze wolność 9 cze 2019, 20:00 Wielkość artysty najłatwiej poznać po tym, że jego utworom nie szkodzi upływ czasu. Przemysław Gintrowski tę próbę przeszedł celująco – od jego śmierci minęło kilka lat, a napisane przez niego pieśni wciąż wracają, słuchane ze wzruszeniem i wykonywane przez młodych artystów. 80
  • Mecenat z pozytywną energią 9 cze 2019, 20:00 Filharmonia Narodowa, film „Kurier” czy Szalone Dni Muzyki to przykłady zaangażowania PGE Polskiej Grupy Energetycznej w mecenat kultury na najwyższym poziomie. 82
  • Wydarzenie 9 cze 2019, 20:00 Nowy Pilch Około 10 lat temu Jerzy Pilch zaczął pisać dziennik. Nie był to typowy dziennik, raczej cykl krótszych i dłuższych felietonów (głównie o literaturze) przeplatanych lekko napisanymi opowieściami o kłopotach ze zdrowiem i o... 84
  • Film 9 cze 2019, 20:00 Zderzenie kultur Wnominowanym do Oscara „Króliku po berlińsku” i w „Sztuce znikania” Bartosz Konopka opowiadał o autorytaryzmie. W „Balladzie o kozie” portretował rodziny, które w ramach programu pomocy dostały z Unii... 85
  • Muzyka 9 cze 2019, 20:00 Zwykłe życie Minęło pięć lat od ostatniego studyjnego albumu jednego z najważniejszych muzyków w historii rocka – głosu sumienia i wnikliwego obserwatora amerykańskiego społeczeństwa. Bruce Springsteen już ponad dwie dekady temu... 86
  • Książka 9 cze 2019, 20:00 Napisane szeptem Druga książka Żanny Słoniowskiej, pochodzącej ze Lwowa polskiej autorki, która kilka lat temu debiutowała interesującą i dobrze przyjętą nie tylko w Polsce powieścią „Dom z witrażem”. Mawia się czasami, że... 87
  • Kalejdoskop 9 cze 2019, 20:00 Niech żyje kłamstwo! Trzeba je uzupełnić – zgodziły się Nicole Kidman i Reese Whiterspoon, choć wcześniej zastrzegły, że do historii z „Wielkich kłamstewek” już nie wrócą. Wyzwoliły już graną przez Kidman Celeste od jej... 88
  • Cisza! 9 cze 2019, 20:00 „Brak” jest luksusem. Łatwiej o tatuaż niż o brak tatuażu, o T-shirt z napisem czy głupim obrazkiem niż o taki bez Już po dziesiątej wieczorem. Na osiedlu ryczy na cały regulator jakiś piosenkarz, ponieważ jest festyn albo kolejny... 90
  • Przez żołądek do zdrowia 9 cze 2019, 20:00 Każdy może być dla siebie najlepszym dietetykiem. Przestańmy ślepo podążać za idealną sylwetką i zacznijmy słuchać swojego organizmu – przekonuje Pepsi Eliot. 92
  • Praca z alkoholikami była lekcją pokory 9 cze 2019, 20:00 Pokora, którą jako człowiek młody i mocno zbuntowany uważałam za coś poniżającego, z wiekiem okazała się mądrością 94
  • Niedzielny łobiod i beztydzień 9 cze 2019, 20:00 Rolada, kluski śląskie i modro kapusta są wpisane w śląskie DNA niczym występ orkiestry dętej w czasie Barbórki. 96
  • Finansowanie społecznościowe 9 cze 2019, 20:00 Rosnące zainteresowanie crowdfundingiem pokazuje, jak wielką siłą jest internetowa społeczność. 97
  • Zrób sobie... Pietrzaka 9 cze 2019, 20:00 Jak opowiadać żenująco nieśmieszne dowcipy o nowotworach i nie tylko – panie Janku, nikt tego nie wie lepiej od pana. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany