Murem za Bonusem

Murem za Bonusem

Świadek koronny zniknął (fot. PAP/Grzegorz Michałowski)
Obrońcy praw człowieka alarmują: w Polsce nadużywana jest instytucja małego świadka koronnego. Tymczasem Ministerstwo Sprawiedliwości wprowadza przepisy, w wyniku których patologia może się tylko rozszerzyć.

Ktoś chce mi złamać życie – mówi raper Bonus RPK skazany na pięć lat więzienia na podstawie zeznań małego świadka koronnego. Muzyk miał kupić od grupy przestępczej, a potem sprzedać bliżej nieokreślonym osobom w bliżej nieokreślonym czasie (wiadomo tylko, że dekadę temu) 26 kg marihuany oraz 450 g kokainy. Bonus RPK to 29-letni Oliwier Roszczyk. Został skazany prawomocnym wyrokiem sądu na pięć i pół roku pozbawienia wolności oraz przepadek mienia w wysokości pół miliona złotych. Tyle że narkotyków u Bonusa nigdy nikt nie znalazł, choć policja prowadziła przeszukania. Nikt też nie zarejestrował, jak raper je kupuje czy sprzedaje. Nie ma zdjęć, nagrań, zabezpieczonych pieniędzy ani przedmiotów.

Akt oskarżenia opiera się głównie na słowach „Niedźwiadka”, małego świadka koronnego, recydywisty, który w zamian za złagodzenie wyroku podjął współpracę z prokuraturą. No i jest jeszcze tekst piosenki, gdzie Bonus rapuje o „konfidentach, którzy wsypali ziomków”. To dla prokuratury i sądu wystarczające dowody, że Bonus RPK był dilerem. Muzyk nie jest jedyną osobą, którą skazano na wiele lat więzienia na podstawie zeznań małego świadka koronnego. – To patologia – tak przepis (a konkretnie art. 60 k.k. par. 3 i 4) ocenia adwokat Zbigniew Krüger. Jest autorem projektu zmiany w prawie karnym, który pół roku temu wraz z posłem Piotrem Liroyem-Marcem złożyli w Sejmie. Projekt do dziś jest w zamrażarce. Chodzi o to, że przepis o małym świadku jest nadużywany. Prokuratura korzysta z niego w poważnych sprawach, a nie powinna. Do ścigania przestępczości zorganizowanej, handlu narkotykami czy korupcji stworzono bowiem instytucję tzw. dużego świadka koronnego. Wprowadzono ją do polskiego prawa 20 lat temu.

Ktoś, kto uczestniczył w przestępstwie, łamie zmowę milczenia, obciąża kolegów, ujawnia wszystkie okoliczności. W efekcie unika odpowiedzialności, a nawet dostaje ochronę państwa. Najbardziej znanym świadkiem koronnym w Polsce jest Jarosław Sokołowski, pseudonim Masa. To dzięki niemu rozbito mafię pruszkowską. Czymś innym jest mały świadek koronny. W tym przypadku skruszony przestępca nie jest zwolniony z odpowiedzialności, ale jest ona zwykle dużo niższa. Często – zamiast więzienia – dostaje np. karę w zawieszeniu. Dlatego niejeden może konfabulować. Co więcej, kiedy jego zeznania okażą się nieprawdziwe, nic mu na ogół nie grozi, bo – jako oskarżony – ma prawo kłamać we własnej obronie. – Nie musi ujawniać ani oddać majątku, który nielegalnie posiadł – zauważa mec. Krüger. – Przed sądem nie musi potwierdzać zeznań złożonych w prokuraturze, może odmówić składania wyjaśnień czy odpowiedzi na pytania sądu i innych obrońców. Sąd nie ma też możliwości nadzoru ani sprawdzenia, w jaki sposób przebiegało przesłuchanie takiego oskarżonego w prokuraturze, bo takich przesłuchań się nie rejestruje. Jest tylko podpisany dokument, który często bywa jedynym dowodem oskarżenia – dodaje adwokat. Efekt? Organy ścigania często ograniczają poszukiwanie dowodów właśnie do wyjaśnień skruszonego przestępcy, mimo że jego prawdomówność budzi wątpliwości.

Kozioł ofiarny

Bonus to głos ulicy – sam tak mówi o sobie. Wychował się na warszawskich Bielanach, zna wielu ludzi z różnych środowisk, a oni znają jego, bo dzięki hiphopowej twórczości od lat jest rozpoznawalny. Ale „Niedźwiadka”, jak przekonuje, nigdy nie widział. – Nigdy nie byłem na tyle głupi, aby wchodzić na drogę przestępczą. Gdybym jako 18-latek zarobił pół miliona złotych, jak twierdzi prokurator, to zamiast ciężko tyrać na koncertach i we własnej firmie, raczej wylegiwałbym się na Karaibach. Pamiętam ze szkoły „Proces” Franza Kafki. Nawet w najbardziej odjechanych wizjach, a przecież wyobraźnię mam bujną, nie wymyśliłbym tego, co mnie spotkało.

Ktoś chce mi złamać życie i na razie dobrze mu idzie – mówi Bonus, który nie może zrozumieć, o co w tym wszystkim chodzi. – Może o moją mało subtelną twórczość? W końcu mit społeczny, że każdy raper to przestępca, w pewnych kręgach wciąż pokutuje. A może mam siedzieć jako kozioł ofiarny, dla przykładu? Być może chodzi o polityczną rozgrywkę, a ja jestem pionkiem w jakiejś grze. Wiem jedno: jeśli ktoś w końcu nie da mi zasłużonej wolności, przez pięć lat będę widział syna tylko na sali widzeń. Nie będę przy narodzinach drugiego dziecka, wyjdę, gdy będzie szło do szkoły. Jak mam wychować dzieci na uczciwych patriotów, skoro w naszym kraju uczciwy człowiek idzie do więzienia, a bandyta chodzi na wolności? – pyta. Najbardziej martwi się właśnie o rodzinę. Narzeczona jest w ostatnim trymestrze ciąży. – Niedawno przeszliśmy tragedię, w 34. tygodniu ciąży straciliśmy dziecko. Nie chcę nawet myśleć, że to wina stresu związanego z moim wyrokiem. Teraz na ukochaną chucham i dmucham – tłumaczy raper. Nakaz odbycia wyroku może dostać w każdej chwili, ale się nie poddaje. Wraz z mamą i narzeczoną kombinują, jak zapłacić pół miliona złotych (oraz podatek od tej kwoty). Biorą kredyty, zaciągają pożyczki. – Jeśli nie zapłacę, choć przecież nigdy takiej kasy na oczy nie widziałem, zamkną mi firmę, na którą pracuję od wielu lat (marka odzieżowa Ciemna Strefa – red.). Zabrać mogą też zwierzęta, bo mam hodowlę rodowodowych, wystawowych bulterierów. Moja rodzina zostanie bez środków do życia – martwi się.

Sukces małym kosztem

Sprawa Bonusa zaniepokoiła rzecznika praw obywatelskich. Już cztery lata temu kazał on przeanalizować, jak w Polsce traktowana jest ta instytucja. Okazało się, że w ciągu 12 przeanalizowanych miesięcy zapadło ponad 150 wyroków opartych m.in. na zeznaniach małego świadka koronnego. Część – wyłącznie na nich. RPO twierdzi, że narzędzie to może być nadużywane przez śledczych. Zwłaszcza że w 2016 r. poszerzono kompetencje prokuratora generalnego. – Może on dziś wpływać na decyzje procesowe, ujawniać mediom informacje ze sprawy czy decydować, który prokurator zajmie się sprawą.

To wszystko może wpływać na sposób prowadzenia postępowań z udziałem małego świadka – uważa dr Bodnar. Według niego należy się zastanowić, na ile takie zeznania mogą być traktowane jako dowód samodzielny, niepoparty innymi. – Korzystanie z nich w ten sposób może budzić wątpliwości z punku widzenia prawa do rzetelnego sądu. – Przepis o małym świadku koronnym trzeba natychmiast zmienić – ocenia Jerzy Dziewulski, były polityk i antyterrorysta. W latach 90. był współtwórcą ustawy wprowadzającej tę instytucję. – Tworząc te regulacje, mieliśmy kompletnie inny cel. Mały świadek miał być przydatny w sprawach powszechnych, błahych lub małej wagi, gdy dowody i poszlaki wskazują na winnego. Szybko pozyskane zeznania od współwinnego miały być kropką nad „i”, dobitnym potwierdzeniem winy. Tymczasem prokuratura wykorzystuje przepis, aby małym kosztem osiągnąć sukces.

A czasami mało wiarygodny przestępca plecie, co mu ślina na język przyniesie, byle tylko zadowolić złaknionego prokuratora – tłumaczy. Dziewulski przypomina, że w latach 90. w Polsce szalały gangi, a wymuszenia, kradzieże i broń były na porządku dziennym. Policja dopiero się tworzyła, więc ustawodawca musiał dać jej narzędzia, aby skutecznie działała. – Dziś nie ma już takich grup przestępczych. Ale myślenie zostało to samo, rozbicie grupy to szczyt i cel pracy prokuratorów. A więc trzeba te grupy na siłę stworzyć – ocenia. Profesor Zbigniew Ćwiąkalski, który w tamtych czasach był pełnomocnikiem premier Hanny Suchockiej do spraw ustawy o świadku koronnym, uważa, że sam w sobie przepis nie jest zły. Problem w tym, jak jest stosowany. – Sąd może, choć nie musi, zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, ale tylko wtedy, gdy informacje znajdą potwierdzenie w dowodach innych niż wyjaśnienia lub zeznania. Nie w przepisie jest problem, a w rzetelności pracy organów. A prokuratura często robi to, co wygodne, czyli nawet nie stara się znaleźć innych dowodów – ocenia Ćwiąkalski. Jest adwokatem Krzysztofa Komendy, który właśnie w wyniku chaotycznej i nierzetelnej pracy prokuratury został niesłusznie skazany na 25 lat pozbawienia wolności.

Średniowieczna zasada

Tymczasem Ministerstwo Sprawiedliwości szykuje nowelizację przepisów o małym świadku koronnym. Tyle że idzie ona w zupełnie innym kierunku, niż postulują eksperci i RPO. – Instytucji małego świadka koronnego nie chcemy wyrzucać ani ograniczać – mówi wiceminister Marcin Warchoł. Według rządowego projektu nowelizacji kodeksu karnego, która właśnie jest procedowana w parlamencie, uprawnienia prokuratora wobec „skruszonego przestępcy” jeszcze wzrosną. Teraz sąd będzie mógł zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary wobec małego świadka tylko na wniosek prokuratury. A to oznacza jeszcze większe uzależnienie świadka od organów ścigania. – Sąd nie jest śledczym. To prokurator zna tło sprawy i wie, czy informacje pozyskane od świadka koronnego są funta kłaków warte – tłumaczy wiceminister. Jego zdaniem obecny przepis może rodzić nieścisłości i nadużycia, ale zgoła inne niż wskazują oponenci. – Wyobraźmy sobie dwóch przestępców – mówi Warchoł. – Jeden jest hersztem i składa zeznania o mało istotnych, trzeciorzędnych członkach grupy.

Drugi jest marginalnym członkiem grupy, ale składa zeznania, ujawniając herszta i jego działalność. Mimo że waga ujawnionych przez nich informacji jest skrajnie inna, przysługują im te same przywileje – tłumaczy. Warchoł nie obawia się, że przepis będzie nadużywany przez prokuratorów. I nie widzi przeszkód, aby w szczególnych sytuacjach zeznanie małego świadka stanowiło dowód, na którym oparty jest wyrok. – Obowiązuje swobodna ocena dowodów. W średniowieczu obowiązywała zasada „jeden świadek to nie świadek”, ale dziś wiemy, że nie ma lepszych czy gorszych dowodów. O winie lub niewinności decyduje sąd. Nowelizacja wkrótce zacznie zapewne obowiązywać – Sejm w zeszłym tygodniu przegłosował senackie poprawki i nowy kodeks karny czeka na podpis prezydenta. Nikt nie zwraca uwagi na fragment o małym świadku, bo znajduje się on w pakiecie innych przepisów – m.in. zaostrzających kary za przestępstwa seksualne. Eksperci biją na alarm – pisana naprędce, pełna błędów i propagandy nowela może zachwiać polskim porządkiem prawnym.

W dodatku – podczas gdy wszyscy w wielkim chaosie skupiają się na najważniejszych zmianach – całkiem niezauważone przejdą mniejsze, choć bardzo poważne. Mogą one rozszerzyć wpływy prokuratury, a ograniczyć rolę sądów. Tak jak w przypadku przepisów dotyczących małego świadka koronnego. – To skandaliczna zmiana – ocenia mec. Krüger. – Wchodzimy w państwo prokuratorskie. Po co na sali niezależny sędzia, skoro można równie dobrze posadzić robota. I tak to prokurator będzie decydował, komu warto złagodzić karę, a komu nie. Pan minister jak zwykle odwołuje się do przykładów, które mogą robić wrażenie na konferencjach prasowych, ale nie mają nic wspólnego z rzeczywistością organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości i realiami sali sądowej. Jego zdaniem właśnie to, że pomówienia bywają jedynym dowodem obciążającym, budzi największe kontrowersje. Dowód z pomówień współoskarżonych jest dowodem o szczególnym charakterze i winien podlegać ocenie szczególnie ostrożnej, co zawarł w projekcie ustawy własnego autorstwa. Wskazał również konieczność ujawnienia przez sprawcę przed sądem majątku pochodzącego z przestępstwa.

Areszt 40-miesięczny

O raperze Bonusie wiceminister Marcin Warchoł rozmawiać nie chce, bo sprawy, jak twierdzi, nie zna. Ale to nie pierwszy przypadek, gdy o winie decydują jedynie słowa małego świadka. Dwa lata temu do mieszkania Michała Materli, zawodnika mieszanych sztuk walki, o szóstej rano wpadła brygada antyterrorystyczna. Dziesięciu policjantów z długą bronią, używając granatów hukowych, na oczach dzieci, siłą zatrzymało sportowca. – Z racji swoich umiejętności trafiłem do aresztu na oddział dla niebezpiecznych. Mały świadek koronny pomówił mnie o udział w zorganizowanej grupie przestępczej, ale ja jestem sportowcem, a nie gangsterem.

Nie miałem nic wspólnego z taką grupą – mówi Materla. Wkrótce ujawniono nagranie z dyktafonu, na którym ów mały świadek przyznaje się w prywatnej rozmowie, że to prokurator zmusił go do zeznań, grożąc, że albo będzie sypał, albo dostanie 15 lat za dwa gwałty. Świadek wyznał także, że Materli nigdy nie widział na oczy. Zawodnik po ośmiu miesiącach wyszedł z aresztu. Cofnięto mu niemal wszystkie zarzuty. – Stoję murem za Bonusem, bo mamy ze sobą wiele wspólnego. Nie chcę, żeby powtórzył mój los – deklaruje dziś sportowiec. Głośnym echem odbiła się też sprawa Macieja Dobrowolskiego, kibica Legii, który został zatrzymany tuż przed mistrzostwami Euro 2012, bo świadek koronny pomówił go o przemyt i obrót marihuaną w gangu „Szkatuły”. – Miałem alibi, świadków. Na prawie stu rozprawach nie było nikogo, kto by mnie wskazał –opowiada Dobrowolski.

Na stadionach w całej Polsce, także tych klubów, których kibice nie lubią się z fanami Legii, pojawiały się transparenty z hasłem „#uwolnićMaćka”. Za Dobrowolskim wstawiło się wielu działaczy, artystów i polityków m.in. Zbigniew Boniek, Bogusław Leśnodorski, Cezary Kucharski, Andrzej Rozenek, Hirek Wrona, Marek Sierocki, Kazik Staszewski, Paweł „Pablopavo” Sołtys, Andrzej Halicki. O zwolnienie go apelował także RPO. Po trzech latach i czterech miesiącach Dobrowolski wyszedł na wolność za kaucją. Chociaż sprawa do dziś pozostaje nierozstrzygnięta, rząd zaproponował mu 7,5 tys. zł odszkodowania, ale kibic odmówił przyjęcia tej kwoty. – Aresztowano mnie cztery miesiące przed ślubem. Miałem plany na życie, narzeczoną, pracę. Gdy wyszedłem, większość kolegów założyła już rodziny, ma dzieci. Ja zostałem sam – bez narzeczonej i bez pracy. Tylko dzięki władzom Legii mam co robić – opowiada Dobrowolski. I dodaje: – Mija siedem lat i kolejny niewinny chłopak powtórzy mój los. Stoję murem za Bonusem, bo musi się coś zmienić.

Chcemy być nowoczesnym państwem prawa, a chwilami przypominamy Białoruś. #Murem za Bonusem – to hasło akcji, która połączyła środowisko hiphopowców, muzyków, sportowców. – Nie rozumiem logiki obciążania kogoś, kto ma własną firmę, płaci podatki, napędza gospodarkę. Przecież wszystko straci, choć nie ma stuprocentowej pewności sądu, że ta osoba jest winna – rozmyśla raper Sokół, czyli Wojciech Sosnowski. – Nie jestem prawnikiem, ale wierzę swojej inteligencji. Gdy na rozprawie końcowej słyszałem uzasadnienie sądu, zrozumiałem, że taka kuriozalna sytuacja może spotkać każdego z nas – sprawę komentuje raper Pezet, czyli Paweł Kapliński. I martwi się, że ofiarą fałszywych pomówień wyssanych z palca zdesperowanego bandyty może paść każdy. – To niedopuszczalne, żeby słowa jakiegoś typa były ważniejsze niż twarde dowody. – Wspieram Oliwiera, bo czuję się w obowiązku próbować pomóc koledze z branży. Co sądzę o małym koronnym? Zwyczajnie nim pogardzam. Najczęściej ci ludzie są mało wiarygodni, to zwyczajne szkodniki – dodaje raper Peja, czyli Ryszard Andrzejewski.

Raperzy deklarują, że zrobią, co mogą, aby pomóc Bonusowi i jego rodzinie. Wkrótce razem zagrają koncert, który będzie głosem sprzeciwu wobec bezsensownego prawa. – Czekamy na uzasadnienie wyroku. Polemizować będziemy z argumentami – mówi mec. Adam Woźny, jeden z obrońców Bonusa. Nie wyklucza złożenia wniosku o kasację wyroku. Jego zdaniem kwestia małego świadka koronnego to temat na poemat. – Brak racjonalnego spojrzenia na art. 60 może prowadzić do tego, że pomówić można każdego. A gdyby bandyta pomówił jakiegoś sędziego, policjanta lub adwokata, czy sąd tak łatwo dałby wiarę w tłumaczenie małego świadka? – pyta adwokat. Jego zdaniem każdy obywatel chciałby, żeby sąd stosował prawo. A prawo mówi, że wszelkie wątpliwości muszą być rozstrzygane na korzyść oskarżonego. Dzisiaj jednak zdarza się, że na sali sądowej jest więcej polityki niż prawa.

Okładka tygodnika WPROST: 25/2019
Więcej możesz przeczytać w 25/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 25/2019 (1890)

  • Zmiany, zmiany, zmiany 17 cze 2019, 6:00 Rok dopiero w połowie, a za nami wydarzenia, po których nic już nie będzie takie samo. Najnowszym jest zacieśnienie relacji Polski ze Stanami Zjednoczonymi. Po udanej wizycie prezydenta Andrzeja Dudy za oceanem trudno zanegować pozycję... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 17 cze 2019, 6:00 DOCHODZĄ DO NAS SŁUCHY, ŻE W PIS po wygranych wyborach wiele osób chciało przypisać sobie zasługi za wyborczy wynik. Pierwsza do przyjmowania gratulacji szykowała się firma Solvere, w której pracują byli PR-owcy BEATY SZYDŁO, a obecnie... 12
  • Obraz tygodnia 17 cze 2019, 6:00 25 mln euro to budżet najdroższego w tym roku francuskiego filmu „Oficer i szpieg” o sprawie niesłusznie skazanego Alfreda Dreyfusa. Premiera 27 grudnia, reżyseruje Roman Polański! Wygrana Monika Miller Modelka znana dotąd głównie... 16
  • Info radar 17 cze 2019, 6:00 Wielkie urodziny prezesa WPiS szykuje się wielka feta z okazji 70. urodzin Jarosława Kaczyńskiego – dowiedział się „Wprost”. We wtorek 18 czerwca prezes Jarosław Kaczyński kończy 70 lat. Lider PiS nigdy nie organizował wielkich... 18
  • Niewyjaśniona afera, porażka wszystkich 17 cze 2019, 6:00 KOMISJA ŚLEDCZA I BIAŁA KSIĘGA TO MINIMUM, TYLKO CZY KOMUŚ WYSTARCZY DETERMINACJI? Pierwsza myśl, która przyszła mi do głowy, gdy pięć lat temu dowiedziałam się o istnieniu taśm z restauracji Sowa i Przyjaciele: kto i dlaczego... 21
  • Historie miłosne z Kościołem w tle 17 cze 2019, 6:00 Rozmowa z Darią Kopiec, reżyserką spektaklu „Dzieci księży” w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. 22
  • Czy Polska powinna tak mocno stawiać na Trumpa? 17 cze 2019, 6:00 Środa: Cała ta militarna bufonada, śmiesząc, przeraża mnie Wróbel: Ameryka to dla nas na wpół sen, a nie partner 24
  • Murem za Bonusem 17 cze 2019, 6:00 Obrońcy praw człowieka alarmują: w Polsce nadużywana jest instytucja małego świadka koronnego. Tymczasem Ministerstwo Sprawiedliwości wprowadza przepisy, w wyniku których patologia może się tylko rozszerzyć. 27
  • Falenta musiał się zabezpieczyć 17 cze 2019, 6:00 Wyjaśnienie afery taśmowej będzie zależało od determinacji polityków, której brakuje każdej ze stron. Bo nikt nie wie, czy nie ma go przypadkiem na jakiejś taśmie – mówi Janusz Nosek, były szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego. 32
  • PiS nie skręca w lewo 17 cze 2019, 6:00 PiS, awansując na stanowisko ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Bożenę Borys-Szopę, zagrało na nosie środowiskom pro-life – ogłosili po rekonstrukcji rządu obrońcy życia, czym wprawili kierownictwo PiS w prawdziwe zdumienie. 36
  • Schetyna jest konserwą 17 cze 2019, 6:00 Od ubiegłego tygodnia pracujemy nad nowym scenariuszem. Za dwa-trzy tygodnie będzie wiadomo, czy w najbliższych wyborach wystartuje zjednoczona lewica – mówi Krzysztof Śmiszek, polityk Wiosny. 38
  • Na golasa 17 cze 2019, 6:00 Największa różnica między nową a starą Europą leży w tym, że Zachód przeorała mentalnie rewolucja seksualna 41
  • Rozwód z dzieckiem 17 cze 2019, 6:00 Rozstanie z żoną to często także pożegnanie z rolą taty. Czasem ojcowie odchodzą od razu i z własnej woli, a czasem więź z dzieckiem zanika powoli, lecz w sposób nieunikniony. 42
  • Niebezpiecznie na Wschodzie 17 cze 2019, 6:00 W Mołdawii może się okazać, że pełnię władzy zdobędą ludzie Kremla i to z pomocą Brukseli i Waszyngtonu 46
  • Lista 100 najbogatszych Polaków 17 cze 2019, 6:00 Lista 100 najbogatszych Polaków tygodnika „Wprost” ma już 30 lat. Najzamożniejsi ludzie w naszym kraju jeszcze nigdy w historii nie zgromadzili tak potężnego majątku. 49
  • Luksusowe jachty z polskim akcentem 17 cze 2019, 6:00 Luksusowe jachty uważane są przez niektórych nie tylko za środek transportu, który umożliwi spędzenie niezwykłych wakacji, ale także za jedną z możliwości zainwestowania swojego majątku. Niektóre z łodzi dorównują wartością najdroższym posiadłościom na świecie. 92
  • Bankowość dla wymagających 17 cze 2019, 6:00 W Polsce jest około 300 tys. osób, które mogą korzystać z bankowości prywatnej. Zamożnych klientów przybywa nad Wisłą co roku, a średnia wieku milionerów spada. 94
  • Orły nagrodzone na Śląsku 17 cze 2019, 6:00 Branża motoryzacyjna zdominowała uroczystość w Katowicach, niemniej jednak w gronie najlepszych firm znaleźli się przedstawiciele bardzo różnych branż. 96
  • Cena strachu 17 cze 2019, 6:00 Próby bagatelizowania efektów wizyty Andrzeja Dudy w Waszyngtonie są bez sensu. Prezydent przywozi z USA bezcenne konkrety, bo Amerykanom dopieszczanie Polaków bardzo się przyda w globalnych rozgrywkach. 98
  • Adamed wizytówką Polski na świecie 17 cze 2019, 6:00 Stabilny rozwój polskich firm nie jest możliwy bez eksportu i rozwoju na rynkach zagranicznych. Chcąc działać globalnie, muszą one konkurować z międzynarodowymi koncernami i firmami przejętymi przez fundusze inwestycyjne, dysponującymi ogromnymi zasobami finansowymi. 102
  • Sposób na własny biznes 17 cze 2019, 6:00 Franczyza to coraz popularniejszy w Polsce model własnego biznesu. Nic dziwnego – rozwój firmy franczyzowej zmniejsza ryzyko niepowodzenia. 104
  • Syreni Śpiew Koneser 17 cze 2019, 6:00 Syreni Śpiew w nowej lokalizacji w dawnej fabryce wódek Koneser na Pradze będzie czymś więcej niż tylko klubem – mówią Norbert Redkie i Hubert Karsz, współwłaściciele Grupy Warszawa. 106
  • Mieszkać na wyżynach luksusu 17 cze 2019, 6:00 Hongkong, Londyn i Nowy Jork to aktualne stolice światowego rynku luksusowych nieruchomości. Przy nich polski rynek dopiero raczkuje, za to z każdym rokiem coraz pewniej. 108
  • Apartamenty z widokiem na Zatokę 17 cze 2019, 6:00 ATAL rozszerza trójmiejską ofertę o inwestycję Modern Tower. Projekt składa się z części mieszkalnej oraz aparthotelowej. 112
  • Najlepszy adres w mieście 17 cze 2019, 6:00 Ekskluzywne domy i apartamenty z każdym rokiem zyskują na wartości – mówi Karolina Kaim, prezes zarządu Tacit Investment, twórczyni marki High Level Sales & Marketing. 114
  • Bank jako partner w procesie sukcesji 17 cze 2019, 6:00 Procesów sukcesji nie wolno odwlekać, bo przekazywanie sterów biznesu trwa średnio około 10 lat. 115
  • Dzieła sztuki na dwóch kołach 17 cze 2019, 6:00 Marka motocyklowa Triumph, która rozpoczęła działalność w 1902 r. w Anglii, jest reprezentowana w Polsce od trzech lat przez polską firmę Almot. 116
  • Z włoskim szykiem 17 cze 2019, 6:00 Jeden z nowocześniejszych motokompleksów na świecie znajduje się w Katowicach. To m.in. salony Ferrari, Maserati, galeria samochodów wyjątkowych i restauracja La Squadra. 117
  • Nowe narzędzia dla sprzedawców aut 17 cze 2019, 6:00 Analityka biznesowa wkracza do świata motoryzacji, umożliwiając komisom i dilerom szybszy rozwój ich biznesów. 118
  • Innowacja to nasze drugie imię 17 cze 2019, 6:00 Nasza specjalność to nie tylko systemy aluminiowe dla budownictwa, lecz także wytwarzanie idei, które zmieniają świat – mówi Tomasz Grela, prezes spółki Aluprof. 122
  • Buduj innowacyjnie 17 cze 2019, 6:00 Nowe technologie rewolucjonizują rynek budowlany. Pomieszczenia wyposażone w innowacyjną stolarkę okienno-drzwiową są bardziej energooszczędne i lepsze do życia. 126
  • NIRE – zdrowie i relaks w każdych warunkach 17 cze 2019, 6:00 Terapia cieplna poprawia krążenie, umożliwia regenerację po urazie, rozgrzewkę do treningu oraz wspomaga organizm po wysiłku. Wszystko to w domu dzięki urządzeniu NIRE. 128
  • Markiza? To się opłaca 17 cze 2019, 6:00 Markizy to nie tylko estetyczny dodatek. Dają gwarancję dobrego samopoczucia i mniejszych rachunków za energię. 130
  • Targi (nie tylko) dla branży 17 cze 2019, 6:00 Ptak Warsaw Expo stawia na imprezy branżowe. Przyciągają nie tylko dużych graczy i profesjonalistów, ale też pasjonatów. 132
  • Gdy sezon pylenia daje się we znaki 17 cze 2019, 6:00 Łagodna zima sprzyja wzmożonemu pyleniu roślin, które jest zmorą alergików. Można w wygodny sposób uwolnić się od uciążliwego kataru, kichania czy załzawionych oczu. Jeśli tylko ma się świadomość choroby. 134
  • Póki co, trza żyć 17 cze 2019, 6:00 Wiesław Myśliwski przez czytelników uznawany jest za autorytet, a przez rozmaite gremia honorowany nagrodami. Ale wciąż jest pisarzem osobnym, bezkompromisowym. I na tym mu zależy. 137
  • Ostre przemeblowania 17 cze 2019, 6:00 Przez lata był wizytówką polskiego hip-hopu, osiągnął w nim niemal wszystko. Ale dzisiaj na firmamencie błyszczą już inni. O.S.T.R. zaś postanowił zostać pisarzem i komikiem. 142
  • Wydarzenie 17 cze 2019, 6:00 Starcie Tytanów Szybciej, wyżej, mocniej – motto Henriego Didona od dawna przyświeca nie tylko olimpijczykom, lecz także hollywoodzkim producentom. W tym akurat przypadku prosiłoby się jeszcze o przysłówek „mądrzej”: nadmiar... 146
  • Film 17 cze 2019, 6:00 Kremlowskie archiwa Na przełomie stuleci Witalij Manski był szefem departamentu dokumentu w rosyjskiej telewizji publicznej. Po ustąpieniu Borysa Jelcyna ze stanowiska prezydenta rejestrował drogę Władimira Putina do władzy. Czy – jak... 147
  • Muzyka 17 cze 2019, 6:00 Elegia Avicii, jeden z najważniejszych twórców światowej sceny DJ-owskiej i autor dziesiątków hitów, popełnił samobójstwo w kwietniu 2018 r. „TIM” jest zbiorem niewydanych wcześniej utworów, które po sobie pozostawił. W... 148
  • Książka 17 cze 2019, 6:00 Trudna miłość BERNHARD SCHLINK TO NIEMIECKI PROFESOR NAUK PRAWNYCH, który pisuje powieści lokujące się na obszarze pomiędzy literaturą rozrywkową a artystyczną. Jego „Lektor” był wielkim i z sukcesem sfilmowanym przebojem... 149
  • Serial, odcinek 3 17 cze 2019, 6:00 Dzisiejsza telenowela stwarza sztuczny świat jak w domku dla lalek. Tam grano w „brudnym” tle życia 150
  • Boom na sąsiedztwo 17 cze 2019, 6:00 Kiedyś relacje sąsiedzkie wynikały z samego zamieszkiwania pobliżu. Czyli ludzie dostawali je wraz z odebraniem kluczy od mieszkania albo rodząc się w danej społeczności. Dziś są wynikiem wyboru. I coraz chętniej tego wyboru dokonujemy. 153
  • Pasjonuje mnie wyścig z mistrzami 17 cze 2019, 6:00 Punktem odniesienia dla kogoś, kto się chce wspinać, nie może być górka za domem tylko Mount Everest. 156
  • Światowy owoc z Kaszub 17 cze 2019, 6:00 Truskawki kaszubskie są słodkie, aromatyczne, jędrne i soczyste, a ciemnoczerwony kolor i błyszczącą skórkę zawdzięczają glebom i mikroklimatowi Pojezierza Kaszubskiego. 158
  • Trendy miesiąca 17 cze 2019, 6:00 Wystrojone piwo Żaden szanujący się plażowicz w tym roku nie może pojawić się nad Bałtykiem z nieubraną butelką piwa. Po pierwsze, modna osłonka pozwoli uniknąć ewentualnych nieprzyjemnych dyskusji ze stróżami prawa (np. gdyby ktoś... 160
  • Wielki powrót Rzeczpospolitej 17 cze 2019, 6:00 Majestatyczne zamki, dzielni rycerze i walka o koronę. Dawno minione czasy? Niekoniecznie. Fundacja Książąt Lubomirskich planuje premierę pierwszej na świecie gry przeglądarkowej, której celem jest promocja historii Polski. 161
  • Zrób sobie... Falentę 17 cze 2019, 6:00 Właściciel studia nagrań Marek Falenta grozi, że znów zacznie nadawać. 162
  • To, co najważniejsze w medycynie estetycznej 17 cze 2019, 6:00 W tym roku po raz pierwszy będzie zorganizowany w Polsce światowy kongres medycyny estetycznej – mówi Andrzej Ignaciuk, prezes polskiego towarzystwa medycyny estetycznej i Anti-Aging. 167
  • 5 sposobów na młodość 17 cze 2019, 6:00 Stosowanie dobrodziejstw medycyny estetycznej powoduje, że jakość skóry staje się lepsza. A to naprawdę daje efekt odmłodzenia. O najlepszych sposobach na odmłodzenie – mówi dr Mariusz Kaczorowski. 168
  • Nici młodości 17 cze 2019, 6:00 Nie zmarszczki, lecz opadający owal twarzy przeszkadza nam najbardziej – mówi dr Iwona Radziejewska-Choma, właścicielka Saska Clinic. 170
  • Nie marszcz się na słońce 17 cze 2019, 6:00 Mezoterapia, hifu i toksyna botulinowa to triada, która latem uchroni nas przed utrwaleniem zmarszczek mimicznych wokół oczu – mówi dr Łukasz Preibisz, dermatolog i lekarz medycyny estetycznej. 172
  • Moda na cofanie czasu 17 cze 2019, 6:00 Przyjmuję coraz więcej pacjentów, którym ktoś coś zepsuł. Dlatego zalecam im maksymalną ostrożność, zwłaszcza na etapie wyboru miejsca przeprowadzenia zabiegu – mówi Marek Wasiluk, właściciel centrum medycyny nowoczesnej triclinium. 176
  • Wyrzeźbić piękne piersi 17 cze 2019, 6:00 Przy doborze implantu obowiązuje zasada złotego środka, czyli umiar – mówi dr Maciej Charaziński z warszawskiej kliniki Promedion. 178
  • Perfekcyjna troska o pacjenta 17 cze 2019, 6:00 Perfect Medica to jedna z pierwszych w Polsce prywatnych klinik chirurgii plastycznej. Od ponad 20 lat w Gdańsku pacjentów przyjmują nie tylko chirurdzy plastyczni i ginekolodzy estetyczni, lecz także chirurdzy naczyniowi, ortopedzi czy okuliści. 180
  • Przygotuj skórę do lata 17 cze 2019, 6:00 Zmatowiałą i wysuszoną po zimie skórę trzeba zregenerować – mówi dr Kamila Padlewska, właścicielka gabinetów dermatologii estetycznej i medycyny Anti-Aging Oricea w warszawie. 182
  • Skuteczne usuwanie cellulitu – sprawdzone zabiegi dla każdego 17 cze 2019, 6:00 Cellulit — zmora kobiet w każdym wieku. Niegdyś prawie nie do usunięcia. Dziś dzięki nowej technologii możemy skutecznie z nim walczyć. O tym, skąd się bierze cellulit i jak się skutecznie go pozbyć, rozmawiamy z mgr Marleną Chmielewską, specjalistką z Ambasady Urody w Warszawie. 184
  • Urlop bez cellulitu 17 cze 2019, 6:00 Technologia Icoone wyszczupla, modeluje sylwetkę i pomaga pozbyć się cellulitu – tłumaczy Agata Wendzonka, właścicielka sieci salonów Kandara. 186
  • Piękno bez bólu 17 cze 2019, 6:00 Dbanie o skórę nigdy nie było łatwiejsze. Dzięki kosmetykom nowej generacji zapomnisz o bolesnych zabiegach i częstych wizytach u lekarza. 188
  • Promień, który odmładza 17 cze 2019, 6:00 Zabieg laserem pikosekundowym znakomicie odmładza skórę. Ujędrnia ją, poprawiając jej strukturę i koloryt – mówi dr Adam Gumkowski, właściciel Agklinik w warszawie. 190
  • Odchudzanie bez wyrzeczeń 17 cze 2019, 6:00 Kiedy czujemy się w swoim ciele lepiej, zaczynamy lubić nie tylko siebie, ale też ludzi wokół nas. Dobre samopoczucie promieniuje – mówi dr Barbara Newall, dietetyk. 192
  • Balonem w otyłość 17 cze 2019, 6:00 To najmniej inwazyjna z inwazyjnych zabiegowych metod leczenia otyłości. Jest nie tylko skuteczna, lecz także bezpieczna. O balonach używanych do leczenia otyłości mówi dr Michał Spychalski ze szpitala specjalistycznego w Brzezinach. 194
  • Alternatywa dla chirurgicznego modelowania sylwetki 17 cze 2019, 6:00 Dobre samopoczucie i nienaganny wygląd są obecnie cenione niezwykle wysoko. Z tej perspektywy nadprogramowe kilogramy, „skórka pomarańczowa” czy oznaki starzenia mają niewątpliwy wpływ na komfort naszego życia. 196

ZKDP - Nakład kontrolowany