Nie bronię polskich sędziów

Nie bronię polskich sędziów

Sędzia, zdjęcie ilustracyjne
Sędzia, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Newspix.pl / Stanislaw Krzywy
Reforma sądów w wykonaniu Prawa i Sprawiedliwości polega na zastąpieniu starej kasty nową. Swoją. Nie zmienia to tego, że nasz wymiar sprawiedliwości wymaga radykalnej demokratycznej przebudowy.

Kamienica przy ulicy Asfaltowej na Górnym Mokotowie była budowana przed wojną z myślą o zamożnych mieszkańcach Warszawy. Zrujnowany w czasie Powstania Warszawskiego budynek odbudowała za publiczne środki Politechnika Warszawska. Nowa kamienica stała się własnością państwa. Pół wieku później wniosek o unieważnienie decyzji nacjonalizacyjnej złożył mecenas Jan Stachura w imieniu spadkobierców kamienicy. Po kilku latach nieruchomość trafiła w ich ręce.

Zaczął się handel komunalnymi niegdyś mieszkaniami. Jeden z zamieszkałych lokali został sprzedany radcy prawnemu Piotrowi W. w cenie 3 tys. zł za metr kwadratowy, podczas gdy cena za metr mieszkania w okolicy nie spada poniżej 10 tys. zł. Radca W. od razu podniósł czynsz i wypowiedział umowę najmu lokatorom. Komisja weryfikacyjna unieważniła decyzję o reprywatyzacji kamienicy. Zarzuciła ratuszowi, że nie wziął pod uwagę tego, że kamienicę odbudowano za publiczne środki, a wniosek był złożony po terminie. W dodatku osoba, która go złożyła, nie miała do tego prawa, bo żył wówczas jeszcze przedwojenny spadkobierca pominięty w całej procedurze. Sąd administracyjny wyrzucił jednak decyzję komisji weryfikacyjnej do kosza. Podobnie jak dziesiątki poprzednich. Dla nielicznych lokatorów, którzy ostali się w kamienicy, decyzja sądu oznacza katastrofę. Emeryt, którego radca W. stara się pozbyć z mieszkania, powiedział mi, że w PRL czuł się bardziej wolny, bezpieczny i szanowany niż w III RP. Wiarę w liberalną demokrację zabrali mu prawnicy: sędziowie, radcowie prawni i adwokaci.

Prawnicy na dorobku

Historia osób związanych z reprywatyzacją kamienicy na Asfaltowej pokazuje całą panoramę warszawskiego środowiska prawniczego, uwikłanego w proceder przejmowania warszawskich nieruchomości. Radca Piotr W. wcześniej współpracował z firmą Fenix, która zasłynęła tym, że kupiła od rodziny Hanny Gronkiewicz-Waltz, zresztą profesor prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, kamienicę na Noakowskiego 16. Kamienica została po wojnie ukradziona żydowskim właścicielom. Fenix kupował zreprywatyzowane nieruchomości, opróżniał je z ludzi, remontował i inkasował zyski. Radca W. pracował dla Feniksa jako ekspert od reprywatyzacji, a w kamienicy na Noakowskiego urządził swoją kancelarię. Pracowała w niej również mecenas Katarzyna J., która była jednocześnie prezeską stowarzyszenia Warszawa odNowa. Stowarzyszenie lobbowało za tym, żeby miasto zapewniało lokatorom przejmowanych kamienic mieszkania zastępcze. Ułatwiało to czyszczenie kamienic, bo cały ciężar zapewnienia dachu nad głową mieszkańcom spadał na budżet miasta.

Katarzyna J. stała się na chwilę sławna, bowiem aresztowała ją policja francuska. Jak relacjonowała tamtejsza prasa, Katarzyna J. została zatrzymana na gorącym uczynku, gdy wręczała 23 tys. euro w gotówce świadkowi w procesie o zabójstwo jednej z najbogatszych kobiet we Francji – Heleny Pastor. Innym ciekawym współpracownikiem radcy W. był prawnik Jacek Lisiewski, wspólnik Marka M., skazanego prawomocnie za próbę wyłudzenia nieruchomości na Pradze Północ. Lisiewski prowadził także interesy z ekipą związaną z aferalną reprywatyzacją słynnej działki przy Chmielnej 70, obok Pałacu Kultury i Nauki. Miał tam powstać wieżowiec wyższy niż sam „dar Stalina”. Pusta działka była warta 160 mln zł. Ratusz oddał ją w ręce kilku warszawskich prawników, mimo że prawdziwym właścicielom wypłacono odszkodowanie za czasów PRL. Współwłaścicielami nieruchomości zostali Marzena K. oraz Grzegorz M., szef Okręgowej Rady Adwokackiej.

Marzena K. pracowała wówczas w Ministerstwie Sprawiedliwości na stanowisku naczelnika wydziału ds. pokrzywdzonych przestępstwami. Nie była tylko współwłaścicielką najdroższej działki w stolicy. Sądy zasądziły na jej rzecz kilkadziesiąt milionów złotych odszkodowań z tytułu reprywatyzacji. Przez lata nikt nie widział nic dziwnego w tym, że prawniczka z ministerstwa stała się jednym z głównych beneficjentów dzikiej reprywatyzacji. Dzisiaj toczy się proces w sprawie Chmielnej 70. Na ławie oskarżonych siedzą Grzegorz M. oraz brat Marzeny K., adwokat Robert Nowaczyk. Mecenas Stachura, od którego cała historia z reprywatyzacją kamienicy na Asfaltowej się zaczęła, był przez wiele lat patronem Roberta Nowaczyka. Stachurze udało się zreprywatyzować dla swoich klientów, siebie samego albo swoich współpracowników blisko 150 nieruchomości, których wartość przekracza ponad miliard złotych. Jednym z najbliższych współpracowników mecenasa Stachury jest Zbigniew N., skazany za fałszowanie dokumentów. Robert Nowaczyk ma szanse dołączyć do grona kryminalistów blisko związanych z nobliwym adwokatem.

Grzeszni sędziowie

Afera reprywatyzacyjna pokazała, jak bardzo zdemoralizowana jest znaczna część środowiska prawniczego. Prawnicy nie byliby jednak w stanie dorobić się milionów na dzikiej reprywatyzacji, gdyby nie sędziowie, którzy stali na czele tego nieformalnego układu reprywatyzacyjnego. Sam mechanizm przejmowania tysięcy nieruchomości został wymyślony i stworzony przez sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. To oni doprowadzili do tego, że legalne stało się unieważnianie decyzji nacjonalizacyjnych sprzed pół wieku. Dekret Bieruta miał umożliwić odbudowę zniszczonego przez Niemców miasta.

Prywatni właściciele nie mieli dość środków, żeby odbudować stolicę. Wielu z nich zginęło, część była na emigracji. Sędziowie uznali jednak, że ponad pół wieku po wydaniu dekretu oparte na nim decyzje można bez żadnego problemu wyeliminować z obrotu prawnego. Nie zauważyli, że w międzyczasie państwo odbudowało za publiczne pieniądze kamienice, powstały nowe budynki, a mieszkania w nich sprzedano lokatorom. Postawa sędziów doprowadziła do powstania całkowitej fikcji prawnej. Ale to nie koniec. Sędziowie sądów administracyjnych odebrali prawo występowania przed sądem lokatorom, którzy byli najbardziej zainteresowani pilnowaniem legalności prowadzonych postępowań. Następnie uznali, że wnioski złożone po terminie też powinny być rozpatrywane. Potem stwierdzili, że obiekty użyteczności publicznej, jak parki, szkoły czy przedszkola nie muszą być chronione przed reprywatyzacją.

Oczywiście w warunkach dzikiego polskiego kapitalizmu oznaczało to ich błyskawiczną likwidację, zamianę na apartamenty i biura. Nie tylko sędziowie sądów administracyjnych grzeszyli przy reprywatyzacji. Sędziowie sądów cywilnych w całym kraju masowo ustanawiali kuratorów dla osób, które od dawna były na tamtym świecie. W efekcie kamienice w Warszawie przejmowali pełnomocnicy 140-latków. Sędziowie byli też bezlitośni dla ofiar reprywatyzacji. Czyściciele kamienic często bez podstaw wypowiadali umowy najmu i podwyższali radykalnie czynsze. W ten sposób doprowadzili do sztucznego zadłużenia m.in. Jolanty Brzeskiej. Brzeska próbowała walczyć z czyścicielami. Została porwana i spalona żywcem w Lesie Kabackim. Po jej zamordowaniu dług musiała spłacać córka.

Sędziowie orzekali eksmisje ofiar dzikiej reprywatyzacji, często nawet bez prawa do lokalu socjalnego. Dla rzekomych spadkobierców natomiast sądy były więcej niż łaskawe. Marek M. przejął kamienicę, w której mieszkała Brzeska, za 1500 zł. Za 300 zł kupił natomiast prawo do odszkodowania za sprzedane przez gminę lokale. Sąd zasądził mu 2 mln zł odszkodowania. W ten sposób warszawskie sądy odzierały z godności i majątku tysiące osób. Sądy wykazują się zadziwiającą łagodnością dla możnych tego świata i surowością wobec bezbronnych. Dotyczy to nawet spraw, gdzie wina jest oczywista. Szef Platformy Obywatelskiej w Piasecznie został złapany na gorącym uczynku, gdy przyjmował łapówkę od izraelskiego dewelopera.

Za przyjęcie korzyści majątkowej w wysokości 150 tys. zł został skazany na grzywnę w wysokości 160 tys. zł. Spędził dwa miesiące w areszcie i wyszedł na wolność. Podobne szczęście miał znany gangster Piotr Baczkowski ps. Łapa, który dzięki zeznaniom świadka koronnego został skazany za kradzież kilkudziesięciu kamienic (!) w Krakowie na 5 lat więzienia w zawieszeniu na 10 lat i 720 tys. zł grzywny. Świadek koronny obciążył w procesie konkretnych sędziów, którzy mieli przyjmować od „Łapy” łapówki. Stawki były śmiesznie niskie. Za odpowiedni wpis do księgi wieczystej sędziowie mieli brać 5 tys. zł. Tego wątku nikt nie pociągnął. Świadek koronny siedzi, Łapa wyszedł z więzienia i rozpłynął się w powietrzu.

Prawo dla społeczeństwa

Przez dwa lata chodziłem na demonstracje w obronie sądów. W lipcu 2017 r. byłem wśród pomysłodawców i współorganizatorów jednej z największych demonstracji obywatelskich przeciwko PiS-owskiej reformie Sądu Najwyższego przed Pałacem Prezydenckim na Krakowskim Przedmieściu. Wierzyłem, że nacisk społeczny wymusi na sędziach odrobinę refleksji, propozycję reform i oczyszczenie się z czarnych owiec. Po trzech latach od wybuchu afery reprywatyzacyjnej widzę, że sąd i cały wymiar sprawiedliwości wymagają radykalnej demokratycznej reformy. Zmienić się musi wszystko, począwszy od systemu nauczania. Na studiach prawniczych uczą jedynie kodeksów. Nie ma wiele o filozofii prawa ani o tym, że prawo ma służyć obywatelom, a nie obywatele prawu.

Efektem jest bezduszny formalizm, którym można uzasadnić każdą nieprawość. Od końca XIX w. toczy się spór między dwiema szkołami prawa: pozytywną i naturalną. Szkoła prawa pozytywnego rozumiała prawo jako zbiór suchych i technicznych regulacji, które mają po prostu określać sposób rozstrzygania sporów. Szkoła prawa naturalnego twierdzi, że prawo musi wyrażać interes społeczny i respektować „naturalne” prawa człowieka. Szkoła prawa pozytywnego skompromitowała się wraz z dojściem Hitlera do władzy. Ustawy norymberskie były przecież legalne. Wydawało się, że ostateczny cios temu sposobowi myślenia zadały ruchy obrony praw człowieka, które doprowadziły w latach 60. do podważenia ustaw umożliwiających segregację rasową czy karanie za homoseksualizm.

W Polsce jednak prawnicy wciąż myślą o prawie w sposób pozytywny. Są bezdusznymi urzędnikami na służbie wpływowych i bogatych, a nie strażnikami zasad współżycia społecznego i etyki. Za nic mają interes publiczny i kwestie sprawiedliwości społecznej. To dla nich tylko puste slogany. System prawa i sądy stały się dzisiaj narzędziem możnych tego świata do załatwiania swoich porachunków i obrony swoich interesów. Reforma sądów Prawa i Sprawiedliwości nic w tym zakresie nie poprawiła. Jedyne, co się zmieniło, to czas oczekiwania na wyrok, który dramatycznie się w ciągu ostatnich lat wydłużył. Tymczasem potrzebna jest zmiana całego systemu i filozofii myślenia o prawie. Potrzebujemy radykalnej demokratycznej reformy sądów, zwiększenia kontroli obywatelskiej nad poczynaniami sędziów i samorządów prawniczych. Jeśli sędziowie jej nie zaproponowali, to może już najwyższy czas, żeby zrobili to obywatele.

Okładka tygodnika WPROST: 50/2019
Więcej możesz przeczytać w 50/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2019 (1915)

  • Numer z mroku 8 gru 2019, 20:02 Zbliżają się święta Bożego Narodzenia, więc niedługo politycy zaczną mówić ludzkim głosem. Będą fotografować się przy choince i składać nam życzenia, może podzielą się opłatkiem. Nie dajmy się im jednak zwieść – to... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 8 gru 2019, 20:02 Olsztyński poseł Lewicy MARCIN KULASEK, sekretarz generalny SLD, w rozmowie z Interią wyżalił się, że za 9 tys. zł na rękę miesięcznie nie da się przeżyć w Warszawie. Zwłaszcza bez aneksu kuchennego. Nawet gdy ma się mieszkanie i... 12
  • 7 dni dookoła świata 8 gru 2019, 20:02 Nato dyscyplinuje Turcję Prezydent Erdogan uzależniał swoją zgodę na wzmacnianie sił NATO w Polsce i krajach bałtyckich od natowskiego wsparcia dla operacji tureckich przeciwko Kurdom w Syrii. Na rocznicowym szczycie Sojuszu w Londynie nie... 14
  • Obraz tygodnia 8 gru 2019, 20:02 90 lat temu urodził się Stanisław Bareja (przeżył 57 lat). Nadal skutecznie bawi Wygrani Bracia Sekielscy Znaleźli się na liście 50 osób Bloomberga, które zdefiniowały 2019 rok. Przegrany Kamil Durczok Niegdyś gwiazda dziennikarstwa... 17
  • Nie zaglądam facetowi do komórki 8 gru 2019, 20:02 Rozmowa z Anitą Sokołowską, aktorką. 18
  • Latkowski do świadka koronnego: to, co robisz, to bezczelność 8 gru 2019, 20:02 Oszukujesz wielu ludzi na setki milionów złotych w jednej z największych afer ostatnich lat, jesteś bezkarny, żyjesz jak król, puszysz się. A dziennikarza, który ten proceder opisuje, oraz redakcję, która ma odwagę to opublikować, masz czelność podawać do sądu. 19
  • Nowy kandydat 8 gru 2019, 20:02 Zarabiał jako telewizyjny celebryta, obnosi się ze swoja religijnością, wydaje szlachetne książki, udziela się charytatywnie. Oto Szymon Hołownia. Czy byłby dobrym prezydentem? 20
  • Jak zabijał „Krwawy Tulipan” 8 gru 2019, 20:02 Mariusz G. z Kołobrzegu to pierwszy w historii polskiego wymiaru sprawiedliwości seryjny morderca, który zabijał dla pieniędzy. 23
  • Karp i milicjant 8 gru 2019, 20:02 Omal nie udławiłam się herbatą, kiedy przeczytałam, że Senat Berlina niepokoi się wypowiedzeniem przez właściciela kamienicy umowy dwóm nocnym klubom. „Niestety, stopniowo zanika berlińska scena klubowa – ubolewał Christian Goiny,... 29
  • Koniec zakonu PC 8 gru 2019, 20:02 Starzy druhowie Jarosława Kaczyńskiego potracili po wyborach atrakcyjne stanowiska. W zamian chcą miejsc w spółkach Skarbu Państwa. Szykuje się kolejna wojna wewnątrz obozu władzy. 31
  • Sposób na Banasia 8 gru 2019, 20:02 Ujawniamy szczegóły nieformalnego porozumienia, jakie PiS zawarł z szefem NIK Marianem Banasiem. 34
  • Kameleon doskonały 8 gru 2019, 20:02 Dość nikłym echem odbiły się obwieszczone przez Donalda Tuska ambicje przebudowania polskiej sceny politycznej. Być może zresztą jest tak, że skoro sugestie i półsłówka Tuska na temat jego hipotetycznej nowej partii padają już co... 37
  • Nie bronię polskich sędziów 8 gru 2019, 20:02 Reforma sądów w wykonaniu Prawa i Sprawiedliwości polega na zastąpieniu starej kasty nową. Swoją. Nie zmienia to tego, że nasz wymiar sprawiedliwości wymaga radykalnej demokratycznej przebudowy. 38
  • Dojrzali tatusiowie 8 gru 2019, 20:02 Jest wiele powodów, dla których warto zostać ojcem w podeszłym wieku. I kilka poważnych, dla których nie warto. 42
  • Państwo pod sąd 8 gru 2019, 20:02 Obywatele chcą pokazać sprzeciw władzy, która lekceważy ich podstawowe prawa. Szukają sprawiedliwości już nie tylko na demonstracjach ulicznych, lecz także na sali sądowej. 46
  • W Taizé coś we mnie pękło 8 gru 2019, 20:02 Podczas tych spotkań różnorodność jest wartością – mówi przed Europejskim Spotkaniem Młodych we Wrocławiu abp Wojciech Polak, prymas Polski. 49
  • Castorama, czyli dobry sąsiad 8 gru 2019, 20:02 Castorama to nie tylko sklep, lecz także dobry sąsiad. Uczestniczymy w życiu lokalnych społeczności i je wspieramy – mówi Paweł Świętochowski, prezes Fundacji Castorama GoodHome. 52
  • Krem de la crème 8 gru 2019, 20:02 Lewandowska, Chodakowska, Janda, Rusin, Majdan. Polskie gwi azdy oszalały na punkcie produkcji własnych kosmetyków. Nic dziwnego, skoro 22-letnia Kylie Jenner, czyli najmłodsza miliarderka na świecie, sprzedała właśnie połowę udziałów w swojej firmie kosmetycznej za 600 mln... 55
  • Hossa Bessa 8 gru 2019, 20:02 Google bez gogli Pora umierać. Larry Page i Siergiej Brin, legendarni założyciele i długoletni prezesi Google'a, rezygnują ze swoich stanowisk w koncernie Alphabet, czyli spółce matce Google’a. Nowym szefem firmy ma zostać Sundar Pichai,... 58
  • Cenne nagrody i bezcenne informacje 8 gru 2019, 20:02 Wręczeniu nagród laureatom Złotej Setki Polskiego Rolnictwa towarzyszyły dyskusje o wyzwaniach stojących przed branżą rolno-spożywczą. Miały zaskakujący przebieg. 60
  • Przypadek z ASF? Nie sądzę 8 gru 2019, 20:02 Do Czech ASF przyjechał w resztkach jedzenia z Ukrainy, gdzie tego wirusa nikt nie zwalcza. Dlatego Ukraińcy mają u nas zakaz przywożenia swojego mięsa, ale i tak starają się je przewieźć – mówi Jan Krzysztof Ardanowski, minister rolnictwa i rozwoju wsi. 62
  • Rewolucja w ochronie roślin 8 gru 2019, 20:02 Zmieniamy się z producenta środków ochrony roślin w dostawcę kompleksowych rozwiązań dla rolnictwa – mówi Cezary Urban, dyrektor rozwiązań dla rolnictwa w BASF Polska. 64
  • Dobre partnerstwo 8 gru 2019, 20:02 Polskie firmy z powodzeniem współpracują z największymi globalnymi markami. Jedną z nich jest McDonald’s. 65
  • Orlen Paliwa – gwarancja jakości 8 gru 2019, 20:02 ORLEN Paliwa jest spółką o szerokim zakresie działalności. W jej ofercie znajdują się wszystkie produkty paliwowe Grupy Kapitałowej ORLEN. 66
  • Łowicz mlekiem płynący 8 gru 2019, 20:02 1906 r. – właśnie wtedy powstała Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska Łowicz. Od tego czasu dostarcza na nasze stoły tradycyjne produkty mleczne. Idzie też z duchem czasu i ma w portfolio produkty dla wegan. 68
  • Wzór na konkurencję 8 gru 2019, 20:02 Trzy miliony złotych może otrzymać przedsiębiorca, który postawi na wzornictwo w firmie. Do końca lipca 2020 r. trwa nabór wniosków o dofinansowanie w ramach Etapu II Wzoru na konkurencję Programu Operacyjnego Polska Wschodnia. 70
  • PGNiG z ofertą fotowoltaiczną dla firm 8 gru 2019, 20:02 PGNiG Obrót Detaliczny uruchomiło ofertę „Fotowoltaika dla firm”. Przedsiębiorcy chcący korzystać z energii słonecznej mogą liczyć na kompleksową realizację inwestycji, atrakcyjną cenę i wsparcie doradcy. 71
  • Kult ekologicznej bogini 8 gru 2019, 20:02 Wiara w supermoce Grety Thunberg zaczyna przybierać rozmiary religijnego niemal uwielbienia, przed którym młodej szwedzkiej aktywistce trudno się bronić. 72
  • Odetchnij! 8 gru 2019, 20:02 Ta rada wcale nie jest taka prosta do zastosowania. Rośnie liczba osób, które cierpią na choroby dróg oddechowych. Wszystkiemu winne są zanieczyszczenie powietrza, wszechobecny dym tytoniowy i niezdrowa dieta. 76
  • Lek na wagę życia 8 gru 2019, 20:02 Nie wszyscy chorzy z agresywną postacią przewlekłej białaczki limfocytowej mają dostęp do kompleksowego leczenia 78
  • Księżniczka i hiacynt 8 gru 2019, 20:02 W polskiej rzeczywistości, także artystycznej, geje przez dekady pozostawali niemal niewidoczni. Dopiero Karol Radziszewski, którego retrospektywę można oglądać w warszawskim CSW Zamek Ujazdowski, podłożył ogień pod heteronormatywny charakter naszej sztuki. 80
  • Śląski pomidor 8 gru 2019, 20:02 Autobiograficzna opowieść Kazimierza Kutza ukazuje się pod tytułem „Będzie skandal”. Skan dalu nie będzie, bo jej autor był ironistą, a nie skandalistą. I wybitną, złożoną postacią, o której trzeba pamiętać. 84
  • Korzenie fundamentalizmu 8 gru 2019, 20:02 Dlaczego młodzi ludzie wychowani w demokratycznym świecie chcą poświęcić życie w imię skrajnych ideologii? – pytają bracia Dardenne, reżyserzy wchodzącego do kin „Młodego Ahmeda”. 88
  • Czas Fortynbrasa 8 gru 2019, 20:02 Hamlet” jest zawsze wyzwaniem. Dla Bartosza Szydłowskiego sztuka jest zadaniem artystycznym, misją społeczną. W „Hamlecie” wystawionym w Teatrze im. Juliusza Słowackiego ów uniwersalno-doraźny potencjał został jeszcze wzmocniony.... 90
  • Film 8 gru 2019, 20:02 Horror egzystencji „LIGHTHOUSE”, reż. Robert Eggers, UIP TO POPIS AKTORSKI WILLEMA DAFOE I ROBERTA PATTINSONA, operatorski Jarina Blaschke i reżyserski, ale też perfekcyjna robota scenografów, montażysty, kompozytora. Bo surowe,... 91
  • Muzyka 8 gru 2019, 20:02 Kraina łagodności Riverside, jeden z najbardziej znanych za granicą polskich zespołów, ma dość etykietki „rock progresywny”. Wcześniej chętnie eksperymentował z elektroniką, a teraz pokazuje akustyczne oblicze. Dla słuchaczy to... 92
  • Książka 8 gru 2019, 20:02 O literaturze Amos Oz, wybitny pisarz izraelski, zmarł w ubiegłym roku. W Polsce, jak w wielu innych krajach, miał oddanych wielbicieli, więc ta książka jest dla nich lekturą konieczną. To zapis rozmów, jakie prowadziła z nim redaktorka... 93
  • Powrót do Edenu 8 gru 2019, 20:02 Ponieważ wszystkie wspomnienia mojego pokolenia zaczynają się około początku lat 80. XX w., tak samo jest z prezentami. Był to okres, że tak powiem, sprzyjający autentycznej i nieudawanej radości z podarunków. Podarunki były w cenie,... 114
  • Nie wszystkie marzenia muszą się spełnić 8 gru 2019, 20:02 Miałam cudownych rodziców, do tej pory są dla mnie niedoścignionymi wzorami. Oczywiście wraz z upływem lat widzę błędy, jakie popełnili, ale mimo to nadal jestem wobec nich bezkrytyczna. 116
  • Jak pokonać nieśmiałość (trzy sprawdzone sposoby) 8 gru 2019, 20:02 Publiczne wystąpienia? W życiu! A może na przyjęciach stoisz wpatrzony w telefon – na wszelki wypadek, gdyby ktoś nieznajomy chciał do ciebie podejść? Na szczęście z nieśmiałością można sobie poradzić. Na początek proste... 118
  • Siuśpaj dla niewtajemniczonych 8 gru 2019, 20:02 Oryginalnym akcentem wigilijnej kuchni jest znane głównie w okolicach Tarnowa, w Woli Rzędzińskiej danie o nazwie siuśpaj, przyrządzane w starosłowiańskim duchu. 120
  • Monopolowa ze Lwowa 8 gru 2019, 20:02 Słynne lwowskie wódki wróciły do kraju po 72 latach emigracji. Ich powrót to okazja do przypomnienia niezwykłych losów rodziny Baczewskich. 121
  • Zrób sobie… Lewandowskiego 8 gru 2019, 20:02 Jak dobrze wypaść na Euro 2020? Wystarczy wyprodukować więcej Robertów Lewandowskich. Tylko prosimy nie tłumaczyć tej instrukcji na szwedzki! 122

ZKDP - Nakład kontrolowany