Korzenie fundamentalizmu

Korzenie fundamentalizmu

Dlaczego młodzi ludzie wychowani w demokratycznym świecie chcą poświęcić życie w imię skrajnych ideologii? – pytają bracia Dardenne, reżyserzy wchodzącego do kin „Młodego Ahmeda”.

Jean-Pierre Dardenne: Nie musi pan zapisywać, który z nas co mówi. My właściwie jesteśmy jedną osobą. Te same rzeczy nas bawią i przejmują, identycznie myślimy o świecie. I „Młody Ahmed” też zrodził się z naszej rozmowy, która tak naprawdę była monologiem na dwa głosy. Oglądaliśmy telewizyjne doniesienia o atakach islamskich terrorystów urodzonych już w Europie i wychowanych w demokratycznym świecie. Nie byliśmy w stanie tego zjawiska zrozumieć.

„Młody Ahmed” jest właśnie próbą odnalezienia źródeł fundamentalizmu na Zachodzie?

Luc Dardenne: Oczywiście. Staramy się robić kino, które dotyka najbardziej zapalnych problemów społeczeństwa. A dziś żyjemy na Starym Kontynencie w cieniu zamachów terrorystycznych. Nieustannie wstrząsają one Francją, Hiszpanią, Anglią, także Belgią. Najwyższy czas spróbować zrozumieć przyczyny, dla których młodzi ludzie radykalizują się do tego stopnia, że są w stanie wyjść na ulicę i „w imię Allaha” oddać życie, aby zabić przypadkowe ofiary. Jean-Pierre: Europejscy reżyserzy chętniej opowiadają o nacjonalizmie i prawicowym terroryzmie. My też nie chcieliśmy podsycać islamofobicznych nastrojów.

Przed realizacją „Młodego Ahmeda” studiowaliśmy Koran i rozmawialiśmy z muzułmanami. Nie zrobiliśmy filmu antyreligijnego. Wiara oferuje życie w pokoju i we wspólnocie. Dopiero fanatyzm zmienia ludzi i pcha ich ku śmierci. Sportretowaliśmy zagubionego młodego chłopaka. Imam powtarza mu, że jest najczystszy w swoim otoczeniu. Jako wzór stawia bohaterowi jego wykluczonego z rodziny kuzyna, który dokonał zamachu bombowego. Nazywa go męczennikiem, który poświęcił się, aby na świecie zwyciężyła czystość. Ta łatwość wskazywania dobra i zła jest atrakcyjna. Jednak w Ahmedzie ciągle toczy się walka.

Chłopak zachłystuje się ideologią wbrew swojemu otoczeniu – środowisku zasymilowanych imigrantów, którzy wyznają zachodnie wartości. Co sprawia, że taki człowiek jest w stanie wybrać skrajną drogę?

Luc: Wczesna młodość to żyzny grunt dla fascynacji światopoglądem opartym na sile i poczuciu moralnej wyższości. Do tego dochodzą społeczne i ekonomiczne uwarunkowania, które jeszcze mocniej popychają ludzi w tę stronę. Ale to też słabe wytłumaczenie: wykluczenie istniało zawsze, jednak ludzie reagowali na nie strajkami i walką o lepsze płace, a nie nienawiścią.

Co się zmieniło?

Luc: Znów muszę pana zawieść: nie wiem. Może trudno jest nam uwierzyć, że problemy mają swoje rozwiązania? Może jesteśmy zmęczeni wielością opcji na życie i wybieramy tę, która daje jasne odpowiedzi? A gdzieś w tym jest także straszny przypadek. Ahmed jest dla nas wyjątkowym bohaterem filmowym. Zawsze opowiadaliśmy o ludziach, którzy przeżywają jakąś wewnętrzną podróż. Zmieniają się pod wpływem spotkań z innymi ludźmi, wydarzeń, rozmów. Tymczasem Ahmed tkwi w nieprzepuszczalnym kokonie. Zewnętrzny świat nie ma do niego dostępu, on go niemal nie dostrzega. I rodzi się pytanie: jak pomóc wyrwać się ze śmiertelnego kręgu fanatyzmu i nienawiści komuś, kto pozostaje głuchy na wszelkie argumenty? Czy w ogóle się da?

I jaką znaleźli panowie odpowiedź?

Jean-Pierre: Złapaliśmy się na tym, że jako reżyserzy byliśmy w tej samej pozycji co większość postaci w filmie. Chcieliśmy, aby chłopak wyzwolił się z więzienia, w którym sam się zamknął. Jego nauczycielka wykonuje wielką pracę, aby go spokojnie przekonać. Rodzina błaga go, aby przejrzał na oczy. Specjalnie pokazujemy kilka momentów, w których Ahmed mógłby się złamać. Jest przecież młody i życie wciąż go kusi. Poznaje dziewczynę, która mu się podoba. Opiekuje się cielęciem i ma dla tego zwierzęcia dużo czułości. Obserwuje liście w lecie. A przecież wszystko to nie wystarcza, by się zmienił. I nagle zdaliśmy sobie sprawę: jedynym ratunkiem dla Ahmeda jest konfrontacja ze śmiercią i cierpieniem. Luc: Boi się i w najtrudniejszym momencie nie woła o pomoc Allaha czy imama. Mówi: „Mamo”. I w tym krzyku bólu znajdujemy nadzieję. Bo zdecydowaliśmy się zachować ją w filmie, choć w rzeczywistości bardzo trudno jest takim ludziom wyrwać się ze szponów radykalizmu.

Istnieją systemowe rozwiązania, które mogą przeciwdziałać fundamentalizmowi?

Luc: Władze i organizacje pozarządowe zdają sobie sprawę, że muszą zmierzyć się z problemem. Sceny w poprawczaku, do którego trafia Ahmed, kręciliśmy w prawdziwym ośrodku. Są tam zatrudnieni specjaliści reprezentujący kilka różnych religii. Konsultowaliśmy też projekt z psychologami, którzy pracowali z terrorystami i członkami skrajnych grup w więzieniach. Jeden z nich tworzył całe centrum „deradykalizacyjne”. Dzięki temu skrupulatnie oddaliśmy proces ulegania chłopca wpływowi imama. Jean-Pierre: Prawda jest taka, że często w więzieniach terroryści jeszcze bardziej się radykalizują.

I kino może pomóc w walce z radykalizacją?

Jean-Pierre: Jako reżyserzy musimy w to wierzyć. Nasz film w Belgii i we Francji najpierw trafił na ekrany kin, ale niedługo później wszedł w inny obieg: w szkołach. To dla „Młodego Ahmeda” właściwe miejsce. Myślę, że część problemu polega na tym, że coraz rzadziej wymieniamy poglądy. Ludzie okopują się w swojej wizji świata, w internecie znajdują sojuszników i nie dopuszczają do siebie innych głosów. I tu wkracza sztuka. Staje się zaproszeniem do dyskusji. A to już bardzo dużo.

Jean-Pierre (1951) i Luc Dardenne (1954) – jedni z najbardziej utytułowanych reżyserów europejskich. Żaden z nich nie studiował reżyserii, do kupienia kamery i kręcenia filmów namówił ich dramaturg Armand Gatti. Najpierw realizowali dokumenty, ale sławę przyniosły im fabuły, m.in. „Rosetta” i „Dziecko” (oba filmy uhonorowane Złotymi Palmami w Cannes), „Milczenie Lorny”, „Chłopiec na rowerze”, „Dwa dni, jedna noc”.
Okładka tygodnika WPROST: 50/2019
Więcej możesz przeczytać w 50/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2019 (1915)

  • Numer z mroku 8 gru 2019, 20:02 Zbliżają się święta Bożego Narodzenia, więc niedługo politycy zaczną mówić ludzkim głosem. Będą fotografować się przy choince i składać nam życzenia, może podzielą się opłatkiem. Nie dajmy się im jednak zwieść – to... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 8 gru 2019, 20:02 Olsztyński poseł Lewicy MARCIN KULASEK, sekretarz generalny SLD, w rozmowie z Interią wyżalił się, że za 9 tys. zł na rękę miesięcznie nie da się przeżyć w Warszawie. Zwłaszcza bez aneksu kuchennego. Nawet gdy ma się mieszkanie i... 12
  • 7 dni dookoła świata 8 gru 2019, 20:02 Nato dyscyplinuje Turcję Prezydent Erdogan uzależniał swoją zgodę na wzmacnianie sił NATO w Polsce i krajach bałtyckich od natowskiego wsparcia dla operacji tureckich przeciwko Kurdom w Syrii. Na rocznicowym szczycie Sojuszu w Londynie nie... 14
  • Obraz tygodnia 8 gru 2019, 20:02 90 lat temu urodził się Stanisław Bareja (przeżył 57 lat). Nadal skutecznie bawi Wygrani Bracia Sekielscy Znaleźli się na liście 50 osób Bloomberga, które zdefiniowały 2019 rok. Przegrany Kamil Durczok Niegdyś gwiazda dziennikarstwa... 17
  • Nie zaglądam facetowi do komórki 8 gru 2019, 20:02 Rozmowa z Anitą Sokołowską, aktorką. 18
  • Latkowski do świadka koronnego: to, co robisz, to bezczelność 8 gru 2019, 20:02 Oszukujesz wielu ludzi na setki milionów złotych w jednej z największych afer ostatnich lat, jesteś bezkarny, żyjesz jak król, puszysz się. A dziennikarza, który ten proceder opisuje, oraz redakcję, która ma odwagę to opublikować, masz czelność podawać do sądu. 19
  • Nowy kandydat 8 gru 2019, 20:02 Zarabiał jako telewizyjny celebryta, obnosi się ze swoja religijnością, wydaje szlachetne książki, udziela się charytatywnie. Oto Szymon Hołownia. Czy byłby dobrym prezydentem? 20
  • Jak zabijał „Krwawy Tulipan” 8 gru 2019, 20:02 Mariusz G. z Kołobrzegu to pierwszy w historii polskiego wymiaru sprawiedliwości seryjny morderca, który zabijał dla pieniędzy. 23
  • Karp i milicjant 8 gru 2019, 20:02 Omal nie udławiłam się herbatą, kiedy przeczytałam, że Senat Berlina niepokoi się wypowiedzeniem przez właściciela kamienicy umowy dwóm nocnym klubom. „Niestety, stopniowo zanika berlińska scena klubowa – ubolewał Christian Goiny,... 29
  • Koniec zakonu PC 8 gru 2019, 20:02 Starzy druhowie Jarosława Kaczyńskiego potracili po wyborach atrakcyjne stanowiska. W zamian chcą miejsc w spółkach Skarbu Państwa. Szykuje się kolejna wojna wewnątrz obozu władzy. 31
  • Sposób na Banasia 8 gru 2019, 20:02 Ujawniamy szczegóły nieformalnego porozumienia, jakie PiS zawarł z szefem NIK Marianem Banasiem. 34
  • Kameleon doskonały 8 gru 2019, 20:02 Dość nikłym echem odbiły się obwieszczone przez Donalda Tuska ambicje przebudowania polskiej sceny politycznej. Być może zresztą jest tak, że skoro sugestie i półsłówka Tuska na temat jego hipotetycznej nowej partii padają już co... 37
  • Nie bronię polskich sędziów 8 gru 2019, 20:02 Reforma sądów w wykonaniu Prawa i Sprawiedliwości polega na zastąpieniu starej kasty nową. Swoją. Nie zmienia to tego, że nasz wymiar sprawiedliwości wymaga radykalnej demokratycznej przebudowy. 38
  • Dojrzali tatusiowie 8 gru 2019, 20:02 Jest wiele powodów, dla których warto zostać ojcem w podeszłym wieku. I kilka poważnych, dla których nie warto. 42
  • Państwo pod sąd 8 gru 2019, 20:02 Obywatele chcą pokazać sprzeciw władzy, która lekceważy ich podstawowe prawa. Szukają sprawiedliwości już nie tylko na demonstracjach ulicznych, lecz także na sali sądowej. 46
  • W Taizé coś we mnie pękło 8 gru 2019, 20:02 Podczas tych spotkań różnorodność jest wartością – mówi przed Europejskim Spotkaniem Młodych we Wrocławiu abp Wojciech Polak, prymas Polski. 49
  • Castorama, czyli dobry sąsiad 8 gru 2019, 20:02 Castorama to nie tylko sklep, lecz także dobry sąsiad. Uczestniczymy w życiu lokalnych społeczności i je wspieramy – mówi Paweł Świętochowski, prezes Fundacji Castorama GoodHome. 52
  • Krem de la crème 8 gru 2019, 20:02 Lewandowska, Chodakowska, Janda, Rusin, Majdan. Polskie gwi azdy oszalały na punkcie produkcji własnych kosmetyków. Nic dziwnego, skoro 22-letnia Kylie Jenner, czyli najmłodsza miliarderka na świecie, sprzedała właśnie połowę udziałów w swojej firmie kosmetycznej za 600 mln... 55
  • Hossa Bessa 8 gru 2019, 20:02 Google bez gogli Pora umierać. Larry Page i Siergiej Brin, legendarni założyciele i długoletni prezesi Google'a, rezygnują ze swoich stanowisk w koncernie Alphabet, czyli spółce matce Google’a. Nowym szefem firmy ma zostać Sundar Pichai,... 58
  • Cenne nagrody i bezcenne informacje 8 gru 2019, 20:02 Wręczeniu nagród laureatom Złotej Setki Polskiego Rolnictwa towarzyszyły dyskusje o wyzwaniach stojących przed branżą rolno-spożywczą. Miały zaskakujący przebieg. 60
  • Przypadek z ASF? Nie sądzę 8 gru 2019, 20:02 Do Czech ASF przyjechał w resztkach jedzenia z Ukrainy, gdzie tego wirusa nikt nie zwalcza. Dlatego Ukraińcy mają u nas zakaz przywożenia swojego mięsa, ale i tak starają się je przewieźć – mówi Jan Krzysztof Ardanowski, minister rolnictwa i rozwoju wsi. 62
  • Rewolucja w ochronie roślin 8 gru 2019, 20:02 Zmieniamy się z producenta środków ochrony roślin w dostawcę kompleksowych rozwiązań dla rolnictwa – mówi Cezary Urban, dyrektor rozwiązań dla rolnictwa w BASF Polska. 64
  • Dobre partnerstwo 8 gru 2019, 20:02 Polskie firmy z powodzeniem współpracują z największymi globalnymi markami. Jedną z nich jest McDonald’s. 65
  • Orlen Paliwa – gwarancja jakości 8 gru 2019, 20:02 ORLEN Paliwa jest spółką o szerokim zakresie działalności. W jej ofercie znajdują się wszystkie produkty paliwowe Grupy Kapitałowej ORLEN. 66
  • Łowicz mlekiem płynący 8 gru 2019, 20:02 1906 r. – właśnie wtedy powstała Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska Łowicz. Od tego czasu dostarcza na nasze stoły tradycyjne produkty mleczne. Idzie też z duchem czasu i ma w portfolio produkty dla wegan. 68
  • Wzór na konkurencję 8 gru 2019, 20:02 Trzy miliony złotych może otrzymać przedsiębiorca, który postawi na wzornictwo w firmie. Do końca lipca 2020 r. trwa nabór wniosków o dofinansowanie w ramach Etapu II Wzoru na konkurencję Programu Operacyjnego Polska Wschodnia. 70
  • PGNiG z ofertą fotowoltaiczną dla firm 8 gru 2019, 20:02 PGNiG Obrót Detaliczny uruchomiło ofertę „Fotowoltaika dla firm”. Przedsiębiorcy chcący korzystać z energii słonecznej mogą liczyć na kompleksową realizację inwestycji, atrakcyjną cenę i wsparcie doradcy. 71
  • Kult ekologicznej bogini 8 gru 2019, 20:02 Wiara w supermoce Grety Thunberg zaczyna przybierać rozmiary religijnego niemal uwielbienia, przed którym młodej szwedzkiej aktywistce trudno się bronić. 72
  • Odetchnij! 8 gru 2019, 20:02 Ta rada wcale nie jest taka prosta do zastosowania. Rośnie liczba osób, które cierpią na choroby dróg oddechowych. Wszystkiemu winne są zanieczyszczenie powietrza, wszechobecny dym tytoniowy i niezdrowa dieta. 76
  • Lek na wagę życia 8 gru 2019, 20:02 Nie wszyscy chorzy z agresywną postacią przewlekłej białaczki limfocytowej mają dostęp do kompleksowego leczenia 78
  • Księżniczka i hiacynt 8 gru 2019, 20:02 W polskiej rzeczywistości, także artystycznej, geje przez dekady pozostawali niemal niewidoczni. Dopiero Karol Radziszewski, którego retrospektywę można oglądać w warszawskim CSW Zamek Ujazdowski, podłożył ogień pod heteronormatywny charakter naszej sztuki. 80
  • Śląski pomidor 8 gru 2019, 20:02 Autobiograficzna opowieść Kazimierza Kutza ukazuje się pod tytułem „Będzie skandal”. Skan dalu nie będzie, bo jej autor był ironistą, a nie skandalistą. I wybitną, złożoną postacią, o której trzeba pamiętać. 84
  • Korzenie fundamentalizmu 8 gru 2019, 20:02 Dlaczego młodzi ludzie wychowani w demokratycznym świecie chcą poświęcić życie w imię skrajnych ideologii? – pytają bracia Dardenne, reżyserzy wchodzącego do kin „Młodego Ahmeda”. 88
  • Czas Fortynbrasa 8 gru 2019, 20:02 Hamlet” jest zawsze wyzwaniem. Dla Bartosza Szydłowskiego sztuka jest zadaniem artystycznym, misją społeczną. W „Hamlecie” wystawionym w Teatrze im. Juliusza Słowackiego ów uniwersalno-doraźny potencjał został jeszcze wzmocniony.... 90
  • Film 8 gru 2019, 20:02 Horror egzystencji „LIGHTHOUSE”, reż. Robert Eggers, UIP TO POPIS AKTORSKI WILLEMA DAFOE I ROBERTA PATTINSONA, operatorski Jarina Blaschke i reżyserski, ale też perfekcyjna robota scenografów, montażysty, kompozytora. Bo surowe,... 91
  • Muzyka 8 gru 2019, 20:02 Kraina łagodności Riverside, jeden z najbardziej znanych za granicą polskich zespołów, ma dość etykietki „rock progresywny”. Wcześniej chętnie eksperymentował z elektroniką, a teraz pokazuje akustyczne oblicze. Dla słuchaczy to... 92
  • Książka 8 gru 2019, 20:02 O literaturze Amos Oz, wybitny pisarz izraelski, zmarł w ubiegłym roku. W Polsce, jak w wielu innych krajach, miał oddanych wielbicieli, więc ta książka jest dla nich lekturą konieczną. To zapis rozmów, jakie prowadziła z nim redaktorka... 93
  • Powrót do Edenu 8 gru 2019, 20:02 Ponieważ wszystkie wspomnienia mojego pokolenia zaczynają się około początku lat 80. XX w., tak samo jest z prezentami. Był to okres, że tak powiem, sprzyjający autentycznej i nieudawanej radości z podarunków. Podarunki były w cenie,... 114
  • Nie wszystkie marzenia muszą się spełnić 8 gru 2019, 20:02 Miałam cudownych rodziców, do tej pory są dla mnie niedoścignionymi wzorami. Oczywiście wraz z upływem lat widzę błędy, jakie popełnili, ale mimo to nadal jestem wobec nich bezkrytyczna. 116
  • Jak pokonać nieśmiałość (trzy sprawdzone sposoby) 8 gru 2019, 20:02 Publiczne wystąpienia? W życiu! A może na przyjęciach stoisz wpatrzony w telefon – na wszelki wypadek, gdyby ktoś nieznajomy chciał do ciebie podejść? Na szczęście z nieśmiałością można sobie poradzić. Na początek proste... 118
  • Siuśpaj dla niewtajemniczonych 8 gru 2019, 20:02 Oryginalnym akcentem wigilijnej kuchni jest znane głównie w okolicach Tarnowa, w Woli Rzędzińskiej danie o nazwie siuśpaj, przyrządzane w starosłowiańskim duchu. 120
  • Monopolowa ze Lwowa 8 gru 2019, 20:02 Słynne lwowskie wódki wróciły do kraju po 72 latach emigracji. Ich powrót to okazja do przypomnienia niezwykłych losów rodziny Baczewskich. 121
  • Zrób sobie… Lewandowskiego 8 gru 2019, 20:02 Jak dobrze wypaść na Euro 2020? Wystarczy wyprodukować więcej Robertów Lewandowskich. Tylko prosimy nie tłumaczyć tej instrukcji na szwedzki! 122

ZKDP - Nakład kontrolowany