Polski Mediolan

Polski Mediolan

John Galliano, Stella McCartney czy Marc Jacobs zostali sławnymi kreatorami mody dzięki talentowi. Ale łączy ich też to, że ukończyli prestiżowe szkoły projektowania. W Polsce wciąż niewielu projektantów ma taki dyplom. Teraz mogą to nadrobić – właśnie trwa rekrutacja do Katedry Mody na warszawskiej ASP.
Jedyną dotychczas uczelnią w kraju, która prowadziła wydział mody, jest Akademia Sztuk Pięknych w Łodzi. Jej absolwentami są m.in. Marcin Paprocki i Mariusz Brzozowski. W branży zdania na temat poziomu nauczania w łódzkiej ASP są podzielone, przeważają jednak negatywne. –  To skostniała, stetryczała uczelnia – twierdzi Tomasz Jacyków, stylista. Podobnie uważa projektant Michał Starost, który ubiera m.in. Monikę Richardson. – Łódź ma odpowiednie zaplecze, ale nie wiedzieć czemu nie  potrafi go odpowiednio wykorzystać. Część kadry nadaje się do  natychmiastowego odmłodzenia – mówi. Obaj uważają, że najlepszym dowodem na niski poziom kształcenia jest to, iż niewielu absolwentom Wydziału Tkaniny i Ubioru udało się zaistnieć na rynku i odnieść komercyjny sukces. – Brak uczelni wyższych kształcących w kierunku mody wynika z  tego, że niegdyś wydziały wzornictwa na akademiach sztuk pięknych były związane z branżą przemysłu jaki dominował w danym regionie. Wrocław był zagłębiem ceramiki i szkła, więc uczelnia była nastawiona głównie na to. W Poznaniu powstało zagłębie meblowe, dlatego uczono projektowania mebli. W Łodzi zaś dominował przemysł włókienniczy, więc to tam ASP zajęła się kształceniem w kierunku projektowania mody – tłumaczy Jerzy Porębski, dziekan warszawskiego Wydziału Wzornictwa i pomysłodawca Katedry Mody. Czasy się zmieniły, ale zaszłości poprzedniej epoki pozostały. Choć uczelnie upodabniają się do siebie, żadna inna ASP (poza warszawską) nie zdecydowała się kształcić projektantów. Działają jedynie liczne szkoły zawodowe i policealne, jak krakowska Szkoła Artystycznego Projektowania Ubioru. Trudno jednak oczekiwać, że osoby z takim wykształceniem podbiją krajowy rynek, o światowym nie wspominając. Dlaczego? Wszystkie rodzime szkoły projektowania mody popełniają podstawowy błąd: kultywują zbyt teoretyczne podejście do mody. Efekt jest taki, że absolwenci snują wizje, zapominając, że ubranie to rzecz użytkowa. Szyją dla siebie, a nie dla klienta. – Edukacja mody w Polsce przypomina liceum plastyczne. Nasze szkoły uczą rysowania mody, a to za  mało. Zamiast zajęć z maszynami do szycia są zajęcia z kartkami, a  kartka przyjmie wszystko. Pracuje się pra- wie wyłącznie na manekinach, za mało jest zajęć z prawdziwymi modelkami. Przez to młodzi projektanci zapominają, że kobieta ma dwie nogi, dwie ręce, sterczący biust i że wpływa na nią grawitacja – uważa Michał Starost. Naszym szkołom zarzuca się też, że nie uczą twórczego myślenia. – Profesorowie, zamiast rozwijać indywidualne talenty uczniów, wtłaczają ich w ramy własnej estetyki, osobistej interpretacji tego, co piękne lub  szpetne. W Polsce widząc rzecz projektanta, przeważnie bez problemu można powiedzieć, jaką szkołę kończył. Jak ci młodzi ludzie mają się wybić, jeśli wszyscy są tacy sami? To szkoły klonów – dodaje Starost. Wciąż mamy wielu projektantów, ale brakuje pedagogów. Bo talent do  projektowania nie zawsze łączy się z umiejętnością nauczania. Dlatego warszawska ASP na początku zatrudni wyłącznie zagranicznych wykładowców z dużym doświadczeniem. W programie znalazły się nie tylko zajęcia kierunkowe. – Są to studia akademickie, więc kształcenie nie może się ograniczać tylko do kursu zawodowego. Projektowanie ubioru to podstawa programu, ale silny nacisk kładziemy także przedmioty humanistyczno-artystyczne. Chcemy, aby nasi absolwenci byli ludźmi wykształconymi, a nie tylko dobrymi krawcami – deklaruje Jerzy Porębski.

Jednak krawcami powinni być przede wszystkim, bo na nic talent, jeśli nie wiadomo, jak go wykorzystać. – Twierdzenie, że projektant nie jest krawcem, to bzdura – uważa Starost. Powinien znać ograniczenia tkanin, bo nawet jeśli nie realizuje projektów, ślęcząc przy maszynie, to musi pokierować krawcową. Musi też znać podstawy rysunku i rzeźby, aby  poprawnie stworzyć wzór. Dlatego na Zachodzie każdy, kto ma ambicje podbicia wybiegów, decyduje się na studia. Dwa największe edukacyjne ośrodki modowe to Londyn i Nowy Jork. W tym pierwszym działa prestiżowa Saint Martins, którą kończyli m.in. John Galliano, Stella McCartney, Christopher Kane projektujący m.in. dla sieci Topshop, czy Zac Posen, którego fankami są Natalie Portman, Rihanna i Jennifer Lopez. Z kolei w  Nowym Jorku prym wiodą Parsons i Fashion Institute of Technology. Do  absolwentów istniejącego od 1944 roku FIT należą m.in. Calvin Klein i  Carolina Herrera. Parsons ukończyli Marc Jacobs, Tom Ford, Donna Karan i  Alexander Wang. Szkoły co roku organizują pokaz, na którym konkurują z  sobą studenci obu uczelni. Na imprezie stawiają się celebryci, piszą o  niej nie tylko kolorowe magazyny, ale donosi nawet CBS News. Zanim jednak te prestiżowe uczelnie zaczęły taśmowo wypuszczać odnoszących sukcesy absolwentów, przez lata układałyprogram i pozyskiwały kadrę. Trudno zatem liczyć na to, że Warszawa lub Łódź zaczną kształcić projektantów, którzy od razu odniosą światowy sukces.

Moda to jednak także biznes, a ubranie to produkt, który trzeba sprzedać. Niestety, większość szkół kształcących projektantów o tym zapomina. – Nie przygotowują absolwentów do poruszania się w świecie biznesu, a tu przecież w grę wchodzą wielkie pieniądze. Kształci się artystów, którzy nie zajmują się prozaicznymi aspektami rzeczywistości. A projektant musi zostać gdzieś zatrudniony lub stworzyć własną markę i  znaleźć kupca na swój produkt. Znajomość rynku jest koniecznością –  uważa projektantka Ewa Minge. Ten pogląd podziela Jerzy Porębski: –  Bardzo ważne jest dla nas, aby studenci potrafili się poruszać w  przemyśle modowym, umieli dostosowywać się do zmiennych warunków rynku pracy – zapewnia. Dlatego w programie studiów znalazły się zajęcia z  kreowania wizerunku w mediach, zakładania firmy, marketingu, PR-u czy  współpracy ze stylistami, z fotografami itp.

Na konkurencję zaczyna reagować Łódź. Do końca 2012 roku przy ASP ma powstać Centrum Promocji Mody. Mają się tam mieścić m.in. aula przeznaczona do profesjonalnych pokazów (do tej pory nie ma takiej w całym kraju) i showroomy. Całość ma  służyć wykreowaniu wizerunku Łodzi jako polskiego Mediolanu – zarówno uczelnia, jak i władze regionu dążą do tego, aby moda stała się wizytówką miasta. Metropolia ma silnie zakorzenione tradycje włókiennicze i z tym chce związać swoją przyszłość. To w Łodzi w 2009 roku odbył się pierwszy w Polsce Fashion Week. Planowane jest także wybudowanie Muzeum Mody oraz zorganizowanie branżowych targów. Ponadto w  mieście działa od niedawna fundacja Future in Fashion, która zrzesza młodych projektantów, w większości po łódzkiej ASP (założycielką jest pracująca tam jako adiunkt Sylwia Romecka), a która ma zamiar pomagać początkującym w zaistnieniu na rynku. Organizacja dostała już od miasta budynek przy ulicy Sienkiewicza, w którym do 2013 r. ma powstać Dom Mody. Mieściłyby się tam sklep, pracownie i park maszynowy, a do dyspozycji projektantów byliby: krawcowe, szewcy, modystki, gorseciarki czy jubiler. Plany są ambitne i choć na drugi Mediolan raczej nie ma co liczyć, to przynajmniej można mieć nadzieję, iż dzięki zdrowej rywalizacji z Warszawą Łodź zmodernizuje swoją uczelnię i zyskamy dwa ważne ośrodki mody. 

Okładka tygodnika WPROST: 19/2010
Więcej możesz przeczytać w 19/2010 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 4
  • [email protected] IP
    Przeraża mnie powoływanie się na takie \"autorytety\" jak niejaki Jacykow. Nie lepiej panią Krysię z warzywniaka przy Wiatracznej zapytać? Ona również jest stylistką. Przynajmniej tak o sobie mówi.
    • projektantka po łodzkiej ASP IP
      Jeśli łódzka ASP ma skostniały program nauczania, to będąc sprawiedliwym - warszawska ma ambicje być jej repliką.
      Skończyłam studia na łódzkiej ASP 9 lat temu i to, co jest rzekomą innowacją na warszawskiej ASP było wykładane kilkanaście lat temu w Łodzi, kiedy studiowałam. Mam na myśli: kształcenie ogólnoplastyczne, historię sztuki i mody, oczywiście zajęcia z projektowania, ale też technik prezentacji czy marketingu i oczywiście konstrukcja i warsztaty z \"żywymi\" maszynami do szycia.
      Nie oceniam talentu czy warsztau samouków, ale to jeszcze nie jest powód, aby górnolotnie krytykować profesjonalne akademickie nauczanie. Kompleksy..?
      Szkoda, że moja ulubiona gazeta pokazuje świat polskiej mody w tak krzywym zwierciadle. I zgadzam się z poprzedniczką co do oceny poziomu dziennikarstwa... Niestety.
      • Absolwent ASP Łodź IP
        Proszę dopisać w sprostowaniu, że to jest artykuł sponsorowany przez ASP Warszawa. Pani Dziennikarko, proszę zachować obiektywizm. Jak Pani uważa Jacykowa za autorytet mogący się wypowiadać o poziomie kształcenia w Łodzi, to gratuluje riserczu.
        A Michał Starost jakie ma zasługi pozwalające na do komentowanie poziomu polskiego szkolnictwa artystycznego.
        Szkoły modowe są jakie są, ale dziennikarskie chyba tez pozostawiają wiele do życzenia.
        • studentka ASP Łódź IP
          Niezły pijar ma Warszawskie ASP, robi wszystko by w złym świetle przedstawić Łódźką ASP, która jest przecież jedyną, ogromną szkołą z doświadczeniem dla projektantów. A pytanie do autora tekstu mam tylko jedno- czy osoby, które tak źle się wypowiadały o ASP Łódź mają pojęcie o czym mówią? Czy studiowali tam? A może widzieli np Gale dyplomową? Ok to trzy pytania...

          Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2010 (1422)

          • Poczta 3 maj 2010, 12:00 Klimat się ociepla, głupcze Artykuł „Klimat się ociepla, głupcze" (nr 14) uważam za jednostronny. Autor nie odnosi się do argumentów przeciwników tezy o globalnym ociepleniu. Coraz powszechniej przebijają się do opinii... 4
          • Na stronie - Dobra strawa to podstawa 3 maj 2010, 12:00 Jeśli prawdą jest to, co wynika z analiz Inspekcji Handlowej oraz Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, to możemy czuć się usprawiedliwieni. Mieliśmy prawo ulec zbiorowej halucynacji. 5
          • Z życia koalicji, z życia opozycji 3 maj 2010, 12:00 Pracownicy Kancelarii Sejmu od niedawna nazywają swego marszałka Sołtys. Prawdopodobnie ma to coś wspólnego z zachowaniem Bronka Komorowskiego podczas żałoby narodowej. Całkiem było rumiane. Pracownikom Kancelarii Sejmu gratulujemy... 6
          • Walka z mitem 3 maj 2010, 12:00 „Lecha Kaczyńskiego bym pokonał. Dziś sytuacja jest jednak trudniejsza, bo moim przeciwnikiem nie jest Jarosław Kaczyński. Ja mierzę się z mitem Lecha” – zwierzył się ostatnio jednemu z polityków Platformy Bronisław Komorowski. Co więcej, mierzenie się z tą... 8
          • Skaner 3 maj 2010, 12:00 14
          • Pozorna ekstradycja Lazarowicza 3 maj 2010, 12:00 - Chwilami myślę, że komuś zależy na tym, abym trwał w niebycie, jakby moja wiedza o Narodowych Funduszach Inwestycyjnych stanowiła dla kogoś zagrożenie. 15
          • Domek z kart 3 maj 2010, 12:00 Prezydent Sopotu twierdzi, że nigdy nie myślał teorią spisku, ale od 2 lat czuje się tak, jakby żył w matriksie. Jedno z największych śledztw w Polsce rozsypuje się tymczasem jak domek z kart. A on złożył skargę na polskich śledczych w Strasburgu. 18
          • Nasz mord założycielski 3 maj 2010, 12:00 Przed Pałacem Prezydenckim nieprzebrany tłum. Ojciec bierze kilkuletniego syna na ramiona. – Co widzisz? – Ludzi. – A dalej? – Znicze, kwiaty. – Coś jeszcze? – O, Kaczogród! – Cicho! – syknął ojciec i jednym energicznym ruchem... 22
          • Kozioł... ofensywny 3 maj 2010, 12:00 Tekst Michała Łuczewskiego, mimo całego sztafażu moralizatorskiego, a nawet naukowego, mimo przywołania koncepcji kozła ofiarnego stworzonej przez jednego z najwybitniejszych współczesnych antropologów René Girarda, jest tekstem politycznym. Problem polega na tym, że jest to... 24
          • Znikające teczki 3 maj 2010, 12:00 Z archiwum UOP funkcjonariusze wynosili teczki agentów SB. „Wprost” dotarł do oficera, który opowiedział nam o tym procederze. Prokuratorzy z Instytutu Pamięci Narodowej prowadzą w tej sprawie intensywne śledztwo. 26
          • Zapytaj wprost - Ja patrzę w przyszłość 3 maj 2010, 12:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost”odpowiada Grzegorz Napieralski, kandydat lewicy w wyborach prezydenckich i przewodniczący Sojuszu Lewicy Demokratycznej 28
          • Bronisław, nie Bronek 3 maj 2010, 12:00 Nie fajny tata, ale surowy ojciec z pasem w ręku. Taki, co to nie pomoże w odrabianiu lekcji, ale za to chętnie rozliczy z każdej dwói. Tak wyobrażam sobie prezydenta Polski, jeśli wybory wygra kandydat Platformy Obywatelskiej. Wiem, wiem. Takich ojców bardziej się szanuje,... 29
          • Ile można pisać o szminkach?! 3 maj 2010, 12:00 Rozmowa z Joanną Kluzik-Rostkowską, posłanką PiS, szefową sztabu wyborczego Jarosława Kaczyńskiego 30
          • Wolność czyni cuda 3 maj 2010, 12:00 Wolność to najwspanialsza rzecz i zarazem najtrudniejsza do dobrego wykorzystania. Nie ma ani jednej definicji wolności, ani najlepszej interpretacji tego pojęcia. Alexis de Tocqueville – zdając sobie z tego sprawę – powiedział najkrócej: tylko niewolnik nie czuje,... 33
          • Produkty jedzeniopodobne 3 maj 2010, 12:00 Schab może być spreparowany z drobiu, parówki cielęce – zawierać tylko wieprzowinę, a truskawki w „truskawkowym” nadzieniu czekolady często udaje buraczany przecier. Dziwolągów wykrytych w 2009 r. przez Państwową Inspekcję Handlową jest znacznie więcej. 35
          • Tusk wraca do gry 3 maj 2010, 12:00 Do 10 kwietnia 2010 roku sytuacja była prosta. Donald Tusk mógł zupełnie bezpiecznie zrezygnować z prezydenckiego wyścigu. Wiedział, że każdy w miarę sensowny kandydat Platformy Obywatelskiej wygra z Lechem Kaczyńskim. Tragedia w Smoleńsku zmieniła wszystko. Tusk nie może... 40
          • Gospodarka państw Europy Środkowej: po kryzysie greckim dalej do euro 3 maj 2010, 12:00 (Analiza przygotowana przez EIU) Nowe państwa członkowskie Unii Europejskiej z Europy Środkowej i Wschodniej, a także państwa tego regionu starające się o przyjęcie do wspólnoty nie odczuły poważniejszych konsekwencji greckiego kryzysu. Inwestycje w państwach Europy Środkowej... 44
          • Strefa euro drży w posadach 3 maj 2010, 12:00 W 2011 roku strefa euro poszerzy się o Estonię i na tym koniec rozszerzania eurolandu na najbliższe lata. Kandydaci, widząc, jak kryzys pustoszył europejskie gospodarki, stracili motywację. 48
          • Zapytamy przedsiębiorców o zdanie w sprawie euro 3 maj 2010, 12:00 Ludwik Kotecki, wiceminister finansów i pełnomocnik rządu ds. wprowadzenia euro 50
          • Czechy: gospodarka jest ważniejsza niż euro 3 maj 2010, 12:00 Mojmír Hampl, wiceprezes Narodowego Banku Czech – rozmowa „Wprost” 54
          • Rosnące notowania walut 3 maj 2010, 12:00 (Analiza przygotowana przez The Economist Intelligence Unit) W pierwszym kwartale 2010 r. notowania polskiego złotego, rumuńskiego leja, węgierskiego forinta i czeskiej korony wzrosły w stosunku do euro. Stało się tak po gwałtownym spadku wartości tych walut w 2009 r. Jednak... 56
          • Nie takie euro drogie 3 maj 2010, 12:00 Zamiana złotego na euro będzie mieć znaczenie także dla naszych portfeli. Nie będzie to jednak tak drastyczna zmiana, jak straszą eurosceptycy. 58
          • Polskie euro 3 maj 2010, 12:00 Jeszcze kilka miesięcy temu nikt nie odważyłby się zadać pytania o przyszłość euro. Dziś ekonomiści nie tylko dostrzegają zagrożenia tego projektu, lecz także wieszczą jego rychły koniec. Co ciekawe, ci sami ekonomiści w ubiegłym roku w podobny sposób opisywali sytuację... 59
          • Stoi na stacji niemiecka lokomotywa… 3 maj 2010, 12:00 Gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta. Wkrótce o mądrości tego przysłowia mogą się boleśnie przekonać polskie firmy kolejowe wożące pasażerów. Korzystającym okażą się koleje niemieckie, które właśnie przejmują swoją pierwszą pasażerską spółkę w Polsce. Chociaż przychody... 60
          • Europa na gazie 3 maj 2010, 12:00 Europa na gazie Decyzje podejmowane teraz w Unii Europejskiej mają szansę wreszcie wzmocnić nasze bezpieczeństwo energetyczne. W Parlamencie Europejskim przygotowano właśnie rozporządzenie o bezpieczeństwie dostaw gazu, zaostrzające obowiązujące przepisy. W myśl nowych... 63
          • Kup sobie giełdę 3 maj 2010, 12:00 W ofercie publicznej PZU skarb państwa zastosował zupełnie inny model dopuszczenia do akcjonariatu inwestorów indywidualnych niż przy poprzednich prywatyzacjach. Model się sprawdził. Warto zastosować go przy następnych dużych prywatyzacjach, zwłaszcza przy prywatyzacji samej... 64
          • Cuda, które się zdarzyły 3 maj 2010, 12:00 Mój przyjaciel, szef oddziału neurochirurgii w jednej z berlińskich klinik, mawia, że w medycynie, jak w miłości, nie powinno się używać słów „zawsze” i „nigdy”. Bo zdarzają się takie sytuacje, gdy... No właśnie, co? Najbezpieczniej byłoby powiedzieć,... 66
          • Lowelas na ślubnym kobiercu 3 maj 2010, 12:00 Chwalący się setkami kochanek mężczyźni powinni być ostrożni. Większa liczba kochanek nie budzi zachwytu, raczej niepokoi ich partnerki. Panowie z licznymi podbojami na koncie częściej budzą niechęć, a nawet awersję niż podziw kobiet. 69
          • Nowe życie po czterdziestce 3 maj 2010, 12:00 Świat nie należy już do dwudziesto- i trzydziestolatków. Okazuje się, że najbardziej zadowoleni z życia są ludzie, którzy skończyli 40, a nawet 50 lat. – Dla wielu osób w tym wieku to najlepsze lata ich życia – twierdzi w prof. Ronald Kessler z Harvard Medical School. 70
          • Gdzie się kryje dusza 3 maj 2010, 12:00 Czy to, co odróżnia osobę żywą od zmarłej, jest jakimś niematerialnym bytem, będącym istotą naszej osobowości? Nawet nasi „nieludzcy” kuzyni neandertalczycy chyba wierzyli, że nie wszystko umiera wraz z ciałem, skoro urządzali pochówki swoim zmarłym. 71
          • Orgazm – enter 3 maj 2010, 12:00 Farrah jest raczej oziębła. Wendy – wyuzdana. Jest jeszcze Susan gustująca w seksie sadomaso, młoda i nieśmiała Yoko oraz Martha – ta dojrzała. Za niecałe 7 tys. dolarów możesz mieć je wszystkie. Kiedy tylko zechcesz. Ale to nie pięć różnych kobiet. To jeden... 72
          • Londyński trójkąt 3 maj 2010, 12:00 Jeszcze kilka miesięcy temu polityka Wielkiej Brytanii oparta była na ustalonym od lat podziale sił: równowadze między torysami a laburzystami. Jeśli sprawdzą się sondaże i do parlamentu dostaną się także liberałowie pod wodzą Nicka Clegga, Wielką Brytanię czeka wielkie... 76
          • Goodbye Stalin 3 maj 2010, 12:00 Sukces prezydentury Władimira Putina polegał na tym, że dawał on obietnicę wskrzeszenia radzieckiego imperium. Teraz, jako premier, Putin zadecydował, że trzeba raz na zawsze skończyć ze stalinizmem. Ale czy oznacza to, że rosyjska elita nagle zrozumiała bezmiar zbrodni... 78
          • Listy z Rosji 3 maj 2010, 12:00 Po katastrofie prezydenckiego samolotu pod Smoleńskiem Rosjanie nie przestają przesyłać Polakom wyrazów współczucia. Na adres rządowej agencji rosyjskiej RIA NOVOSTI przyszło już kilkanaście tysięcy listów. Na specjalnie utworzonej dwujęzycznej witrynie... 80
          • Kwietniowa rewolucja 3 maj 2010, 12:00 Świat dowiedział się o nim w marcu 1989 roku. Na symbolicznym pogrzebie przywódcy węgierskiego października Imre Nagya student Viktor Orbán zażądał wycofania radzieckich wojsk z Węgier. Przywódcy opozycji byli zdumieni. Jeszcze bardziej by się zdziwili, gdyby wiedzieli, że ten... 82
          • Dallas/Smoleńsk 3 maj 2010, 12:00 Zamach na prezydenta Johna F. Kennedy’ego uważa się za punkt zwrotny w historii USA. Zabójstwo prezydenta zrewolucjonizowało nie tylko amerykańską politykę, ale też kulturę. Czy Smoleńsk stanie się polskim Dallas? 84
          • Pewność prowadzi do konfliktów 3 maj 2010, 12:00 Rozmowa z Érikiem Emmanuelem Schmittem, doktorem filozofii, autorem m.in. bestsellerowego opowiadania „Oskar i pani Róża” 87
          • Polski Mediolan 3 maj 2010, 12:00 John Galliano, Stella McCartney czy Marc Jacobs zostali sławnymi kreatorami mody dzięki talentowi. Ale łączy ich też to, że ukończyli prestiżowe szkoły projektowania. W Polsce wciąż niewielu projektantów ma taki dyplom. Teraz mogą to nadrobić – właśnie trwa rekrutacja do... 88
          • Chętnie śpiewam w chórkach 3 maj 2010, 12:00 Pisanie tekstów nazywa księgowością. Piosenkę życia napisała, kosząc trawę. Urszula właśnie wydaje pierwszą od dziewięciu lat płytę. 90
          • Wenecja - pod stopami morze 3 maj 2010, 12:00 Można wprawdzie suchą stopą przejść niemal całą Wenecję, ale po co? By poczuć, czym naprawdę jest miasto zbudowane na lagunie, trzeba na nie spojrzeć z wody. 94
          • Załóż gumę… 3 maj 2010, 12:00 …na instrument – śpiewał nasz felietonista Krzysztof Skiba. Oprócz rockowych erotomanów te słowa lubią nucić także miłośnicy driftingu. Oni dla dobrej opony (czyli gumy) w swoim wozie (czyli instrumencie) gotowi są zastawić dom, sprzedać rodzinę i oba płuca. 96
          • Poszukiwacze zaginionej prawdy 3 maj 2010, 12:00 Uczono nas, że najciekawsza jest prawda. Być może dlatego cała masa ludzi zajmuje się zawodowo szukaniem prawdy, co może być tak męczące i beznadziejne jak poszukiwanie złota. Świat roi się od poszukiwaczy prawdy, którzy latami jej szukając, znaleźli tylko guza. 97

          ZKDP - Nakład kontrolowany