Pod specjalnym nadzorem

Pod specjalnym nadzorem

NBP i KNF dbają o stabilność polskiego systemu finansowego. Jeśli kiedyś wejdziemy do strefy euro, będzie to robił EBC.
W grudniu „zawiadowcy” strefy euro powinni skończyć rozkład jazdy dla pociągu, którym sześć tysięcy działających w eurolandzie banków ruszy ku stacji „unia bankowa”. Według planów europejskich polityków jej ramy legislacyjne miałyby być gotowe na Nowy Rok. Jednak 4 grudnia ministrowie finansów eurogrupy nie zdołali ustalić zasad nowego wspólnego nadzoru bankowego, który ma być kamieniem węgielnym unii bankowej. Na 13–14 grudnia zaplanowano szczyt UE. Negocjacje trwają.

Europejski nadzór, zwany jednolitym mechanizmem nadzorczym (ang. SSM – Single Supervisory Mechanism), miałby trafić pod skrzydła Europejskiego Banku Centralnego (EBC). W końcu to on pozostaje kredytodawcą ostatniej instancji dla banków strefy wspólnej waluty. Z doniesień zachodniej prasy, np. dziennika „Financial Times”, wynika, że kraje spierają się o zakres działania nadzoru. Niemiecki minister finansów Wolfgang Schäuble wolałby, by nie obejmował on wszystkich banków strefy euro, w tym np. mniejszych oszczędnościowych z Niemiec. Wątpliwości dotyczą tego, czy nowa instytucja będzie w stanie szybko objąć swoją opieką aż 6 tys. instytucji na całym kontynencie.

Od tego, jak będzie wyglądał SSM, zależy, czy np. władze Polski i innych państw spoza strefy euro zdecydują się do niego przystąpić. Bo kompetencje i organizacja nadzoru to sprawa kluczowa dla bezpieczeństwa systemu finansowego każdego kraju europejskiego.
W Polsce o bezpieczeństwo banków dba Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Jest czujnym nadzorcą dla 46 krajowych banków komercyjnych, aż 573 spółdzielczych i 16 oddziałów banków zagranicznych działających u nas na podstawie licencji bankowych wydanych w innych krajach Unii (do przejęcia przez Raiffeisen Bank działał tak np. Polbank, który był oddziałem greckiego EFG).

KNF pilnuje bezpiecznych zasad prowadzenia biznesu przez banki, wydaje im tzw. rekomendacje. Oznaczane kolejnymi literami od A do T dotyczą np. ograniczenia ryzyka przy inwestycjach finansowych, transakcji instrumentami pochodnymi, zarządzania ryzykiem stopy procentowej, systemów informatycznych banków, organizacji kontroli wewnętrznej, monitorowania płynności finansowej.

KNF swoimi rekomendacjami wpływa nie tylko na stabilność systemu finansowego, ale także na dostępność kredytów. Właśnie przygotowała nową rekomendację T, regulującą dostęp do kredytów konsumenckich. Poprzednia – z 2010 r. – była przez banki krytykowana. Komisja próbowała wtedy opanować boom kredytowy. Jej zdaniem banki przyznawały pieniądze zbyt lekką ręką, co stałoby się dla nich niebezpieczne, gdyby kredytobiorcy masowo przestali spłacać długi. Rekomendacja okazała się jednak zbyt restrykcyjna – kredyt konsumencki ostro przyhamował – stąd konieczność jej zmiany. Następna do zmiany jest rekomendacja S, regulująca dostęp do kredytów hipotecznych. Zablokowała ona dostęp do kredytów walutowych. KNF bała się, że wywrócą one banki, gdyby doszło do gwałtownego osłabienia złotego. Sprzedaż hipotek – także w złotych – siadła. Czy nowa rekomendacja ją ożywi, nie wiadomo. KNF niebawem przedstawi jej projekt bankom.

Gdy w Europie wybuchł kryzys dłużny, pojawiły się obawy, że zachodnie grupy bankowe zaczną ograniczać akcję kredytową także w Polsce. Na razie się nie sprawdziły. Ale KNF dmucha na zimne. W ostrej fazie kryzysu przyglądała się transgranicznym przepływom finansowym – czy zachodnie spółki matki polskich banków nie ratowały swojej płynności pieniędzmi pozyskanymi z depozytów z Polski. Nadzór od dawna bardzo zabiega o wzmocnienie bazy kapitałowej banków. Obecnie zaleca wypłatę w postaci dywidendy maksimum 75 proc. zysków. Skutki tych kilkuletnich starań już widać – średni wskaźnik wypłacalności (stosunek kapitałów własnych do aktywów ważonych ryzykiem) sięga już 14,04 proc. wobec wymaganych przez prawo 8 proc.

Od 27 października 2012 r. Komisja objęła nadzorem kolejną grupę instytucji – 56 Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych. W SKOK-ach trwają audyty, których wyniki mają zostać ujawnione do 27 stycznia 2013 r. Będzie to bilans otwarcia kas, które de facto pełnią funkcję zbliżoną do banków. Stąd idea objęcia ich nadzorem KNF.

Dopełni to trwającej od 2006 r. centralizacji nadzoru nad instytucjami finansowymi pod skrzydłami Komisji. Do 2008 r. Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego, kierowany zresztą przez obecnego wiceszefa KNF Wojciecha Kwaśniaka, znajdował się w Narodowym Banku Polskim. KNF zastąpiła także nadzorującą rynek kapitałowy Komisję Papierów Wartościowych i Giełd oraz nadzór ubezpieczeniowy i funduszy ubezpieczeniowych. Argumentem za taką konsolidacją była konieczność kompleksowej opieki nad konglomeratami finansowymi zajmującymi się niemal wszystkim – od bankowości, poprzez ubezpieczenia, na funduszach emerytalnych i inwestycyjnych kończąc.

Dlatego urzędnicy KNF oprócz banków mają dziś pod opieką: dwie giełdy (akcji i towarową), aż 436 spółek giełdowych, 15 bankowych biur maklerskich, 54 domy maklerskie, 53 towarzystwa funduszy inwestycyjnych, 15 banków powierniczych, 27 towarzystw ubezpieczeń na życie, 31 towarzystw ubezpieczeń majątkowych, 14 otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych. A także 1163 biura usług płatniczych.

Narodowy Bank Polski nie ma obecnie ambicji przejęcia z powrotem nadzoru bankowego – wzorem EBC. Nie znaczy to jednak, że nie działa na rzecz stabilności banków. W kryzysowym 2008 r., gdy po upadku Lehman Brothers przestały sobie pożyczać gotówkę, zasilił je w pieniądz. Zawierając umowę ze Szwajcarskim Bankiem Narodowym, NBP zadbał też o zasilanie ich we franki, w których wcześniej tak hojnie udzielały kredytów, a których źródło wyschło.

Podstawowym zadaniem NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen. Bank centralny prowadzi politykę bezpośredniego celu inflacyjnego – to swego rodzaju obietnica utrzymania inflacji na rozsądnym poziomie. Od 2004 r. cel NBP wynosi 2,5 proc. +-1 pkt proc. Jednak od grudnia 2010 r. inflacja go przekraczała. W październiku 2012 r. obniżyła się do 3,4 proc.

Prowadzeniem polityki monetarnej w Polsce zajmuje się Rada Polityki Pieniężnej. To grupa dziesięciu ekspertów: po trzech wybieranych przez Sejm, Senat i prezydenta. Plus prezes NBP jako przewodniczący. Na początku grudnia RPP zdecydowała się obniżyć stopy NBP o 0,25 pkt proc. Obecnie stopa referencyjna wynosi 4,25 proc. To „drogowskaz” dla banków komercyjnych, na jakim poziomie polskie władze monetarne widziałby rynkowe stopy procentowe. Nic dziwnego, że nazajutrz po decyzji RPP banki zaczęły zmieniać ceny depozytów i kredytów.

NBP ma wiele instrumentów pozwalających sprowadzić stopy rynkowe do pożądanego przez Radę poziomu. Przyjmuje od banków depozyty i udziela krótkoterminowych kredytów na określony procent (to tzw. operacje depozytowo-kredytowe). Skupuje od banków lub sprzedaje im papiery wartościowe, zwykle obligacje państwowe albo bony NBP (to tzw. operacje otwartego rynku).

Gdy Polska zdecyduje się kiedyś wejść do strefy euro, jak przewiduje traktat akcesyjny zatwierdzony w referendum w 2003 r., politykę pieniężną i emisję pieniądza przejmie Europejski Bank Centralny. Narodowy Bank Polski będzie pełnił wtedy funkcje pomocnicze – podobnie jak dziś banki centralne 17 państw eurolandu. Będzie np. emitował monety euro i eurocenty z polskim rewersem – w ramach limitu ustalonego przez EBC. Będzie też prowadził na zlecenie operacje otwartego rynku i kredytowo-depozytowe. Oraz statystykę finansową.

Na razie jednak nasz droga do euro daleka. Nie spełniamy kryteriów z Maastricht, a polscy politycy nie kwapią się wyznaczać daty zamiany złotego na wspólną walutę. Wygląda na to, że i NBP, i KNF długo jeszcze będą odpowiadały za stabilność systemu finansowego w naszym kraju.

Adam Wiśniewski
Okładka tygodnika WPROST: 50/2012
Więcej możesz przeczytać w 50/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2012 (1556)

  • Świat bez końca 9 gru 2012, 20:00 Mówiąc wprost, końca świata (na razie) nie będzie. Wiem to prawie na 100 proc., z dobrze poinformowanych źródeł. Wiem i przekazuję, za darmo. 21 grudnia 2012 r. przyjdzie i przejdzie spokojnie. Na przekór tym, którzy chcą nas... 4
  • Do końca wierzył w komunizm 9 gru 2012, 20:00 Odszedł Oscar Niemeyer. Jeden z najbardziej znanych architektów na świecie, twórca brazylijskiego modernizmu i przez całe życie zagorzały komunista. Pracował do końca, choć 15 grudnia skończyłby 105 lat. Uznawany był za jednego z... 6
  • Kwaśniewski zabiera ludzi Millerowi 9 gru 2012, 20:00 Najbardziej zaufany człowiek Aleksandra Kwaśniewskiego opuszcza SLD. Czy Marek Siwiec będzie budował partię byłego prezydenta? To informacja sensacyjna. Choć między Siwcem a szefem SLD Leszkiem Millerem nigdy nie było chemii, to rozstanie... 6
  • Dziennikarz nie kokos 9 gru 2012, 20:00 Pan Grzegorz Hajdarowicz chwalił się kiedyś, że ma 50 tys. palm. A jedna palma to 30 kokosów rocznie. „To znaczy – wyliczył – w roku mam półtora miliona kokosów”. Jak sobie kupił „Uważam Rze”,... 8
  • Rewolucyjna decyzja UEFA 9 gru 2012, 20:00 W 2020 r. piłkarskie mistrzostwa Europy będą rozgrywane na terenie całego kontynentu, w największych miastach. Decyzję UEFA ogłosił w czwartek sekretarz generalny tej organizacji Gianni Infantino. – To będzie Euro dla Europy –... 8
  • Grunt to rodzinka 9 gru 2012, 20:00 Za tydzień „Wprost” z filmem „Grunt to rodzinka”. W zrealizowanej na podstawie komiksu René Pétillona komedii omyłek Alaina Berbériana paryski detektyw musi odnaleźć na Korsyce mężczyznę, któremu należy się... 8
  • Cytat tygodnia 9 gru 2012, 20:00 „Chcieliśmy udowodnić, jak media łatwo w dzisiejszych czasach puszczają niesprawdzone i nie do końca prawdziwe informacje. To miał być tylko żart” – mówią studenci z Warszawy, którzy nabrali TVN 24 podczas nocy... 8
  • Anna Aplebaum - żelazna dama 9 gru 2012, 20:00 Amerykanka, Brytyjka, teraz Polka. Pomiędzy nią a mężem trwa cichy wyścig. Nawet wtedy, kiedy spędzają wolny czas. 12
  • Po lepszej stronie polskości 9 gru 2012, 20:00 Rozmowa z Władysławem Bartoszewskim 18
  • Mafii nie ma 9 gru 2012, 20:00 Dziś przestępczość bardziej się wiąże z gospodarką. Przestępcy doszli do przekonania, że rozgłos nie pozwala im dobrze działać – mówi komendant główny policji nadinsp. Marek Działoszyński. 20
  • Smoleńsk za wdowi grosz 9 gru 2012, 20:00 Superprodukcja „Smoleńsk” może być filmowym rekordem wolnej Polski, przebić „Ogniem i mieczem”, „Popiełuszkę”, „Katyń”, a nawet planowanego na przyszły rok „Wałęsę”. 26
  • Trotyl na wraku prokuratury 9 gru 2012, 20:00 Gdyby śledczy zachowali się uczciwie, a przynajmniej mądrze, nie byłoby wojny wokół trotylu. Zamiast mówić, jak jest, kręcili. 32
  • Chora wojna o zdrowie 9 gru 2012, 20:00 Służbę zdrowia pogrąża nie tylko brak pieniędzy, lecz także ostry konflikt między obecnym ministrem Bartoszem Arłukowiczem, a jego poprzedniczką Ewą Kopacz. 36
  • Agent bez przykrycia 9 gru 2012, 20:00 I co mam teraz zrobić? Iść do prokuratora? Najchętniej sprałbym go po pysku, bo na to zasługuje – rzucił współpracownikom Paweł Wojtunik stojący na czele CBA . To była reakcja na słowa agenta Tomka o tym, że posiada zdjęcia, które nie przynoszą chwały szefowi Centralnego... 40
  • 20. Nagroda Kisiela 9 gru 2012, 20:00 Tadeusz Mazowiecki, Joanna Solska i Tomasz Zaboklicki – oto laureaci przyznanej w tym roku po raz 20. nagrody Kisiela. Za co ich nagrodzono? 44
  • Jak mądrze wymiotować 9 gru 2012, 20:00 Imperium uratowane. Księżna Cambridge, która spędziła trzy noce w szpitalu z powodu wymiotów, w asyście męża i fotoreporterów wróciła do domu. Brytyjskie media dały w tych dniach popis „dziennikarstwa kryzysowego”,... 46
  • Zakon i sidła cenzury 9 gru 2012, 20:00 Reportaż z nagraniem obscenicznych i skandalicznych żartów księży zakonników z elitarnej szkoły katolickiej został zaaresztowany przez sąd. Czy to już cenzura prewencyjna? 48
  • Aktorzy na front! 9 gru 2012, 20:00 Na wojnie polsko-polskiej rozległy się pierwsze strzały w kinie. Andrzej Grabowski broni Mariana Opani i Donalda Tuska. 54
  • Seks jako przedmiot wiedzy 9 gru 2012, 20:00 Kiedy trafi nam się dość mądra władza, by zrozumieć, że znaczącą część naszych problemów można rozwiązać przez dobrą edukację?! Dzięki niej można skutecznie budować kapitał społeczny (uczniowie powinni od najmłodszych lat... 60
  • Jerzy Turowicz jako redaktor 9 gru 2012, 20:00 10 grudnia obchodzimy stulecie urodzin Jerzego Turowicza. O tym wielkim, ale skromnym i małomównym człowieku wiele napisano i powiedziano. A ponieważ miałem szczęście znać go przez 30 lat i przez tyleż z nim współpracować, wspomnę... 62
  • Ciąża w czasach popkultury 9 gru 2012, 20:00 W tym roku zamiast Bożego Narodzenia Brytyjczycy świętują królewskie poczęcie. Od tego pierwszego to drugie jest bardziej na czasie, bardziej brytyjskie i przede wszystkim bardziej dochodowe. 64
  • Amerykański ojciec Rydzyk 9 gru 2012, 20:00 Nazywa się Grover Norquist, a jego religią są podatki. Konkretnie – ich likwidacja. 68
  • Czytski putinowskie 9 gru 2012, 20:00 Starzejący się i podupadający na zdrowiu Władimir Putin, aby ratować swój wizerunek, puszcza urzędników w skarpetkach. Wśród ofiar jatki może się znaleźć nawet Dmitrij Miedwiediew. 72
  • Kaskader biznesu 9 gru 2012, 20:00 Lanser w ferrari czy geniusz marketingu? Tym razem Rafał Bauer na warsztat bierze Próchnika, chcąc z niego stworzyć wielką grupę odzieżową. Uda się? 76
  • Energetyczny Bałtyk 9 gru 2012, 20:00 Rybacy przeliczają swoje zyski z Bałtyku na tony śledzi i dorszy, mieszkańcy Sopotu czy Jastarni na liczbę letników. energetycy zaś na megawaty. Morze staje się gigantyczną fabryką prądu. 80
  • Nieubankowieni – grupa warta uwagi 9 gru 2012, 20:00 Usługi bankowe w porównaniu z ubezpieczeniami są uważane za dostępne i nieskomplikowane, a sektor bankowy jest postrzegany jako sektor bezpieczny. Mimo to ponad 6 mln Polaków z nich nie korzysta. Dlaczego? Bankowość detaliczna jest wciąż w Polsce młoda, zwłaszcza w porównaniu... 82
  • Bój o notariat 9 gru 2012, 20:00 Rząd: obecne prawo zamyka młodym drogę do zawodu. Notariusze: po co deregulować zawód, który jest otwarty? 84
  • Pod specjalnym nadzorem 9 gru 2012, 20:00 NBP i KNF dbają o stabilność polskiego systemu finansowego. Jeśli kiedyś wejdziemy do strefy euro, będzie to robił EBC. 85
  • Egzotyczny kraj nad Wisłą 9 gru 2012, 20:00 Rozmowa z Rafałem Szmytke, prezesem Polskiej Organizacji Turystycznej. 88
  • Halo, tu moda 9 gru 2012, 20:00 Czołowi polscy projektanci mody: Gosia Baczyńska, duet Paprocki & Brzozowski oraz Maciej Zień, wspólnie realizują jedno z ważniejszych modowych przedsięwzięć nadchodzących miesięcy – T-Mobile Fashion. 90
  • Z nikim się nie ścigam 9 gru 2012, 20:00 Wielka aktorka, menedżer, gwiazda. Królowa niezależności. Krystyna Janda kończy 60 lat i Jest spokojniejsza niż kiedykolwiek wcześniej. 92
  • Zwycięstwo wyobraźni 9 gru 2012, 20:00 „Frankenweenie 3D” Tima Burtona to piękna i smutna historia o dorastaniu. Ale też o kinie, które wyrywa z szarości. 96
  • Jak ożywić obrazki 9 gru 2012, 20:00 Trudno o dwie dziedziny sztuki tak bliskie sobie jak komiks i film. Jak bardzo bliskie – udowadnia cykl „Kino mówi: Komiks” w telewizji Ale Kino+. 98
  • Dyskoteka w galerii 9 gru 2012, 20:00 Wystawa Piotra Uklańskiego w warszawskiej Zachęcie nosi tytuł „Czterdzieści i cztery”. Zapowiada urodziny artysty, który nie przestaje grać z publicznością. 100
  • Patrol filmowy Tomasza Raczka 9 gru 2012, 20:00 Morze Północne, Teksas Pim jest zamkniętym w sobie nastolatkiem. Mówią o nim marzyciel. Lubi stać w oknie, ale nie patrzy przez nie. Woli myśleć, że to scena, a on na niej występuje owinięty w kapę z łóżka, przepasany szarfą i... 101
  • Tydzień kultury polskiej Jakuba Żulczyka 9 gru 2012, 20:00 Do internetu trafiła pierwsza piosenka Myslovitz bez Artura Rojka. Na pytanie, jak brzmi Myslovitz bez Artura Rojka (cały zwrot powinien być chyba nową nazwą zespołu), odpowiedzieć jest trudno. Wydaje mi się, że chłopaki kombinują tak... 101
  • Piotr Kofta wie, co czytać 9 gru 2012, 20:00 Tove Jansson. Mama Muminków Boel Westin, przeł. Bogumiła Ratajczak Marginesy 2012 Z tej książki wyłania się portret artystki niemal renesansowej, perfekcjonistki i tytana pracy, a także osoby nieustannie poszukującej. Nie tylko środków... 102
  • Muzyczny ranking Piotra Metza 9 gru 2012, 20:00 Coma Don’t Set Your Dogs on Me Edel Druga anglojęzyczna pozycja w katalogu zespołu. W stosunku do „Excess” sprzed dwóch lat to zauważalny krok naprzód. Jednego grupie i jej liderowi odmówić nie można – kolejne... 102
  • Mikołajki 9 gru 2012, 20:00 Nie wiem, czy Święty Mikołaj podąża jeszcze za dziećmi i nowoczesnym ich myśleniem. Córeczka znajomej poprosiła kilka dni temu: – Mamo, sprawdź na internecie, czy Mikołaj istnieje naprawdę. Dla tej dziewczynki internet jest już... 104
  • Brak atmosfery 9 gru 2012, 20:00 Przepiękna plaża na tropikalnej wyspie. Na plaży łóżko z baldachimem w stylu Ludwika XIV. Jest uroczy zachód słońca. Na stoliku przy łóżku owoce i butelka wyśmienitego szampana. Kwartet smyczkowy gra melodie chwytające za serce. Na... 104
  • Czy utonie, co wisi? 9 gru 2012, 20:00 Prezes, który krzepko przespał noc z 12 na 13 grudnia, budzi się w roku 2012 i w słynną rocznicę organizuje marsz uliczny w ramach walki o wolność i niepodległość. Woła: wolność w Polsce jest zagrożona! Zgadzam się. On jej... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany