Dziadek likwidował warszawskie getto

Dziadek likwidował warszawskie getto

Byli dla niego jak karaluchy, jak robactwo. Zabijanie tego robactwa było dla niego kolejnym etapem kariery zawodowej, niczym specjalnym – mówi Uwe von Seltmann, dziennikarz i pisarz, wnuk esesmana, który likwidował warszawskie getto.

Ilu Żydów zabił pana dziadek w czasie powstania w getcie warszawskim?

Dowódca akcji likwidacji getta, gen. SS Jürgen Stroop, 16 maja 1943 r. zameldował: „Całkowita liczba złapanych i zabitych to 56 065”. Ilu z nich zamordował osobiście mój dziadek – tego nie wiem. Nie pozostawił żadnych notatek.

Zabijał, likwidował z przeświadczeniem, że to dobra idea? Pytam, bo chcę wiedzieć, czy udało ci się zrozumieć postępowanie dziadka.

W kwietniu i maju 1943 r. napisał wiele listów – w czasie powstania w getcie urodziło się przecież jego piąte dziecko, mój ojciec. I w tych listach opisał bardzo wyczerpującą pracę, ciężką służbę i bardzo mało czasu na odpoczynek. W listach pisze o pewnej akcji, która „trwa od tygodni”. Równolegle rozpisuje się, bardzo poetyckim językiem, że nie ma czasu, by rozkoszować się budzącą się wiosną… Co on podczas tej „pracy” czuł – tego nie wiem. Jednak jedno wiem na pewno: mój dziadek nienawidził Polaków i Żydów. Byli dla niego jak karaluchy, jak robactwo. Zabijanie tego robactwa nie było dla niego niczym specjalnym…

Kim był? Jaką dokładnie pełnił funkcję wtedy, w kwietniu 1943 r.? Jak długo był w Warszawie?

Był SS-Obersturmführerem w Krakowie, a w lutym 1943 r. został powołany do Ersatz und Ausbildungs Bataillon der Waffen-SS. Ten oddział stacjonował w Warszawie i działał podczas powstania w getcie. Dziadek był w nim szeregowym esesmanem. W Warszawie był do jesieni1943 r. Potem pojechał w okolice Pragi. W lutym 1945 r. najprawdopodobniej popełnił samobójstwo.

Jak to sprawdziłeś? Ile czasu zajęło ci dojście do prawdy o dziadku?

Okazało się, że w wielu archiwach istnieją dokumenty na temat mojego dziadka. Również w Polsce. Oprócz tego mam setki listów od dziadka do babci. Na szczęście zdążyłem jeszcze porozmawiać z ludźmi, którzy pamiętali mojego dziadka, babcię, tamten czas. Teraz wszyscy już nie żyją. Jednak nadal dostaję informacje o swoim dziadku.

Co najbardziej zabolało?

Nie rozumiem, jak człowiek wykształcony, inteligentny, kochany ojciec, mąż może mieć w sobie taką nienawiść. Jak może nienawidzić i mordować innych ludzi.

Kiedy zapytać Niemców z twojego pokolenia, co robili ich dziadkowie w czasie II wojny światowej, odpowiadają, że pracowali w kuchni, na kolei. Dlaczego ty zacząłeś szukać, sprawdzać?

Swego czasu znalazłem w paszporcie swojego ojca informację, że urodził się w Krakowie. Chciałem się dowiedzieć dlaczego, ale mój ojciec nie był w stanie odpowiedzieć mi na to pytanie. Nie wiedział, bo kiedy miał dwa lata, został sierotą. Kiedy w listopadzie 1989 r. spotkałem się w krakowskiej synagodze Remuh z pewnym londyńczykiem żydowskiego pochodzenia, postanowiłem do tego wrócić i sprawdzić, dlaczego mój ojciec urodził się w Krakowie, prześwietlić życie mojego dziadka. Od zawsze miałem poczucie, że w naszej rodzinie coś nie gra, coś jest zatajane. Postanowiłem zbadać, co to jest.

Miałeś poczucie winy?

Wcześniej tak, dzisiaj już nie. Wyrzuty sumienia są czymś destruktywnym. Trzeba je zamienić na coś konstruktywnego, w poczucie odpowiedzialności na przykład. W starania, aby to, co się wydarzyło między 1939 a 1945 r., nigdy się nie powtórzyło.

Myślisz, że takie poczucie mają ludzie z twojego pokolenia?

Tak, wielu. Dostałem mnóstwo listów, e-maili, w których potomkowie katów opisywali swoje historie. Jednak z drugiej strony ci ludzie nie byli w stanie rozmawiać o swoich wyrzutach sumienia i wstydzie, nie byli w stanie w pełni opisać, jak ich ta straszna historia obciążyła psychicznie. Wiem, że czują strach przed reakcją świata zewnętrznego, przed odrzuceniem i niezrozumieniem. To, że ten strach wciąż paraliżuje, jest bardzo smutne.

Czy w niemieckich szkołach uczy się o tym, co wydarzyło się w Warszawie w kwietniu 1943 r.? Pytam o podstawowy program, bo wiem, że spotykasz się z uczniami.

Nie mogę tego ocenić. Nie znam dokładnie tego programu. Jednak wiedza o powstaniu w getcie jest niewielka. Większość Niemców o tym, co się stało w kwietniu i maju 1943 r., nigdy nie słyszała. Z moich obserwacji wynika też, że to bardziej uczniowie niż nauczyciele interesują się tym, co się stało podczas II wojny światowej.

Jak twoim zdaniem Niemcy radzą sobie z przeszłością?

Mówi się: naziści, Holocaust, II wojna światowa, i już w zasadzie nigdzie nie pada słowo Niemcy w kontekście II wojny światowej. Niestety, od kilku lat coraz głośniej mówi się o tym, by przeszłość oddzielić grubą kreską. Nikt przecież nie wpada na pomysł, by grubą kreską odciąć wojnę trzydziestoletnią. Mam takie przemyślenie, że to całe zło zadane przez Niemców było tak niewyobrażalnie wielkie, że jeszcze przez dziesięciolecia nie będzie się mieściło w wyobraźni moich rodaków. Wielu po prostu zakrywa oczy przez tym złem, przed konfrontacją z nim ucieka. Dla nich lepiej być ofiarą wojny, Armii Czerwonej, nalotów alianckich albo wreszcie ofiarą wypędzeń i wysiedleń! Dobrym wyjściem jest też uznanie, że naziści pochodzili z Marsa i wybrali sobie Niemcy na lądowisko. Przyznać się do winy jest rzeczą najstraszniejszą, powiedzieć prosto, bez ogródek: Tak, moi przodkowie byli zagorzałymi nazistami. Najłatwiej powiedzieć, że za wszystko winę ponosi Hitler. Przeszłość nie umarła, ba, nawet nie uległa przedawnieniu. Czasy narodowego socjalizmu i wojny nie skończyły się 8 maja 1945 r.

Jaka będzie przyszłość przeszłości?

Ciągle mam nadzieję, że ludzkość będzie czerpać naukę z historii, ale oczywiście też patrzę z niepokojem w przyszłość, bo kryzys ekonomiczny jest dobrą bazą dla rasizmów, nacjonalizmów i antysemityzmu. I trzeba temu przeciwdziałać. Mój dziadek był mordercą, dziadek mojej żony zginął w Auschwitz. Każdego dnia doświadczamy tego, jak ważne jest porozumienie ludzi różnych kultur, religii, doświadczeń. Zrozumienie między narodami zaczyna się w życiu codziennym.

Czy twoim zdaniem jest jakaś kampania mająca na celu wyeliminowanie słowa Niemcy, wyeliminowanie Niemiec z odpowiedzialności za II wojnę światową?

Używam ciągle zwrotu „niemieccy narodowi socjaliści”. Nie wierzę w żadną sterowaną kampanię. Jednak widzę, że w Niemczech rozliczenie z czasem narodowego socjalizmu idzie w kierunku rozmycia winy.

Kiedy słyszysz „polskie obozy śmierci”, to…

...piszę list albo e-mail. Protestuję.

Jak zareagowałeś na film „Nasze matki, nasi ojcowie” ZDF, w których polscy akowcy pokazani są jako zdeklarowani antysemici?

Widziałem ten film. Uważam, że to skandal. Utożsamiam się z protestem Polaków. Nie zgadzam się, by polscy akowcy byli pokazywani tak jednoznacznie i jednostronnie.

Wybaczyłeś dziadkowi?

Nie ja powinienem mu wybaczać. Wybaczyć mogą tylko ci, którym wyrządzono krzywdę. Gdy się urodziłem, dziadek nie żył już od 20 lat.

Okładka tygodnika WPROST: 17/2013
Więcej możesz przeczytać w 17/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Zbigniew IP
    I ja mam płacić za to? Chyba was pogięło.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 17/2013 (1574)

    • Sąd fałszuje historię Polski 21 kwi 2013, 20:00 17 grudnia 1970 r. w okolicy przystanku kolejki Gdynia Stocznia milicjanci i żołnierze LWP pobili ze skutkiem śmiertelnym 13 osób. W sumie na Wybrzeżu zostały pobite ze skutkiem śmiertelnym 43 osoby. Tak widzi wydarzenia z Grudnia ’70... 4
    • Przypadki ministra Nowaka 21 kwi 2013, 20:00 Jest taki stary dowcip. Idzie ulicą facet z żoną. Mijają eleganckiego mężczyznę w drogim garniturze. – To jest właśnie ten pan dyrektor, o którym ci tyle mówiłem – zwraca się facet do żony. – Ale niczego mi nie... 4
    • Afera gruntowa: Potrzebna biała księga 21 kwi 2013, 20:00 Publikujemy rozmowę z Piotrem Rybą, jednym z bohaterów afery gruntowej. Nie oznacza to, że uznajemy jego słowa za jedyną prawdę. Uważamy jednak, że ma prawo do zabrania głosu. Oczywiście cenne byłyby też wyjaśnienia funkcjonariuszy... 4
    • Pawlak: jeden procent na straż 21 kwi 2013, 20:00 Były prezes PSL Waldemar Pawlak zapowiedział właśnie, że nie zamierza być zawodowym posłem, tylko chce się zająć „uczciwą robotą”. Z naszych informacji wynika jednak, że przede wszystkim jest wierny swojej starej miłości... 5
    • „Wprost” – lider opinii 21 kwi 2013, 20:00 131 046 egz. wyniosło rozpowszechnianie płatne razem tygodnika „Wprost” w lutym 2013 r. To wzrost o 5,87 proc. w stosunku do lutego 2012 r. Od jesieni rozpowszechnianie „Wprost” utrzymuje się na poziomie ponad 130 tys.... 5
    • Rzecznik Praw Dziecka chce leczenia gejów? 21 kwi 2013, 20:00 Od strony medycznej homoseksualizm jest katastrofą. 60 proc. chorych na AIDS to geje. Mają też oni olbrzymi udział w pedofilii. Ich życie wymaga terapii – to fragment oficjalnego wystąpienia w trakcie imprezy, którą honorowym... 6
    • Robot da ci pracę 21 kwi 2013, 20:00 Od 8 do 10 mln nowych miejsc pracy na świecie przybyło w ostatnich latach dzięki… robotom – mówi najnowszy raport Międzynarodowej Federacji Robotyki. To sensacyjna wiadomość dla przedsiębiorców, bo jak się okazuje, roboty nie... 6
    • Kto ma wpływ na świat? Jay-Z i Mario Balotelli 21 kwi 2013, 20:00 Amerykański magazyn „Time” opublikował kolejną edycję swojej listy 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie. Na tegorocznej liście tradycyjnie nie zabrakło najważniejszych polityków świata, m.in. Baracka Obamy i... 7
    • DVD z „Wprost”: „Głowa w chmurach” 21 kwi 2013, 20:00 W tym tygodniu „Wprost” można kupić z filmem „Głowa w chmurach” na DVD. To opowieść o miłosnym trójkącie z trudną, XX-wieczną historią w tle. Akcja obrazu zaczyna się na początku lat 30. i rozgrywa na... 7
    • Muzycy i nagrody 21 kwi 2013, 20:00 W czwartek o 22.35 widzowie TVP 2 będą mogli obejrzeć retransmisję gali rozdania Fryderyków – nagród polskiej branży muzycznej. Wyróżnieni zostaną twórcy najlepszych albumów muzycznych minionego roku. Zagrają m.in. Voo Voo,... 7
    • Dobre, bo niepolskie? 21 kwi 2013, 20:00 Myślisz, że właśnie kupiłeś włoskie buty albo zjadłeś pyszną golonkę w bawarskiej restauracji? Pomyłka. Jesteś kolejnym klientem, który dał się nabrać polskiej firmie podszywającej się pod obcą markę. – Tom Maltom? To... 8
    • TOP 7 Wprost: Sposób na majówkę 21 kwi 2013, 20:00 1. Magicznie w Skansenie we Wdzydzach Kiszewskich Polowanie na demony, ukaranie czarownic i uroczysty pochód z „Môjikiem” to tylko niektóre atrakcje, które przygotował Skansen we Wdzydzach Kiszewskich. 1 maja odbędzie się... 8
    • Bunt stłumiony – ostatnia akcja Budzanowskiego 21 kwi 2013, 20:00 Tuż przed dymisją minister skarbu Mikołaj Budzanowski zdążył jeszcze stłumić bunt w radzie nadzorczej Polskich Linii Lotnicznych LOT. Rezygnację złożyli prawnik i ekspert od zarządzania Tomasz Siemiątkowski, Grzegorz Palmowski,... 10
    • Dziadek likwidował warszawskie getto 21 kwi 2013, 20:00 Byli dla niego jak karaluchy, jak robactwo. Zabijanie tego robactwa było dla niego kolejnym etapem kariery zawodowej, niczym specjalnym – mówi Uwe von Seltmann, dziennikarz i pisarz, wnuk esesmana, który likwidował warszawskie getto. 12
    • Nowak – złote dziecko Tuska 21 kwi 2013, 20:00 Drogie zegarki, zamknięte kluby z kosmicznymi cenami, koleżeńskie układy z biznesmenami, którzy zarabiają na kontraktach z państwowymi firmami i doradzają Platformie. Tak żyje „złote dziecko Tuska” – minister Sławomir Nowak. 14
    • Tusk sprząta po rurze 21 kwi 2013, 20:00 Premier zmienił ministra. Minister zmieni panią prezes. A pana prezesa obronią Rosjanie? 20
    • Filipińczycy z Wiejskiej 21 kwi 2013, 20:00 Problemy z alkoholem mają prezydenci, ministrowie i posłowie z wszystkich opcji. Dlaczego polskim politykom trudno się przyznać do alkoholizmu? 24
    • CBA chciało wykończyć Leppera 21 kwi 2013, 20:00 Twierdzi Piotr Ryba, jeden z bohaterów afery gruntowej. 28
    • Wyzwolone Polki 21 kwi 2013, 20:00 Polki już się nie boją mówić o seksie. Jednak czy nowy model wyzwolenia seksualnego oznacza, że lepiej rozumiemy nasze potrzeby? A może kobiety padły ofiarą marketingowego chwytu, a seks jest kolejnym produktem? 32
    • Słodka pułapka 21 kwi 2013, 20:00 Mężczyźni kontratakują w erotycznych romansach. Ale to kobiety kobietom zgotowały ten los, uderzając przy okazji w feminizm. 34
    • Seksualne rewolucje 21 kwi 2013, 20:00 Jestem świadoma swoich potrzeb, mam odwagę, by czerpać przyjemność ze swojej fizyczności i seksualności. Lubię seks – mówi Maria Rotkiel, najbardziej seksowna polska psycholog. 36
    • Lekka ręka zastępcy Sikorskiego 21 kwi 2013, 20:00 Gdzie trafiają miliony złotych na współpracę z Polonią? Na zdumiewające projekty. 38
    • Meksykańskie atrakcje 21 kwi 2013, 20:00 Naszych piłkarzy w Meksyku bardziej od piłki interesowały prostytutki – wynika z materiałów WSW, które mogą wyjaśnić porażkę polskiej reprezentacji sprzed 27 lat. 40
    • Zbigniew Boniek: To jakiś folklor 21 kwi 2013, 20:00 Prezes PZPN, uczestnik mundialu Meksyku w 1986 r. i wówczas zawodnik Juventusu Turyn 41
    • Dowód na istnienie Boga 21 kwi 2013, 20:00 Mam poczucie, że stałem pod bramką, a Bóg mi dobre piłki centrował. Teraz mi daje bardzo trudne piłki, nie strzelam więc bramek. Jednak uparcie tkwię na boisku – mówi nam Jerzy Pilch. Właśnie ukazała się jego nowa powieść „Wiele demonów”. 42
    • Bezradność lewicy 21 kwi 2013, 20:00 Zupełnie niezrozumiałe jest to, o co się spierają ludzie nazywający się lewicowymi, jeżeli pominąć banalny fakt, że o władzę czy o wpływy. Mimo że do władzy im daleko, a wpływów nie mają. 46
    • Biegajmy razem 21 kwi 2013, 20:00 Biegi masowe organizowane są na całym świecie. Jak połączyć przyjemne z... przyjemnym? 48
    • Isia wszystkich Polaków 21 kwi 2013, 20:00 O mamie, tacie, polityce, katastrofie Smoleńskiej i igrzyskach olimpijskich w Londynie, ukochanych miejscach i 38 milionach najtrudniejszych kibiców świata – z Agnieszką Radwańską rozmawia Jarosław Kuźniar 50
    • Maciej słynie z trafności 21 kwi 2013, 20:00 Czasy kryzysu i niepewności to złote żniwa dla wróżbitów. Telewizyjny i internetowy ezoteryczny biznes jest już wart w Polsce dwa miliardy złotych. 54
    • Cena życia 21 kwi 2013, 20:00 W świetle aktualnego stanu wiedzy rak staje się chorobą przewlekłą. Postęp medycyny umożliwia niesienie pomocy pacjentowi z rakiem prostaty na każdym etapie choroby. Tak jest w większości krajów UE. Niestety w Polsce łatwiejszy jest dostęp do terapii pierwszego rzutu choroby... 58
    • Czarny tydzień Amerykanów 21 kwi 2013, 20:00 W wyniku ataku terrorystycznego, eksplozji w fabryce i strzelaniny w kampusie jednej z najsłynniejszych uczelni zginęło kilkanaście osób, są setki rannych. Do biur polityków, w tym prezydenta, nadeszły listy z trucizną. To wszystko w kraju, gdzie po 11 września 2001 roku... 60
    • Być jak Mandela 21 kwi 2013, 20:00 Każda informacja o złym stanie zdrowia blisko 95-letniego Nelsona Mandeli wywołuje w RPA lawinę komentarzy. Przy okazji coraz głośniej mówi się o przyszłych spadkobiercach legendarnego przywódcy. Trudno się temu dziwić, bo walczą o wielką stawkę. 64
    • Tureckie wzrosty 21 kwi 2013, 20:00 Dlaczego warto inwestować w tureckie spółki? W porównaniu z pogrążoną w stagnacji Europą tamtejsza gospodarka rośnie w siłę. W zeszłym roku inwestycje w tureckie fundusze akcji sięgały nawet do 40 proc. zysków. 66
    • Wypijmy za błędy 21 kwi 2013, 20:00 Za dwa lata polską wódkę będziemy oglądać w muzeum. Wyborowa zamknęła produkcję w Poznaniu, zadłużony Sobieski ledwo się trzyma, a upadającego producenta Żubrówki przejmuje Rosjanin Rustam Tariko. 68
    • Warszawska giełda jak Euronext 21 kwi 2013, 20:00 Systemy Sygnity wdrożone z sukcesem u 13 naszych klientów obsługują transakcyjnie blisko połowę rynku maklerskiego w Polsce – mówi Bogdan Zborowski, wiceprezes zarządu Sygnity ds. sprzedaży. 72
    • Stały atrament i drukowanie w chmurze 21 kwi 2013, 20:00 Xerox, wraz ze spółką Fuji Xerox, przeznaczają rocznie ok. 1,5 mld dolarów na badania i rozwój. Technologie, jakie powstają dzięki tym nakładom, usprawniają procesy, polepszają jakość pracy i pomagają chronić środowisko – mówi Kinga Piecuch, prezes zarządu Xerox Polska. 73
    • Praca na gorąco 21 kwi 2013, 20:00 Pracodawcy niechętnie wiążą się umowami o pracę. Korzystają na tym agencje pracy tymczasowej, które wynajmują pracowników na godziny. 74
    • Chemia biznesu 21 kwi 2013, 20:00 Konsolidacja wielkiej chemii dobiega końca. Przed ministrem skarbu stoi teraz kluczowa decyzja. Komu powierzyć zarządzanie jedną z najbardziej zyskownych polskich firm? 76
    • Wirtualne życie po realnej śmierci 21 kwi 2013, 20:00 Nigdzie się nie wybieram. Konto pocztowe Gmail zapisałem jednak w testamencie żonie. Mogę też zza grobu publikować wpisy na Twitterze. Jeszcze więc o mnie usłyszycie. 77
    • Pamięć ocalona 21 kwi 2013, 20:00 W ciągu sześciu lat zabito tysiąc lat obecności Żydów na ziemiach polskich. Chciałbym opowiedzieć o tym bez emocji, ale nie potrafię – mówi Mirosław Nizio, współautor koncepcji wystawy głównej Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie. 78
    • Morderca w show-biznesie 21 kwi 2013, 20:00 Twórca „Gomorry” tym razem portretuje świat show-biznesu. „Reality” Matteo GarroneGO, laureata Grand Prix ostatniego festiwalu w Cannes, w tym tygodniu wchodzi na ekrany. 82
    • Muzyka 21 kwi 2013, 20:00 Pasta z rasta Najpierw był Snoop Doggy Dogg, raper, który odświeżył hip-hop, wprowadzając do niego elementy gangsta. Potem pojawił się Snoop Dogg, producent płyt młodszych kolegów i reżyser filmów porno. W okolicach 2006 r. artysta... 84
    • Film 21 kwi 2013, 20:00 Houston, mamy problem Amerykanie od dawna czekali na ten tytuł. Głośny film science fiction reżysera „Tronu: Dziedzictwo” Josepha Kosinskiego z olbrzymim budżetem i Tomem Cruise’em w roli głównej. „Niepamięć”... 85
    • Książka 21 kwi 2013, 20:00 Film na niebie Festiwalu Roberta Bolan ~ a ciąg dalszy. „Lodowisko” to jego wczesna powieść, ale zawierająca charakterystyczne cechy stylu chilijskiego pisarza – szczególną mieszankę ironii, mroku i absurdu. Wydawałoby... 85
    • Bomba tygodnia 21 kwi 2013, 20:00 Kiedyś okładka to był zaszczyt. Dziś to obciach, nerwy i niemal stuprocentowa pewność, że będzie się ośmieszonym 86
    • Groźne migotanie 21 kwi 2013, 20:00 Najpoważniejszym zagrożeniem dla osób z migotaniem przedsionków jest aż pięciokrotnie wyższe ryzyko niedokrwiennego udaru mózgu – mówi prof. dr hab. Janina Stępińska, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. 88
    • Recepta na rozwój 21 kwi 2013, 20:00 Inwestycje w innowacje są nieodzownym elementem długofalowej strategii każdej nowoczesnej firmy farmaceutycznej – mówi dr n. med. Małgorzata Adamkiewicz, dyrektor generalny Grupy Adamed. 90
    • Zatrzymać chorobę 21 kwi 2013, 20:00 Co trzeci Europejczyk chory na stwardnienie rozsiane mieszka w Polsce. Oznacza to, że w naszym kraju ta przewlekła choroba dotyczy 45-60 tys. osób. Dla tych pacjentów ważny jest dostęp do skutecznych terapii. 92
    • Medycyna na kliknięcie 21 kwi 2013, 20:00 Porad o tym, jak leczyć raka albo czym grozi cukrzyca, co miesiąc szuka w internecie kilka milionów Polaków. Nie chodzimy już do lekarza, bo w sieci sami diagnozujemy chorobę, zamawiamy leki i konsultujemy się ze specjalistą. Okazuje się, że dla niektórych wirtualna opieka... 93
    • Seriale ratują życie 21 kwi 2013, 20:00 Akcja „Lekarze ratują życie” jest tym, co najlepszego wynika z popkultury: jej popularność wykorzystujemy w dobrym celu. 94
    • Prezent na wielki dzień 21 kwi 2013, 20:00 Zbliża się sezon komunijny. Jak sprawić, by to święto zachowało pierwotny sens i było duchowym przeżyciem, a nie stało się targowiskiem próżności? Warto przemyśleć, co dziecko otrzyma od nas w prezencie. 96
    • Na ostatnim brzegu 21 kwi 2013, 20:00 Pesymiści nie mieli racji. Pomimo złowrogich wysiłków Tuska i Komorowskiego nie nastała epoka lodowcowa i mamy jednak wiosnę. Za chwilę pąki nie dadzą już rady ukrywać liści, a nawet zmartwychwstaną motyle. Wyroiły się też dzieci,... 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany