Kamiński dla "Wprost": Ułomna debata o JOW-ach

Kamiński dla "Wprost": Ułomna debata o JOW-ach

Dodano:   /  Zmieniono: 37
Antoni Z. Kamiński fot. Wprost
Ustrój państwa winien odpowiadać warunkom i tradycjom narodu. Obywatele Singapuru stworzyli dobry ustrój. Choć narzuca on ich wolności ograniczenia większe niż te, które akceptuje Zachód, a system wyborczy odbiega od naszych wzorów, to państwo funkcjonuje ku satysfakcji obywateli. Dla kogoś, kto nie pluje i nie śmieci na ulicy, te odstępstwa nie są zbyt dokuczliwe. W dyskusji, która ostatnio wybuchła, pojawiły się pokrętne argumenty.

Znany socjolog stwierdził, że wie od brytyjskich znajomych, iż tamtejsza ordynacja budzi szerokie niezadowolenie. Cóż, w 2011 r. przeprowadzono tam referendum. Za zmianą głosowało 32,1 proc., gdy 67,9 proc. poparło system JOW-ów. Zaryzykuję, iż w Polsce proporcje byłyby dla JOW-ów nawet korzystniejsze.

Niektórzy obserwatorzy ubolewają nad słabością brytyjskiej demokracji: Partia Niepodległości Zjednoczonego Królestwa, zdobywając w wyborach 12,9 proc. głosów, uzyskała w parlamencie jedno miejsce; konserwatyści z 39,9 proc. głosów – miejsc 331. Niesprawiedliwość? Naczelnym postulatem wyborczym UKIP jest wyjście Wielkiej Brytanii z UE. David Cameron obiecał zaś, że jeśli jego partia zwycięży, ogłosi referendum w tej kwestii. Wyborcy UKIP będą mieli to, o co proszą, a Brytyjczycy skuteczny rząd.

Inni utrzymują, że JOW-y faworyzują wielkie partie. Karl Popper zauważył jednak, że jednomandatowe okręgi wyborcze służą wybraniu rządu. Partie przedstawiają propozycje programowe, obywatele – głosując w okręgach jednomandatowych – wybierają tę, której program jest według nich najkorzystniejszy dla kraju, a głosując na jej kandydata, oceniają jego wiarygodność. Dwupartyjność jest więc zaletą – zwycięska partia powołuje rząd i odpowiada za realizację programu. Dla ordynacji proporcjonalnej typowe są gabinety koalicyjne, co oznacza, że program rządu może mieć mało wspólnego z tym, co obiecywano wyborcom.

Znana politolożka amerykańska, podsumowując debatę o wadach i zaletach ordynacji większościowej i proporcjonalnej, stwierdziła, że różnice w preferencjach wynikają z odmiennych systemów wartości, czy ktoś chce rządów skutecznych i odpowiedzialnych, czy też proporcjonalnych i sprawiedliwych. Czy rządy nieskuteczne i nieodpowiedzialne mogą być sprawiedliwe?

W Polsce salonowymi autorytetami są „wyborczy rachmistrze”, którzy straszą opinię publiczną, rzutując obecne wyniki wyborów na fikcyjny system JOW-ów. Nic bardziej błędnego: zmiana ordynacji wyborczej zmienia wewnętrzne funkcjonowanie partii politycznych. Zmiana jest jakościowa, a zmiany ilościowe są jej pochodną w odmiennych warunkach. Ale przecież tu chodzi o to, by ludziom mieszać w głowach...

Na koniec pytanie, czy można być demokratą, a zarazem zwolennikiem narzucenia obywatelom ordynacji proporcjonalnej, która zdecydowanej większości z nich nie odpowiada? 

Antoni Z.Kamiński

*Profesor Instytutu Studiów Politycznych PAN, były szef Transparency International Poland

Więcej o JOW-ach można przeczytać w najnowszym wydaniu tygodnika "Wprost", który jest dostępny w formie e-wydania na www.ewydanie.wprost.pl i w kioskach oraz salonach prasowych na terenie całego kraju.

"Wprost" jest dostępny również w wersji do słuchania.
Tygodnik "Wprost" można zakupić także za pośrednictwem E-kiosku
Oraz na  AppleStore GooglePlay

 37

Czytaj także