Programy Interreg sprawdzają się w praktyce. Od ponad 30 lat sprawnie wspierają potencjał europejskich regionów

Programy Interreg sprawdzają się w praktyce. Od ponad 30 lat sprawnie wspierają potencjał europejskich regionów

Interreg - współpraca bez granic
Interreg - współpraca bez granic
Międzynarodowe programy Interreg istnieją od 1990 roku. Działania finansowane z tych programów sprzyjają rozwiązywaniu problemów społecznych i gospodarczych. Dzięki nim granice Unii Europejskiej nie stanowią barier, a współpraca ma korzystny wpływ na integrację Europejczyków.

Programy Interreg opierają się na wspólnych działaniach poszczególnych regionów UE, krajów sąsiadujących, władz lokalnych, obywateli i innych podmiotów. Interreg umożliwia wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań, których podstawą jest współpraca, dzielenie się wiedzą i doświadczeniami. W ramach Interreg wyróżniamy programy o charakterze transgranicznym, transnarodowym i międzyregionalnym.

Programy współpracy transgranicznej to programy, które realizujemy z naszymi sąsiadami. Dotyczą przede wszystkim takich obszarów jak ochrona środowiska, transgraniczna mobilność, kultura i turystyka, edukacja, ochrona zdrowia, badania i rozwój, współpraca instytucji i obywateli, konkurencyjność przedsiębiorstw.

Zakres programów Interreg

Programy współpracy transnarodowej to przedsięwzięcia realizowane przez wiele sąsiadujących ze sobą krajów danego regionu np. w programach Region Morza Bałtyckiego czy Europa Środkowa. Zadaniem tych programów jest pełne wykorzystanie potencjału współpracy wielu państw i regionów, aby rozwiązywać konkretne problemy i zaspokajać specyficzne dla danych obszarów potrzeby obywateli.

Programy międzyregionalne, np. Interreg Europa, to przede wszystkim wymiana doświadczeń, nowatorskie rozwiązania i budowa potencjału instytucji uczestniczących w przygotowaniu i realizacji polityk rozwoju regionalnego w skali całej Europy.

Programy Interreg 2014-2020
Program 2014-2020 Budżet Region
Polska - Słowacja 178,6 mln euro Polska: część województwa małopolskiego, śląskiego oraz podkarpackiego;
Słowacja: kraj preszowski, żyliński oraz powiat Spiska Nowa Wieś w kraju koszyckim
Czechy - Polska 226,2 mln euro Polska: podregiony bielski, rybnicki, jeleniogórski, wałbrzyski, nyski, opolski oraz powiaty strzeliński i pszczyński
Republika Czeska: kraje liberecki, hradecki, pardubicki, ołomuniecki i morawsko-śląski
Polska - Saksonia 70 mln euro Polska: województwo dolnośląskie (podregion jeleniogórski) oraz województwo lubuskie (powiat żarski),
Niemcy: Saksonia (powiaty Görlitz i Bautzen).
Brandenburgia - Polska 100,1 mln euro Polska: województwo lubuskie z podregionami gorzowskim i zielonogórskim,
Niemcy: trzy powiaty Kraju Związkowego Brandenburgia – Märkisch-Oderland, Oder-Spree, Spree-Neiβe oraz dwa miasta wydzielone – Frankfurt nad Odrą i Cottbus.
Meklemburgia-Pomorze Przednie/ Brandenburgia/ Polska 134 mln euro Polska: województwo zachodniopomorskie (podregiony: koszaliński, szczecinecko-pyrzycki, szczeciński, miasto Szczecin),
Niemcy: Brandenburgia (powiaty Barnim, Uckermark i Märkisch-Oderland), Meklemburgia Pomorze-Przednie (powiaty Vorpommern-Rügen, Vorpommern-Greifswald oraz Mecklenburgische Seenplatte).
Południowy Bałtyk 83 mln euro Nadmorskie regiony 5 państw członkowskich UE: Danii, Litwy, Niemiec, Polski i Szwecji
Litwa - Polska 60,15 mln euro Polska: podregion ełcki, suwalski i białostocki
Litwa: okręg olicki, mariampolski, kownieński, tauroski i wileński (z wyjątkiem miasta Wilno)
Region Morza Bałtyckiego 264 mln euro państwa UE: Polska, Dania, Szwecja, Finlandia, Litwa, Łotwa, Estonia, wybrane regiony północno-wschodnich Niemiec, państwa spoza UE: Norwegia, Białoruś Rosja (wybrane regiony).
Europa Środkowa 246 mln euro Austria, Chorwacja, Czechy, Polska, Słowacja, Słowenia, Węgry, wybrane regiony Niemiec, wybrane regiony Włoch
Interreg Europa 359 mln euro Współpracę mogą podejmować instytucje z obszaru całej Unii Europejskiej (UE-28), Norwegii i Szwajcarii
URBACT III 96,3 mln euro Obszar wsparcia:
- 28 państw członkowkich UE
- Norwegia i Szwajcaria
- państwa objęte Instrumentem Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)
- inne kraje - partnerzy z innych krajów, położonych w dowolnym miejscu na świecie
ESPON 2013 47 mln euro 28 państw członkowskich UE oraz cztery państwa partnerskie: Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria

Proste zasady współpracy

W zależności od programu, na współpracę w ramach projektu mogą się zdecydować instytucje działające w Unii Europejskiej, a także w Norwegii oraz w Szwajcarii. Z powodu agresji wojskowej Rosji na Ukrainę Komisja Europejska zawiesiła dotychczasową współpracę zarówno z Rosją, jak i z jej najbliższym sojusznikiem - Białorusią. Tym samym Polska zakończyła współpracę z tymi państwami we wspólnych inicjatywach. Natomiast realizujemy i będziemy nadal realizować współpracę transgraniczną z Ukrainą, co w obecnej sytuacji nabiera szczególnego znaczenia.

Poszczególne programy Interreg opracowują międzynarodowe grupy robocze, w skład których wchodzą przedstawiciele wszystkich państw uczestniczących w danym programie. Koncepcje akceptują najpierw te grupy, a następnie rządy krajów, które są zaangażowane w ich realizację. Na ostatnim etapie programy są wysyłane do Komisji Europejskiej, która je zatwierdza.

Jakie podmioty mogą składać wnioski i realizować projekty w programach Interreg? Co do zasady mogą być to władze i instytucje publiczne, podmioty prawa publicznego, organizacje pozarządowe, organizacje wsparcia biznesu, kościoły i związki wyznaniowe, euroregiony. Z udziału w projekcie korzystają na przykład placówki medyczne, edukacyjne, kulturalne, policja i straż pożarna, parki ochrony przyrody, regionalne agencje energetyczne czy izby gospodarcze i handlowe. W niektórych programach dopuszczeni do aplikowania są przedsiębiorcy.

Przykłady współpracy transgranicznej

W programach Interreg na lata 2014-2020 nie brakowało projektów z udziałem Polski. Na szczególną uwagę zasługuje m.in. przedsięwzięcie „TRAILS” zrealizowane w Programie Interreg Polska – Saksonia 2014-2020. Warto wspomnieć, że znalazło się ono w finale konkursu Interreg Slam 2022.

Projekt TRAILS

Dzięki projektowi „TRAILS +” (kontynuator TRAILS) przeprowadzono warsztaty innowacyjności, w których wzięło udział kilkuset uczniów mieszkających na co dzień na pograniczu polsko-saksońskim. „TRAILS +” udostępniał ponad 20 szkołom w Polsce i w Niemczech trzy specjalnie w tym celu zaprojektowane mobilne laboratoria. Podczas warsztatów uczniowie zdobywali wiedzę na temat nowatorskich produktów, kształtowania modeli biznesowych, a także wykorzystywania ich potencjału w biznesie. Partnerem projektu został Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, Politechnika Wrocławska oraz Technische Universität Dresden.

Projekt TRAILS

Sukcesem zakończył się również projekt „Góry bez granic – integracja sieci szlaków w transgraniczny produkt turystyczny”, który zrealizowano w Programie Interreg Polska-Słowacja 2014-2020. Partnerem projektu było Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, Klub Slovenských Turistov, województwo podkarpackie oraz Podkarpacka Regionalna Organizacja Turystyczna. Efektem przedsięwzięcia jest powstanie pierwszego w Tatrach Wysokich szlaku via ferrata z urządzeniami asekuracyjnymi. Obecnie szlak ten cieszy się dużym zainteresowaniem wśród zaawansowanych turystów, którzy chętnie podziwiają rozpościerające się wzdłuż niego widoki. Szlak prowadzi przez Czerwoną Ławkę – od Doliny Małej Zimnej Wody do Doliny Staroleśnej.

Działania transgraniczne, które są podejmowane w ramach programu Interreg, często dotyczą poprawy warunków naturalnych. Zamysłem projektu „AquaVIP” z Programu Interreg Południowy Bałtyk 2014-2020 było wzmocnienie rynku pracy w tym sektorze.

Akwakultura polega na zwiększaniu pozyskiwania żywności ze środowiska wodnego. Proces ten jest możliwy dzięki hodowaniu konkretnych rodzajów organizmów wodnych w naturalnych lub sztucznych zbiornikach wodnych. Projekt wspierał rozwój tej metody na całym Południowym Bałtyku. Mali i średni przedsiębiorcy otrzymali dostęp do najnowocześniejszych technologii, szkoleń oraz wiedzy specjalistycznej. Głównym celem projektu było wzmacnianie systemu akwakultury, który byłby dodatkowo przyjazny dla środowiska. Udało się z sukcesem wprowadzić różne ulepszenia polegające m.in. na produkcji roślinnej lub produkcji energii odnawialnej. Kontrolowano też na bieżąco wpływ ekonomiczny i środowiskowy technologii, z których korzystano.

Projekt AquaVIP

W realizację pomysłu włączyły się następujące jednostki: Park Naukowo-Technologiczny w Kłajpedzie, Uniwersytet w Rostocku, Uniwersytet Gdański i Uniwersytet w Kłajpedzie.

Działania transnarodowe

Ciekawym przykładem może być projekt „Arrival Regions” z Programu Interreg Europa Środkowa 2014-2020. Głównym jego zadaniem było zintegrowanie młodych migrantów spoza UE z lokalnymi społecznościami, które zamieszkiwały dziewięć obszarów wiejskich. Partnerzy tego przedsięwzięcia opracowali nowoczesne podejście do wspierania integracji z osobami spoza Unii. Działania obejmowały tereny wiejskie m.in. w Chorwacji, Czechach, Słowenii oraz w Polsce. W przypadku naszego kraju projekt skupiał się na województwie łódzkim i na społecznej integracji Ukraińców, którzy pracowali tam na stałe lub sezonowo.

Nad projektem pracowało trzynastu partnerów z sześciu krajów: Niemiec, Chorwacji, Włoch, Czech, Słowenii i Polski (Uniwersytet Szczeciński, województwa: zachodniopomorskie i łódzkie).

Efekty współpracy międzyregionalnej

Projekt iEER

W 2016 roku uruchomiono projekt „Wspieranie innowacyjnego ekosystemu przedsiębiorczości w regionach dla młodych przedsiębiorców”, nazywany w skrócie iEER (akronim utworzony od angielskiej nazwy projektu „Boosting innovative Entrepreneurial Ecosystem in Regions for young entrepreneurs"). Działania, które przeprowadzono w ramach Programu Interreg Europa, skupiały się wokół dziesięciu różnych regionów z całej Europy. Uczestniczyły w nich aktywnie zarówno uczelnie wyższe, jak i lokalne władze oraz inkubatory przedsiębiorczości.

Pierwsza faza projektu, zaplanowana na lata 2016-2018, obejmowała obozy edukacyjne. Uczestnicy mogli wziąć udział w specjalnych warsztatach, podczas których zastanawiali się nad tym, jakie czynniki sprzyjają rozwojowi biznesów w regionie, a jakie ten rozwój hamują. Wymiana doświadczeń i zebrane w ramach burzy mózgów wnioski pozwoliły opracować specjalne plany działania, a nawet przystępny podręcznik ze wskazówkami dla młodych przedsiębiorców. Podczas drugiego etapu, przeprowadzonego w latach 2018-2020, plany te były systematycznie wdrażane w życie.

Partnerami projektu były instytucje z Finlandii, Irlandii, Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Polski (województwo zachodniopomorskie).

Wiele programów, tysiące możliwości

Pierwsze programy Interreg na lata 2021-2027 zostały już zatwierdzone przez Komisję Europejską. Są to np. program Interreg Europa, Interreg Europa Środkowa oraz Interreg dla Regionu Morza Bałtyckiego

W przypadku Polski plany na lata 2021-2027 w zakresie Interreg są naprawdę ambitne. Nasz kraj będzie uczestniczył w 13 programach Interreg. Na realizację współpracy transgranicznej i transnarodowej Komisja przydzieliła Polsce ponad 567 mln euro. Rada Ministrów zadecydowała o podziale tych środków na poszczególne programy.

Polska będzie uczestniczyć w następujących programach transgranicznych: Polska–Słowacja, Polska–Saksonia, Polska–Ukraina, Południowy Bałtyk, Litwa–Polska, Meklemburgia–Pomorze Przednie/Brandenburgia–Polska, Brandenburgia–Polska oraz Czechy–Polska.

Dla pierwszych czterech z tej listy będziemy (Minister Funduszy i Polityki Regionalnej) pełnić funkcję instytucji zarządzającej, a w pozostałych będziemy tzw. koordynatorem krajowym, który wspiera instytucje zarządzające za granicą. Będziemy również uczestniczyć w dwóch programach transnarodowych – Europa Środkowa i Region Morza Bałtyckiego. Międzyregionalne programy, w których będziemy uczestniczyć, to m.in. URBACT, ESPON i Interreg Europa. Ich budżety ustala samodzielnie KE.

Wiele szans dla Polski

Udział Polski w programach Interreg to przykład dobrej współpracy z innymi krajami. Dla Polski to szansa na wyrównywanie różnic w rozwoju społeczno-gospodarczym, pozyskiwanie cennych rozwiązań i doświadczeń. Nowatorskie pomysły wpływają korzystnie na jakość życia mieszkańców oraz pomagają nam aktywnie dbać o środowisko naturalne. Dodatkowo budują pozytywny obraz kraju poza jego granicami i pozwalają rozwinąć turystyczny potencjał najpiękniejszych regionów Polski.

Po szczegółowe informacje na temat nowych programów Interreg zapraszamy na stronę internetową Europejskiej Współpracy Terytorialnej:
https://www.ewt.gov.pl/strony/o-programach/programy-interreg-2021-2027/

Belka logotypowa
 0

Czytaj także