Kwestia uczestnictwa w lekcjach religii w szkole od lat budzi kontrowersje i bywa powodem sporów rodzinnych. W praktyce pojawiają się pytania o to, kto podejmuje decyzję o obecności dziecka na zajęciach, w jaki sposób składa się deklarację oraz czy możliwe jest wypisanie ucznia z religii w trakcie roku szkolnego. W roku szkolnym 2025/2026 szkoły będą stosować się do obowiązujących wytycznych, które regulują te kwestie.
Czy lekcja religii jest obowiązkowa?
Zgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji narodowej z 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, religia organizowana jest na życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów. Szkoła ma prawo odebrać od rodziców pisemne oświadczenie wyrażające wolę uczestnictwa dziecka w zajęciach. Jest to tzw. deklaracja pozytywna – a nie obowiązek wypisywania ucznia z lekcji religii. Oświadczenie można zmienić w dowolnym momencie, a placówka nie może wprowadzać terminów granicznych ani wymagać dodatkowych podań.
Dopóki uczeń nie jest pełnoletni, decyzję o uczestnictwie w lekcjach religii podejmują rodzice, mając prawo do wychowania dziecka zgodnie z własnymi przekonaniami, zgodnie z art. 48 Konstytucji RP. Jednocześnie przepisy zachęcają, by brać pod uwagę zdanie dziecka oraz jego stopień dojrzałości. Niektóre szkoły żądają od rodziców dodatkowych deklaracji o odpowiedzialności za dziecko podczas lekcji – takie praktyki są niezgodne z prawem. Szkoła odpowiada za zapewnienie opieki uczniom, którzy nie uczestniczą w katechezie ani w etyce.
Lekcje religii organizuje się dla minimum siedmiorga uczniów danej klasy. W przypadku mniejszych grup tworzy się oddziały międzyklasowe, a gdy nie uda się zebrać odpowiedniej liczby osób, organ prowadzący powinien zorganizować zajęcia łączone dla kilku szkół. Zajęcia nie muszą odbywać się wyłącznie na początku lub końcu dnia – mogą być realizowane także w środku dnia. Standardowo przewidziano dwie godziny tygodniowo, zmniejszenie liczby godzin możliwe jest tylko za zgodą władz kościelnych.
Sprzeciw Episkopatu Polski
Konferencja Episkopatu Polski podtrzymuje sprzeciw wobec działań Ministerstwa Edukacji Narodowej zmierzających do ograniczenia nauczania religii w szkołach. Komisja Wychowania Katolickiego podkreśliła, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 maja, który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy wyłączające ocenę z religii ze średniej ocen, jest krokiem w kierunku ochrony praw uczniów. Episkopat oczekuje również na rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego redukcji liczby godzin religii oraz ich umieszczania w godzinach najmniej dogodnych dla uczniów.
W komunikacie zaznaczono, że w związku z decyzją rządu o zmniejszeniu wymiaru lekcji religii z dwóch do jednej tygodniowo konieczne jest opracowanie wytycznych dotyczących realizacji podstawy programowej. Komisja zapowiedziała dalszą refleksję nad katechezą parafialną oraz zapewniła wsparcie katechetom i nauczycielom religii. Jednocześnie wyrażono poparcie dla obywatelskiego projektu ustawy, który zakłada obowiązkowy wybór między lekcjami religii a etyki.
Czytaj też:
Nauczyciel o dramatycznych skutkach decyzji szefowej MEN. 11 tys. osób straci pracęCzytaj też:
MEN wprowadza zmianę w szkołach. Ważny termin dla rodziców