Rock w opozycji

Rock w opozycji

Dobrze jest mieć muzyków po swojej stronie. Tak się składa, że najczęściej wybory przegrywają właśnie ci politycy, których rockmani nie lubią. Ich piosenki są dobrym barometrem społecznych nastrojów.

Kto w lodówce trzyma nową, bombę z klocków atomową? Kto doradców ma z przedszkola? Kogo prezes »Antoś« woła?” – śpiewa wokalista Big Cyca i nawet jeśli ktoś nie zna tytułu piosenki („Antoni wzywa do broni”), doskonale wie, że chodzi o Macierewicza i jego 20-letniego doradcę Edmunda Jannigera. „A kto oczy ma taliba? Kto na pomoc Marsjan wzywa? Kto obrabia biura NATO? Komu wszystko pachnie zdradą?” Krótko mówiąc, tekst przedstawia szefa MON jako szaleńca. Nie ma wątpliwości, po której stronie toczącej się w Polsce walki politycznej opowiadają się członkowie Big Cyca (zespół dał zresztą koncert na ostatnim marszu KOD). A można się o tym przekonać, również oglądając okładkę albumu zatytułowanego „Czarne słońce narodu”, gdzie widnieje karykaturalna sylwetka przypominająca Jarosława Kaczyńskiego. Polscy rockmani nie pierwszy raz wypowiadają się w piosenkach na temat polityki. Owszem, opinie muzyków bywają naiwne i trudno w nich o sensowną analizę. Mimo to PiS ma się czym martwić. Bo ważne jest to, że słowa są głośno wykrzyczane i wyrażają społeczne emocje. Lech Wałęsa, SLD czy ZChN przegrywały wybory po tym, jak napisano o nich piosenki. Przydarzyło się to też Prawu i Sprawiedliwości, które w swoich tekstach ten sam Big Cyc atakował już w czasie poprzednich rządów ugrupowania.


Chcemy bić ZOMO

Można powiedzieć, że rockmani byli w opozycji do rządzących już w czasach PRL. Wtedy jednak nie na wiele mogli sobie pozwolić. Legenda zespołu pomagającego w latach 80. wykrzyczeć młodym ludziom frustrację przylgnęła np. do Perfectu. Na koncertach grupy Zbigniewa Hołdysa publiczność krzyczała „Chcemy bić ZOMO” zamiast „Chcemy być sobą” albo podmieniała słowa utworu „Nie bój się tego wszystkiego” na „Nie bój się tego Jaruzelskiego”. Perfectowi zabroniono występów po tym, jak Hołdys zadedykował piosenkę górnikom zabitym na manifestacji w Lubinie. Podobnie było z Maanamem, który odmówił udziału w koncercie przyjaźni ze Związkiem Radzieckim. Wielu twórców w zawoalowany sposób opisywało duszną atmosferę PRL. Tak było z Republiką Grzegorza Ciechowskiego (w tekście „Białej flagi” ocenzurowano frazę o „panu w okularach”, dopatrując się aluzji do Jaruzelskiego) czy Lechem Janerką i jego

Klausem Mitffochem. Do dziś są to, w sensie artystycznym, najważniejsi wykonawcy w historii polskiego rocka. Socjologicznym fenomenem był punk, choć nawet radykalni młodzieńcy z irokezami musieli ukrywać rzeczywisty cel swoich ataków. Zespół Kryzys (i później Brygada Kryzys) korzystał na przykład z porównywania panującego ustroju do Babilonu (który oczywiście miał upaść). Nie wszyscy punkowcy wybierali jednak aluzje. Legendarny Dezerter stawiał na ironię. „Która droga słuszna według prawa i porządku? Kto prowadzi mnie do szczęścia i zaszczytnych obowiązków? Spytaj milicjanta! On ci prawdę powie! Spytaj milicjanta! On ci wskaże drogę!” – śpiewali w piosence „Spytaj milicjanta”. W „Plakacie” młodzi fani słyszeli: „Gdzieś daleko stąd ludzie boją się wychodzić na ulicę, by powiedzieć »nie«! Gdzie to jest?” Nikt nie miał wątpliwości, że chodzi o Polskę i tego okazało się dla cenzury za wiele. Trudno się dziwić, że debiutancki album zespołu, zawierający m.in. cytowane powyżej utwory, został wydany dopiero w 1987 r., i to w Stanach Zjednoczonych. Cóż, komunizm upadł, a piosenki pozostały.

Prosto z mostu

Po roku 1989 o polityce można było wreszcie pisać wprost i wielu rockmanów z tej możliwości korzystało. Charakterystyczne, że najważniejsi twórcy tego nurtu należą do pokolenia, które debiutowało jeszcze w latach 80., czyli w czasach kiedy obowiązywała cenzura i artyści musieli gryźć się w język. To przede wszystkim dzisiejsi 50-latkowie tacy jak Maciej Maleńczuk, Kazik Staszewski czy Paweł Kukiz. Nowy był też ton, który pojawił się w poświęconych politykom tekstach. Wcześniej było serio, a czasem nawet dramatycznie, po przełomie wielu artystów postawiło na śmiech. Cóż, kontekst się zmienił. W końcu w latach 90. nie strzelano do protestujących na ulicach. Zmiana podejścia do polityki dokonywała się jednak stopniowo. Zwłaszcza że sytuacja tuż po ustrojowej transformacji była trudna i napięta. Na pierwszy ogień rockowej krytyki poszedł Lech Wałęsa. Kiedy Kazik w 1992 r. wykonywał na festiwalu w Sopocie utwór „100 000 000”, akcje prezydenta na giełdzie społecznych sympatii zaczynały akurat spadać. Muzyk nawiązał w nim do obietnicy, którą prezydent złożył podczas kampanii w 1990 r. Tytułową sumę (w starych złotych) miał dostać każdy obywatel. Utwór wywołał medialną burzę. Staszewski trafił na pierwszą stronę „Gazety Wyborczej” i zmusił do komentarza samego prezydenta. A był to czas, że rozczarowanie wobec Wałęsy uwi-

kłanego w niejasne układy z ludźmi starego reżimu mocno narastało. Po latach utwór bezprawnie wykorzystał w swojej kampanii Andrzej Lepper. Kazikowi to się nie spodobało i zadedykował liderowi Samoobrony już jednoznacznie drapieżny utwór „Pierdolę Pera”. W tym samym 1992 r. na płycie zespołu Piersi znalazła się piosenka „ZChN zbliża się”. Utwór parodiował kościelną pieśń „Pan Jezus już się zbliża”, co spowodowało wytoczenie zespołowi kilku spraw sądowych. Słowa „O szczęście niepojęte! Ksiądz wypił flaszki dwie. Sprowadzę go po schodach, bo sam wywróci się” najwyraźniej obraziły wielu Polaków. Wbrew tytułowi piosenka traktowała o pijanym proboszczu, nie o Zjednoczeniu Chrześcijańsko-Narodowym, istotnym w latach 90. ugrupowaniu politycznym. Tytuł świadczył jednak wystarczająco o narastającym zmęczeniu polityką w wykonaniu ludzi dawnej Solidarności. Można powiedzieć, że był w muzyce tym, czym „Psy” Władysława Pasikowskiego w kinie. Wyrazem niechęci do nowych elit politycznych, wywodzących się z opozycji, dowodem na rozczarowanie wolną Polską, która miała być piękna, a okazała się nie dorastać do naszych marzeń.

Kpina i gniew

O tym samym okresie opowiada przebój zespołu Kult „Lewy czerwcowy”. Tyle że utwór nagrano w roku 1998, sześć lat po opisywanych w nim wydarzeniach. A zatem zupełnie inne były emocje i cel ataku. Tytuł piosenki znanej szerzej jako „Panie Waldku” nawiązuje do książki Piotra Semki i Jacka Kurskiego, która stanowi zapis wywiadów na temat odwołania rządu Jana Olszewskiego. Kazik odmalowuje w niej postać następcy Olszewskiego, Waldemara Pawlaka, jako człowieka niezbyt skomplikowanego i nieszczególnie bystrego. Moment powołania na premiera lider Kultu opisał w ten sposób: „Z kamienną twarzą siedzę przy stole/ Przy nim ludzie, których mniej trochę wolę/ To stało się tak nagle jakby dziełem przypadku/ Kto z nas? Może pan, panie Waldku?”.

Dlaczego Kazik napisał ten utwór właśnie wtedy? Ano dlatego, że było to po kilku latach rządów postkomunistycznej lewicy w koalicji SLD-PSL. A kogo jak kogo, ale spadkobierców dawnego ustroju rockmani nie znoszą w sposób wyjątkowy. Ten sam Kazik w reakcji na wizytę ówczesnego premiera Józefa Oleksego w Rosji w 50. rocznicę wybuchu II wojny światowej w roku 1995 nagrał utwór „Łysy jedzie do Moskwy”. Rapował w nim: „To jest normalne, że nie gadasz z bandytami, nie zapraszasz ich do domu, nie odwiedzasz ich sam”. Liderowi Kultu chodziło o trwającą wtedy pierwszą wojnę czeczeńską, gdzie sympatie Polaków były zdecydowanie po stronie kaukaskich górali. Z kolei Maciej Maleńczuk, który w czasach komunizmu siedział w więzieniu za odmowę służby wojskowej, w reakcji na wyborcze zwycięstwa SLD nagrał z Püdelsami piosenkę „Czerwone tango”. Śpiewał w niej m.in.: „Znów powróciłaś stara dziwko, nie było cię pięć lat, już raz mi odebrałaś wszystko, i znowu stoisz w moich drzwiach”. Rekordzistą jeśli chodzi zarówno o mocne słowa, jak i skalę niechęci do SLD jest jednak Paweł Kukiz. W nagranym z Piersiami utworze „Virus SLD” (którego nie puszczano w radiu) w sposób naprawdę niewybredny obrażał postkomunistów. W utworze dzisiejszego parlamentarzysty, znanego z zamiłowania do nieparlamentarnego języka, nie zabrakło bodaj żadnego znanego w polszczyźnie przekleństwa. „Virus SLD” ukazał się już po aferze Rywina, która wywołała w wyborcach wściekłość i zapoczątkowała staczanie się partii w kierunku politycznego marginesu. Czas po aferze Rywina, która zmiotła ze sceny dawną klasę polityczną i wyniosła do władzy nowe ugrupowania: PiS i Platformę Obywatelską, bodaj najlepiej opisuje pamiętna „Wolność słowa” Püdelsów. Utwór to właściwie wyliczanka Maleńczuka, w której obrywają dosłownie wszyscy.

W dodatku autor uderza w sposób brutalny, nie stroniąc od seksualnych aluzji, ułożonych na zasadzie dziecinnej rymowanki. Fragmenty takie jak „Poseł Kalinowski ogolił se włoski, gdyż powraca słodko Grzegorz Kołodko” albo „Spod prysznica słychać plusk – to Kaczora kąpie Tusk” dają chyba wystarczające pojęcie o całości. Politykom według społeczeństwa nie należało się nic poza kpiną. Podwójne wybory w roku 2005, które wyniosły do władzy Lecha Kaczyńskiego i PiS, dawały nadzieję na wielką koalicję dla Polski. To przecież właśnie wtedy senatorem został Krzysztof Cugowski z Budki Suflera. Kiedy jednak z PO-PiS-u nic nie wyszło, rockmani przyłączyli się do medialnych ataków na partię braci Kaczyńskich. Nie jest to trudno zrozumieć o tyle, że koalicja z Samoobroną i LPR budziła niechęć nawet u ludzi PiS przychylnych. Ten sam Big Cyc, który teraz atakuje Macierewicza, nagrał wtedy satyryczne utwory „Atak klonów” (chodzi oczywiście o braci Kaczyńskich) albo „Moherowe berety”.

W tym samym czasie na podobnych anty-PiS-owskich pozycjach ustawił się zespół Lady Pank z płytą „Strach się bać”. Do akcji włączył się też Maciej Maleńczuk, który razem z Wojciechem Waglewskim nagrał utwór „Kaczory”. W tym wypadku trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że utwory takie, jak wymienione powyżej, bardziej niż z realnej potrzeby powstały z powodów koniunkturalnych. W najbardziej wpływowych mediach wszyscy wtedy walili w PiS jak w bęben i można było na tym budować swoją legendę. Bez żadnych kosztów. Kaczyńskich atakował wtedy i kabaret (to czas największych sukcesów „Szkła kontaktowego” ), i teatr (głośny spektakl Jana Klaty „Szewcy u bram”), ba, nawet plastycy (słynna wtedy rzeźba „Kaczka dziwaczka” Waldemara Cichonia). Paweł Kukiz, jak to ma w zwyczaju, posunął się o krok dalej. Co prawda piosenek dla Platformy Obywatelskiej nie pisał, ale występował na partyjnych wiecach w 2007 r., zachęcając do głosowania na partię Tuska utworem „Bo tutaj jest jak jest”.

Po dwóch kadencjach PO zrobił kolejny krok i zaczął pisać piosenki, które można traktować jako program polityczny. Wystarczy wymienić pochodzące z ostatniej płyty solowej utwory „JOW!” (o jednomandatowych okręgach wyborczych) czy „Rozmowy u Sowy” (ą propos taśm opublikowanych przez „Wprost”). Kukizowi w błyskawicznej karierze politycznej pomógł niewątpliwie właśnie image rockmana – szczerego, bezkompromisowego i nieuwikłanego w polityczne interesy. To kolejny dowód na to, że rock ma wielką siłę. PiS powinien się dziś martwić nie tym, że jest atakowany przez Big Cyca, który nie nagrał przeboju od lat. Rzecz w tym, że jeśli rządzących atakują rockmani najczęściej jest to znak, że wahadło społecznych sympatii odchyla się w drugą stronę. A piosenki nie tylko są bardzo dobrym barometrem zbiorowych emocji, ale mają też siłę wzmacniania nastrojów. Widać to od początku wolnej Polski, a i w końcówce komuny było podobnie.

Okładka tygodnika WPROST: 20/2016
Więcej możesz przeczytać w 20/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Amerykanin   IP
    no bo to sa szaleńcy w tym PiS swiat patrzy na to z dużym niesmakiem jak psychiczni rządzą tak duzym krajem jakim jest Polska po drugie nasuwa się pytanie aż ilu idiotow musi być w takim kraju ? przecież krasnoludki szalenców nie wybierały.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 20/2016 (1736)

    • Wróblewski: Rozliczający będą rozliczani 15 maj 2016, 20:00 Audyt rządów PO-PSL, niezależnie od porażającej wymowy całego materiału, sam w sobie rzeczywistości nie uleczy. Zachłanność szybko dopada każdego, kto wkracza w rządowe progi. 3
    • Skaner 15 maj 2016, 20:00 Spory wśród opozycji Marsz KOD bez partii politycznych Na 4 czerwca – w 27. rocznicę pierwszych częściowo wolnych wyborów – wyznaczono datę kolejnego marszu KOD. Wezmą w nim udział trzej byli prezydenci: Lech Wałęsa, Aleksander... 6
    • Zdarzyło się jutro 15 maj 2016, 20:00 Filmowe podsumowanie rządów PO? „Człowiek w złotym mercedesie”. Trwa walka na liczby. 240 tys. maszerujących ulicami Warszawy rząd przeciwstawił 340 mld strat po czasach Platformy. Pierwsze i najważniejsze pytanie brzmi, czy to są... 10
    • Polski element tarczy 15 maj 2016, 20:00 W Redzikowie pod Słupskiem symbolicznie zainaugurowano budowę polskiego elementu amerykańskiej tarczy antyrakietowej. 13
    • Audyt do zmian 15 maj 2016, 20:00 Nie wystarczy wskazać błędów poprzedniej władzy. Aby diagnoza patologii była pełna, obecny rząd musi wypracować mechanizmy zapobiegające nadużywaniu władzy i marnotrawieniu publicznych pieniędzy. Bez tego audyt jest ułomny. 14
    • Trzęsienie przedsiębiorcami 15 maj 2016, 20:00 Strach przed problemami finansowymi, a co za tym idzie spadkiem poparcia społecznego może wzmocnić w rządzie pozycję reformatorów spod znaku wicepremiera Morawieckiego. Przedsiębiorcy coraz bardziej się boją przedłużającego się chaosu i wprowadzanych nowych obciążeń. 18
    • Pakt dla przedsiębiorczości 15 maj 2016, 20:00 Prawu i Sprawiedliwości te tragiczne strofy dedykuje Autor 22
    • Ewa Kopacz. Reaktywacja 15 maj 2016, 20:00 Była premier wraca do gry. Najpierw została wniesiona przez ludzi na scenę na marszu KOD, a jej otoczenie zadbało, by zdjęcie tego zdarzenia trafiło do mediów. Potem zaczęła krytykować PiS i domagać się debaty z premier Beatą Szydło. 24
    • Nasza mowa nienawiści 15 maj 2016, 20:00 Gdy nie używasz siły lub przynajmniej starasz się nie sięgać po szabelkę, zostaje Ci słowo. A wtedy musi człowiek machać tym bardziej. Polska dzisiejsza jest jak jeden wielki sejmik szlachecki. Przesada stała się nieznośną... 27
    • Kto się bał śmierci ks. Jerzego 15 maj 2016, 20:00 Dużą aktywność w spowodowaniu odsunięcia mnie od sprawy wykazywali gen. Kiszczak i gen. Jaruzelski. Jestem pewien, że to ich bezpośredni nacisk na określone osoby z czołowego establishmentu politycznego tamtego okresu spowodował, że zabrano mi to śledztwo – mówi „Wprost”... 28
    • Seria tajemniczych śmierci 15 maj 2016, 20:00 W ciągu 32 lat od zamordowania ks. Jerzego Popiełuszki w niewyjaśnionych okolicznościach zginęło kilka osób. Wiele wskazuje na to, że była to zemsta bezpieki. 31
    • MON na zakupach. Na co pójdą miliardy 15 maj 2016, 20:00 Resort obrony ma ambitne plany zakupów: system Wisła, śmigłowce, sprzęt artyleryjski. Padają też zapowiedzi zwiększenia armii. Żołnierze dostają podwyżki. Worek z pieniędzmi otworzył się szeroko, ale czy na wszystko wystarczy? 32
    • Felerna demokracja 15 maj 2016, 20:00 Współcześni Polacy albo walczą o demokrację, albo jej bronią, lecz nie dyskutują o tym, czym demokracja ma być. Indagowani wykręcają się sianem, cytując Churchilla, że to niedobry ustrój, lecz dotąd nikt nie wynalazł lepszego. Fakt, że demokracji jest tyle, ile narodów... 34
    • Słabnący narodowcy 15 maj 2016, 20:00 Reprezentacja narodowców w Sejmie niedługo będzie jednoosobowa. Ale nie tylko w parlamencie dochodzi do podziału. Także na ulicach, bo organizujący marsze ONR poróżnił się z Ruchem Narodowym. 36
    • Najbardziej wpływowe polskie uczelnie 15 maj 2016, 20:00 Uniwersytet Warszawski jest najbardziej wpływową uczelnią. To właśnie jego absolwenci stanowią największą grupę wśród najważniejszych polityków w Polsce. Zaskakujące jest, że drugą polityczną kuźnią jest Uniwersytet Wrocławski. Najstarsza polska uczelnia – UJ – zajmuje dopiero... 38
    • Rafał ceni, że mam coś w głowie 15 maj 2016, 20:00 Potrafię oddzielić rzeczy, które sprawiały mi osobistą przykrość, od tego, co Tusk zrobił dla Polski – mówi „Wprost” Ewa Grupińska, właścicielka wydawnictwa, warszawska radna, żona Rafała Grupińskiego z PO. 40
    • Ekonomiści Pana Boga 15 maj 2016, 20:00 W Polsce powstał nowy zawód: chrześcijańscy doradcy finansowi. Pomagają wyjść z długów, uczą planowania domowego budżetu, bardziej zaawansowanym tłumaczą, jak etycznie prowadzić firmę. 42
    • Co zrobić, żeby dziecko czytało książki 15 maj 2016, 20:00 Świeć przykładem, nie narzucaj nudziarstwa, nie zmuszaj, zachęcaj. Wtedy powinno się udać i dziecko samo odkryje, jak fajne jest czytanie. 45
    • Antyreforma programowa 15 maj 2016, 20:00 Wprowadzona blisko siedem lat temu przez Katarzynę Hall reforma programowa miała zmienić obraz polskiej szkoły. W rzeczywistości doprowadziła do tego, że uczniowie zamiast zdobywać wiedzę, z wiekiem mają jej coraz mniej. 46
    • Rady na kleszcza 15 maj 2016, 20:00 Kleszcz może dopaść wszędzie: w ogródku przy domu, a nawet na Starym Mieście. Ponieważ leczenie chorób odkleszczowych jest bardzo trudne, lepiej nie dać się ugryźć. Jak? 49
    • Mała wielka gra polskich twórców 15 maj 2016, 20:00 W „1944: Wyścig do Renu” lubią grać Francuzi i Anglicy. Neuroshima Hex kupiło już pół miliona ludzi. „K2” dostało nominację do najlepszej gry roku. Polskie gry planszowe podbijają światowe rynki. 50
    • Najlepsi wśród największych 15 maj 2016, 20:00 CD Projekt, Cyfrowy Polsat i Aluprof są najszybciej rozwijającymi się dużymi firmami kontrolowanymi przez polski kapitał – wynika z drugiej edycji rankingu tygodnika „Wprost”. 56
    • Niech moc będzie z nami 15 maj 2016, 20:00 Rząd chce nas ratować przed blackoutami. Żeby zapewnić ciągłość dostaw prądu, gotów jest płacić klientom za prąd, którego nie zużyją, a producentom za ten, którego nawet nie wyprodukują. Problem w tym, że UE może mieć na naszą energię własne, zupełnie inne plany. 60
    • Hossa Bessa 15 maj 2016, 20:00 Minus tygodnia Czesi zwalniają Polaków Okazuje się, że nie tylko Polacy, ale i Czesi mają problemy z górnictwem. Czeski sąd ogłosił właśnie upadłość spółki OKD. To jedyny producent węgla kamiennego u naszego południowego... 63
    • Socjaliści w drodze na dno 15 maj 2016, 20:00 Europejska lewica znalazła się na zakręcie. Zanim nowe pokolenie polityków znajdzie jakiś pomysł na dotarcie do masowego wyborcy, stara gwardia może wywrócić nabierający wody wrak. 64
    • Wakacje u dyktatora 15 maj 2016, 20:00 Szukając ekscytujących wrażeń, turyści coraz częściej wybierają podróże do krajów rządzonych przez krwawych satrapów. Tylko czy im wypada? 68
    • Sezonownik wiosenny 15 maj 2016, 20:00 Chociaż stragany kuszą warzywami i owocami cały rok, nie zapominajmy o sezonowości, która powinna wpływać na to, co kładziemy na talerzu. 72
    • Rock w opozycji 15 maj 2016, 20:00 Dobrze jest mieć muzyków po swojej stronie. Tak się składa, że najczęściej wybory przegrywają właśnie ci politycy, których rockmani nie lubią. Ich piosenki są dobrym barometrem społecznych nastrojów. 74
    • Romantyczna starość komika 15 maj 2016, 20:00 Pokaz „Café Society” otworzył festiwal w Cannes. To najlepszy od lat obraz Woody’ego Allena. Jako artysta ładnie się starzeje, a mając 80 lat, pracuje więcej niż jego młodsi o pokolenie koledzy. 78
    • Punk na emeryturze w Malibu 15 maj 2016, 20:00 Kiedyś jako Johnny Rotten grał w Sex Pistols i tworzył styl punk. Dziś jako John Lydon jest rockową legendą, a jego zespół Public Image Ltd. to klasycy alternatywy. 81
    • Syjoniści i naziści 15 maj 2016, 20:00 W latach 30. syjoniści widzieli w Hitlerze sojusznika, bo III Rzesza popierała kolonizację Palestyny. To opór Brytyjczyków przeciw powrotowi diaspory na Bliski Wschód skłonił nazistów do innego rozwiązania tzw. kwestii żydowskiej. 82
    • Interes czysty jak brylant 15 maj 2016, 20:00 Urbaniak miał sposób na deficyt w skarbcu państwa: kupować tanio diamenty w ZSRR i sprzedawać drogo w RFN. 85
    • Podwodny awatar 15 maj 2016, 20:00 Ogromne ciśnienie na dużych głębokościach stanowi dla płetwonurków barierę nie do pokonania. Dlatego z wody wypierają ich roboty. Być może na dobre. 88
    • Immunoterapia – nadzieja onkologii 15 maj 2016, 20:00 Jak płuca to nowotwór, który wciąż zabija najwięcej Polaków. Nową nadzieją dla chorych jest immunoterapia, która może wydłużyć życie i poprawić jego jakość. Co ważne, stwarza ona nowe możliwości leczenia w tej grupie chorych, którym do niedawna można było zaproponować niewiele. 90
    • Zniszczyć raka 15 maj 2016, 20:00 Leki stosowane w ramach immunoterapii pozwoliły uzyskać bardzo istotną poprawę wyników leczenia chorych na kilka nowotworów, np. czerniaka i raka płuca – tłumaczy prof. Maciej Krzakowski, konsultant krajowy w dziedzinie onkologii klinicznej. 92
    • Kalejdoskop kulturalny 15 maj 2016, 20:00 Dobry Niemiec Wydawać by się mogło, że o Warszawie czasów II wojny napisano już tyle książek i nakręcono tyle filmów, że nie da się na ten temat powiedzieć niczego nowego. A jednak. Tylko trzeba mieć dobry pomysł, tak jak Nikodem... 93
    • Przekleństwo Lewandowskiego 15 maj 2016, 20:00 Gwiazda polskiej piłki, uznawany za najlepszego środkowego napastnika świata, człowiek, który spogląda na nas z billboardów, reklam w internecie, jest naszym przekleństwem. Może strzeli kilka bramek na mistrzostwach Europy, może da nam kilka chwil radości, ale na dobre... 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany