Życie małe, ale straszne

Życie małe, ale straszne

Dodano:   /  Zmieniono: 
Ta wydana w marcu ubiegłego roku powieść poruszyła amerykańskich czytelników jak mało która. Krytyka też nie szczędziła jej pochwał i tak oto prawie nieznana Hanya Yanagihara stała się literacką celebrytką i kandydatką do większości najbardziej prestiżowych nagród za oceanem.

Prawa do publikacji natychmiast zakupili wydawcy z ponad 20 krajów, bo odnieść sukces w Ameryce, to tak jakby od razu odnieść sukces globalny. Więc i my mamy ją po polsku w rok po premierze. „Małe życie” zaczyna się beztrosko: czterej przyjaciele skończyli studia i wynajmują sobie mieszkania w Nowym Jorku. Młodzieńcy pochodzą z różnych środowisk, różne jest ich pochodzenie etniczne, mają za sobą różne wykształcenie, każdy więc inaczej planuje swoją życiową drogę i marzy o innej karierze. I wszystkim udaje się spełnić marzenia. Jak w baśni. Jeden zostaje wybitnym aktorem, drugi gwiazdą architektury, trzeci znanym i cenionym malarzem. Czwarty wreszcie, niezwykle uzdolniony matematycznie, wybitnym prawnikiem. Powoli spod tej baśniowej, jakby oderwanej od społecznego i politycznego konkretu narracji wyłaniają się szczegóły mrocznej, przerażającej przeszłości jednego z bohaterów, prawnika Jude’a. I powoli spycha on w opowieści Yanagihary pozostałą trójkę przyjaciół na dalszy plan i staje się postacią numer jeden. O jego przeszłości, doświadczeniach czytelnik wie najmniej, lecz w miarę wchodzenia coraz głębiej w liczącą ponad 800 stronic opowieść, która w gwałtownych nawrotach odsłania coraz szerzej przyczyny cierpień Jude’a, czuje, że właściwie nie ma już powodu zajmować się pozostałymi bohaterami i ich banalnymi historiami.

PRZYJAŹŃ NIEOBOWIĄZKOWA

To, co składa się na historię Jude’a, poraża. Jest w niej nieznane pochodzenie (podobno znaleziono go porzuconego na śmietniku), okrucieństwo i ból (jakich doświadczył jako wychowanek klasztoru), jest wykorzystywanie seksualne (przez człowieka, któremu jako dziecko zaufał bezgranicznie, i przez mężczyzn, którym był „wynajmowany”) i wiele innych strasznych rzeczy. Wszystkie te jego doświadczenia łączy nie tylko ból, ale też wielki zawód wynikający z załamywania się raz po raz marzeń o poprawie swojego losu. Gdy wreszcie mu się udało, w dorosłość wszedł Jude jako człowiek z obrzydzeniem myślący o świecie, ze złamanym charakterem i właściwie nienawidzący samego siebie, wstydzący się własnej przeszłości, co rozładowywał nieuleczalną skłonnością do samookaleczania. Cud, jaki się zdarzył w jego życiu, polegał na tym, że udało mu się zbudować przyjacielskie relacje z trójką ludzi. Przyjaźń jest jedynym uczuciem, które sami sobie wybieramy – nie jest „obowiązkowa” jak miłość rodzinna, nie atakuje jak miłość erotyczna. Przyjaźń jest naszą decyzją. Jude, mimo dręczących go traum, które sprawiają, że jest człowiekiem uciążliwym we współżyciu, zostaje wybrany do przyjaźni, jest nią otoczony. Otoczony jest też miłością: starsza para naukowców adoptuje go już jako dorosłego człowieka i otacza bezwarunkowym uczuciem i także jeden z jego związków przyjacielskich przekształca się w homoseksualną miłość. Też bezwarunkową.

CHWILOWE POCIESZENIE

Ale baśń nie może trwać wiecznie. Życie, nawet jeśli odczuwane jako „małe”, nie obdarza szczęściem jak ona. Ono przynależy do świata, który rzadko komu przydziela szczęśliwy los – baśń jest „wyjęta” z tego świata dla chwilowego pocieszenia. Przesłanie powieści nie jest – jak widać – odkrywcze, ale porywa czytelników intensywnością opisywanych przeżyć głównego bohatera. Jest też powieść bardzo elegancko napisana, choć zdecydowanie przegadana: sama autorka przyznaje, że wydawcy namawiali ją, by skróciła ją o jedną trzecią. Nie uleg ła. Może i dobrze, bo przez to „Małe życie” ma medytacyjny rytm narracji. Ale w trakcie lektury rodzi się jednak wątpliwość: czy aby Hanya Yanagihara nie wykalkulowała sobie z pewną dozą cynizmu, że stworzy powieść opisującą w skumulowanej postaci współczesne lęki i będącą jednocześnie egzemplifikacją obowiązującej poprawności politycznej? Rasa czy pochodzenie nie są w niej dla nikogo problemem – wszystko się zlało i zunifikowało. Płeć też jest sprawą drugorzędną – miłość nie zna granic. A jednak mimo podejrzeń, że Yanagihara zrobiła więcej, niż powinna, by nami wstrząsnąć, odkłada się tę powieść z poczuciem, że to jednak świetny utwór.

Więcej możesz przeczytać w 21/2016 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2016 (1737)

  • Co dziś uraduje Putina 22 maj 2016, 20:00 Putinologia - jeżeli nie dorobiła się jeszcze odrębnej katedry na uczelni, to z pewnością ma już swoich zagorzałych studentów. Znawców tego, co prezydenta Rosji cieszy i czego pragnie. Wiemy już, że pragnie Brexitu, pragnie Trumpa w Białym Domu, że austriaccy czy francuscy... 3
  • Powroty mistrzów 22 maj 2016, 20:00 Spektakularne kradzieże, na ulicach wojsko z długą bronią. Nikt nie zastanawiał się jak w zeszłym roku: czy wypada wejść do canneńskiego pałacu w butach na płaskim obcasie. Dziś w Cannes gorzką atmosferę czuło się nawet na czerwonym dywanie. 10
  • Koniec finansowego eldorado prezesów, czyli jak PiS chce zaoszczędzić 60 milionów 26 maj 2016, 13:30 Prawo i Sprawiedliwość chce ukrócić legendarnie wysokie zarobki prezesów w spółkach z udziałem Skarbu Państwa. 10
  • Zdarzyło się jutro 22 maj 2016, 20:00 Bill clinton wypowiedział się o polsce, porównując rządy PiS i Jarosława Kaczyńskiego do rządów Putina. Podobno Putin poczuł się urażony. Teraz czekamy, aż opinię na temat naszego kraju wygłoszą inni członkowie rodziny i Monica... 14
  • Czy polska armia zdąży przed Putinem 22 maj 2016, 20:00 Jednostki hakerów, komandosi i obrona terytorialna czy raczej ciężki sprzęt: czołgi, artyleria i samoloty. Jakiej armii potrzebuje dziś Polska i na jakiego wroga powinna się szykować? 16
  • Zarzuty wagi ciężkiej 22 maj 2016, 20:00 Polska strategia wojskowa zakłada, że nasze bezpieczeństwo zależy od pomocy sojuszników. A co zrobimy, jeśli pomocy nie będzie? Poddamy się? – pyta prof. Romuald Szeremietiew, były wiceminister obrony, ekspert do spraw bezpieczeństwa. 19
  • Gabinet cieni PO 22 maj 2016, 20:00 Platforma przygotowuje się do kontrofensywy. Zamierza na bieżąco monitorować dokonania rządu Beaty Szydło i zaskakiwać nas świeżymi pomysłami. 20
  • Mam dla Andrzeja Dudy dużo sympatii 22 maj 2016, 20:00 PiS do pewnego stopnia realizuje mój program wyborczy – mówi „Wprost” Magdalena Ogórek, była kandydatka na prezydenta, wspierana przez SLD. 22
  • Fundusze do wzięcia. UE promuje dziedziny kreatywne 22 maj 2016, 20:00 Delphia Yachts Kot z Olecka w woj. warmińsko-mazurskim to największa w Polsce stocznia jachtowa, założona w 1990 r. przez braci Piotra i Wojciecha Kotów. Ponad 20 tys. wyprodukowanych jednostek sprawiło, że Delphia stała się marką rozpoznawalną wśród żeglarzy na całym świecie.... 25
  • Nie jestem lady Makbet 22 maj 2016, 20:00 Jarosław Kaczyński? Ciepły, miły, szarmancki. Jest prawdziwym erudytą. To strasznie przykre, że robią z niego zajadłego człowieka – mówi „Wprost” Arletta Brudzińska, żona wicemarszałka Sejmu. 26
  • Dlaczego nie umiemy żyć bez alkoholu 22 maj 2016, 20:00 Picie jest przyjemne. Odstresowuje, łagodzi ból po utracie bliskiej osoby, ułatwia kontakty społeczne. Po alkoholu stajemy się rozmowni, także w językach obcych, w których na trzeźwo nie czujemy się mocni. Ale alkohol ma swoje pułapki. I jako narkotyk grozi uzależnieniem -... 30
  • Szaman nie pije, by tańczyć 28 maj 2016, 10:00 Europejczycy odurzają się, bo lepiej się wtedy czują. Szamani, Indianie albo Buszmeni, po to, żeby wykonać jakieś zadanie, wypełnić tradycję. Nie robią tego dla przyjemności, więc się nie uzależniają – mówi Beata Pawlikowska, podróżniczka. 33
  • Jak być dobrą matką 22 maj 2016, 20:00 Chodzi w sobotę w piżamie do południa i w domu ma bałagan, ale zamiast sprzątać, woli siedzieć z dzieckiem na podłodze i grać w karty. Tak, właśnie to jest najlepsze dla dzieci. 36
  • Diakonat kobiet 22 maj 2016, 20:00 Twarz kobiety z ustami zaklejonymi taśmą – taki obrazek ilustrujący tekst poparcia dla wprowadzenia diakonatu kobiet w Kościele znalazł się na jezuickim portalu Deon.pl. I to jest dla mnie największa nowość w obecnej odsłonie dyskusji o starych postulatach liberalnych kręgów w... 39
  • Ile zarabiają absolwenci 30 największych szkół 22 maj 2016, 20:00 Rynek pracy szybko wchłania i dobrze opłaca nie tylko informatyków, ale też leśników – takie dane przynosi pierwsza edycja rządowego programu, który śledzi losy absolwentów uczelni. 40
  • Jak oczyścisz swój organizm w weekend 22 maj 2016, 20:00 Odwyk od niezdrowego jedzenia, używek i mediów społecznościowych warto zacząć w dni wolne. Specjaliści ostrzegają jednak, by nie rezygnować ze wszystkich grzesznych przyjemności naraz. 44
  • Mapa polskich milionerów 22 maj 2016, 20:00 Najwięcej polskich milionerów mieszka w województwie mazowieckim. Ponad 4,4 tys. mieszkańców Mazowsza może pochwalić się dochodami powyżej 1 mln zł. W Warszawie jest ich już ponad 2,7 tys. Wychodzi więc na to, że co szósty polski... 46
  • Bohaterowie polskiej ekspansji 22 maj 2016, 20:00 Lista biznesowych przebojów „made in Poland” robi się coraz dłuższa. Od gier przez meble po statki i cukierki – przedsiębiorcy coraz skuteczniej zdobywają odbiorców na odległych rynkach. 48
  • Filar polskiej przedsiębiorczości 22 maj 2016, 20:00 Giełda od dawna stanowi jeden z filarów polskiej gospodarki i przedsiębiorczości. Najbardziej dobitnym dowodem na to są spółki, które dzięki finansowaniu pozyskanemu z rynku kapitałowego stają się coraz bardziej innowacyjne,... 51
  • Polski bogacz nie oszczędza na luksusie 22 maj 2016, 20:00 Na Zachodzie branża dóbr luksusowych zwalnia, w Polsce przyspiesza. Mamy już ponad 40 tys. dolarowych milionerów. 56
  • Hossa Bessa 22 maj 2016, 20:00 Plusy i minusy tygodnia. 62
  • Kto z utęsknieniem czeka na Brexit? 22 maj 2016, 20:00 Niezależnie od lamentów nad niebezpieczeństwem Brexitu trwa wyścig o to, kto przejmie wielki biznes, uciekający z Londynu po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE. Czy w kolejce ustawią się Polacy? 64
  • Koszty – korzyści z Brexitu 22 maj 2016, 20:00 Z materiałów przygotowanych przez brytyjski rząd i bank centralny wynika, że Brexit jest ekonomicznie nieopłacalny dla Wielkiej Brytanii bardziej niż dla UE. 67
  • Brazylijska telenowela 22 maj 2016, 20:00 W Brazylii, podobnie jak w Polsce, najwyższe instancje sądowe stały się elementem zaciekłej walki politycznej. 68
  • Trump czy Clinton. Kto będzie gorszy dla Polski 22 maj 2016, 20:00 Jeżeli wierzyć mądrym głowom w amerykańskich i największych polskich mediach, to nic gorszego niż rządy Donalda Trumpa nie może nas spotkać. Prawda jest znacznie bardziej przygnębiająca: wygląda na to, że nic dobrego nie może nas spotkać ze strony Ameryki, dopóki w Białym Domu... 70
  • Polska moda eksportowa 22 maj 2016, 20:00 Młodzi polscy projektanci mają pomysły, odwagę i internet pod ręką. To wystarcza, by w światowej modzie osiągnąć dziś sukces. 72
  • Winne strony 22 maj 2016, 20:00 Enoturystyka , czyli podróżowanie po regionach winiarskich świata, stała się nowym hobby Polaków. 76
  • Sezon na szparagi 22 maj 2016, 20:00 Dlaczego szparagi mają różne kolory? To kwestia ich uprawy. Te zielone wyrastają ponad glebę. Białe przed przebiciem się na światło dzienne zostają przysypane ziemią – na polach powstają wtedy charakterystyczne kopczyki. 79
  • Ptaki są wściekłe 22 maj 2016, 20:00 „Angry Birds” to fenomen. Od wielu lat jest to najpopularniejsza gra na urządzenia mobilne, ściągnięto aż dwa miliardy jej kopii. Teraz wściekłe ptaki wkraczają do kin na całym świecie. 80
  • Życie małe, ale straszne 22 maj 2016, 20:00 Ta wydana w marcu ubiegłego roku powieść poruszyła amerykańskich czytelników jak mało która. Krytyka też nie szczędziła jej pochwał i tak oto prawie nieznana Hanya Yanagihara stała się literacką celebrytką i kandydatką do większości najbardziej prestiżowych nagród za oceanem. 83
  • Straszyć bez straszydeł 22 maj 2016, 20:00 Tytuły takie jak „Paranormal Activity” czy „Naznaczony” pokazały, że nie trzeba inwestować fortuny, aby horror zarobił – mówi reżyser kina grozy Mike Flanagan, którego film „Zanim się obudzę” wchodzi właśnie do polskich kin. 84
  • Świat arcymistrzów 22 maj 2016, 20:00 Międzywojenna Polska była szachową potęgą. Nasi arcymistrzowie byli pochodzenia żydowskiego i większość z nich nie przeżyła II wojny światowej. 85
  • Walka o oddech. O życie. O leczenie 22 maj 2016, 20:00 Chorują częściej mężczyźni, zwykle po 50. roku życia. Idiopatyczne włóknienie płuc postępuje szybko i prowadzi do śmierci. Mimo to w polskim systemie ochrony zdrowia pacjenci z tą chorobą nie mają dostępu do żadnego leku. 86
  • Dzikość jest blondynką (z Krakowa) 22 maj 2016, 20:00 Opowieść o 30-letniej teatrolożce Zuli ma wszystkie wady debiutu, ale jednocześnie intryguje i pokazuje potencjał autorki. Jest w niej jakaś dzikość i energia, która, jeśli pisarka będzie trzymać się w ryzach i nie pozwoli opowieści płynąć swoim nurtem, może ją doprowadzić do... 89
  • Dużo obiecuje. Wyróżnia się długością 22 maj 2016, 20:00 Opel insignia sports tourer nietanie kombi, które zaspokoi rozmaite gusty 92
  • Sny o potędze 22 maj 2016, 20:00 Pamiętają państwo pewnie piosenkę Wojciecha Młynarskiego o dwóch koniach. Jeden był łagodny i układny, drugi krnąbrny i rozbrykany. Woźnica, który nie był w stanie opanować złośliwego, lał tego spokojnego. Wiedział, że mu nie odda, i powtarzał drugiemu: „Jak się będziesz,... 94
  • Nie znikniemy z rynku 22 maj 2016, 20:00 A my nie, bo chcemy się stać liczącym się w naszym kraju polskim przewoźnikiem, a docelowo otworzyć przedstawicielstwa w Europie – mówi Michał Błaszczyk, dyrektor generalny polskiej firmy kurierskiej Delta City Przesyłki Sp. z o.o.... 96
  • Ursus – lider sprzedaży ciągników w Polsce 22 maj 2016, 20:00 Ursus, polska marka o ponad 120-letniej tradycji, jest największym krajowym producentem ciągników i maszyn rolniczych. Przejęte przez krajowego inwestora strategicznego w 2011 r. upadłe zakłady produkcyjne Ursusa w zaledwie pięć lat przekształcono w dynamiczne przedsiębiorstwo... 97
  • Na straży bezpieczeństwa 22 maj 2016, 20:00 To nie jest łatwa praca – mówi pan Krzysztof, który od sześciu lat pracuje na lotnisku jako operator kontroli bezpieczeństwa. – Na każdej zmianie sprawdzamy co najmniej kilka tysięcy osób, a każda z nich może stanowić potencjalne zagrożenie. Presja jest ogromna. Ale nie ma... 98