Tu się mury pną do góry

Tu się mury pną do góry

Tu się mury pną do góry
Tu się mury pną do góry
Radom nawet o poranku nie jest symfonią – powiedział Witold Gombrowicz. Czy zmieniłby zdanie, widząc nowe radomskie centrum sztuki Elektrownia? Na dobrą architekturę trafimy już nie tylko w metropoliach.

Jakub Głaz

Filharmonia Szczecińska, Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku, Centrum Nauki Kopernik – sporo się mówi o architekturze za unijne pieniądze, która powstała w dużych miastach. Niewiele słychać o tym, co stawia się na prowincji. Rozgłos zdobywają raczej widowiskowe porażki, wytyka się palcem obiekty przeskalowane lub nie do końca potrzebne. Sława Term Warmińskich, do których Unia dołożyła ponad 60 mln zł, przekroczyła granice kraju, gdy okazało się, że powstają w miejscu, gdzie… nie ma gorących źródeł! Pokpiwa się też z portów lotniczych w Szymanach (60 km od Olsztyna) i Lublinie. Oba dobrze zaprojektowane, ale jeszcze długo nie obsłużą pożądanej liczby pasażerów. W ten sposób powtarzamy błędy hiszpańskiej gorączki inwestycyjnej sprzed kryzysu. Hiszpanie przeinwestowali i mają problem z widmowymi lotniskami oraz innymi publicznymi inwestycjami, których działania nie są w stanie finansować. – Unia dała pieniądze na inwestycje, ale już nie na ich utrzymanie. Zabrakło gruntownej refleksji, jak i na co powinniśmy wydać te fundusze. Znam przypadki, gdy o inwestycji decydowały nie analizy, ale prywatne upodobania burmistrza – komentuje Michał Duda z wrocławskiego Muzeum Architektury. – Dziś te lotniska nie są jeszcze rentowne, ale kto wie, co przyniesie czas – szuka plusów dr Bartosz Kaźmierczak, architekt z Politechniki Poznańskiej i stowarzyszenia Forum Rewitalizacji. – Takie inwestycje wpisują się przecież w myślenie o decentralizacji, ożywianiu mniejszych miast i słabszych regionów – mówi.

Przestrzeń zapraszająca

Trudno jednak wrzucić wszystkie unijne inwestycje do jednego worka. Oprócz lotnisk i aquaparków są też centra kulturalne i sportowe oraz sale koncertowe, o których mówi się rzadko. Wiele z nich to co najwyżej architektoniczna przeciętność, ale zdarzają się perełki. Takie, jak choćby radomskie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia”, które powstało w budynku dawnej elektrociepłowni. Architektom z pracowni Andrzeja Kikowskiego udało się w interesujący sposób połączyć neogotycką budowlę z nowym skrzydłem o współczesnych formach. Elektrownia nie jest jednak tak słynna, jak nowe radomskie lotnisko (bez unijnej dotacji), z którego przez pewien czas w ogóle nie było żadnych regularnych połączeń. 

 No ale jak już wspomnieliśmy, porażki są bardziej medialne niż sukcesy. Nie mniej udany przybytek kultury co w Radomiu pojawił się w Koszalinie, gdzie dość zgrabna filharmonia ulokowała się na skraju parku. – Skromna, funkcjonalna, na miarę miasta, a elegancka i z klasą. I dokładnie odpowiada na potrzeby miasta. Bilety wyprzedane na miesiące do przodu. Bingo – komplementuje obiekt Beata Hyczko, autorka telewizyjnego cyklu „Księga przestrzeni”, który pokazuje dobre współczesne budynki. Czy nowa filharmonia nie jest zbyt kosztowna? – Udało się nam zmieścić w założonym, skromnym budżecie, a roczne koszty utrzymania budynku są podobne do sum wydawanych wcześniej na prowizoryczne siedziby dla orkiestry – twierdzi architekt Jacek Bułat, autor projektu. Do obiektów zupełnie wyjątkowych zaliczyć można intrygujące Muzeum Ognia w Żorach autorstwa pracowni OVO Grąbczewscy Architekci. Ekspresyjny pawilon obłożony miedzią mieści interaktywną ekspozycję poświęconą ogniowi. Oryginalna lokalna wizytówka zaskakuje konsekwencją i jakością w chaotycznej okolicy. Nie jest wyjątkiem. – Wszędzie rzuca się w oczy rozpaczliwy kontrast nowych obiektów i otoczenia. Już parę metrów dalej mamy to co zwykle: architektoniczne potwory i ogólny bałagan – recenzuje Hyczko. – Kwiatki do kożucha – mówi o pokazowych inwestycjach Duda. I to, dodajmy, kwiatki różnej urody. Katarzyna Łabarzewska z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego koordynuje najdłużej organizowany w Polsce konkurs na najlepszą przestrzeń publiczną regionu. – Po wejściu do Unii znacznie wzrosła liczba inwestycji zgłoszonych na konkurs. Ale nie przełożyło się to w znaczący sposób na ich jakość – komentuje. 

A mówi te słowa na Śląsku, którego nowa architektura i tak pozytywnie wyróżnia się na tle kraju. Łabarzewska żałuje, że przy podziale unijnych pieniędzy na ogół brakuje warunku, że zostaną one przyznane, jeśli inwestor urządzi konkurs architektoniczny. Wtórują jej architekci. – Z konkursami jest jak z demokracją. Mają wady, ale nic lepszego nie wymyślono – twierdzi Bułat. Dowody znajdziemy w centralnej Polsce. Na przykład udane konkursowe Zduńskowolskie Centrum Integracji Ratusz czy realizację Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Zaprojektowane przez konsorcjum pracowni Consultor i Chilli Anity Horowskiej trzy segmenty Centrum Kulturalno-Rekreacyjnego MWM to współczesna wariacja na temat typowej stodoły. Dobre proporcje, detale i materiały wykończeniowe mają wyższą jakość niż niejedna wielkomiejska inwestycja. Z kolei do zburzonego podczas wojny ratusza nawiązuje projekt pracowni „90 Architekci” Centrum Integracji w Zduńskiej Woli. Umiar, twórcze odwołanie do przeszłości i skala budynku podniosły jakość głównego placu miasta. Znawcy chwalą gmach, ale mieszkańcy widzą sprawy inaczej. – Choć ratusz jest daleki od awangardy, to wielu miejscowym wydaje się zbyt nowoczesny. Niektórzy ludzie mają żal, że nie powstała replika historycznego budynku – opowiada Hyczko. To częsty problem z akceptacją współczesnej architektury w kraju, gdzie prawie nie istnieje edukacja estetyczna i architektoniczna. – Projekty wybierane w powszechnym głosowaniu byłyby chyba okropne – przypuszcza prof. Rafał Drozdowski, socjolog z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Za niechęć do nowych form obwinia jednak także projektantów. – Niektóre realizacje odpychają ludzi – mówi. I przytacza przykład z Płocka przebadany przez innego socjologa Michała Podgórskiego: – Na jednym z deptaków typowe ławki ustąpiły miejsca nowoczesnej sterylnej estetyce. Mamy z dziećmi wyniosły się stamtąd w obawie, że pociechy nabiją sobie guza o kanciaste miejskie meble.

 Powstała przestrzeń „wypraszająca”. Jacek Bułat dorzuca: – Architekci muszą być odpowiedzialni. Gdy dostaną kosztowne zlecenie, zdarza się im stawiać pomniki własnej pychy, które potem są trudne w utrzymaniu. Prof. Drozdowski zastrzega jednocześnie, że jeśli nowoczesna estetyka jest funkcjonalna, to z czasem użytkownicy ją zaakceptują i oswoją. Tak stało się np. w Świnoujściu, gdzie metamorfozę przeszedł plac Wolności. Najpierw mieszkańcy kręcili nosem na nowoczesne rozwiązania i redukcję zieleni. Potem docenili funkcjonalny podział przestrzeni i jakość projektu. Podobnie w Bełchatowie: mieszkańcy głosują nogami na plac Narutowicza przebudowany we współczesnej stylistyce. Popularny jest też odmieniony trójkątny rynek w Jaworznie. Te place mają jeszcze jeden wspólny mianownik – stały się przyjazne, bo zredukowano na nich ruch samochodowy. Hyczko zauważa, że jeżeli coś może pozytywnie wpływać na edukację estetyczną, to są to właśnie przestrzenie publiczne: rynki, deptaki, parki. Łatwiej je dostrzec i docenić niż pojedyncze nowe budynki. A prof. Drozdowski przytacza badania, z których wynika, że mamy silną potrzebę tworzenia miejsc, które ułatwiają społeczne relacje.

6,3 mln za skoszenie trawy

Ożywają więc wreszcie nabrzeża polskich rzek. Unia dosypała pieniędzy do budowy nadwarciańskich bulwarów w Koninie. Mimo nieco przebrzmiałej formy zdynamizowały historyczną część miasta. Dobrze ocenia je Damian Kruczkowski, koniński społecznik i członek kilku lokalnych NGO: – To właściwie przeznaczone pieniądze, choć inwestycja ma wiele niedociągnięć. Jasny punkt na mapie tego coraz smutniejszego miasta – komentuje. Dodaje, że dopiero przyszły rok pokaże, czy uda się w pełni wykorzystać ich potencjał. Skończy się wtedy unijna karencja, gdy nie można wykorzystywać komercyjnie publicznych inwestycji. – To dobre miejsce na ogródki gastronomiczne – twierdzi. Unijne pieniądze zasilały też odnowę nabrzeży Odry i portu w Nowej Soli. Z zapuszczonej okolicy zrobiono żywe, choć zachowawczo urządzone miejsce. Sukcesem frekwencyjnym i architektonicznym okazały się za to bulwary nad Jeziorem Paprocańskim w Tychach. Chwalą je i specjaliści, i laicy. Niestety, jest też sporo miejsc przebudowanych w pokraczny sposób. Na wielu rynkach odnawianych z unijnym wsparciem żelazny repertuar to fontanna, beton lub granit i rachityczne drzewa. Ma być reprezentacyjnie. Symbolem takiej zmiany został rynek we Włocławku. „6,3 mln za skoszenie trawy?” – pytał autor mema, na którym zestawiono dawny zielony plac z kamienną pustynią po przebudowie. Wiele samorządów podciągało tego typu remonty pod opacznie pojmowane programy rewitalizacji zasilane pieniędzmi z Brukseli. Przed paroma tygodniami takie instrumentalne traktowanie programów rewitalizacji skrytykowała NIK. Niewielki entuzjazm budzą też takie budynki jak Filharmonia Świętokrzyska w Kielcach. Architektura z biura PIW-PAW Architekci jest niby poprawna, ale sens i skala inwestycji budzą wątpliwości. „Próbowałam zrozumieć tę filharmonię i jej położenie. 

Niestety, naprawdę nie widzę powodu, dla którego ją wybudowano” – mówiła ostatnio w wywiadzie dla internetowego magazynu Dwutygodnik. com Lucie Pierron, która przyjechała do Polski badać zjawisko masowego stawiania muzycznych inwestycji za unijne pieniądze. Specjaliści już wiele lat temu bili na alarm, ale dopiero teraz zaczyna docierać do decydentów fakt, że rewitalizacja to nie remont czy budowa pojedynczych obiektów, ale kompleksowe uzdrowienie chorych obszarów, także pod względem społecznym. Całkiem świeża ustawa rewitalizacyjna wykładato wreszcie czarno na białym. Posłowie poprzedniej kadencji uchwalili ją w zeszłym roku – co najmniej dziesięć lat za późno. A tymczasem Włocławek naprawia błędy, jak umie – w tym roku montują tam fontannę i ławki. Wizualizacje pokazują rynek, na którym czerwienią się jabłonki. – Ale nawet te niedoskonałe rynki to i tak nowa jakość, która często znaczy więcej dla życia miasta niż np. nowy basen. Ludzie z nich korzystają i znów utożsamiają się z miejscem, w którym żyją – zauważa optymistycznie dr Kaźmierczak. Unijne pieniądze poszły też na inwestycje o sportowym i rekreacyjnym charakterze: plenerowe siłownie, parki sensoryczne, strefy aktywności rodzinnej. – Nierzadko takie realizacje dostają nagrody, choć daleko im do architektonicznej doskonałości. Ale przyciągają i integrują ludzi, są dumą lokalnych społeczności – mówi Łabarzewska. Czy unijne pieniądze pomogły podnieść jakość przestrzeni polskiej prowincji? Przeważa pesymizm. – Potrafimy doprowadzić do powstania ciekawego architektonicznie budynku, ale rzadko myślimy o rozwiązaniach ekonomicznych, społecznych, przestrzennych, ekologicznych czy kulturowych w miejscu, gdzie budynek powstał – mówi Małgorzata Tomczak, redaktorka naczelna miesięcznika „Architektura & Biznes”. Proponuje, by unijne pieniądze wydawać jednocześnie na edukację społeczeństwa w zakresie estetyki i przestrzeni. Wtóruje jej Hyczko: – Mam wątpliwości co do siły oddziaływania dobrych inwestycji na otoczenie. To sytuacja, w której wylądował kosmita, ludzie lubią go i akceptują, ale nikt nie zamierza się do niego upodobnić. Nawet jeśli nowe architektoniczne rodzynki trudno w przestrzennym zakalcu dostrzec, i tak chyba warto się cieszyć, że w polskich miasteczkach i miastach w końcu coś drgnęło. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 42/2016
Więcej możesz przeczytać w 42/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2016 (1758)

  • Porozmawiajmy o podatkach 16 paź 2016, 20:00 Amerykański noblista Milton Friedman chętnie podkreślał, że nie ma czegoś takiego jak darmowy obiad. W Polsce dyskusja o roli państwa w gospodarce oraz w naszym życiu dotarła do punktu, w którym ambitne plany zawsze stykają się z rzeczywistością. Do pieniędzy. 3
  • Pierwszy komiwojażer 16 paź 2016, 20:00 Wyszło na to, że nie ma obecnie ważniejszego problemu w stosunkach polsko- -francuskich, jak to, kto kogo uczył jeść widelcem. 3
  • Andrzej Halicki na prezydenta Warszawy 16 paź 2016, 20:00 Andrzej Halicki jest brany pod uwagę jako kandydat PO na prezydenta Warszawy – ustalił „Wprost”. Sam zainteresowany odmawia komentarza. Andrzej Halicki to szef mazowieckich struktur Platformy. W rządzie Ewy Kopacz był ministrem... 8
  • Polska na widelcu, czyli świat się z nas śmieje. I słusznie. 16 paź 2016, 20:00 MÓWI SIĘ, ŻE PISOWCY NA NOWO HISTORIĘ PISZĄ. I rzeczywiście. Taki Bartosz Kownacki, wice minister obrony narodowej, ujawnił np., że Francuzi od nas uczyli się jedzenia widelcem. Niemców nauczyliśmy dyscypliny, Rosjan picia wódki, a... 12
  • Najbardziej wpływowi Polacy 16 paź 2016, 20:00 Jeszcze nigdy tak wiele w III RP nie zależało od jednego człowieka, niepiastującego nawet najwyższych funkcji. I jeszcze nigdy ranking 40 najbardziej wpływowych Polaków nie ilustrował tak dobrze nowego zjawiska, w zasadzie można powiedzieć, dobrej zmiany: Polacy zyskali głos. 14
  • Program 500- 16 paź 2016, 20:00 Zamiast obniżać podatki, rząd PiS po cichu i bez rozgłosu je podnosi, dokładając, gdzie może, różne parapodatki. Prawdziwa burza dopiero się zbliża i nazywa się jednolity podatek. Najbardziej odczują go mali przedsiębiorcy. 34
  • Politycy PiS mają problem 16 paź 2016, 20:00 Mnożące się w mediach spekulacje o wysokości nowych podatków, sugerujące znaczne podwyżki danin, wywołują w PiS sporą nerwowość. 40
  • Powiernictwo – kierowanie biznesem z tylnego siedzenia 16 paź 2016, 20:00 Jeśli przedsiębiorca chce ochronić majątek stanowiący dorobek życia, nie wystarcza już anegdotyczne zakopane w ziemi złoto. Coraz częściej tacy przedsiębiorcy stają się niewidzialni. Kierują firmami anonimowo, minimalizując w ten sposób ryzyko prowadzenia działalności. 41
  • Mniej studentów, więcej pieniędzy 16 paź 2016, 20:00 Od nowego roku zmieniają się zasady finansowania uczelni. Będą premiowane za rozwijanie działalności naukowej lub współpracę z biznesem. O szczegółach mówi wiceminister nauki Teresa Czerwińska. 42
  • Związek Nauczycielskich Protestów 16 paź 2016, 20:00 Związek Nauczycielstwa Polskiego od lat szantażuje rządy, domagając się podwyżek dla nauczycieli i utrzymania przywilejów rodem z PRL. Tym razem ratuje gimnazja, które kiedyś zwalczał. 44
  • Złote zasady realizacji projektów 16 paź 2016, 20:00 Istnieje wiele rodzajów dotacji, a każde przedsięwzięcie jest inne. Są jednak uniwersalne zasady, które pomagają w sprawnej realizacji unijnych projektów. 47
  • Tusk prowadzi politykę wasalną 16 paź 2016, 20:00 Popieranie Donalda Tuska na następną kadencję przewodniczącego Rady Europejskiej byłoby absurdem – przekonuje Andrzej Smirnow, poseł PiS, członek sejmowej Komisji Obrony Narodowej. 48
  • Uziemione wojsko 16 paź 2016, 20:00 Politycy kłócą się o to, czy Polska słusznie zerwała kontrakt na zakup francuskich caracali. Tymczasem nasza armia pilnie potrzebuje śmigłowców. Do wymiany jest ponad 70 proc. maszyn. 50
  • KOBIETY MAFII 16 paź 2016, 20:00 Piękne, wykształcone i zdolne do najbardziej okrutnych zbrodni. Z miłości do gangsterów – lub ich pieniędzy – są gotowe na wiele. Dla „ludzi z miasta” są często bardziej zaufanymi wspólnikami niż kompani z gangu. 52
  • Sto żywotów Stokłosy 16 paź 2016, 20:00 W celi nie jest aż tak źle, ale nie chciałbym tam wracać – osiem lat po wyjściu z aresztu Henryk Stokłosa, jeden z najbogatszych Polaków, zgodził się na wywiad. W jego historii jest wszystko: wielkie pieniądze, międzynarodowy spisek i brudna polityka. 56
  • Katastrofa Samsunga 16 paź 2016, 20:00 Trwający na rynku smartfonów wyścig zbrojeń ma pierwszą ofiarę. Jest nim najnowsze dziecko koreańskiego Samsunga. 64
  • Piwny przelew 16 paź 2016, 20:00 Sebastian i Dominika Kulczykowie sprzedają ostatni pakiet swoich akcji w piwnym gigancie SABMiller (m.in. marki Grolsch i Pilsner Urquell). 1,5 proc. udziałów zostało wycenione na ok. 5 mld zł. To druga tego typu transakcja w tym roku. W... 65
  • Nie taki łatwy e-biznes 16 paź 2016, 20:00 Założenie sklepu internetowego stało się prostsze i tańsze niż kilka lat temu. Ale zbudowanie rentownego biznesu opartego na e-handlu wymaga kreatywności, specjalizacji i... funduszy. 66
  • E-commerce – więcej niż handel 16 paź 2016, 20:00 Rosnąca świadomość konsumentów związana z potencjałem i wygodą zakupów w sieci wpływa na wzrost zainteresowania obszarem e-commerce. Dotyczy to większości firm działających dotychczas w klasycznym modelu opartym na stacjonarnych punktach sprzedaży. 68
  • Urzędowe okienko w twoim domu 16 paź 2016, 20:00 Wymiana dowodu osobistego, prawa jazdy czy uzyskanie zaświadczeń bez kolejek to już fakt. Sprawy urzędowe można załatwić w domu. Wystarczy konto w PKO Banku Polskim – w ramach serwisu internetowego iPKO lub Inteligo. 69
  • Gwóźdź do trumny Hollande’a 16 paź 2016, 20:00 Fiasko negocjacji z Polską odebrano w Paryżu jako cios w plany wyborcze Franćois Hollande’a. Umowa miała pokazać sprawność jego rządów i uratować Airbusa, który stracił niedawno dużych kontrahentów. 70
  • Putin na zawsze 16 paź 2016, 20:00 Krytykowanie Putina stało się równoznaczne ze zdradą ojczyzny. Ludzie popadli w apatię. Są przekonani, że w Rosji nic się nie zmieni – mówią opozycjoniści Kirył Nienaszew i Maria Muskiewicz. 74
  • Baterie z ulicy Seulskiej 16 paź 2016, 20:00 TO PIERWSZA TEGO TYPU INWESTYCJA W EUROPIE. SPÓŁKA LG CHEM ZAINWESTUJE W POLSCE PONAD 1,3 MLD ZŁ W FABRYKĘ BATERII LITOWO-JONOWYCH DO SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH. Fabryka powstanie w klastrze LG w Biskupicach Podgórnych (przy ulicy Seulskiej),... 76
  • Kobiece tabu 16 paź 2016, 20:00 Ze względu na mało charakterystyczne objawy mięśniaki macicy często są rozpoznawane przez przypadek. Ginekolodzy apelują do kobiet, by zaczęły mówić o wszelkich niepokojących sygnałach. 77
  • Zgryz z zębami 16 paź 2016, 20:00 Dobre polskie gabinety stomatologiczne niczym nie odbiegają od tych zachodnich, ale stan naszego uzębienia jest jednak fatalny. Za nienaganny uśmiech trzeba zapłacić fortunę. 78
  • Bonus na zdrowie 16 paź 2016, 20:00 Pracodawcy coraz częściej zapewniają pracownikom dodatkową opiekę zdrowotną, co jest cenione ze względu na szybki dostęp do lekarzy specjalistów i inne udogodnienia. O aktywności PZU w obszarze ubezpieczeń zdrowotnych mówi Wojciech Kropiewnicki, dyrektor generalny sprzedaży... 80
  • Na kłopoty SPA 16 paź 2016, 20:00 Z pobytów w SPA korzysta regularnie coraz więcej Polaków. To już nie tylko moda, ale coraz łatwiej dostępna odpowiedź na głębokie potrzeby zarówno ciała, jak i psychiki. 82
  • Szwajcaria. Tu się oddycha! 16 paź 2016, 20:00 Cztery języki, 12 kilogramów czekolady rocznie, 48 czterotysięczników i miliony w szwajcarskich bankach. Każdy powód jest dobry, żeby wybrać się do Szwajcarii. Przedstawiamy pięć z nich. 88
  • Ustrzelony w locie 16 paź 2016, 20:00 Czy Iredyński żył tak, jak pisał? Nawet jeśli tylko z premedytacją grał komedię, kosztowało go to trzy lata więzienia… 92
  • Historia Polski Według Wajdy 16 paź 2016, 20:00 Andrzej Wajda był nie tylko wybitnym reżyserem, lecz także architektem naszej wyobraźni historycznej. Artystą, który swoimi filmami tworzył naszą wizję przeszłości. 96
  • Tu się mury pną do góry 16 paź 2016, 20:00 Radom nawet o poranku nie jest symfonią – powiedział Witold Gombrowicz. Czy zmieniłby zdanie, widząc nowe radomskie centrum sztuki Elektrownia? Na dobrą architekturę trafimy już nie tylko w metropoliach. 100
  • Rozwodzimy się! 16 paź 2016, 20:00 Sarah Jessica Parker, pamiętna Carrie z „Seksu w wielkim mieście”, po 12 latach wraca na telewizyjny ekran – w serialu HBO „Rozwód”. 104
  • W rytmie reggae 16 paź 2016, 20:00 Proza anglosaska trzyma wysoki poziom także dlatego, że wciąż jest zasilana talentami przybyszów z całego świata. Tak się składa, że w październiku ukazują się u nas przekłady powieści nagrodzonych w ubiegłym roku Pulitzerem i... 108
  • Perfekcyjna Muzyka 16 paź 2016, 20:00 Wodróżnieniu od wielu zespołów, które debiutowały w tym samym co Perfect czasie, muzycy tej formacji nie stracili rockowego pazura. Premierowe albumy wydają z rzadka, stawiając raczej na jakość. Po niedawnej dwupłytowej składance... 110
  • Solidarność na dnie 16 paź 2016, 20:00 Zrobiłem już wystarczająco dużo głupich uwag na temat porzucenia kina. Jest zbyt wiele ważnych historii do opowiedzenia, aby rozstawać się z kamerą” – mówił mi Ken Loach. Po premierze „Klubu Jimmy’ego” w 2014 r. twierdził,... 112
  • Klasyk wywrotowy 16 paź 2016, 20:00 TADEUSZ LUBELSKI Teraz, z perspektywy bogatego, spełnionego życiorysu, Andrzej Wajda może się wydawać artystą z pomnika. Dla dzisiejszych młodych widzów to był stary klasyk, ekranizujący szkolne lektury. „Staryym klasykiem” nazywali... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany