I nie opuszczę cię aż do śmierci

I nie opuszczę cię aż do śmierci

I nie opuszczę cię aż do śmierci
I nie opuszczę cię aż do śmierci / Źródło: East News
Czy kochający ojciec może zabić własne dzieci i żonę, a potem sam popełnić samobójstwo? Może. Właśnie dlatego, że je kocha. Śmierć dla wszystkich coraz częściej wydaje się jedynym rozwiązaniem.

Joanna i Rafał Pasztelańscy

Takiego wypadku nie widzieli dawno nawet najbardziej doświadczeni prokuratorzy. To była jatka. W Działoszynie, na Dolnym Śląsku, przy ok. 150 km/h osobowy seat toledo po prostu wbił się w jadącego z naprzeciwka tira. Przy takiej prędkości i zderzeniu z ciężarówką o masie kilkunastu ton jadący samochodem osobowym nie mieli szans na przeżycie. Robert W. i trójka jego dzieci zginęli na miejscu. Była 12.14. I jeszcze nikt nie przypuszczał, że w oddalonym o kilkadziesiąt kilometrów Zgorzelcu nie żyje także Agnieszka, żona Roberta i matka ich dzieci. Wszystko wyglądało na wypadek. Chociaż niemal od razu pojawiły się głosy świadków, że Robert jechał za szybko. Na dodatek praktycznie nie hamował. Oczywiście mogły pójść hamulce.

Mógł zasłabnąć za kierownicą. Któreś z dzieci mogło go rozproszyć. Dokładną prędkość ustalą biegli z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych, jednak szans na przeżycie nie było żadnych. Podczas gdy policjanci zabezpieczali miejsce zdarzenia i ustalali tożsamość ofiar, wiadomo już było, że trzeba będzie zawiadomić rodzinę. Ustalono, że najbliższą krewną jest zamieszkała w Zgorzelcu Agnieszka W. Po rozmowach z sąsiadami wiadomo było, że kobieta musi być w mieszkaniu. Kiedy nie reagowała na kolejne wezwania, policjanci wyważyli drzwi. Agnieszka była w sypialni. Nie żyła prawdopodobnie od kilku godzin, sekcja zwłok wykazała, że kobieta zginęła od czterech ciosów w głowę. Po zabójstwie sprawca ułożył jej ciało w sypialni. Niemal natychmiast pojawiło się podejrzenie, że doszło do tzw. samobójstwa rozszerzonego. Że to nie był jednak wypadek drogowy. Że Robert najpierw zabił żonę, a następnie popełnił samobójstwo, zabijając jednocześnie sześcioletniego Mateusza,

11-letnią Małgosię i 13-letniego Marka. Biegli ustalili, że dzieci żyły w momencie, gdy ich ojciec wjechał w ciężarówkę. Miały też zapięte pasy. Znaleziono przy nich także dokumenty tożsamości. Czy to przypadek, czy może Robert W. chciał wywieźć dzieci z Polski, a wypadek naprawdę był serią niefortunnych zdarzeń? Pytań jest wiele i śledczy podejrzewają, że nie na wszystkie uda się odpowiedzieć. Przy rozszerzonych samobójstwach najważniejszych odpowiedzi mogliby udzielić ci, których już nie ma. Wiadomo, że tragicznego dnia żadne z dzieci nie pojawiło się w szkole czy przedszkolu. Dzień wcześniej ojciec powiadomił szkołę, że najstarszy syn jest chory i nie może pojechać na planowaną wycieczkę. Z ustaleń policji wynika, że świadkowie nie uznali rozmowy z mężczyzną za niepokojącą lub nerwową. W mieszkaniu rodziny znaleziono aparat do inhalacji przy zapaleniu oskrzeli, co może świadczyć, że najstarszy chłopiec rzeczywiście był chory. 

Nie wiadomo jeszcze, czy matka została zamordowana na oczach dzieci, czy raczej w nocy, kiedy jeszcze spały. Prokuratura zabezpieczyła komputery, telefony i nośniki elektroniczne. Sąsiedzi i znajomi podkreślają jak mantrę: to była normalna rodzina. Żadnej przemocy, żadnej niebieskiej karty, żadnej interwencji policji. Robert W. pracował jako górnik w kopalni odkrywkowej, zarabiał ponad 7 tys. zł miesięcznie. „Uśmiechnięty, wesoły człowiek”. Agnieszka W. pracowała w sklepie z nasionami, pochodziła z dobrego domu. Dostawali pieniądze z 500 plus, nie narzekali na biedę. Na zewnątrz dobrze im się układało, chociaż po tragedii ktoś zacznie sobie przypominać, że kłótnie między małżonkami jednak były. Ostatnio może trochę częściej.

Ochrona przed cierpieniem

Specjaliści oddzielają samobójstwo rozszerzone od poautoagresywnego. Wprawdzie i w jednym, i w drugim przypadku samobójca zabija bliskich, ale w tym pierwszym sprawca zabija z myślą, że sam siebie także zabije. Profesor Brunon Hołyst, najsłynniejszy polski kryminolog, prezes Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, podkreśla, że samobójstwo rozszerzone ma miejsce wtedy, gdy najpierw zostają zamordowane inne osoby, najczęściej członkowie rodziny, a następnie sprawca dokonuje aktu agresji na sobie samym. – Zdarza się, że samobójca włącza gaz, a w wyniku wybuchu giną także przypadkowe osoby. Takie zdarzenia, choć budzą wiele emocji i zainteresowanie mediów, nie są wyjątkowe i dochodzi do nich co jakiś czas, choć oczywiście nie tak często jak do „zwykłych samobójstw” – mówi prof. Hołyst. – Ustalenie motywów samobójstwa rozszerzonego nie jest łatwe, jednak czasem można ustalić podłoże działania sprawcy, np. gdy zostawi list pożegnalny lub dzięki analizie jego zapisków. Zazwyczaj dotyczą one życia dzieci po jego śmierci. Często w grę wchodzi także choroba psychiczna i urojenia, że rodzina nie poradzi sobie z problemami egzystencjonalnymi. Profesor przyznaje, że tak jak i w przypadkach klasycznych samobójstw, kobiety przed odebraniem sobie życia w ramach samobójstwa rozszerzonego w stosunku do dzieci stosują mniej brutalne metody zabójstwa niż mężczyźni. Doktor Aleksandra Hulewska, psycholog i certyfikowana psychoterapeutka Gestalt, praktykująca we Wrocławiu, dodaje, że dany czyn uznaje się za samobójstwo rozszerzone, jeśli są spełnione trzy warunki. 

– Po pierwsze, musi istnieć bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy śmiercią samobójczą a popełnionym zabójstwem. Innymi słowy, samobójstwo i zabójstwo muszą być ze sobą powiązane motywacją sprawcy. Dopiero gdy decyzja o popełnieniu zabójstwa wynika bezpośrednio z decyzji o popełnieniu samobójstwa, możemy mówić o samobójstwie rozszerzonym. Po drugie, pomiędzy ofiarą a sprawcą zabójstwa musi istnieć relacja o charakterze osobistym. Jeśli zabójstwo dotyczy przypadkowych osób, nie mówimy wówczas o samobójstwie rozszerzonym – podkreśla dr Hulewska. – Po trzecie wreszcie, ofiara nie może wyrazić zgody na odebranie jej życia. Wspólna decyzja o popełnieniu samobójstwa (np. przez członków sekty) nie spełnia więc kryteriów samobójstwa rozszerzonego. W literaturze samobójstwo rozszerzone występuje także jako poagresyjne oraz „dyad ic death” (śmierć diadyczna). – Pierwotnie badacze, także polscy, posługiwali się nazwą angielską, która w dosłownym tłumaczeniu oznaczała podwójną śmierć. W późniejszych latach określenie to ewoluowało i przyjmowało różne formy, m.in. „postagressional suicide” (samobójstwo poagresyjne) oraz „extended suicide” (samobójstwo rozszerzone) – dodaje dr Hulewska, podkreślając, że zjawisko to wciąż jest stosunkowo słabo znane i opisane. Badania na temat samobójstwa rozszerzonego ujawniają kilka czynników ryzyka. Najpoważniejsze z nich to psychozy (brak kontaktu z rzeczywistością) oraz zespoły depresyjne, z głębokim obniżeniem nastroju, silnym lękiem oraz urojeniami (np. prześladowczymi). – Osoby cierpiące na te schorzenia często chcą uchronić swoich bliskich przed cierpieniem. Świat w ich oczach jest miejscem na tyle zagrażającym, okrutnym i złym, że jedynie śmierć może przynieść ratunek i ukojenie. Stąd decyzja o odebraniu życia sobie i swoim bliskim. Jak widać, w tego rodzaju sytuacjach zabójstwo może być i często jest podyktowane miłością do ukochanych osób i troską o nie. Nosi ono znamiona zabójstwa altruistycznego. Inna motywacja przyświeca z kolei sprawcom o osobowości borderline. 

Tutaj zabójstwo i samobójstwo noszą znamiona zachowań określanych mianem acting-out, tj. o charakterze impulsywnym, pozwalającym odreagować gwałtowne emocje, z którymi dana osoba nie potrafi sobie poradzić. – Do tej grupy możemy zaliczyć np. zabójstwa z zazdrości czy lęku przed opuszczeniem, popełniane w chwilach silnego emocjonalnego wzburzenia – dodaje psycholog. Doktor Hulewska podkreśla, że w przypadku tragedii w Zgorzelcu, na tym etapie śledztwa, kiedy nie są jeszcze znane wszystkie okoliczności, trudno jest przesądzić, czy mamy do czynienia z samobójstwem rozszerzonym. – Śmierć żony, a następnie męża i dzieci skłania do uznania takiej hipotezy za bardzo prawdopodobną. Nie można jednak wykluczyć wyjaśnień alternatywnych, np. że zabicie żony (nawet przez nieznanego sprawcę) i zasłabnięcie męża za kierownicą, choć współwystępujące w czasie, nie są ze sobą w żaden inny sposób powiązane – podkreśla dr Hulewska.

Mieli pójść na sanki

Tymczasem do podobnych „dyadic death” dochodzi w Polsce częściej, niż sądzimy. Samobójstwa rozszerzone coraz częściej wydają się jedynym wyjściem z patowej, jak się wydaje, sytuacji materialnej czy rodzinnej. Dwa lata temu 38-letnia Ewa W. z Lipy koło Stalowej Woli zabiła dwoje swoich dzieci – dziewięcioletnią Magdę i sześcioletniego Wojtka. Na koniec sama popełniła samobójstwo. Martwą matkę i rodzeństwo w kałuży krwi znalazła najstarsza córka, 12-letnia Ola, po powrocie z kościoła. Obok ciał leżał nóż. To nim Ewa W. zabiła syna i córkę, a następnie sama zadała sobie śmiertelne ciosy. Dzieci miały podcięte żyły na szyjach, kobieta miała rany na szyi, oprócz tego rany kłute klatki piersiowej. W mieszkaniu nie znaleziono śladów włamania ani przemocy. Na dodatek drzwi były zamknięte od środka. Mąż kobiety przebywał w tym czasie we Francji, gdzie pojechał kupić samochód. Był wstrząśnięty. Podobno kontakty z żoną układały się dobrze, przez telefon dzień wcześniej mówiła mu jeszcze, że wybiera się z dziećmi na sanki. Nic nie wskazywało ani na zły stan psychiczny kobiety, ani na jakiekolwiek problemy. Po kilku miesiącach od śmierci śledczy stworzyli portret psychologiczny Ewy W. pokazujący jej faktyczny stan przed popełnieniem samobójstwa. Wszelkie ustalenia wskazywały, że w Lipie doszło do samobójstwa rozszerzonego. Tak samo jak brytyjskim Stoke-on-Trent, gdzie w inną niedzielę, również w 2014 r., sąsiedzi znaleźli martwą 27-letnią Martę G. oraz jej dwie córeczki, pięcioletnią Maję i 18-miesięczną Olgę. Wszyscy mieli rany zadane nożem. Kobieta mieszkała w Wielkiej Brytanii od ośmiu lat. Była zamężna. Morderstwo niemal natychmiast wykluczono. Dopiero kilka tygodni później na jaw wyszła przerażająca prawda. 

Okazało się, że kobieta nie tylko popełniła samobójstwo rozszerzone, ale prawdopodobnie dokonała go przez pomyłkę medyczną. Podobno była przekonana, że jej pięcioletnia córka ma nowotwór szczęki. Dziewczynka od pewnego czasu miała bowiem na buzi dużą narośl. Mąż Marty przyznał, że żona panicznie bała się raka u córki i tego, że władze odbiorą jej dziecko z powodu zaniedbania. Mówiła, że się zabije. Podobno była u lekarza, leczyła się na depresję. Dopiero sekcja zwłok wykazała, że to była tylko niegroźna cysta. Ian Smith, koroner, który dokonywał sekcji, przyznał, że to najgorszy przypadek samobójstwa, z jakim przyszło mu się zmierzyć. „To były morderstwa i samobójstwo popełnione z miłości. Z perwersyjnego rodzaju miłości. Rozumiem, że Marta mogła sama być przekonana, że jej córka ma raka. Całkowicie się myliła, ale w to wierzyła. Nie chciała, żeby jej córka umierała na nowotwór, więc odebrała jej życie” – mówił na przesłuchaniu. W listopadzie 2013 r. postanowił odejść ze świata 52-letni Jan S. z Zabrzeży. Zabrał ze sobą 46-letnią żonę i 14-letniego syna. Z życiem uszedł 26-letni wówczas Wojciech S., który z poważną raną głowy trafił do szpitala. Jan zaatakował rodzinę siekierą. W sumie z żoną wychowali siedmioro dzieci. Taka tam porządna rodzina. Początkowo podejrzewano morderstwo, przez chwilę cień podejrzenia padł nawet na Wojciecha S. z powodu jego choroby psychicznej. Śledczy orzekli jednak, że wszystko wskazuje na samobójstwo rozszerzone. Jan S. chciał ulżyć pozostałym członkom rodziny. W opinii biegłych psychiatrów 52-latek cierpiał na urojenia i chciał uchronić bliskich przed złym losem, który ich czekał. Kilkanaście dni wcześniej opuścił oddział psychiatryczny sądeckiego szpitala. Prawdopodobnie odstawił leki.

Nikt się nie spodziewał

Do samobójstwa rozszerzonego doszło także w 2014 r. w Krynicy-Zdroju. Na zwłoki rodziców natknął się w domu ich 13-letni syn. 52-letni mężczyzna zadał śmiertelny cios żonie, a potem odebrał sobie życie. Małżeństwo od jakiegoś czasu nie mieszkało razem. Feralnego dnia prawdopodobnie doszło między nimi do kłótni. O tym miało świadczyć m.in. ułożenie ciał małżonków. Kobieta została ugodzona nożem jeden raz, na ciele mężczyzny było kilka ran kłutych, które sam sobie zadał. Ich umiejscowienie wskazuje, że w ten sposób popełnił samobójstwo.

Opinią publiczną wstrząsnęła także historia dwóch nastolatek z Podkarpacia, które znaleziono martwe w marcu ubiegłego roku. Prokuratura Rejonowa w Łańcucie, która prowadzi śledztwo, nie wyklucza samobójstwa rozszerzonego. Prawdopodobnie jedna dziewczyna zabiła drugą, a potem sama popełniła samobójstwo. Konieczne były badania histopatologiczne i toksykologiczne. Starsza zmarła poprzez powieszenie. Młodsza prawdopodobnie coś zażyła – znaleziono przy niej ampułkę z bezbarwną substancją. 15-letnia Natalia z Jasła poznała o dwa lata starszą Kasię z Raszowa przez internet. Znały się blisko trzy lata. Ostatni raz były widziane w Jaśle 21 lutego 2015 r. Potem zaginęły. Ich ciała znaleziono w oddalonej o 90 km Kosinie. Natalia przyjeżdżała do klubu jeździeckiego w Czarnej i to był jej jedyny kontakt z powiatem łańcuckim. Kosinę wybrały prawdopodobnie zupełnie przypadkowo. W rzeczach osobistych nastolatek znaleziono krótki list mówiący o tym, że dziewczyny chcą popełnić samobójstwo, nie było w nim jednak wyjaśnione, z jakich powodów. Natalia bardzo dobrze uczyła się w szkole, ale w połowie grudnia 2014 r. uciekła z domu. Policjanci znaleźli ją właśnie w domu u Kasi. Miała już jedną próbę samobójczą. Jak podkreślają eksperci, samobójstwu rozszerzonemu bardzo trudno zapobiec. Ludzie, którzy je planują, bardzo rzadko mówią bowiem o swoim samopoczuciu. Zdarzają się przypadki, że sprawca po zamordowaniu rodziny sam przeżywa. Tak było w 2010 r. z 35-letnim mężczyzną z Łodzi, który zabił siekierą żonę i dwoje dzieci w wieku 9 i 14 lat. Sam jednak przeżył. Po tym, jak odratowano go po podcięciu sobie żył, powiedział: „To był mój najlepszy okres życia, miałem oszczędności, dzieci z nagrodami skończyły szkołę, odremontowaliśmy mieszkanie, żona dostała podwyżkę, ale sam doświadczając bólu, nie chciałem, żeby oni takiego bólu doznawali”. Mężczyzna przyznał także, że po ostatniej jego próbie samobójczej żona bardzo cierpiała. To wtedy postanowił, że zabije całą rodzinę, nie chciał jej bowiem zostawiać w rozpaczy po śmierci. W opinii świadków miał bardzo dobre relacje z rodziną, dobrze im się powodziło i nigdy nie był agresywny wobec bliskich. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 47/2016
Więcej możesz przeczytać w 47/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2016 (1763)

  • Rewolucja normalności 20 lis 2016, 20:00 Aż 70 proc. młodych Polaków z większych miast deklaruje, że szuka w życiu równowagi. Ponad połowa ma dość obnoszenia się z drogimi markami ciuchów czy gadżetów – wynika z przeprowadzonych niedawno badań. Dla młodego pokolenia najważniejsze są w zasadzie trzy wartości –... 4
  • Bajka o dobrej Angeli 20 lis 2016, 20:00 Angela Merkel to kiedyś naprawdę zła kobieta była. Afiszowała się z szefową Związku Wypędzonych Ericą Steinbach, próbując zrobić z Niemców takie same ofiary III Rzeszy jak inne nacje. Budowała z Rosjanami rurociągi na Bałtyku. A ostatnim z jej błędów było okazanie matczynej... 4
  • Zasłyszane zapisane 20 lis 2016, 20:00 CZYLI NIEDYSKRECJE PARLAMENTARNE ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK 8
  • Spięcie tygodnia 20 lis 2016, 20:00 Stary kotlet i nowe sztuczne zęby Schetyny Krystyna Pawłowicz PiS POWOŁANIE GABINETU CIENI PRZEZ PLATFORMĘ OBYWATELSKĄ to odgrzewany, stary kotlet. Oni już raz to robili w 2007 r. Wtedy udało im się rozhuśtać nastroje i zdestabilizować... 9
  • Obraz tygodnia 20 lis 2016, 20:00 $5 tyle kosztował Donalda Trumpa głos jednego wyborcy, innymi słowy wygrał niskimi nakładami. Trump dostał poparcie ponad 59,5 mln osób (o ponad 200 tys. mniej niż Hillary Clinton), wydając na kampanię 270 mln dolarów. Suma reprezentuje... 10
  • Info radar 20 lis 2016, 20:00 A jednak coś po nim zostanie… Kto z nas nie pamięta kultowych przebojów wybitnego barda Przemysława Gintrowskiego? Teraz będziemy mogli ich posłuchać w nowych interpretacjach na koncercie poświęconym temu zmarłemu przed czterema laty... 12
  • Lewo Prawo 20 lis 2016, 20:00 Pan i jego słudzy GDY W TELEWIZJI PUBLICZNEJ pojawia się bardzo ważny reprezentant PiS, studio przypomina kościół: dziennikarze admirują Gościa, powtarzając niczym modlitwę wyuczone pytania. Cudów nie ma, wszystko przebiega zgodnie z... 16
  • Zdarzyło się jutro 20 lis 2016, 20:00 W gabinecie cieni Platformy brakuje jeszcze kilku fachowców, na przykład Gronkiewicz-Waltz od reprywatyzacji. ROZPOCZĘŁY SIĘ EKSHUMACJE ofiar katastrofy smoleńskiej i są już pierwsze efekty. Okazało się, że sarkofag był źle zrobiony.... 20
  • Patryk Jaki: Jesteśmy szczęśliwsi niż rodziny, które mają zdrowe dzieci 20 lis 2016, 20:00 Z wiceministrem sprawiedliwości rozmawiają Olga Wasilewska i Marcin Dzierżanowski 22
  • Profesor Macierewicza 20 lis 2016, 20:00 Wacław Berczyński, główny ekspert MON od Smoleńska, był w egzekutywie PZPR. Później zmienił front i organizował spotkania z Adamem Michnikiem. Dziś odcina się od niego Polonia. „Wprost” ujawnia jej list w tej sprawie. 28
  • Mobilny dowód na urodziny ministra 20 lis 2016, 20:00 Minister cyfryzacji Anna Streżyńska zapowiada, że już w maju telefon komórkowy zastąpi nam plastikowy dowód osobisty. A kilka miesięcy później także prawo jazdy czy dowód rejestracyjny. 30
  • Polowanie na Żuka czyli przepis na porażkę 20 lis 2016, 20:00 Na celowniku CBA znaleźli się prezydenci miast. Ale akcja wymierzona w popularnego włodarza Lublina zyskała wydźwięk polityczny, niekorzystny dla PiS. 32
  • Szefernaker: Wracamy do dyscypliny w rządzie 20 lis 2016, 20:00 Z Pawłem Szefernakerem, MINISTREM ODPOWIEDZIALNYM ZA KOMUNIKACJĘ SPOŁECZNĄ, ROZMAWIAŁY Eliza Olczyk I Joanna Miziołek 34
  • Raport o stanie armii 20 lis 2016, 20:00 Wojsko nie schodziło ostatnio z czołówek mediów. Ale w masie informacji trudno odnaleźć obraz całej polskiej armii, która jest dziś na zakręcie. Czy maszeruje w dobrym kierunku? Zdania są podzielone. 36
  • Pożyczki i poręczenia unijne 20 lis 2016, 20:00 Banki ostrożnie podchodzą do kredytowania najmniejszych firm, szczególnie tych młodych stażem. Alternatywą są unijne pożyczki i poręczenia. 39
  • Handke: Zalewska kłamie 20 lis 2016, 20:00 Likwidacja gimnazjów i skrócenie kształcenia ogólnego to bardzo zła decyzja – uważa były minister edukacji Mirosław Handke. W jego ocenie szefowa MEN za tę decyzję zasługuje na Trybunał Stanu. 40
  • Ch...owa Pani Domu: Jestem feministką amatorką 20 lis 2016, 20:00 Rozmowa z Magdaleną Kostyszyn, autorką bloga ChPD, wydanego ostatnio w wersji książkowej. 42
  • Nie być jak Rozenek 20 lis 2016, 20:00 Polki są zmęczone udawaniem silnych i doskonałych. Dlatego w Polsce kobiecej rewolty dokonają nie perfekcjonistki, lecz zwyczajne kobiety. 45
  • I nie opuszczę cię aż do śmierci 20 lis 2016, 20:00 Czy kochający ojciec może zabić własne dzieci i żonę, a potem sam popełnić samobójstwo? Może. Właśnie dlatego, że je kocha. Śmierć dla wszystkich coraz częściej wydaje się jedynym rozwiązaniem. 50
  • SPROSTOWANIE 20 lis 2016, 20:00 W związku z ukazaniem się w tygodniku „Wprost” nr 33, 16-21 sierpnia 2016 r. oraz na stronie internetowej https://www.wprost.pl /tygodnik/10019180/Innowacyjna-przewalanka.html artykułu pt. „Innowacyjna przewalanka” autorstwa Pana Artura... 54
  • Inwestycja w przyszłość dziecka 20 lis 2016, 20:00 Nawet 190 tys. zł może kosztować utrzymanie i wychowanie dziecka w Polsce. To spore wyzwanie dla pełnych rodzin, a co dopiero dla samotnego rodzica. 55
  • Samotny, ale nie osamotniony 20 lis 2016, 20:00 Jesteś samotnym rodzicem? Sprawdź, czy korzystasz ze wszystkich form pomocy, jakie ci przysługują. Ten rok obfitował w nowości. 56
  • Dekalog Morawieckiego 20 lis 2016, 20:00 W ubiegły piątek wicepremier Morawiecki ogłosił swoją Konstytucję biznesu. Po zmianach przedsiębiorcom ma się żyć lepiej. Pytanie, czy pozwolą na to urzędnicy… i rządząca partia. 58
  • Patrzę w Windowsa, a tam Cloud 20 lis 2016, 20:00 Jeszcze kilkanaście lat temu chmura kojarzyła się tylko z pogodą. Dziś za sprawą rozwoju technologicznego i wszechobecnego internetu pojęcie to nabiera zupełnie nowego znaczenia. 61
  • Nie potrzeba złotych klamek 20 lis 2016, 20:00 – Gość hotelowy nie wymaga już, by sztućce były rozłożone wokół talerza w idealnych odstępach. Nie chce bizantyjskich wnętrz. Ludzie chcą się czuć w hotelach po prostu wygodnie, jak w domu – mówi prezes Orbisu Gilles Clavie. 62
  • Stawka wyższa niż licencja 20 lis 2016, 20:00 Przedstawiciele branży hazardu internetowego są zgodni – planowana nowelizacja ustawy hazardowej nie rozwiąże problemów, a może je zaognić. 64
  • Groźna zmienna stopa 20 lis 2016, 20:00 Raty kredytów hipotecznych w złotówkach mogą poszybować w górę. Wystarczy, że stopy procentowe zaczną rosnąć. Alternatywą jest kredyt ze stałymi odsetkami. Ale takich ofert brakuje. 66
  • Musimy dowodzić wartości Polski 20 lis 2016, 20:00 DARIUSZ DANILUK Dwa razy do rok u Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) publikuje oczekiwany przez analityków raport dotyczący perspektyw gospodarki światowej. Na ostatni – „Światowe perspektywy ekonomiczne. Osłabiony popyt: symptomy i... 68
  • Święto wsi z atrakcjami dla mieszczuchów 20 lis 2016, 20:00 Centralne Targi Rolnicze to kolejna wielka impreza organizowana w tym roku przez Ptak Warsaw Expo. Będą degustacje tradycyjnych specjałów, koncerty, spotkania biznesowe i wiele innych atrakcji. 69
  • Hossa Bessa 20 lis 2016, 20:00 Brexit zjadł czekoladę Dramat Brytyjczyków. Zmienia się kształt i waga ich ulubionej czekolady Toblerone. Opakowanie niby zostaje takie samo, ale w środku czekolady mniej. Ta, która do tej pory ważyła 400 g, będzie ważyć 360 g. Te o... 70
  • Frontem do klienta 20 lis 2016, 20:00 Coraz więcej kanałów dostępu, coraz bogatsza oferta produktowa, coraz więcej promocji i akcji edukacyjnych – polskie koncerny energetyczne dwoją się i troją, aby poprawić jakość oferowanych usług. 72
  • Nadszedł czas na norweski gaz 20 lis 2016, 20:00 Gaz z Morza Północnego chcemy sprowadzać bezpośrednio do Polski. Posłuży temu między innymi wybudowanie gazociągu łączącego Danię i Polskę – mówi Maciej Woźniak, wiceprezes zarządu ds. handlowych w PGNiG 76
  • Macho kontra Macho 20 lis 2016, 20:00 Putin lubi półnago jeździć konno i polować, Trump woli wulgarne żarty z szatni i towarzystwo tlenionych blondynek. Czy porozumienie dwóch samców alfa jest możliwe? 78
  • Miraż europejskiej armii 20 lis 2016, 20:00 Wyniki wyborów w USA spowodowały, że Unia znów odgrzewa nierealny pomysł utworzenia europejskiej armii, mającej zastąpić wycofujących się rzekomo z UE Amerykanów. 82
  • Granica upokorzeń 20 lis 2016, 20:00 Polacy udający się do Stanów Zjednoczonych są źle traktowani i upokarzani na granicach. Nasze MSZ przyznaje, że amerykańskie służby graniczne naruszają dwustronne umowy Polski z USA. 84
  • Know-How 20 lis 2016, 20:00 Będziemy drukować Z raportu firmy doradczej Deloitte na temat druku 3D wynika, że małe drukarki biurkowe zaczynają stopniowo dorównywać jakością i parametrami urządzeniom z segmentu przemysłowego. Eksperci przewidują w związku z tym... 86
  • Hi-tech odmładzania 20 lis 2016, 20:00 Komórki macierzyste, technologia nanoknife, plazma i wewnątrzżylna terapia laserowa. To rozwiązania, które pojawiły się w medycynie estetycznej i wkrótce trafią do polskich gabinetów. 88
  • Perfekcja w każdym calu 20 lis 2016, 20:00 Diety, intensywne treningi, operacje bariatryczne pozwalają na znaczną utratę wagi. Bardzo często po utracie nadmiernych kilogramów prosimy o pomoc chirurga plastycznego. O najczęściej wykonywanych zabiegach w klinice Promedion mówią jej lekarze. 92
  • Kosmetyki Genoxage – nowa era anti-aging 20 lis 2016, 20:00 Kosmetyki Genoxage to szyta na miarę terapia zapobiegają ca efektom starzenia. 93
  • Depilacja z głową 20 lis 2016, 20:00 Kiedy włoski na ciele są zbyt mocne, zbyt ostre, zbyt grube i zbyt widoczne. 94
  • Przygotuj auto na zimę 20 lis 2016, 20:00 Przygotowaliście już swoje cztery kółka na mróz i śnieg? Sama zmiana opon to za mało, by uznać samochód za gotowy na najcięższy dla niego okres – zimę. Trzeba pomyśleć także o żarówkach, akumulatorze i płynach eksploatacyjnych – oleju, płynie chłodniczym i hamulcowym. 96
  • Mitsubishi obniża ceny części 20 lis 2016, 20:00 Polski oddział Mitsubishi Motors kolejny raz aż o 20 proc. obniża ceny oryginalnych części tej marki. 99
  • Zimą jeździ się inaczej 20 lis 2016, 20:00 Zapewne już niedługo, jak co roku, solidny atak zimy zaskoczy drogowców. Zanim to nastąpi, warto wiedzieć, jak przygotować samochód i jak zmienić sposób jazdy w trudniejszych warunkach. 100
  • Volvo w skarpetach 20 lis 2016, 20:00 Volvo przygotowało na zimę wiele akcesoriów, które ułatwią użytkowanie samochodu w trudnych zimowych warunkach. Pomogą też w czasie zimowych ferii i wyjazdów. 103
  • Apostoł izolacji 20 lis 2016, 20:00 Charles Lindbergh – legendarny lotnik i idol międzywojennej Ameryki – poświęcił cały swój autorytet w obronie jednej z najstarszych tradycji politycznych USA: trzymania się z dala od europejskiego bałaganu. 104
  • Dorociński.Petarda na planie „Paktu” 20 lis 2016, 20:00 „Pakt” to kolejny strzał w dziesiątkę Marcina Dorocińskiego. Jednego z najciekawszych polskich aktorów, którego role świetnie wpisują się we współczesne wzory męskości. 109
  • T.Love na czasy ostateczne 20 lis 2016, 20:00 Muniek Staszczyk to rzadkie połączenie pokory wobec rynku z pewnością siebie wynikającą z lat grania. Może dlatego tytułem nowej płyty T.Love jest po prostu nazwa zespołu. 112
  • Książki 20 lis 2016, 20:00 P(r)oza klasy średniej Piotr C. „Brud” Novae Res To jeden z najbardziej zaskakujących sukcesów wydawniczych ostatnich lat. Autor, ukrywający się pod pseudonimem Piotr C., sprzedaje, bez promocji, 120 tys. egzemplarzy dwóch tomów... 116
  • Muzyka 20 lis 2016, 20:00 Eksperymenty z popem w tle Pierwsza część reedycji solowych płyt artystki, którą przed półwieczem muzyczny świat wyklął za rozbicie najważniejszego zespołu w historii muzyki popularnej i za próbę podłączenia się pod popularność... 118
  • Film 20 lis 2016, 20:00 Apel ku czci liver Stone ma dzisiaj w sobie więcej z aktywisty niż z twórcy. Kręci dokumenty o dyktatorach Ameryki Południowej, w Stanach bezlitośnie krytykuje system, elity i rozwiązania ekonomiczne. I nawet jeśli ma rację, jego filmy... 120
  • Trump jak Kaczyński 20 lis 2016, 20:00 JAN ŚPIEWAK Ćwierć wieku temu amerykański intelektualista Francis Fukuyama ogłosił koniec historii. Zacieśnianie współpracy gospodarczej, likwidacja granic i barier handlowych – na Ziemi miał zapanować pokój i bogactwo. Wszyscy mieli... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany