Apostoł izolacji

Apostoł izolacji

Apostoł izolacji
Apostoł izolacji / Źródło: Getty Images
Charles Lindbergh – legendarny lotnik i idol międzywojennej Ameryki – poświęcił cały swój autorytet w obronie jednej z najstarszych tradycji politycznych USA: trzymania się z dala od europejskiego bałaganu.

Kilka dni po defiladzie, podczas której Adolf Hitler podziwiał oddziały Wehrmachtu maszerujące ulicami zdobytej Warszawy, po drugiej stronie Atlantyku głos zabrał jeden z największych żyjących wówczas bohaterów Ameryki. – Prezydent Roosevelt wierzy, że naziści muszą być powstrzymani w ich podboju Europy, ale te wojny w Europie nie są wojnami, w których nasza cywilizacja broni się przed jakimś azjatyckim intruzem, to nie jest kwestia mobilizacji do obrony białej rasy przeciwko obcej inwazji – mówił Charles Lindbergh, człowiek, który wydawałoby się zrobił o wiele więcej dla podtrzymania więzi Europy z Ameryką niż którykolwiek z polityków po obu stronach Atlantyku. W 1927 r. jako pierwszy przeleciał samotnie samolotem z USA do Europy, co zapewniło mu pozycję prawdziwego celebryty po obu stronach oceanu. Jednak przemówienie z połowy października 1939 r. miało zmienić ten status bezpowrotnie, czyniąc z Lindbergha nową gwiazdę ruchu izolacjonistycznego, którego członkowie nie chcieli mieszać Ameryki do nowej wojny w Europie.

Handel ze wszystkimi

Dziś przyzwyczailiśmy się do tego, że Stany Zjednoczone są światowym mocarstwem angażującym się politycznie lub wojskowo w każdym niemal zakątku świata. W krótkiej historii USA to jednak stosunkowo nowe zjawisko. Przez większą część swoich niepodległych dziejów Amerykanie skutecznie opierali się pokusie udziału w awanturach poza granicami własnego kraju. Już ojcowie założyciele USA cieszyli się z separacji młodego państwa od wydarzeń w Europie, i możliwości, jakie ten stan rzeczy daje. – Izolacja i oddalenie od Europy umożliwia nam poszukiwanie innego kursu – mówił w 1796 r. Jerzy Waszyngton, kończąc swoją prezydenturę. Thomas Jefferson doprecyzował jego słowa: „Pokój, handel i szczera przyjaźń ze wszystkimi narodami, z nikim sojusze”. Brak zaangażowania w wielką dyplomację długo był podstawą amerykańskiej racji stanu.

– Nie wybieramy się za morza w poszukiwaniu potworów, które należałoby zniszczyć – ogłosił w 1921 r. sekretarz stanu John Quincy Adams, przyszły prezydent USA i jeden z nielicznych zawodowych dyplomatów w ówczesnej Ameryce. Kolejne administracje nie przywiązywały do dyplomacji wielkiej wagi, skupiały się na handlu stanowiskami ambasadorskimi (wysyłały na placówki tych, którzy lepiej płacili). Amerykanie zamknęli się na półkuli zachodniej, uznając ją za swoją wyłączną strefę wpływów, i z wojnami w Europie nie chcieli mieć nic wspólnego. – W wojnach mocarstw europejskich, dotyczących ich samych, nie będziemy nigdy brali udziału ani zmieniali swojej polityki, żeby to zrobić – ogłosił w 1823 r. swoją doktrynę prezydent James Monroe. Przez cały XIX w. USA pozostawały więc z dala od światowych zawirowań. Zmiana nastąpiła dopiero pod koniec stulecia, gdy wysłany z kurtuazyjną wizytą na Kubę pancernik USS Maine wyleciał w powietrze w porcie w Hawanie, ciągnąc na dno ponad 250 amerykańskich marynarzy. Na Kubie trwał wtedy, wspierany przez USA, bunt przeciwko hiszpańskim władzom kolonialnym i prasa w Stanach uznała tragedię USS Maine za ich prowokację. Śledztwo wykazało, że powodem zatonięcia był wybuch zgromadzonego na pokładzie prochu, ale kości zostały już rzucone. Prezydent Mc Kinley wypowiedział Hiszpanii wojnę, którą Amerykanie wygrali w ciągu czterech miesięcy, odbierając Hiszpanii Filipiny, Guam i Portoryko, a także zatwierdzając niepodległość zaprzyjaźnionej Kuby. Izolacja Ameryki zaczęła dobiegać końca. Wyjście na szerokie wody międzynarodowej polityki na Pacyfiku szybko zderzyło USA z imperializmem japońskim, ale mimo to Stany Zjednoczone starały się z całych sił trzymać doktryny Monroego i stać z dala od europejskich awantur. Nawet gdy wybuchła pierwsza wojna światowa, pozostały niewzruszone i dopiero w ostatniej chwili wysłały wojska do Europy. Ale rozmiary rzezi na Starym Kontynencie – 17 mln zabitych i 20 mln rannych – zrobiły takie wrażenie na Amerykanach, że postanowili znów wycofać się bezpiecznie za ocean. Senat odrzucił traktat wersalski, USA nie przystąpiły także do Ligi Narodów. Wprowadzono zaporowe cła na zagraniczne produkty i drastyczne ograniczenia dla imigracji z Europy.

Plujące matki

Gdy Hitler zabierał się za Polskę, wielu Amerykanów chciało, żeby było tak jak dawniej, gdy ich kraj rozwijał się bez konieczności udziału w kolejnych rzeziach w Europie. Charles Lindbergh (którego ojciec – senator – opowiadał się przeciwko udziałowi USA w I wojnie światowej) stał się jednym z przewodnich głosów w tej dyskusji. Słynny lotnik i żarliwy antykomunista uważał, że Hitlera należy skierować przeciw Rosji, bo ani potencjał Francji, ani Wiekiej Brytanii nie będzie w stanie mierzyć się z III Rzeszą. Wiedział, co mówi, bo III Rzeszę znał doskonale. W 1936 r. odwiedził Berlin na zaproszenie przyjaciela, majora Trumana Smitha, attaché wojskowego ambasady USA w Niemczech i rezydenta wywiadu, który słusznie uznał, że obecność słynnego lotnika zrobi wrażenie na nazistach. Na lotnisku Tempelhof na Lindbergha czekał sam Hermann Göring w towarzystwie asów niemieckiego lotnictwa. Niemcy pozwolili Lindberghowi polatać nowoczesnym Ju 52 i pochwalili się przed nim swoimi zakładami lotniczymi.

Podczas kolejnej wizyty w Niemczech Lindbergh został przez Göringa udekorowany Orderem Orła Niemieckiego za Zasługi i szablą Luftwaffe zaprojektowaną specjalnie przez marszałka. Bohater Ameryki czuł się w III Rzeszy dobrze i podzielał wiele nazistowskich poglądów w kwestiach rasowych. Mimo że nie był antysemitą i mierził go fanatyzm nazistów, rozważał nawet osiedlenie się w Berlinie. Lindberghowie od kilku lat mieszkali poza Ameryką. Opuścili ją po osobistej tragedii, jaką było porwanie i śmierć ich niespełna dwuletniego synka, i po związanym z tym wydarzeniem medialnym zamieszaniu. Ostatecznie do przeprowadzki do Niemiec nie doszło, bo Lindbergha zraziły urządzane przez nazistów pogromy Żydów, znane jako „noc kryształowa”. Bohater przeprosił się z ojczyzną i wrócił do Waszyngtonu, gdzie sporządził szczegółowy raport na temat potęgi wojskowej III Rzeszy, nalegając w nim jednocześnie na utrzymanie neutralności USA w nadchodzącej wojnie. Prezydent Roosevelt próbował przekonać go, żeby zrezygnował z antywojennej agitacji, oferując mu stanowisko ministra lotnictwa, ale Lindbergh odrzucił propozycję. Zaczął publicznie udzielać się w mediach, apelując do Amerykanów, żeby nie dali się namówić na przelewanie krwi za Europę. Słowa te trafiły na podatny grunt. W 1940 r. na Uniwersytecie Yale powstał America First Committtee, do którego zapisało się ponad 800 tys. ludzi domagających się zachowania przez USA neutralności w wojnie i wynegocjowania osobnego pokoju z Hitlerem. Szefem AFC został Robert E. Wood, szef największej w USA sieci domów towarowych Sears Roebuck, a członkami byli m.in. przyszli prezydenci: John Kennedy i Gerald Ford, Walt Disney, słynny architekt Frank Lloyd Wright oraz znany nowojorski filantrop David Guggenheim. W trosce o reputację komitetu nie przyjęto do niego przemysłowca Henry’ego Forda, który był znanym w USA antysemitą. AFC miał też poparcie słynącego z antywojennych poglądów republikańskiego senatora Geralda Nye, który upierał się, że do wojny pchają Amerykę bankierzy i producenci broni. Działacze AFC połączyli siły z ultrakonserwatywną Narodową Ligą Matek Ameryki, które ostro sprzeciwiały się wszystkiemu, co mogło spowodować, że ich synowie pojadą na wojnę do Europy. Na celowniku izolacjonistów znalazł się Lend-Lease Act (ustawa umożliwiająca dostawy broni i zaopatrzenia dla walczącej z Hiterem Wielkiej Brytanii), którą prezydent Roosevelt z trudem przepychał przez Kongres. Ubrane na czarno Matki Ameryki nękały popierających Lend-Lease senatorów w ich biurach, wyzywając ich i opluwając, byle tylko postawić na swoim.

Trump naśladowca

Pozyskanie do America First Committee postaci tego formatu co Charles Lindbergh było dla izolacjonistów nie lada sukcesem. AFC zgodziło się nawet, żeby bohater narodowy Ameryki sam pisał sobie przemówienia i nie musiał z nikim uzgadniać ich treści. To się zemściło 11 września 1941 r., gdy Lindbergh wygłosił w Des Moines w stanie Iowa przemówienie, które miało zakończyć jego polityczną karierę w USA. Zaczął nieźle – przywołując cierpienia Żydów pod rządami nazistów. Potem jednak ostrzegł, że zamiast agitować za wojną, Żydzi w Ameryce powinni się jej przeciwstawiać, bo to oni jako pierwsi odczują jej konsekwencje. Uznał ich za główną, obok brytyjskiego wywiadu i administracji Roosevelta, grupę próbującą wepchnąć USA w piekło II wojny światowej. – Największe zagrożenie z ich strony w tym kraju leży w wielkim wpływie, jaki mają na kino, prasę, radio i nasz rząd – mówił w Des Moines Lindbergh, nie zważając na fakt, że wielu członków AFC, z Davidem Guggenheimem na czele, miało żydowskie pochodzenie. To było polityczne samobójstwo. Odcięła się od niego najbliższa rodzina i wiele organizacji społecznych, a media, w ramach zemsty, zaczęły niedawnemu bohaterowi Ameryki dorabiać gębę kryptonazisty i niemieckiego kolaboranta.

Ameryka pierwsza

Całą awanturę z izolacjonizmem zakończył japoński atak na Pearl Harbor. Kilka dni po zniszczeniu przez cesarskie lotnictwo znacznej części amerykańskiej floty na Pacyfiku America First Committee rozwiązał się. Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny, z której miały wyjść jako światowa potęga. Lindbergh udowodnił, że nie jest kolaborantem, zgłaszając się na ochotnika do walk na Pacyfiku. Prezydent Roosevelt nie zgodził się jednak przyjąć go do wojska. Z pomocą przyszedł Henry Ford: zatrudnił go jako konsultanta przy produkcji bombowców B-24. W 1943 r. Lindbergh przekonał Forda, by wysłał go jako obserwatora na Pacyfik, co zaowocowało jego udziałem w ponad 50 misjach bojowych. Po wojnie słynny pilot pomagał amerykańskiemu wywiadowi w rekrutowaniu niemieckich inżynierów, których poznał dzięki Göringowi. Nigdy nie przyznał, że jego sprzeciw wobec wojny z III Rzeszą był błędem. Zmarł na Hawajach na początku lat 70. Pół wieku po jego śmierci i po ponad 70 latach od zerwania przez USA z tradycyjnym izolacjonizmem 53 proc. Amerykanów jest zdania, że USA powinny pilnować własnego nosa i przestać się angażować w wojny daleko poza granicami kraju. Nic dziwnego, że nowy prezydent Donald Trump na główne hasło swojej zwycięskiej kampanii wybrał „America First”, nawiązujące do pomysłu komitetu, który kiedyś nie chciał wojny z Hitlerem. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 47/2016
Więcej możesz przeczytać w 47/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2016 (1763)

  • Rewolucja normalności 20 lis 2016, 20:00 Aż 70 proc. młodych Polaków z większych miast deklaruje, że szuka w życiu równowagi. Ponad połowa ma dość obnoszenia się z drogimi markami ciuchów czy gadżetów – wynika z przeprowadzonych niedawno badań. Dla młodego pokolenia najważniejsze są w zasadzie trzy wartości –... 4
  • Bajka o dobrej Angeli 20 lis 2016, 20:00 Angela Merkel to kiedyś naprawdę zła kobieta była. Afiszowała się z szefową Związku Wypędzonych Ericą Steinbach, próbując zrobić z Niemców takie same ofiary III Rzeszy jak inne nacje. Budowała z Rosjanami rurociągi na Bałtyku. A ostatnim z jej błędów było okazanie matczynej... 4
  • Zasłyszane zapisane 20 lis 2016, 20:00 CZYLI NIEDYSKRECJE PARLAMENTARNE ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK 8
  • Spięcie tygodnia 20 lis 2016, 20:00 Stary kotlet i nowe sztuczne zęby Schetyny Krystyna Pawłowicz PiS POWOŁANIE GABINETU CIENI PRZEZ PLATFORMĘ OBYWATELSKĄ to odgrzewany, stary kotlet. Oni już raz to robili w 2007 r. Wtedy udało im się rozhuśtać nastroje i zdestabilizować... 9
  • Obraz tygodnia 20 lis 2016, 20:00 $5 tyle kosztował Donalda Trumpa głos jednego wyborcy, innymi słowy wygrał niskimi nakładami. Trump dostał poparcie ponad 59,5 mln osób (o ponad 200 tys. mniej niż Hillary Clinton), wydając na kampanię 270 mln dolarów. Suma reprezentuje... 10
  • Info radar 20 lis 2016, 20:00 A jednak coś po nim zostanie… Kto z nas nie pamięta kultowych przebojów wybitnego barda Przemysława Gintrowskiego? Teraz będziemy mogli ich posłuchać w nowych interpretacjach na koncercie poświęconym temu zmarłemu przed czterema laty... 12
  • Lewo Prawo 20 lis 2016, 20:00 Pan i jego słudzy GDY W TELEWIZJI PUBLICZNEJ pojawia się bardzo ważny reprezentant PiS, studio przypomina kościół: dziennikarze admirują Gościa, powtarzając niczym modlitwę wyuczone pytania. Cudów nie ma, wszystko przebiega zgodnie z... 16
  • Zdarzyło się jutro 20 lis 2016, 20:00 W gabinecie cieni Platformy brakuje jeszcze kilku fachowców, na przykład Gronkiewicz-Waltz od reprywatyzacji. ROZPOCZĘŁY SIĘ EKSHUMACJE ofiar katastrofy smoleńskiej i są już pierwsze efekty. Okazało się, że sarkofag był źle zrobiony.... 20
  • Patryk Jaki: Jesteśmy szczęśliwsi niż rodziny, które mają zdrowe dzieci 20 lis 2016, 20:00 Z wiceministrem sprawiedliwości rozmawiają Olga Wasilewska i Marcin Dzierżanowski 22
  • Profesor Macierewicza 20 lis 2016, 20:00 Wacław Berczyński, główny ekspert MON od Smoleńska, był w egzekutywie PZPR. Później zmienił front i organizował spotkania z Adamem Michnikiem. Dziś odcina się od niego Polonia. „Wprost” ujawnia jej list w tej sprawie. 28
  • Mobilny dowód na urodziny ministra 20 lis 2016, 20:00 Minister cyfryzacji Anna Streżyńska zapowiada, że już w maju telefon komórkowy zastąpi nam plastikowy dowód osobisty. A kilka miesięcy później także prawo jazdy czy dowód rejestracyjny. 30
  • Polowanie na Żuka czyli przepis na porażkę 20 lis 2016, 20:00 Na celowniku CBA znaleźli się prezydenci miast. Ale akcja wymierzona w popularnego włodarza Lublina zyskała wydźwięk polityczny, niekorzystny dla PiS. 32
  • Szefernaker: Wracamy do dyscypliny w rządzie 20 lis 2016, 20:00 Z Pawłem Szefernakerem, MINISTREM ODPOWIEDZIALNYM ZA KOMUNIKACJĘ SPOŁECZNĄ, ROZMAWIAŁY Eliza Olczyk I Joanna Miziołek 34
  • Raport o stanie armii 20 lis 2016, 20:00 Wojsko nie schodziło ostatnio z czołówek mediów. Ale w masie informacji trudno odnaleźć obraz całej polskiej armii, która jest dziś na zakręcie. Czy maszeruje w dobrym kierunku? Zdania są podzielone. 36
  • Pożyczki i poręczenia unijne 20 lis 2016, 20:00 Banki ostrożnie podchodzą do kredytowania najmniejszych firm, szczególnie tych młodych stażem. Alternatywą są unijne pożyczki i poręczenia. 39
  • Handke: Zalewska kłamie 20 lis 2016, 20:00 Likwidacja gimnazjów i skrócenie kształcenia ogólnego to bardzo zła decyzja – uważa były minister edukacji Mirosław Handke. W jego ocenie szefowa MEN za tę decyzję zasługuje na Trybunał Stanu. 40
  • Ch...owa Pani Domu: Jestem feministką amatorką 20 lis 2016, 20:00 Rozmowa z Magdaleną Kostyszyn, autorką bloga ChPD, wydanego ostatnio w wersji książkowej. 42
  • Nie być jak Rozenek 20 lis 2016, 20:00 Polki są zmęczone udawaniem silnych i doskonałych. Dlatego w Polsce kobiecej rewolty dokonają nie perfekcjonistki, lecz zwyczajne kobiety. 45
  • I nie opuszczę cię aż do śmierci 20 lis 2016, 20:00 Czy kochający ojciec może zabić własne dzieci i żonę, a potem sam popełnić samobójstwo? Może. Właśnie dlatego, że je kocha. Śmierć dla wszystkich coraz częściej wydaje się jedynym rozwiązaniem. 50
  • SPROSTOWANIE 20 lis 2016, 20:00 W związku z ukazaniem się w tygodniku „Wprost” nr 33, 16-21 sierpnia 2016 r. oraz na stronie internetowej https://www.wprost.pl /tygodnik/10019180/Innowacyjna-przewalanka.html artykułu pt. „Innowacyjna przewalanka” autorstwa Pana Artura... 54
  • Inwestycja w przyszłość dziecka 20 lis 2016, 20:00 Nawet 190 tys. zł może kosztować utrzymanie i wychowanie dziecka w Polsce. To spore wyzwanie dla pełnych rodzin, a co dopiero dla samotnego rodzica. 55
  • Samotny, ale nie osamotniony 20 lis 2016, 20:00 Jesteś samotnym rodzicem? Sprawdź, czy korzystasz ze wszystkich form pomocy, jakie ci przysługują. Ten rok obfitował w nowości. 56
  • Dekalog Morawieckiego 20 lis 2016, 20:00 W ubiegły piątek wicepremier Morawiecki ogłosił swoją Konstytucję biznesu. Po zmianach przedsiębiorcom ma się żyć lepiej. Pytanie, czy pozwolą na to urzędnicy… i rządząca partia. 58
  • Patrzę w Windowsa, a tam Cloud 20 lis 2016, 20:00 Jeszcze kilkanaście lat temu chmura kojarzyła się tylko z pogodą. Dziś za sprawą rozwoju technologicznego i wszechobecnego internetu pojęcie to nabiera zupełnie nowego znaczenia. 61
  • Nie potrzeba złotych klamek 20 lis 2016, 20:00 – Gość hotelowy nie wymaga już, by sztućce były rozłożone wokół talerza w idealnych odstępach. Nie chce bizantyjskich wnętrz. Ludzie chcą się czuć w hotelach po prostu wygodnie, jak w domu – mówi prezes Orbisu Gilles Clavie. 62
  • Stawka wyższa niż licencja 20 lis 2016, 20:00 Przedstawiciele branży hazardu internetowego są zgodni – planowana nowelizacja ustawy hazardowej nie rozwiąże problemów, a może je zaognić. 64
  • Groźna zmienna stopa 20 lis 2016, 20:00 Raty kredytów hipotecznych w złotówkach mogą poszybować w górę. Wystarczy, że stopy procentowe zaczną rosnąć. Alternatywą jest kredyt ze stałymi odsetkami. Ale takich ofert brakuje. 66
  • Musimy dowodzić wartości Polski 20 lis 2016, 20:00 DARIUSZ DANILUK Dwa razy do rok u Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) publikuje oczekiwany przez analityków raport dotyczący perspektyw gospodarki światowej. Na ostatni – „Światowe perspektywy ekonomiczne. Osłabiony popyt: symptomy i... 68
  • Święto wsi z atrakcjami dla mieszczuchów 20 lis 2016, 20:00 Centralne Targi Rolnicze to kolejna wielka impreza organizowana w tym roku przez Ptak Warsaw Expo. Będą degustacje tradycyjnych specjałów, koncerty, spotkania biznesowe i wiele innych atrakcji. 69
  • Hossa Bessa 20 lis 2016, 20:00 Brexit zjadł czekoladę Dramat Brytyjczyków. Zmienia się kształt i waga ich ulubionej czekolady Toblerone. Opakowanie niby zostaje takie samo, ale w środku czekolady mniej. Ta, która do tej pory ważyła 400 g, będzie ważyć 360 g. Te o... 70
  • Frontem do klienta 20 lis 2016, 20:00 Coraz więcej kanałów dostępu, coraz bogatsza oferta produktowa, coraz więcej promocji i akcji edukacyjnych – polskie koncerny energetyczne dwoją się i troją, aby poprawić jakość oferowanych usług. 72
  • Nadszedł czas na norweski gaz 20 lis 2016, 20:00 Gaz z Morza Północnego chcemy sprowadzać bezpośrednio do Polski. Posłuży temu między innymi wybudowanie gazociągu łączącego Danię i Polskę – mówi Maciej Woźniak, wiceprezes zarządu ds. handlowych w PGNiG 76
  • Macho kontra Macho 20 lis 2016, 20:00 Putin lubi półnago jeździć konno i polować, Trump woli wulgarne żarty z szatni i towarzystwo tlenionych blondynek. Czy porozumienie dwóch samców alfa jest możliwe? 78
  • Miraż europejskiej armii 20 lis 2016, 20:00 Wyniki wyborów w USA spowodowały, że Unia znów odgrzewa nierealny pomysł utworzenia europejskiej armii, mającej zastąpić wycofujących się rzekomo z UE Amerykanów. 82
  • Granica upokorzeń 20 lis 2016, 20:00 Polacy udający się do Stanów Zjednoczonych są źle traktowani i upokarzani na granicach. Nasze MSZ przyznaje, że amerykańskie służby graniczne naruszają dwustronne umowy Polski z USA. 84
  • Know-How 20 lis 2016, 20:00 Będziemy drukować Z raportu firmy doradczej Deloitte na temat druku 3D wynika, że małe drukarki biurkowe zaczynają stopniowo dorównywać jakością i parametrami urządzeniom z segmentu przemysłowego. Eksperci przewidują w związku z tym... 86
  • Hi-tech odmładzania 20 lis 2016, 20:00 Komórki macierzyste, technologia nanoknife, plazma i wewnątrzżylna terapia laserowa. To rozwiązania, które pojawiły się w medycynie estetycznej i wkrótce trafią do polskich gabinetów. 88
  • Perfekcja w każdym calu 20 lis 2016, 20:00 Diety, intensywne treningi, operacje bariatryczne pozwalają na znaczną utratę wagi. Bardzo często po utracie nadmiernych kilogramów prosimy o pomoc chirurga plastycznego. O najczęściej wykonywanych zabiegach w klinice Promedion mówią jej lekarze. 92
  • Kosmetyki Genoxage – nowa era anti-aging 20 lis 2016, 20:00 Kosmetyki Genoxage to szyta na miarę terapia zapobiegają ca efektom starzenia. 93
  • Depilacja z głową 20 lis 2016, 20:00 Kiedy włoski na ciele są zbyt mocne, zbyt ostre, zbyt grube i zbyt widoczne. 94
  • Przygotuj auto na zimę 20 lis 2016, 20:00 Przygotowaliście już swoje cztery kółka na mróz i śnieg? Sama zmiana opon to za mało, by uznać samochód za gotowy na najcięższy dla niego okres – zimę. Trzeba pomyśleć także o żarówkach, akumulatorze i płynach eksploatacyjnych – oleju, płynie chłodniczym i hamulcowym. 96
  • Mitsubishi obniża ceny części 20 lis 2016, 20:00 Polski oddział Mitsubishi Motors kolejny raz aż o 20 proc. obniża ceny oryginalnych części tej marki. 99
  • Zimą jeździ się inaczej 20 lis 2016, 20:00 Zapewne już niedługo, jak co roku, solidny atak zimy zaskoczy drogowców. Zanim to nastąpi, warto wiedzieć, jak przygotować samochód i jak zmienić sposób jazdy w trudniejszych warunkach. 100
  • Volvo w skarpetach 20 lis 2016, 20:00 Volvo przygotowało na zimę wiele akcesoriów, które ułatwią użytkowanie samochodu w trudnych zimowych warunkach. Pomogą też w czasie zimowych ferii i wyjazdów. 103
  • Apostoł izolacji 20 lis 2016, 20:00 Charles Lindbergh – legendarny lotnik i idol międzywojennej Ameryki – poświęcił cały swój autorytet w obronie jednej z najstarszych tradycji politycznych USA: trzymania się z dala od europejskiego bałaganu. 104
  • Dorociński.Petarda na planie „Paktu” 20 lis 2016, 20:00 „Pakt” to kolejny strzał w dziesiątkę Marcina Dorocińskiego. Jednego z najciekawszych polskich aktorów, którego role świetnie wpisują się we współczesne wzory męskości. 109
  • T.Love na czasy ostateczne 20 lis 2016, 20:00 Muniek Staszczyk to rzadkie połączenie pokory wobec rynku z pewnością siebie wynikającą z lat grania. Może dlatego tytułem nowej płyty T.Love jest po prostu nazwa zespołu. 112
  • Książki 20 lis 2016, 20:00 P(r)oza klasy średniej Piotr C. „Brud” Novae Res To jeden z najbardziej zaskakujących sukcesów wydawniczych ostatnich lat. Autor, ukrywający się pod pseudonimem Piotr C., sprzedaje, bez promocji, 120 tys. egzemplarzy dwóch tomów... 116
  • Muzyka 20 lis 2016, 20:00 Eksperymenty z popem w tle Pierwsza część reedycji solowych płyt artystki, którą przed półwieczem muzyczny świat wyklął za rozbicie najważniejszego zespołu w historii muzyki popularnej i za próbę podłączenia się pod popularność... 118
  • Film 20 lis 2016, 20:00 Apel ku czci liver Stone ma dzisiaj w sobie więcej z aktywisty niż z twórcy. Kręci dokumenty o dyktatorach Ameryki Południowej, w Stanach bezlitośnie krytykuje system, elity i rozwiązania ekonomiczne. I nawet jeśli ma rację, jego filmy... 120
  • Trump jak Kaczyński 20 lis 2016, 20:00 JAN ŚPIEWAK Ćwierć wieku temu amerykański intelektualista Francis Fukuyama ogłosił koniec historii. Zacieśnianie współpracy gospodarczej, likwidacja granic i barier handlowych – na Ziemi miał zapanować pokój i bogactwo. Wszyscy mieli... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany