Dać ukojenie

Dać ukojenie

Requiem Katyńskie
Requiem Katyńskie
– Tworzyłem ten utwór, myśląc o rodzinach pomordowanych – mówi Paweł Muzyka, autor „Requiem Katyńskiego”.

Filip Lech: Pochodzi pan z Krakowa, gdzie w 1980 r. na rynku Walenty Badylak, żołnierz AK, dokonał aktu samospalenia w proteście przeciwko przemilczaniu przez władzę zbrodni katyńskiej.

Paweł Muzyka: W 1980 r. byłem jeszcze w liceum i do końca tego nie rozumiałem, nie dojrzałem emocjonalnie i świadomościowo do tego, co się w Polsce działo. Dopiero studia otworzyły mi oczy na pewne sprawy. Wiedzieliśmy o tym: składaliśmy tam kwiaty. Właściwie to nie był świadomy gest patriotyczny, tylko zwykła przekora, chcieliśmy zagrać na nosie milicji.

Czy martyrologia Polaków była dla pana wtedy, w czasach studenckich, ważna?

To były dziwne, trudne czasy. Powiem rzecz kontrowersyjną, ale bardzo miło wspominam lata 80. Czas studiów dla prawie każdego młodego człowieka jest ciekawym okresem: wchodzi się w dorosłość, przeżywa życie akademickie, imprezuje. Miałem jednak cały czas świadomość tego, co się w Polsce dzieje. Ludzie siedzieli w więzieniach, znęcano się nad nimi. W prasie podziemnej czasami publikowano makabryczne zdjęcia osób, które spotkały się z aparatem represji. Zdawałem sobie z tego sprawę, ale jednocześnie cieszyłem się życiem. Dlatego rozumiem powstańców warszawskich, którzy odbrązawiali powstanie. Mówili: może jesteśmy bohaterami, ale cieszyliśmy się młodością; chcieliśmy pozbyć się wroga i dobrze się bawić. Nie śmiem porównywać pokolenia Kolumbów do mojego pokolenia, ale młodość rządzi się swoimi prawami.

Jak doszło do zamówienia oratorium „Requiem Katyńskie”?

Z wykształcenia jestem instrumentalistą, gram na instrumentach smyczkowych, nie jestem znanym kompozytorem. Pisałem muzykę teatralną, ale nigdy nie miałem okazji napisać większej formy. Nosiłem się z tym zamiarem od wielu lat. Chciałem w jakiś sposób uczcić to wydarzenie, uczcić ludzi, którzy zginęli. A przede wszystkim dać pewien rodzaj ukojenia potomkom ofiar Katynia. Wspomniałem o swoich pracach Przemysławowi Firkowi, prezesowi Instytutu Promocji Kultury Polskiej. Przemek powiedział: „Pisz!”. Gdyby mi się nie udało, po prostu schowałbym to do szuflady. Nie miałem zagrożenia kontraktem, datą wystawienia. Nie miałem żadnej presji, pisałem to, co grało mi w duszy.

Ma pan wielkich poprzedników, o Katyniu pisali Krzysztof Penderecki i Henryk Mikołaj Górecki.

Nawet nie śmiem nazywać ich poprzednikami. Nie chcę być fałszywie skromny, ale to klasycy. To było dla mnie obciążeniem psychicznym. Nie dość, że w tej sprawie zabierali głos znakomici twórcy, to jeszcze ta historia dotyczy wszystkich Polaków.

Obsada „Requiem Katyńskiego” jest monumentalna: orkiestra symfoniczna i trzy chóry.

Pisząc muzykę do teatru, mam do czynienia z widownią na 100, 200 osób, to intymna praca z aktorami. Tutaj pracuję z potężnym zespołem, nie wspominając o widowni Świątyni Opatrzności. Przy pracy pomagał mi znakomity kompozytor Maciej Jabłoński. Czuwał nad tym, żebym nie popełniał błędów stylistycznych, pomagał przy aranżacjach. Na początku pisałem oratorium z myślą o składzie barokowym, to wymaga innych umiejętności.

Jak opisałby pan swój utwór?

To forma oratoryjna, requiem. Poszczególne części mają tytuły typowe dla tej formy: „Requiem”, „Tuba mirum”, „In paradisum”, „Dies irae” z tradycyjnymi tekstami łacińskimi. Do dwóch arii napisałem własne słowa, które z pomocą fachowców przełożyłem na łacinę. Wykorzystuję też fragmenty „Psalmów Dawidowych”. Całość napisana jest na orkiestrę symfoniczną, chór mieszany i chór chłopięcy, do tego dochodzi czterech solistów wokalistów i aktorka. W moim „Requiem” znajdzie się także pieśń, a właściwie piosenka, śpiewana po polsku z moimi słowami.

Piosenki nie są elementem typowym dla requiem.

Długo się nad tym zastanawiałem. Komponowałem ten utwór, myśląc o rodzinach pomordowanych – dzisiaj jest już to drugie, trzecie pokolenie. Chciałem, żeby mieli satysfakcję, że ktoś próbuje zrozumieć ich ból, cierpienie. Napisałem słowa do pieśni opowiadającej o matce, która pożegnała swojego syna, ale nigdy nie doczekała się jego powrotu – czekała tak długo, aż się zamieniła w proch. To będzie wykonane po polsku, mniej więcej w środku mojego oratorium. Zaśpiewa aktorka, głosem niekształconym – w prosty, wzruszający sposób.

Czy piosenka w wyraźny sposób odcina się od reszty utworu?

Piosenka ma zwrotki i refren, ale akompaniuje orkiestra, więc brzmi to mało piosenkowo – nie ma tam gitary basowej albo zestawu perkusyjnego. Stylistycznie łączy się z całym „Requiem”, ale ciężar gatunkowy jest zdecydowanie inny niż w arii. Nie ma takiej powagi, jak pozostałe części, ale dorównuje im, jeśli chodzi o ciężar emocjonalny. Wolę nazywać ją pieśnią. Niektórzy krytycy muzyczni mogą powiedzieć, że takich rzeczy się nie robi. Łacina nadaje kompozycji majestatu, wzniosłości. I bardzo dobrze, ale jedna pieśń po polsku nie zaszkodzi. Mam nadzieję, że głęboko zapadnie w serca tym, którzy tego wysłuchają.

Jako krytyk muzyczny broniłbym słowa „piosenka”, które jest często deprecjonowane. Przecież piosenki potrafiły wywoływać rewolucje, łączyły pokolenia.

Też tak uważam. Wspominałem już o pokoleniu Kolumbów – oni chcieli śpiewać, brać śluby, kochać się. To wszystko odbywało się w obliczu zagłady miasta i wszechobecnej śmierci. Piosenki są częścią martyrologii. Zresztą w „Requiem” też jest miejsce na fragmenty radośniejsze. Ostatnia część – „In paradisum” – związana jest z pochówkiem; to pieśń śpiewana nad wyprowadzaną trumną, opowiada o przyjęciu duszy w raju – wykorzystałem tu chór chłopięcy, żeby ludzie usłyszeli anioły, które przyjmują do siebie pomordowanych. Chciałem, żeby, wychodząc z sali koncertowej, słuchacze mieli w sobie nostalgię, ale też pewną dawkę optymizmu – ich bliscy są już w niebie. Nie musimy się o nich martwić, zajmijmy się sobą.

Jakie były pańskie inspiracje muzyczne?

W moim utworze będzie można znaleźć wiele wątków barokowych – dla niektórych mogą być to archaizmy, dla mnie jest to muzyka żywa. Są też nawiązania do muzyki filmowej i współczesnej. Wyrosłem w Krakowie, miałem za sobą krótką współpracę z Markiem Grechutą, występowałem przez kilka lat w Piwnicy pod Baranami. To słychać w mojej muzyce, prawdopodobnie najbardziej w piosence „Synku”. Siedzi we mnie krakowskie brzmienie.


„Requiem Katyńskie” wykonane zostanie 12 kwietnia o godzinie 20.00 w Centrum Opatrzności Bożej przy ulicy księdza Prymasa Augusta Hlonda 1. Dzieło Pawła Muzyki wykonają Elżbieta Towarnicka, Wanda Wiktoria Franek, Tomasz Kuk, Przemysław Firek, Beata Rybotycka oraz Sebastian Perłowski z towarzyszeniem Orkiestry Akademii Beethovenowskiej, Chóru Polskiego Radia, Chóru Artos im. Władysława Skoraczewskiego oraz Chóru Dziecięcego przy Teatrze Wielkim Operze Narodowej.

Requiem Katyńskie plakata

Więcej możesz przeczytać w 14/2017 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 2

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2017 (1781)

  • Pochłopień: Prawdy ukryte w błękicie unijnej flagi i świecie dyplomacji 2 kwi 2017, 20:00 W połowie lat 90. cudzoziemiec w Polsce, prawdziwy, z Zachodu, stanowił nie lada atrakcję. Kiedy spotkałem Anglika w pociągu pospiesznym z Wrocławia do Przemyśla, z zapałem tłumaczyłem mu przy akompaniamencie stukotu kół meandry polskiej rzeczywistości – na tyle, na ile... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 2 kwi 2017, 20:00 Po rozmowie Adama Bielana z redaktorem naczelnym "Super Expressu", w której polityk przyznał, że współorganizował wyjazd prezesa Jarosława Kaczyńskiego do Londynu w PiS zawrzało. Jeden z ważnych polityków tej partii, który nie... 6
  • Obraz tygodnia 2 kwi 2017, 20:00 8 tygodni na tyle więzienia została skazana 36-letnia Brytyjka. Powód? Słuchała w kółko piosenki Eda Sheerana „Shape of You”, czego nie mogli wytrzymać jej sąsiedzi. Wygrany Szwedzki Komitet Noblowski – po miesiącach wydziwiania... 8
  • Spięcie tygodnia 2 kwi 2017, 20:00 Stanisław Pięta (poseł PiS) Prorosyjskie ZNP KIEDY ZA CZASÓW PLATFORMY OBYWATELSKIEJ ZLIKWIDOWANO PONAD TYSIĄC SZKÓŁ, Związek Nauczycielstwa Polskiego nie protestował. Dzisiaj strajkuje, ale ze względów politycznych. Przecież... 10
  • Info radar 2 kwi 2017, 20:00 Porachunki Unia Europejska chce, żeby brexit kosztował Wielką Brytanię co najmniej 60 mld euro. Słono. Ale znacznie wyższy rachunek miał ostatnio wystawić prezydent Donald Trump Niemcom. Amerykanie domagają się podobno od Berlina 377 mld... 12
  • Zdarzyło się jutro 2 kwi 2017, 20:00 Waszczykow-izmy, Petru-izmy i zawracanie Kijowskim Wisły. 14
  • Lewo 2 kwi 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa filozofka, feministka Lew, lis i Ojciec WIELU PUBLICYSTÓW NIEPOKOI SIĘ (LUB CIESZY) oznakami rozpadu w obozie władzy. Jego symptomy to na przykład brak jednoznacznych postaw wobec „wielkiego sukcesu” premier Szydło... 15
  • Prawo 2 kwi 2017, 20:00 Jan Wróbel zawodowy nauczyciel, dziennikarz, publicysta Na co oni zasługują? KIEDY BYŁY WICEMINISTER OBRONY WALDEMAR SKRZYPCZAK skrytykował ostatnio („DGP”, 30 marca) niektóre decyzje Antoniego Macierewicza, pomyślałem, że sporo w tej... 15
  • Putin idzie po nas 2 kwi 2017, 20:00 Atak na polski konsulat w Łucku to znaczący skok w długiej serii rosyjskich prowokacji przeciwko Polakom i Ukraińcom. Eskalacja jest nieunikniona. 16
  • Bałtyckie przymierze 2 kwi 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK generał broni Polska od zarania dziejów ciążyła ku Bałtykowi. Pragnieniem naszych przodków był dostęp do morza. Dysponowanie oknem na świat, które czyniło z Polski państwo aspirujące do wpływania na politykę i... 21
  • Bunt prezydenta 2 kwi 2017, 20:00 Uśmiechy, uściski, zapewnienia o współpracy, a w rzeczywistości wzajemne animozje i pretensje – tak dziś wyglądają relacje między szefem MON a zwierzchnikiem sił zbrojnych. 22
  • 7 grzechów głównych PiS 2 kwi 2017, 20:00 Sondażowy kryzys, który właśnie dotknął partię rządzącą, jest spowodowany jej błędami. Siedem grzechów, które wyliczamy, już kosztuje PiS bardzo dużo, a za nami dopiero półtora roku z czteroletniej kadencji. 26
  • Exatel sprzedany, pytania pozostały 2 kwi 2017, 20:00 Skarb Państwa za blisko 400 mln zł kupił operatora, nad którym już przed transakcją miał pełną kontrolę. 30
  • Człowiek, który zgubił sukces 2 kwi 2017, 20:00 Nowoczesna Ryszarda Petru przeżywa kryzys. Część klubu chce, by na czele partii zastąpiła go Barbara Dolniak. 32
  • Czas na wielką zmianę 2 kwi 2017, 20:00 JAN ŚPIEWAK Od 12 lat trwa w naszym kraju wojna polsko-polska. POPiS zdominował całą przestrzeń publicznej debaty. Zbliżające się wybory samorządowe to wielka szansa na to, że urodzi się w Polsce trzecia droga. Politycy Platformy... 35
  • Awantura obywatelska 2 kwi 2017, 20:00 Organizują kontrmiesięcznice, wdzierają się na teren Sejmu, lżą prezydenta. Ich marzeniem jest wywołać taką awanturę, by trafić za kratki. 36
  • Ja, przełożona sakramentek 2 kwi 2017, 20:00 EWA WANAT Motto: „Satyra zabija, nie obraża” (Stanisław Jerzy Lec) Z coraz większą niecierpliwością czekam na kolejne odcinki „Ucha Prezesa”. Każdy oglądam ze trzy razy, a i tak pozostaję z uczuciem niedosytu, że za krótko, za... 39
  • Wielorybi śpiew 2 kwi 2017, 20:00 Co robią dzieci w sieci, gdy rodzice nie patrzą? Prowadzą wirtualne życie na portalach społecznościowych. Konsekwencje są opłakane. 41
  • 5 sposobów na to, by nie dać się sfejsować 2 kwi 2017, 20:00 Depresja, uzależnienia, zaburzone postrzeganie rzeczywistości. Wszystko to, według naukowców, może być skutkiem złego korzystania z mediów społecznościowych. 44
  • Marzy mi się taki kraj 2 kwi 2017, 20:00 Gdyby była zgoda rządu, ja bym to lotnisko zbudował i bym na tym zarabiał – mówi Józef Grzegorz Kurek, burmistrz Mszczonowa. 48
  • Pitbull na smyczy Dody 2 kwi 2017, 20:00 Doda zastąpiła Patryka Vegę w firmie produkującej „Pitbulla”. Tak więc oprócz tego, że w nim zagra, to też go wyprodukuje. I może to być najlepsza inwestycja artystki od lat. 52
  • Ratunek dla frankowiczów tylko w sądach? 2 kwi 2017, 20:00 Banki zwracają pobrane składki na ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (UNWW) tylko tym, którzy o to zawalczą. Zdarza się to jednak rzadko. 57
  • To jest wyścig 2 kwi 2017, 20:00 Potencjał mamy lepszy niż Izrael czy Szwajcaria. Nie potrafimy go jeszcze wykorzystać – mówi Patryk Arłamowski, seryjny wynalazca i współtwórca Bleboxa. 58
  • Wióry i pyły 2 kwi 2017, 20:00 Na Mazurach austriacki Egger zbuduje fabrykę płyt wiórowych oraz ogromną spalarnię. O tej ostatniej jednak nikt w regionie nie wie. 60
  • Nagroda dla frajera? 2 kwi 2017, 20:00 ADAM GÓRAL Benjamin Franklin mawiał, że w życiu pewne są tylko dwie rzeczy – śmierć i podatki. O ile pierwszą kwestię trudno kwestionować, o tyle ta druga wcale nie jest przesądzona. Jest przecież wiele firm, które sporo wysiłku... 62
  • „Wiedźmin” pozamiatał 2 kwi 2017, 20:00 Stoicie? To proponuję usiąść, bo warszawska firma CD Projekt podsumowała właśnie ubiegły rok. Do końca 2016 r. sprzedała 25 mln gier o wiedźminie. A ostatnia część przygód Geralta z Rivii dała spółce ponad 1 mld zł przychodów!... 63
  • Kabaret Junckera 2 kwi 2017, 20:00 Oskarżany o alkoholizm przewodniczący Komisji Europejskiej może przejść do historii jako grabarz Unii. 67
  • Cybernalot na Polskę 2 kwi 2017, 20:00 Amerykańskie i francuskie komisje wyborcze mają padać ofiarą hakerów z Rosji, próbujących wpływać na scenę polityczną w tych krajach. Czy Polska może stać się celem, a może już jest? 70
  • Samozasilająca ręka 2 kwi 2017, 20:00 Zespół naukowców z Uniwersytetu w Glasgow opracował nowy typ sztucznej skóry. Wykonano ją z grafenu o grubości jednego atomu i dzięki temu może funkcjonować jak sensor dotyku. To jeszcze nie wszystko, gdyż nowa skóra jest samodzielnie... 72
  • Hydropolis – wszystko o wodzie 2 kwi 2017, 20:00 Ile wody jest w ludzkim mózgu? Jak wyglądają stworzenia, które zamieszkują głębiny? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w Hydropolis, jedynym w Polsce centrum wiedzy o wodzie. 73
  • Saksofon i teoria Wszechświata 2 kwi 2017, 20:00 Wielki Zderzacz Hadronów wskazuje, że podstawy fizycznej rzeczywistości opisuje kwantowa teoria pola. Mało kto wie, o co w tym chodzi, ale muzyka jazzowa pomaga zrozumieć, co jest grane. 74
  • Zdrowe zęby, zdrowe ciało 2 kwi 2017, 20:00 40 proc. osób cierpiących na choroby dziąseł i przyzębia zmaga się z inną chorobą przewlekłą – wynika z danych Światowej Federacji Stomatologicznej. 78
  • Wojenne dziewczyny, kobiety sukcesu 2 kwi 2017, 20:00 Liczba produkcji historycznych nie przechodzi w jakość. Ich honor ratuje serial o dziewczynach oraz… komiks. 80
  • Ptaki wylatujące z dłoni 2 kwi 2017, 20:00 Długo był nieznanym autorem jednego z naszych słynniejszych pomników. Zaczynał od mauzoleum żołnierzy radzieckich, by skończyć na rzeźbach religijnych. W życiu i twórczości Jerzego Jarnuszkiewicza jak w lustrze odbija się polski los. 84
  • Dać ukojenie 2 kwi 2017, 20:00 – Tworzyłem ten utwór, myśląc o rodzinach pomordowanych – mówi Paweł Muzyka, autor „Requiem Katyńskiego”. 88
  • Aktor jest od grania 2 kwi 2017, 20:00 Rozgłos zyskał dzięki „Nietykalnym”. „Cienie”, nowy film z Franćois Cluzetem, pod płaszczykiem thrillera politycznego przemyca gorzką refleksję o rządzących. 90
  • Wydarzenie 2 kwi 2017, 20:00 KSIĄŻKA Biograf czy biografia? O Tonym Haliku można by pewnie napisać kilka książek. Dla pokolenia, które dorastało w późnym PRL, jest prawdziwą legendą. Jego programy – najsłynniejszy to „Pieprz i wanilia” – pokazywały... 92
  • Koniecznie! 2 kwi 2017, 20:00 FILM Na serio i z humorem „MATKA” ROZGRYWA SIĘ W NIEWIELKIEJ ESTOŃSKIEJ MIEJSCOWOŚCI, w której pozornie wszyscy wszystko o sobie wiedzą. Ale przecież właśnie od rozsadzania pozorów są filmowcy. Po postrzeleniu w tajemniczych... 93
  • Powyżej średniej 2 kwi 2017, 20:00 TEATR Dziwny jest ten świat LOVECRAFT był prekursorem modnej dziś literatury SF i jednym z oryginalniejszych pisarzy XX w. Na scenie oglądamy inscenizację kilku jego opowiadań, przeplatanych tekstami samych aktorów, a nawet wyznaniami... 94
  • Bez entuzjazmu 2 kwi 2017, 20:00 TEATR Mało rewolucyjnie o rewolucji To miała być opowieść o kondycji aktorów jako „ostatnich rzemieślników” i – szerzej – o budowaniu świata, w którym osoby z niepełnosprawnościami egzystują na różnych prawach. Pomysł... 95
  • Anna Dereszowska: To się państwu spodoba 2 kwi 2017, 20:00 STARAM SIĘ BYĆ NA BIEŻĄCO Z TYM, CO JEST W KINIE. Na film „Toni Erdmann” wysłała mnie przyjaciółka, Jola Fraszyńska. Faktycznie śmiałam się do łez. Nieprawdopodobnie zagrany przez Sandrę Hüller i Petera Simonischeka.... 96
  • Ormianie, Putin i madame Walewska 2 kwi 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Piszę te słowa w Erywaniu, stolicy Armenii. Uwaga: Erywaniu właśnie, a nie „Erewanie”, bo ta druga forma jest typowym rusycyzmem. Nie znoszę rusycyzmów w obszarze geograficzno-politycznym. Na przykład ktoś mówi:... 98
  • Atrakcyjność spółek 2 kwi 2017, 20:00 Co wpływa na decyzje inwestorów? Na ile istotne są tzw. twarde dane, a na ile inne czynniki, które mogą zaważyć o sukcesie danego przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym? Jaką rolę odgrywa właściwa polityka komunikacyjna w budowaniu wartości spółek? Odpowiedzi na te pytania... 103
  • Patent na biznes 2 kwi 2017, 20:00 Przełomowe rozwiązania w transporcie miejskim i rozwojowe projekty w sektorze nieruchomości w portfolio spółki, która bije monety? Mennica Polska pokazuje jak potencjał inwestycyjny i eksperckie zaplecze kadrowe przekładać na skuteczną dywersyfikację biznesu. 104
  • Droga na giełdę? 2 kwi 2017, 20:00 Blaski i cienie Kredyt, emisja obligacji, poszukiwanie inwestora strategicznego czy debiut na giełdzie? Na pewnym etapie rozwoju przedsiębiorstwa stają przed odpowiedzią na trudne pytanie: jak sfinansować dalszy wzrost i zwiększenie udziału... 105
  • Bo liczy się efekt! 2 kwi 2017, 20:00 Każdy marketer stara się jak może, aby dostarczyć handlowcom dostateczną ilość dojrzałych do zakupu leadów. W tym celu wykorzystuje różne sposoby, by utrzymać z nimi więź, dowiedzieć się więcej o potrzebach i zdobyć ich... 106
  • Kwestia dobrej formy 2 kwi 2017, 20:00 „Słój przyrostu rocznego ebitdowego pnia Wirtualnej Polski, nie ustępuje swoją szerokością, pierwszym dwóm rocznikom kończącej się trzyletniej kadencji obecnego zarządu” – to pierwsze zdanie raportu rocznego grupy kapitałowej Wirtualna Polska. 107
  • Wartość godziwa a podatki 2 kwi 2017, 20:00 Co jakiś czas spotykam się z problemem moich klientów, polegającym na kwestionowaniu rzeczywistej ceny nabycia lub sprzedaży jakiegoś składnika majątku przez organy skarbowe. Choć sprawa jest teoretycznie prosta, bo mamy kupującego i... 108