Stuprocentowa diagnoza

Stuprocentowa diagnoza

Ksiądz Jan Kaczkowski (fot. Twitter/Tofikożerca)
Jak umierać i jak towarzyszyć w umieraniu – fragment książki „Żyć aż do końca. Instrukcja obsługi choroby” opartej na rozmowach Katarzyny Jabłońskiej z księdzem Janem Kaczkowskim.

Gdyby ktoś z moich najbliższych miał umierać przede mną, chciałabym móc towarzyszyć mu w tym odchodzeniu. Podobnie chciałabym, żeby moi ukochani byli blisko, kiedy ja będę umierała.

Wydaje mi się to wyjątkowym przywilejem, wręcz łaską. Towarzyszenie w umieraniu bliskiemu człowiekowi to zazwyczaj bardzo ważne doświadczenie dla jednych i drugich. My w puckim hospicjum, jeśli taka jest wola rodziny, o każdej porze dnia i nocy zawiadamiamy, że ich chory przybliża się do śmierci. Ci, którym nie udało się zdążyć na czas – bywa, że spóźnili się zaledwie kilka minut – najczęściej bardzo to przeżywają, rozpaczają. Pocieszeniem jest dla nich zazwyczaj świadomość, że ich bliski nie umierał w samotności, że na przykład towarzyszył mu ksiądz.

Jednak bywa i tak, że niektórzy odchodzący chcą umierać w samotności. Zdarza się, że czuwający przy łóżku chorego zostawi go zaledwie na chwilkę, a umierający wykorzystuje ten moment, żeby odejść – jakby się chciał wymknąć niepostrzeżenie. Może śmierć jest tak intymnym przeżyciem, że niektórzy wolą być w momencie umierania sami?

Ty jednak o każdej porze dnia i nocy, jeśli tylko jesteś w hospicjum, stawiasz się przy łóżku umierającego. Czasem towarzyszysz mu w umieraniu w pojedynkę, czasem razem z jego bliskimi.

To jedno z moich najważniejszych zadań w hospicjum i w ogóle w moim kapłaństwie. Śmierć jest momentem, w którym umierający staje się wyjątkowo kruchy i bezbronny. Jest jak noworodek, który przychodzi na świat. Przypominam więc trochę położną, pomagającą w tych szczególnych, powtórnych narodzinach.

Porównanie śmierci do narodzin mnie samej przynosi pewną ulgę, kiedy myślę o śmierci osób szczególnie mi bliskich i kiedy myślę o perspektywie własnej śmierci.

Śmierć w umierającym i jego bliskich budzi zazwyczaj lęk. To oczywiste. We mnie też budzi ona niepokój. Nie pamiętam oczywiście swojego przyjścia na świat, ale byłem przy narodzinach dwójki dzieci, wiem, jak się to odbywa, zatem mogę sądzić, że także dla dziecka proces narodzin nie jest raczej radosnym doświadczeniem. To musi być trudne przeżycie – świat, na który przychodzimy, jest obcy i w chwili narodzin dla niemowlęcia – z jego perspektywy – chyba raczej mało przyjazny. A pierwszy krzyk dziecka wcale nie wydaje mi się krzykiem radości, ale raczej przerażenia. Jednak potem, w miarę dorastania, nie chcemy się już cofnąć i wrócić do brzucha naszej matki. Podobnie jest ze śmiercią – ona sama może być procesem budzącym lęk, wręcz przerażającym. Tu teżmusimy się przecisnąć przez ten „kanał rodny śmierci” do – jak my, chrześcijanie, wierzymy – nowego życia. Każdy z nas jest w stu procentach zdiagnozowany na cielesną śmierć. I w tej diagnozie nie ma szansy na błąd. Idea medycyny paliatywnej w swojej mądrości stara się ten nieuchronny lęk przed śmiercią, dotykający każdego z nas, łagodzić. I to się udaje. Naprawdę można dobrze przeżyć swoją śmierć, do tego trzeba się jednak odpowiednio przygotować.

Jak przygotować się do tego, żeby dobrze towarzyszyć swojemu bliskiemu w umieraniu?

Najważniejsza sprawa to nie udawać: „Wszystko będzie dobrze”, „Na pewno wyzdrowiejesz”. Jeśli naprawdę śmierć jest już na horyzoncie i wiemy o tym, nie powinniśmy ukrywać tego przed naszym chorym, zwłaszcza że on najczęściej już o tym dobrze wie i gotów jest na rozmowę na ten temat. Widząc jednak uniki najbliższych, nie zawsze ma siłę przebić się przez tę zmowę milczenia. W hospicjum zazwyczaj w takich sytuacjach wkraczamy z pomocą. Dobrze, żeby taka szczera rozmowa odbyła się, kiedy jest jeszcze trochę czasu i można wspólnie z odchodzącym pozamykać ważne sprawy, odbyć istotne rozmowy i przez jakiś czas cieszyć się jeszcze wzajemną obecnością. Rozumiem, że śmierć ukochanego człowieka to doświadczenie, które trudno unieść, kiedy jednak moment śmierci nastaje, rozpacz jego najbliższych i ich niezgoda na tę śmierć powinny zejść na dalszy plan. Jeśli naprawdę chcemy pomóc umierającemu, aby dobrze przeżył swoją śmierć, to najlepszym, co możemy zrobić, jest pełne spokoju i czułości towarzyszenie mu. Lepiej byłoby powstrzymać się od szlochów, spazmów czy prób zatrzymywania chorego przy życiu.

Zatrzymywania chorego przy życiu?

Zdarzają się wypadki, że najbliżsi w odruchu rozpaczy błagają: „Nie możesz umrzeć!”, „Nie zostawiaj mnie jeszcze!”, „Potrzebuję, żebyś żył!”. To dla odchodzącegobardzo dramatyczna sytuacja. Wszystkich czuwających przy umierających albo przy tych, którzy nie mogą skonać, zachęcałbym do praktykowania tradycyjnych, czasem bardzo starych, ale skutecznych pobożnych zwyczajów. Przy ludziach konających należy się modlić półgłosem. Obowiązkowo trzeba przy nich siedzieć lub klęczeć, a nie stać, bo kiedy stoimy – a zwłaszcza pochylamy się nad nimi – mają wrażenie, że im duszno. Trzeba siedzieć tak, by widzieli naszą twarz, by nasz głos nie dochodził gdzieś z tyłu ich głowy. Również ci, którzy nie wierzą, mogą uczestniczyć w procesie pożegnania ze swoim umierającym. Można uklęknąć przy łóżku umierającego nie po to, żeby się modlić, ale po prostu wyszeptać do ucha to wszystko, co jeszcze chcielibyśmy mu powiedzieć. Można to też powiedzieć odchodzącej osobie w myślach, czule gładząc jej dłoń, policzek czy czoło. Sam też zwykłem głośno zwracać się do umierającego człowieka i mówić, że razem z jego najbliższymi jesteśmy przy nim, żeby niczego się nie bał, że będziemy przy nim cały czas. Wymieniam imiona wszystkich obecnych, dyskretnie zachęcam ich, żeby obdarzali odchodzącego bliskiego czułymi gestami. Jeśli przybliżający się do kresu człowiek ma kilkuletnie lub nastoletnie dzieci, zachęcam, żeby przyprowadzić je zawczasu, aby mogły pożegnać się z odchodzącym rodzicem, poczuć jego ciepło i bliskość. Można zaproponować dziecku, żeby wzięło umierającą mamę za rękę i powiedziało jej w myślach wszystko, co by chciało. Najlepiej, żeby przy tym był psycholog.

Niektórzy uważają, że dzieci nie należy przyprowadzać do umierających.

To absurdalne. Dziecko też ma prawo pożegnać się z umierającym rodzicem czy którymś z dziadków. Okazać im swoją miłość, przytulić się do jeszcze żywej osoby. Spotkałem człowieka, który postanowił zataić przed własnymi dziećmi śmierć ich mamy. Zamierzał im powiedzieć, że na rok wyjechała do Chin na leczenie. To straszne. Jak dzieci miałyby unieść to, że mama się z nimi nie pożegnała, że w ogóle się z nimi nie kontaktuje? No i przecież mama za ten rok nie wróci. Nie mogę sobie wyobrazić, jak przez ten czas miałaby funkcjonować ta rodzina, w której ojciec okłamywałby dzieci. Taka postawa to piramidalne nieporozumienie. Oczywiście, dla dziecka śmierć rodzica czy innej ukochanej osoby to zazwyczaj doświadczenie traumatyczne. Ale zamiast je okłamywać czy nie dopuszczać do umierającego, namawiałbym, aby pozwolić dziecku pożegnać się z odchodzącym bliskim, a potem otoczyć dziecko czy nastolatka czułą troską w tym bólu po stracie i z delikatnością mu towarzyszyć. Jeśli nie zadbamy, żeby dziecko pożegnało się ze swoim umierającym bliskim, jego ból po stracie może być jeszcze bardziej dojmujący. Może wyrzucać sobie, że nie przeprosiło zmarłego albo nie miało szansy powiedzieć mu, jak bardzo go kocha.

Dla bliskich umierającego trudny jest również ten moment, kiedy śmierć się dopełni.

Pamiętam młodą kobietę, która po prostu wskoczyła do łóżka swojego umierającego męża i potem trudno ją było od niego oderwać. W naszym hospicjum zazwyczaj czuwamy przy zmarłym jeszcze jakiś czas po oddaniu przezeń ostatniego tchnienia. Kiedy jednak śmierć już zostanie domknięta – wspólnie trwaliśmy przy umierającym, trzymaliśmy go za rękę, pocałowaliśmy na pożegnanie, modliliśmy się za niego – trzeba w pewnym momencie umieć wyprowadzić bliskich z pokoju zmarłego. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

ks. Jan Kaczkowski, Katarzyna Jabłońska

„Żyć aż do końca. Instrukcja obsługi”

wyd. Więź

Okładka tygodnika WPROST: 15/2017
Więcej możesz przeczytać w 15/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2017 (1782)

  • Ulotna atmosfera świąteczna 9 kwi 2017, 20:00 Najbliższa Wielkanoc nie będzie, obawiam się, szczególnie radosna dla Polski. Jako naród jesteśmy podzieleni oraz zagubieni, jeśli chodzi o wartości. Wierzę, że każdy z nas spędzi dobry czas w rodzinnym gronie i dla każdego Święta będą radosne. Ale tak jak nie zjednoczyła nas... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 kwi 2017, 20:00 PLATFORMA OBYWATELSKA DOSTAŁA SOLIDNE LANIE od premier Beaty Szydło. Nie w sensie dosłownym, tylko w przenośni – podczas debaty nad konstruktywnym wotum nieufności autorstwa tej partii. Szefowa rządu zmiażdżyła opozycję, wypominając... 8
  • Info radar 9 kwi 2017, 20:00 Trump znów zaskakuje Wspierany przez Rosję syryjski prezydent Baszar al-Asad czuł się dotąd bezkarny. Wprawdzie Barack Obama kilkakrotnie groził mu interwencją, ale poprzestawał tylko na słowach. Na zadanie ciosu Asadowi zdecydował się... 10
  • Bez pracy (zespołowej) nie ma kołaczy 9 kwi 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI #WPROSTOBYWATELSKO Stoi dwóch Amerykanów przed wysokim murem. Co robią? Pierwszy wchodzi na ramiona drugiego. Siada na murze i wciąga na mur towarzysza. W ten sposób przechodzą. Teraz inny obrazek. Stoi dwóch Polaków przed... 12
  • Obraz tygodnia 9 kwi 2017, 20:00 50 mln euro kary zapłacą, według projektu niemieckiego rządu, platformy społecznościowe za zbyt opieszałe usuwanie hejterskich treści Wygrany Daniel Craig Choć ogłosił, że nie zagra więcej Bonda, teraz wyraził gotowość do powrotu... 14
  • Wotum nieufności, czyli o słabości opozycji 9 kwi 2017, 20:00 GRZEGORZ SCHETYNA I RYSZARD PETRU MOGĄ OBALIĆ NAJWYŻEJ PÓŁ LITRA – napisał jeden z prawicowych publicystów po piątkowej debacie nad wotum nieufności dla rządu Beaty Szydło. Ten komentarz, choć zjadliwy, nie jest wyłącznie czystą... 15
  • Zdarzyło się jutro 9 kwi 2017, 20:00 W Biedronce homar. Znak, że idą święta. 16
  • Lewo 9 kwi 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka Stołeczek Prawdy DZISIEJSZY DZIEŃ (10 KWIETNIA) ma się stać wkrótce świętem, wolnym od pracy. To pomysł, który wyznacza słuszny kierunek zmian cywilizacyjnych w naszym kraju: mniej pracy,... 17
  • Prawo 9 kwi 2017, 20:00 Jan Wróbel zawodowy nauczyciel, dziennikarz, publicysta 10 kwietnia, wina NIE MOGĘ SIĘ POZBYĆ POCZUCIA WINY. Czucie, wiadomo, odbiega od racjonalizmu – ten wypróbowany kolega tylko wzrusza ramionami. Żadnego nie miałem wpływu na decyzje... 17
  • Nie wykluczam zamachu w Smoleńsku 9 kwi 2017, 20:00 Bez katastrofy smoleńskiej nie byłoby obecnego dramatu destrukcji państwa, który przenosi się na podziały społeczne – mówi prof. Jadwiga Staniszkis 18
  • Wojny rządowe 9 kwi 2017, 20:00 Witold Waszczykowski, Zbigniew Ziobro, a może Antoni Macierewicz. Od tygodnia media pełne są spekulacji, kto odejdzie z rządu, jeżeli dojdzie do jego rekonstrukcji. 22
  • Niezbędna jest debata o WOT 9 kwi 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Od ponad roku realizowana jest decyzja MON o sformowaniu Wojsk Obrony Terytorialnej (WOT). Ma być to formacja wojskowa przeznaczona do użycia w czasie kryzysu i wojny. Ostatnio w mediach pojawiły się nawet... 25
  • Amerykański sukces Morawieckiego 9 kwi 2017, 20:00 W czasie wizyty w USA Mateusz Morawiecki udowodnił, że jest najlepszą wizytówką dobrej zmiany. 26
  • Niemcy są w szoku 9 kwi 2017, 20:00 EWA WANAT Niemcy są w szoku – spośród 3 mln żyjących tu Turków, byłych gastarbeiterów, ich dzieci, a nawet wnuków, wielu to zwolennicy Erdoğana. Szok po raz pierwszy pojawił się, kiedy po nieudanym puczu dziesiątki tysięcy osób... 28
  • Bóg jest modny 9 kwi 2017, 20:00 Gdy Sejm debatuje o uchwale w sprawie uczczenia setnej rocznicy objawień fatimskich, celebryci stają się lepsi i wracają do Boga. 31
  • Są z nami, chociaż odeszli 9 kwi 2017, 20:00 Śmierć nie musi oznaczać końca. Pokazują to ludzie, którzy, umierając, zostawiają po sobie coś, co dla innych staje się częścią życia. 34
  • Stuprocentowa diagnoza 9 kwi 2017, 20:00 Jak umierać i jak towarzyszyć w umieraniu – fragment książki „Żyć aż do końca. Instrukcja obsługi choroby” opartej na rozmowach Katarzyny Jabłońskiej z księdzem Janem Kaczkowskim. 38
  • Król polskich cukierników 9 kwi 2017, 20:00 Adam Sowa jako jedyny w kraju zbudował ogólnopolską sieć cukierni. Na stale powiększającym się słodkim imperium już teraz zarabia miliony, a myśli o nowych inwestycjach. 41
  • Zamieszanie w sieci 9 kwi 2017, 20:00 Debiut Dino na giełdzie, sprzedaż Żabki, kryzys hipermarketów i powrót niewielkich sklepów osiedlowych. W polskim handlu dawno nie działo się tak wiele. 44
  • Pinkerton w Warszawie 9 kwi 2017, 20:00 Trudno o lepszy przykład realizacji American dream niż historia Allana Pinkertona i jego agencji. 47
  • Porozmawiajmy o książkach 9 kwi 2017, 20:00 Dyskusja na temat ustawy o stałej cenie książki przypomina kłótnię lekarzy nad łóżkiem zmarłego pacjenta. 48
  • Szpiegujące parkomaty 9 kwi 2017, 20:00 Obowiązek wpisywania numeru rejestracyjnego podczas korzystania z parkomatów narusza ustawę o ochronie danych osobowych oraz prawo do prywatności zagwarantowane w Konstytucji RP – uznał mieszkaniec Warszawy i zaskarżył uchwałę rady... 50
  • Dalszy wzrost GetBack 9 kwi 2017, 20:00 W 2016 r. zysk netto Grupy Kapitałowej GetBack, jednej z wiodących polskich spółek zarządzających wierzytelnościami, wzrósł o ponad 100 proc., a przychody netto o ponad 66 proc. Jak widać, GetBack nie zamierza zwalniać tempa. 51
  • Konflikt interesów w PGE 9 kwi 2017, 20:00 Bolesław Jankowski, wiceprezes energetycznego giganta, ma udziały w spółce, która świadczy usługi bezpośredniej konkurencji PGE. Koncern nie widzi w tym problemu. 52
  • MPWiK – rzetelny pracodawca 9 kwi 2017, 20:00 Wrocławskie MPWiK to spółka dbająca o środowisko i pracowników. 53
  • Premia marzeń 9 kwi 2017, 20:00 Szkolenie w NASA, przeprawa na Antarktydzie czy akrobacje myśliwcem to tylko kilka wariantów turystyki motywacyjnej. Za dobre wyniki w pracy szefowie spełniają marzenia pracowników. 54
  • Kariera w Jeronimo Martins 9 kwi 2017, 20:00 Jeronimo Martins Polska składa się z wielu różnorodnych działów dających ciekawe możliwości rozwoju, awansu, a także międzynarodowej kariery. 57
  • Syria dziękuje Polsce 9 kwi 2017, 20:00 O Aleppo i chrześcijanach pomagających muzułmanom i woli życia mieszkańców desperacko walczących o normalność opowiada Marta Titaniec, kierownik działu zagranicznego Caritas Polska. 59
  • Czasy podwykonawców 9 kwi 2017, 20:00 Nasza dyplomacja i wizerunek Polski mogą zyskać na pomocy zagranicznych ekspertów. Ale wiąże się z tym również ryzyko. 63
  • Laptop lotniczy 9 kwi 2017, 20:00 Linie lotnicze szukają sposobu, jak ominąć zakaz wnoszenia laptopów na pokład samolotów. Niedawno USA wprowadziły zakaz wnoszenia laptopów i tabletów w bagażu podręcznym. Restrykcje dotyczą lotów do USA dziewięciu linii z ośmiu... 65
  • Uporządkować losowość 9 kwi 2017, 20:00 Nigdy wcześniej nie widziałem badań, których wyniki można wprowadzić w życie w tak realny sposób – mówi George Dikos, szef naukowców w Amazon Europe. 66
  • Sroka myślicielka 9 kwi 2017, 20:00 Nie ulegajmy pierwszemu wrażeniu: sroki to nie tylko trzpiotki – one mają swój rozum. Zdolne są do strojenia sobie żartów z psów czy kotów, ale też do przeżywania żałoby. Bliżej im do nas, niż nam się zdaje. 69
  • Święty samuraj 9 kwi 2017, 20:00 Japoński feudał z mieczem w ręku walczył za katolicką wiarę. Jego kanonizacja pokazuje, że chrześcijaństwo miało w Kraju Kwitnącej Wiśni nie tylko męczenników. 72
  • Dokąd na majówkę 9 kwi 2017, 20:00 Majówka trwa krócej niż tradycyjny urlop, więc nie trzeba robić wielkich planów i rezerwacji, żeby odpocząć i dobrze się bawić. Wystarczy po prostu ruszyć się z domu. Podpowiadamy dokąd. 74
  • Holiday Inn zaprasza 9 kwi 2017, 20:00 Holiday Inn to nowoczesny, elegancki czterogwiazdkowy hotel przy ulicy Piotrkowskiej, w samym centrum Łodzi. 79
  • Suknie jak z bajki 9 kwi 2017, 20:00 Kamili Feder i Agacie Nivette, które stworzyły markę sukni ślubnych Laurelle, wystarczyło kilka lat, aby podbić polski rynek mody ślubnej. Stroją panny młode w kreacje jak z Paryża. 80
  • Fabryka masowej wyobraźni 9 kwi 2017, 20:00 W swoje 25. urodziny paryski Disneyland wciąż pozostaje perłą w koronie Disneya. Ale jeśli utożsamiacie go tylko z zamkiem Królewny Śnieżki, to wkrótce możecie się zdziwić. 82
  • Zbyt silne dobro 9 kwi 2017, 20:00 Nowe kino religijne nie korzysta ze sztafażu biblijnego, za to dużo mówi o fali nienawiści i fałszywych prorokach. By osiągnąć pokój na ziemi, nasz Bóg musi być równy Bogu innych – zdają się mówić współcześni filmowcy. 86
  • Wydarzenie 9 kwi 2017, 20:00 FILM Morderstwo ery lansu Polscy reżyserzy obserwują mroczne strony społeczeństwa. Przypominając sprawy PRL-owskich morderców, Marcin Koszałka czy Maciej Pieprzyca opowiadali o komunizmie, jego szarości, pustce, o oszustwie systemu. Kasia... 90
  • Koniecznie! 9 kwi 2017, 20:00 KSIĄŻKA Fantastyczne Chiny LITERACKA FALA PRZYCHODZI ZZA OCEANU. Nawet europejski pisarz, aby podbić Europę, najpierw musi zdobyć Amerykę. Tak było z Norwegiem Karlem Ove Knausgårdem, Włoszką Elleną Ferrante i tak jest dziś z... 91
  • Powyżej średniej 9 kwi 2017, 20:00 W YS TAWA Polska w pigułce Ta wystawa pokazuje świat tożsamości narodowej u progu wielkiego przewartościowania. Punktem wyjścia jest sala Stacha Szukalskiego, który w 20-leciu próbował łączyć tradycję słowiańską z modernizmem.... 92
  • Bez entuzjazmu 9 kwi 2017, 20:00 FILM Skazana na nudę Azuelos tworzy bardzo klasyczną biografię Włoszki, która podbiła Europę, śpiewając „Bambino”, „Paroles, paroles” czy „Je suis malade”. Reżyserka pokazuje jej dzieciństwo, dochodzenie do sławy, kolejne... 94
  • Ksiądz Andrzej Luter: To się państwu spodoba 9 kwi 2017, 20:00 Gdy z okazji świąt Wielkanocy zwróciliśmy się do ks. Andrzeja o kulturalne polecenia dla czytelników „Wprost”, spodziewaliśmy się może nie „lektur nabożnych”, ale na pewno dzieł, które kojarzyłyby się z religijnością.... 96
  • Diana „numer dwa” 9 kwi 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Diany były dwie. Jedna kochana przez lud (lub jak kto woli: opinię publiczną) i media księżna, nieszczęśliwa żona następcy brytyjskiego tronu, której życie stało się częścią popkultury. Po jej tragicznej śmierci... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany