Święty samuraj

Święty samuraj

Święty samuraj
Święty samuraj
Japoński feudał z mieczem w ręku walczył za katolicką wiarę. Jego kanonizacja pokazuje, że chrześcijaństwo miało w Kraju Kwitnącej Wiśni nie tylko męczenników.

Takayama Ukon, syn Takayamy Tomoteru, pana na zamku Sawa w prowincji Yamato, został ochrzczony, gdy miał 12 lat. Wśród ówczesnych rodów samurajskich nie było to nic zaskakującego. Od czasu gdy w 1549 r. Francisco de Jaso y Azpilicueta, portugalski misjonarz i jeden z założycieli Towarzystwa Jezusowego, wylądował na wyspie Kiusiu, chrześcijaństwo robiło wielkie postępy w Japonii. Kanonizowany potem jako święty Franciszek Ksawery Portugalczyk był zachwycony Japończykami i ich wyrafinowaną kulturą, a także łatwością, z jaką nawracali się na chrześcijaństwo. Wiele wskazuje zresztą na to, że uznawali ją omyłkowo za nieznaną im dotąd odmianę buddyzmu, podzielonego przecież na wiele sekt i odłamów. Pierwszym chrześcijańskim daimyō, jak nazywano w Japonii feudalnych panów, był Omura Sumitada, ochrzczony w 1562 r. właściciel niewielkiej wioski Nagasaki, która szybko stała się głównym portem, zapewniającym wymianę handlową Japonii z Portugalczykami. Okolice Nagasaki stały się też krajowym centrum chrystianizacji, którą jezuici opierali na nawracaniu feudalnej arystokracji.

Rycerz wojny domowej

Wśród nawróconych na chrześcijaństwo panów był ojciec Ukona, Takayama Tomoteru. Japonia znajdowała się wtedy w stanie rozbicia dzielnicowego. Cesarz pełnił czysto ceremonialną funkcję, a sprawujący realną władzę szogunowie z rodu Ashikaga byli zbyt słabi, by zapanować nad skaczącymi sobie do oczu feudałami, z których każdy dysponował własną armią oddanych wasali. Portugalscy jezuici weszli więc ze swoją akcją misyjną w sam środek krwawego konfliktu, którego podstawą były częste zdrady i szybko zmieniające się sojusze. Ofiarą tej strategii padł także młody Ukon Takayama. Jeden z potężnych feudałów, któremu podlegał jego ojciec, wdał się w spisek zakończony zamordowaniem szoguna z dynastii Ashikaga. Tomoteru musiał zabrać swojego syna Ukona, noszącego także chrześcijańskie imię Justo, i uciekać z zamku Sawa. Oparcie znaleźli w klanie Oda, którego lider – Nobunaga – parł do przejęcia szogunatu i gromadził wokół siebie najznamienitsze rody feudalnej Japonii.

Pozbawieni własnego zamku Takayamowie zostali przydzieleni do służby na dworze jednego ze stronników Nobunagi z rodu Wada. Stary Takayama, a także jego jego syn Ukon cieszyli się sławą nieustraszonych wojowników i wybitnych strategów. Oddawali stronnikom Nobunagi nieocenione usługi, wycinając w pień samurajów odmawiających uznania jego dominacji w Japonii. Problem polegał na tym, że Wada, któremu formalnie podlegali, bardzo źle traktował zdeklasowanego i przerastającego go pod każdym względem daimyō i jego syna. Takayamowie nie zastanawiali się wiele i wraz z grupą wiernych samurajów po prostu pozbyli się uciążliwego patrona, mordując go wraz z obstawą i przejmując jego zamek Takatsuki. Nobunaga się rozsierdził i obległ zamek zagarnięty przez Takayamów. Ci jednak nie chcieli się poddać. Konflikt załagodził dopiero sprowadzony przez Nobunagę ojciec Gnecchi-Soldo Organtino. Zakonnik przekonał okupujących twierdzę chrześcijańskich samurajów, że poddanie się będzie w interesie Kościoła, bo Nobunaga groził, że jeśli Takayamowie będą się opierać, zarządzi masową eksterminację nawróconych. Młody Ukon Takayama bardzo wziął sobie do serca słowa zakonnika i bez konsultacji z ojcem poddał zamek. W zamian Nobunaga pozwolił Ukonowi zachować Takatsuki i zezwolił na prowadzenie akcji misyjnej na podległych im terytoriach. Takayama Ukon ruszył więc znów w pole, tym razem palić buddyjskie świątynie i wyrzynać samurajów, którzy wraz ze swoimi poddanymi nie chcieli nawrócić się na chrześcijaństwo. Metoda okazała się nader skuteczna. W pierwszych 20 latach po przybyciu do Japonii jezuitów w kraju było już 200 kościołów i 150 tys. chrześcijan, którymi opiekowali się nie tylko misjonarze, ale także wyświęceni na księży japońscy konwertyci.

Wierni schodzą do podziemia

Japońscy chłopi nie mieli wielkiego wyjścia i nawracali się masowo na wiarę swoich panów. Za to feudałów, na równi z obietnicą zbawienia po śmierci, interesowały intratne kontakty z portugalskimi kupcami, którzy poprzez swoje kolonie w Makau w Chinach i w Malakce w Azji Południowo-Wschodniej zapewniali stałe dostawy towarów z Chin, Indii i Europy. Nie bez znaczenia były także dostawy broni, a przede wszystkim saletry, bardzo potrzebnej do wyrobu prochu strzelniczego. Dzięki zyskom z handlu i portugalskiemu wsparciu chrześcijańscy samurajowie zaczęli stawać się znaczącą potęgą w Japonii. Pierwszy nawrócony daimyō – Sumitada – zmienił swoją wioskę Nagasaki w kwitnący port. Zazdrosnych o to samurajów nie brakowało, a religijne różnice, początkowo kompletnie nieistotne, wkrótce zaczęły odgrywać znaczącą rolę. Misjonarze wydali wojnę buddyjskim mnichom i kapłanom shintō, potępiali też powszechny wówczas w Japonii homoseksualizm i dzieciobójstwo. Daimyō, którzy się nie nawrócili, zaczęli więc postrzegać chrześcijaństwo jako zagrożenie dla tradycji.

Niepokojące wieści zaczęły dochodzić także z Filipin, które swoim panowaniem objęli Hiszpanie, stosując typowe dla nich metody nawracania – skuteczne, ale także niezwykle brutalne. Do tego wojna domowa, której chaos sprzyjał akcji misyjnej, zaczęła wygasać. Walki rodów samurajskich wyłoniły zwycięzcę, którym okazał się Toyotomi Hideyoshi. Zjednoczyciel Japonii był przyjacielem chrześcijańskiego rodu Takayama. Z Ukonem i jego ojcem walczył ramię w ramię jeszcze jako stronnik potężnego Nobunagi. W przeciwieństwiedo nich Toyotomi Hideyoshi nie został jednak chrześcijaninem. Co więcej, z niechęcią odnosił się do chrystianizacji kraju, obawiając się zwiększenia wpływów portugalskich i hiszpańskich. Na wieść o tym, że Takayama i inni chrześcijańscy możnowładcy przeprowadzają przymusowe chrzty swoich poddanych, a opornych sprzedają Europejczykom w niewolę, Toyotomi Hideyoshi zakazał chrześcijaństwa. By wzmocnić siłę swojego edyktu i odstraszyć rodaków od konwersji na chrześcijaństwo, kazał w Nagasaki ukrzyżować 26 wyznawców Jezusa, zarówno misjonarzy, jak i nawróconych Japończyków. Zapoczątkowało to kilka dziesięcioleci krwawych prześladowań katolików w Japonii. „55 osób różnego wieku i obu płci zostało spalonych żywcem w wyschniętym korycie rzeki Kamo w Kioto, wśród nich dzieci pięcioletnie, krzyczące w ramionach matek:

»Chryste, przyjmij nasze dusze«” – pisał w 1619 r. angielski kupiec Richard Cox. Jezuici próbowali zorganizować zbrojny opór w obronie wiernych. Portugalskie imperium kolonialne przeżywało jednak wtedy potężny kryzys. Hiszpanie z kolei byli zbyt zajęci Filipinami i podbijaniem Ameryki, żeby wdawać się w ryzykowną wojnę ze słynącymi z bojowej sprawności samurajami. Wierni Kościołowi feudałowie, którzy jak Ukon Takayama spędzili większość życia, przelewając krew w świętej sprawie chrystianizacji Japonii, mogli albo zginąć, albo wyrzec się swojej wiary. Ukon wybrał inną drogę. Uciekł wraz z rodziną na Filipiny, gdzie zmarł kilka miesięcy po wylądowaniu. W kilka lat po jego śmierci w Japonii nie pozostał przy życiu żaden ksiądz, a prześladowani wierni zeszli do podziemia. Słowo Boże przekazywano sobie ustnie, bo posiadanie Biblii było wyrokiem śmierci. Czczono figurki Jezusa i Marii, upodobniając je do tradycyjnych lalek, a modlitwy do buddyjskich sutr, które dziwnym trafem zawierały łacińskie i portugalskie słowa. Zakaz praktykowania chrześcijaństwa, wydany przez Toyotomi Hideyoshiego w 1614 r., cofnięto dopiero w II połowie XIX w. W nowo powstających kościołach ujawniło się wówczas kilkanaście tysięcy chrześcijan, którzy przetrwali w podziemiu 250 lat prześladowań. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 15/2017
Więcej możesz przeczytać w 15/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2017 (1782)

  • Ulotna atmosfera świąteczna 9 kwi 2017, 20:00 Najbliższa Wielkanoc nie będzie, obawiam się, szczególnie radosna dla Polski. Jako naród jesteśmy podzieleni oraz zagubieni, jeśli chodzi o wartości. Wierzę, że każdy z nas spędzi dobry czas w rodzinnym gronie i dla każdego Święta będą radosne. Ale tak jak nie zjednoczyła nas... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 kwi 2017, 20:00 PLATFORMA OBYWATELSKA DOSTAŁA SOLIDNE LANIE od premier Beaty Szydło. Nie w sensie dosłownym, tylko w przenośni – podczas debaty nad konstruktywnym wotum nieufności autorstwa tej partii. Szefowa rządu zmiażdżyła opozycję, wypominając... 8
  • Info radar 9 kwi 2017, 20:00 Trump znów zaskakuje Wspierany przez Rosję syryjski prezydent Baszar al-Asad czuł się dotąd bezkarny. Wprawdzie Barack Obama kilkakrotnie groził mu interwencją, ale poprzestawał tylko na słowach. Na zadanie ciosu Asadowi zdecydował się... 10
  • Bez pracy (zespołowej) nie ma kołaczy 9 kwi 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI #WPROSTOBYWATELSKO Stoi dwóch Amerykanów przed wysokim murem. Co robią? Pierwszy wchodzi na ramiona drugiego. Siada na murze i wciąga na mur towarzysza. W ten sposób przechodzą. Teraz inny obrazek. Stoi dwóch Polaków przed... 12
  • Obraz tygodnia 9 kwi 2017, 20:00 50 mln euro kary zapłacą, według projektu niemieckiego rządu, platformy społecznościowe za zbyt opieszałe usuwanie hejterskich treści Wygrany Daniel Craig Choć ogłosił, że nie zagra więcej Bonda, teraz wyraził gotowość do powrotu... 14
  • Wotum nieufności, czyli o słabości opozycji 9 kwi 2017, 20:00 GRZEGORZ SCHETYNA I RYSZARD PETRU MOGĄ OBALIĆ NAJWYŻEJ PÓŁ LITRA – napisał jeden z prawicowych publicystów po piątkowej debacie nad wotum nieufności dla rządu Beaty Szydło. Ten komentarz, choć zjadliwy, nie jest wyłącznie czystą... 15
  • Zdarzyło się jutro 9 kwi 2017, 20:00 W Biedronce homar. Znak, że idą święta. 16
  • Lewo 9 kwi 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka Stołeczek Prawdy DZISIEJSZY DZIEŃ (10 KWIETNIA) ma się stać wkrótce świętem, wolnym od pracy. To pomysł, który wyznacza słuszny kierunek zmian cywilizacyjnych w naszym kraju: mniej pracy,... 17
  • Prawo 9 kwi 2017, 20:00 Jan Wróbel zawodowy nauczyciel, dziennikarz, publicysta 10 kwietnia, wina NIE MOGĘ SIĘ POZBYĆ POCZUCIA WINY. Czucie, wiadomo, odbiega od racjonalizmu – ten wypróbowany kolega tylko wzrusza ramionami. Żadnego nie miałem wpływu na decyzje... 17
  • Nie wykluczam zamachu w Smoleńsku 9 kwi 2017, 20:00 Bez katastrofy smoleńskiej nie byłoby obecnego dramatu destrukcji państwa, który przenosi się na podziały społeczne – mówi prof. Jadwiga Staniszkis 18
  • Wojny rządowe 9 kwi 2017, 20:00 Witold Waszczykowski, Zbigniew Ziobro, a może Antoni Macierewicz. Od tygodnia media pełne są spekulacji, kto odejdzie z rządu, jeżeli dojdzie do jego rekonstrukcji. 22
  • Niezbędna jest debata o WOT 9 kwi 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Od ponad roku realizowana jest decyzja MON o sformowaniu Wojsk Obrony Terytorialnej (WOT). Ma być to formacja wojskowa przeznaczona do użycia w czasie kryzysu i wojny. Ostatnio w mediach pojawiły się nawet... 25
  • Amerykański sukces Morawieckiego 9 kwi 2017, 20:00 W czasie wizyty w USA Mateusz Morawiecki udowodnił, że jest najlepszą wizytówką dobrej zmiany. 26
  • Niemcy są w szoku 9 kwi 2017, 20:00 EWA WANAT Niemcy są w szoku – spośród 3 mln żyjących tu Turków, byłych gastarbeiterów, ich dzieci, a nawet wnuków, wielu to zwolennicy Erdoğana. Szok po raz pierwszy pojawił się, kiedy po nieudanym puczu dziesiątki tysięcy osób... 28
  • Bóg jest modny 9 kwi 2017, 20:00 Gdy Sejm debatuje o uchwale w sprawie uczczenia setnej rocznicy objawień fatimskich, celebryci stają się lepsi i wracają do Boga. 31
  • Są z nami, chociaż odeszli 9 kwi 2017, 20:00 Śmierć nie musi oznaczać końca. Pokazują to ludzie, którzy, umierając, zostawiają po sobie coś, co dla innych staje się częścią życia. 34
  • Stuprocentowa diagnoza 9 kwi 2017, 20:00 Jak umierać i jak towarzyszyć w umieraniu – fragment książki „Żyć aż do końca. Instrukcja obsługi choroby” opartej na rozmowach Katarzyny Jabłońskiej z księdzem Janem Kaczkowskim. 38
  • Król polskich cukierników 9 kwi 2017, 20:00 Adam Sowa jako jedyny w kraju zbudował ogólnopolską sieć cukierni. Na stale powiększającym się słodkim imperium już teraz zarabia miliony, a myśli o nowych inwestycjach. 41
  • Zamieszanie w sieci 9 kwi 2017, 20:00 Debiut Dino na giełdzie, sprzedaż Żabki, kryzys hipermarketów i powrót niewielkich sklepów osiedlowych. W polskim handlu dawno nie działo się tak wiele. 44
  • Pinkerton w Warszawie 9 kwi 2017, 20:00 Trudno o lepszy przykład realizacji American dream niż historia Allana Pinkertona i jego agencji. 47
  • Porozmawiajmy o książkach 9 kwi 2017, 20:00 Dyskusja na temat ustawy o stałej cenie książki przypomina kłótnię lekarzy nad łóżkiem zmarłego pacjenta. 48
  • Szpiegujące parkomaty 9 kwi 2017, 20:00 Obowiązek wpisywania numeru rejestracyjnego podczas korzystania z parkomatów narusza ustawę o ochronie danych osobowych oraz prawo do prywatności zagwarantowane w Konstytucji RP – uznał mieszkaniec Warszawy i zaskarżył uchwałę rady... 50
  • Dalszy wzrost GetBack 9 kwi 2017, 20:00 W 2016 r. zysk netto Grupy Kapitałowej GetBack, jednej z wiodących polskich spółek zarządzających wierzytelnościami, wzrósł o ponad 100 proc., a przychody netto o ponad 66 proc. Jak widać, GetBack nie zamierza zwalniać tempa. 51
  • Konflikt interesów w PGE 9 kwi 2017, 20:00 Bolesław Jankowski, wiceprezes energetycznego giganta, ma udziały w spółce, która świadczy usługi bezpośredniej konkurencji PGE. Koncern nie widzi w tym problemu. 52
  • MPWiK – rzetelny pracodawca 9 kwi 2017, 20:00 Wrocławskie MPWiK to spółka dbająca o środowisko i pracowników. 53
  • Premia marzeń 9 kwi 2017, 20:00 Szkolenie w NASA, przeprawa na Antarktydzie czy akrobacje myśliwcem to tylko kilka wariantów turystyki motywacyjnej. Za dobre wyniki w pracy szefowie spełniają marzenia pracowników. 54
  • Kariera w Jeronimo Martins 9 kwi 2017, 20:00 Jeronimo Martins Polska składa się z wielu różnorodnych działów dających ciekawe możliwości rozwoju, awansu, a także międzynarodowej kariery. 57
  • Syria dziękuje Polsce 9 kwi 2017, 20:00 O Aleppo i chrześcijanach pomagających muzułmanom i woli życia mieszkańców desperacko walczących o normalność opowiada Marta Titaniec, kierownik działu zagranicznego Caritas Polska. 59
  • Czasy podwykonawców 9 kwi 2017, 20:00 Nasza dyplomacja i wizerunek Polski mogą zyskać na pomocy zagranicznych ekspertów. Ale wiąże się z tym również ryzyko. 63
  • Laptop lotniczy 9 kwi 2017, 20:00 Linie lotnicze szukają sposobu, jak ominąć zakaz wnoszenia laptopów na pokład samolotów. Niedawno USA wprowadziły zakaz wnoszenia laptopów i tabletów w bagażu podręcznym. Restrykcje dotyczą lotów do USA dziewięciu linii z ośmiu... 65
  • Uporządkować losowość 9 kwi 2017, 20:00 Nigdy wcześniej nie widziałem badań, których wyniki można wprowadzić w życie w tak realny sposób – mówi George Dikos, szef naukowców w Amazon Europe. 66
  • Sroka myślicielka 9 kwi 2017, 20:00 Nie ulegajmy pierwszemu wrażeniu: sroki to nie tylko trzpiotki – one mają swój rozum. Zdolne są do strojenia sobie żartów z psów czy kotów, ale też do przeżywania żałoby. Bliżej im do nas, niż nam się zdaje. 69
  • Święty samuraj 9 kwi 2017, 20:00 Japoński feudał z mieczem w ręku walczył za katolicką wiarę. Jego kanonizacja pokazuje, że chrześcijaństwo miało w Kraju Kwitnącej Wiśni nie tylko męczenników. 72
  • Dokąd na majówkę 9 kwi 2017, 20:00 Majówka trwa krócej niż tradycyjny urlop, więc nie trzeba robić wielkich planów i rezerwacji, żeby odpocząć i dobrze się bawić. Wystarczy po prostu ruszyć się z domu. Podpowiadamy dokąd. 74
  • Holiday Inn zaprasza 9 kwi 2017, 20:00 Holiday Inn to nowoczesny, elegancki czterogwiazdkowy hotel przy ulicy Piotrkowskiej, w samym centrum Łodzi. 79
  • Suknie jak z bajki 9 kwi 2017, 20:00 Kamili Feder i Agacie Nivette, które stworzyły markę sukni ślubnych Laurelle, wystarczyło kilka lat, aby podbić polski rynek mody ślubnej. Stroją panny młode w kreacje jak z Paryża. 80
  • Fabryka masowej wyobraźni 9 kwi 2017, 20:00 W swoje 25. urodziny paryski Disneyland wciąż pozostaje perłą w koronie Disneya. Ale jeśli utożsamiacie go tylko z zamkiem Królewny Śnieżki, to wkrótce możecie się zdziwić. 82
  • Zbyt silne dobro 9 kwi 2017, 20:00 Nowe kino religijne nie korzysta ze sztafażu biblijnego, za to dużo mówi o fali nienawiści i fałszywych prorokach. By osiągnąć pokój na ziemi, nasz Bóg musi być równy Bogu innych – zdają się mówić współcześni filmowcy. 86
  • Wydarzenie 9 kwi 2017, 20:00 FILM Morderstwo ery lansu Polscy reżyserzy obserwują mroczne strony społeczeństwa. Przypominając sprawy PRL-owskich morderców, Marcin Koszałka czy Maciej Pieprzyca opowiadali o komunizmie, jego szarości, pustce, o oszustwie systemu. Kasia... 90
  • Koniecznie! 9 kwi 2017, 20:00 KSIĄŻKA Fantastyczne Chiny LITERACKA FALA PRZYCHODZI ZZA OCEANU. Nawet europejski pisarz, aby podbić Europę, najpierw musi zdobyć Amerykę. Tak było z Norwegiem Karlem Ove Knausgårdem, Włoszką Elleną Ferrante i tak jest dziś z... 91
  • Powyżej średniej 9 kwi 2017, 20:00 W YS TAWA Polska w pigułce Ta wystawa pokazuje świat tożsamości narodowej u progu wielkiego przewartościowania. Punktem wyjścia jest sala Stacha Szukalskiego, który w 20-leciu próbował łączyć tradycję słowiańską z modernizmem.... 92
  • Bez entuzjazmu 9 kwi 2017, 20:00 FILM Skazana na nudę Azuelos tworzy bardzo klasyczną biografię Włoszki, która podbiła Europę, śpiewając „Bambino”, „Paroles, paroles” czy „Je suis malade”. Reżyserka pokazuje jej dzieciństwo, dochodzenie do sławy, kolejne... 94
  • Ksiądz Andrzej Luter: To się państwu spodoba 9 kwi 2017, 20:00 Gdy z okazji świąt Wielkanocy zwróciliśmy się do ks. Andrzeja o kulturalne polecenia dla czytelników „Wprost”, spodziewaliśmy się może nie „lektur nabożnych”, ale na pewno dzieł, które kojarzyłyby się z religijnością.... 96
  • Diana „numer dwa” 9 kwi 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Diany były dwie. Jedna kochana przez lud (lub jak kto woli: opinię publiczną) i media księżna, nieszczęśliwa żona następcy brytyjskiego tronu, której życie stało się częścią popkultury. Po jej tragicznej śmierci... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany