Ksiądz Andrzej Luter: To się państwu spodoba

Ksiądz Andrzej Luter: To się państwu spodoba

Gdy z okazji świąt Wielkanocy zwróciliśmy się do ks. Andrzeja o kulturalne polecenia dla czytelników „Wprost”, spodziewaliśmy się może nie „lektur nabożnych”, ale na pewno dzieł, które kojarzyłyby się z religijnością. Ksiądz Luter nieraz potrafił zaskoczyć, tak stało się i tym razem. Obok bowiem filmów czy książek, które mierzą się z Absolutem, nasz rozmówca poleca państwu również lektury czy płyty, które na pierwszy rzut oka nie kojarzą się z duchowością. No właśnie – na pierwszy rzut oka, bo gdyby tylko się w nie zagłębić… „Wiara nie jest lekiem, mającym ukoić nasz lęk przed cierpieniem i śmiercią” – napisał kiedyś ks. Luter po spektaklu Piotra Cieplaka „Milczenie o Hiobie” w warszawskim Teatrze Narodowym. Zdaje się, że według księdza Andrzeja takim lekiem może się stać kultura. Wszystko zależy od wyboru dzieł, z którymi obcujemy i od naszej ich interpretacji. W końcu „Duch tchnie, kędy chce”.

CZYTANIE POBUDZA I ROZWIJA NASZĄ WYOBRAŹNIĘ, POGŁĘBIA POD WZGLĘDEM INTELEKTUALNYM I DUCHOWYM – w przeciwieństwie do kultury obrazkowej. Tej nie neguję, ale książka jest czymś bardziej intymnym. Poczuć papier, dotknąć, zachwycić się okładką – to wszystko ma znaczenie. Moja pierwsza samodzielnie przeczytana książka to zapewne „Elementarz” Falskiego. A w nim wiersz Tuwima „Murzynek Bambo”. Trudno wyobrazić sobie dzieciństwo bez „Chłopców z Placu Broni” Ferenca Molnára – podwórkowe walki chłopaków, trochę łobuzerki i wielka przyjaźń. Czy jest ktoś z mojego pokolenia, kto nie lubił Nemeczka? Zawsze będę bronił „W pustyni i w puszczy” Sienkiewicza, chociaż niektórzy uważają, że jest to powieść niepoprawna politycznie, szczególnie ze względu na postać Kalego. Tego rodzaju poprawność polityczna mnie śmieszy, ale też trochę irytuje. Przecież opowieść o przygodach Stasia i Nel uczy tak naprawdę lojalności, wytrwałości, wierności i tolerancji dla inności.

NO, ALE Z DZIECIŃSTWA I MŁODOŚCI SZYBKO SIĘ WYRASTA i dlatego teraz powracam ciągle do zgoła innych książek. Przede wszystkim do poezji Rafała Wojaczka, tego „gwałtownika nieba” – mówi się o nim „przeklęty”, podobnie jak o Andrzeju Bursie. Wojaczek kochał umarłych poetów: „Wieszam majtki na sznurze wisi Jesienin (…). Kiedy otwieram oczy wyfruwa ptak/ Anielska dusza Keatsa ponad wodę snu/ Ich śmierć przecinkiem, wciska się w tok zdania/ I nieustannie sylaby mi liczy”. Czytam współczesnych poetów: Bohdana Zadurę, Krzysztofa Siwczyka, Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Adama Zagajewskiego. Zawsze bliski pozostanie dla mnie zmarły trzy lata temu Stanisław Barańczak.

W KINIE WAŻNY DLA MNIE ZAWSZE BYŁ WAJDA. Wymienię tylko dwa tytuły, które w jakiś sposób mnie naznaczyły, również w sprawach narodowych. Pamiętam „Popioły” według Żeromskiego. Ta epopeja filmowa uczyła, czym jest mądry patriotyzm. Nie jest on i nie może być tępą nacjonalistyczną tromtadracją. Wajda był „chory na Polskę”, dlatego potrafił krytycznie patrzeć na naszą przeszłość. Pisano po premierze, że iskra nie powstaje z popiołów, tylko z buntu żyjących. „Popioły napoleońskich wojaków są chłodne i martwe. Nie iskry z nich krzesać, ale wyciągać wnioski. N ie szukać emocji, tylko myśli”. Aktualne, prawda? „Popioły” były łatwym kąskiem dla narodowych komunistów, czyli dla moczarowców, którzy w pełni objawili się w 1968 r. Oskarżano Wajdę o szarganie „narodowych świętości”. Drugi film Wajdy bardzo ważny to „Człowiek z marmuru” – uważam, że to najlepszy polski obraz czasów stalinowskich i postalinowskich. Także pod względem artystycznym. Wymieniam te dwa filmy Wajdy z przyczyn trochę „politycznych”, ale Wajda okazał się także mistrzem klimatów iwaszkiewiczowskich („Panny z Wilka” to przecież arcydzieło). Warto wspomnieć o „Iluminacji” Zanussiego. Dla mnie i nie tylko dla mnie to film kultowy. Komuna, okres gierkowski w rozkwicie, a tu nagle w kinach dzieło o poszukiwaniu sensu życia, Absolutu. Do dziś zachowuje aktualność.

Pomijając ważnych dla mnie geniuszy: Felliniego, Antonioniego czy Bergmana, bo to oczywistość, wspomnę o „Ewangelii według świętego Mateusza” Pasoliniego. Wszystkie filmy na tematy biblijne, szczególnie amerykańskie, to koszmary, potrzebny był taki buntownik i grzesznik jak Pasolini, żeby powstało dzieło spełnione. Zadedykował je „uśmiechniętemu” papieżowi Janowi XXIII. Film niezwykły, nie waham się powiedzieć: genialny, to nie adaptacja, a właściwie transkrypcja. Znajduje się na watykańskiej liście 45 najwartościowszych filmów w dziejach kina. Ta lista to gotowy repertuar dla kin studyjnych.

Jestem wielkim zwolennikiem całej twórczości Martina Scorsese, od „Ulic nędzy” począwszy, przez „Taksówkarza” i filmy gangsterskie po „Wiek niewinności”. „Ostatnie kuszenie Chrystusa” jest dziś filmem rekolekcyjnym, choć po premierze w 1988 r. budził gwałtowne protesty. Ostatnio na nasze ekrany weszło „Milczenie”. Koniecznie trzeba obejrzeć. Film zrealizowany na podstawie słynnej powieści Shūsaku Endō, o XVII-wiecznych misjonarzach jezuickich prześladowanych w Japonii. To ważny, niejednoznaczny obraz, który stawia podstawowe pytania teologiczne, filozoficzne i egzystencjalne.

Do teatru chodzę maniakalnie, ale nie kieruję się polską krytyką teatralną, mam bowiem wrażenie, że polscy krytycy teatralni nie cierpią teatru, to jakaś perwersja. Poza tym z góry wiem, co który krytyk pochwali, a co zgani. Polecam zatem wbrew krytykom: Teatr Dramatyczny (Scena na Woli), a w nim „Historię Jakuba” w reżyserii Ondreja Spišáka, inspirowaną postacią Romualda Jakuba Wekslera-Waszkinela, który jako ksiądz i doktor filozofii na KUL dowiedział się, że jest dzieckiem Holocaustu. Właśnie wtedy dodał sobie żydowskie nazwisko i imię ojca. Jako niemowlę został oddany polskiej rodzinie Waszkinerów na Warmii, jego biologiczni rodzice zginęli w obozie. Spektakl jest przejmującą relacją, pokazującą, jak cienka jest nić między polskością a żydowskością, między judaizmem a katolicyzmem.

Kapitalny jest „Idiota” Dostojewskiego, w reżyserii Pawła Miśkiewicza w Teatrze Narodowym, na którym byłem dwa razy. Za drugim razem spektakl mnie porwał. Bardzo rosyjski, a jednocześnie uniwersalny.

Muzyka? Jestem bardzo eklektyczny: od Edith Piaf przez mistrzów rocka do Gustava Mahlera. Wychowałem się na zespole The Doors i jego liderze Jimie Morrisonie, no i na Pink Floydach też. Kiedyś pojawiła się lista satanistycznych zespołów, do której zaliczono właśnie The Doors, co mnie z jednej strony zasmuciło (że tak oceniający katecheci istnieją!), a z drugiej rozbawiło. Pomyśleć tylko: wychowałem się na ich „bluźnierczych” utworach i zostałem księdzem!

Wysłuchała Magdalena Łyczko

Okładka tygodnika WPROST: 15/2017
Więcej możesz przeczytać w 15/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2017 (1782)

  • Ulotna atmosfera świąteczna 9 kwi 2017, 20:00 Najbliższa Wielkanoc nie będzie, obawiam się, szczególnie radosna dla Polski. Jako naród jesteśmy podzieleni oraz zagubieni, jeśli chodzi o wartości. Wierzę, że każdy z nas spędzi dobry czas w rodzinnym gronie i dla każdego Święta będą radosne. Ale tak jak nie zjednoczyła nas... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 kwi 2017, 20:00 PLATFORMA OBYWATELSKA DOSTAŁA SOLIDNE LANIE od premier Beaty Szydło. Nie w sensie dosłownym, tylko w przenośni – podczas debaty nad konstruktywnym wotum nieufności autorstwa tej partii. Szefowa rządu zmiażdżyła opozycję, wypominając... 8
  • Info radar 9 kwi 2017, 20:00 Trump znów zaskakuje Wspierany przez Rosję syryjski prezydent Baszar al-Asad czuł się dotąd bezkarny. Wprawdzie Barack Obama kilkakrotnie groził mu interwencją, ale poprzestawał tylko na słowach. Na zadanie ciosu Asadowi zdecydował się... 10
  • Bez pracy (zespołowej) nie ma kołaczy 9 kwi 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI #WPROSTOBYWATELSKO Stoi dwóch Amerykanów przed wysokim murem. Co robią? Pierwszy wchodzi na ramiona drugiego. Siada na murze i wciąga na mur towarzysza. W ten sposób przechodzą. Teraz inny obrazek. Stoi dwóch Polaków przed... 12
  • Obraz tygodnia 9 kwi 2017, 20:00 50 mln euro kary zapłacą, według projektu niemieckiego rządu, platformy społecznościowe za zbyt opieszałe usuwanie hejterskich treści Wygrany Daniel Craig Choć ogłosił, że nie zagra więcej Bonda, teraz wyraził gotowość do powrotu... 14
  • Wotum nieufności, czyli o słabości opozycji 9 kwi 2017, 20:00 GRZEGORZ SCHETYNA I RYSZARD PETRU MOGĄ OBALIĆ NAJWYŻEJ PÓŁ LITRA – napisał jeden z prawicowych publicystów po piątkowej debacie nad wotum nieufności dla rządu Beaty Szydło. Ten komentarz, choć zjadliwy, nie jest wyłącznie czystą... 15
  • Zdarzyło się jutro 9 kwi 2017, 20:00 W Biedronce homar. Znak, że idą święta. 16
  • Lewo 9 kwi 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka Stołeczek Prawdy DZISIEJSZY DZIEŃ (10 KWIETNIA) ma się stać wkrótce świętem, wolnym od pracy. To pomysł, który wyznacza słuszny kierunek zmian cywilizacyjnych w naszym kraju: mniej pracy,... 17
  • Prawo 9 kwi 2017, 20:00 Jan Wróbel zawodowy nauczyciel, dziennikarz, publicysta 10 kwietnia, wina NIE MOGĘ SIĘ POZBYĆ POCZUCIA WINY. Czucie, wiadomo, odbiega od racjonalizmu – ten wypróbowany kolega tylko wzrusza ramionami. Żadnego nie miałem wpływu na decyzje... 17
  • Nie wykluczam zamachu w Smoleńsku 9 kwi 2017, 20:00 Bez katastrofy smoleńskiej nie byłoby obecnego dramatu destrukcji państwa, który przenosi się na podziały społeczne – mówi prof. Jadwiga Staniszkis 18
  • Wojny rządowe 9 kwi 2017, 20:00 Witold Waszczykowski, Zbigniew Ziobro, a może Antoni Macierewicz. Od tygodnia media pełne są spekulacji, kto odejdzie z rządu, jeżeli dojdzie do jego rekonstrukcji. 22
  • Niezbędna jest debata o WOT 9 kwi 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Od ponad roku realizowana jest decyzja MON o sformowaniu Wojsk Obrony Terytorialnej (WOT). Ma być to formacja wojskowa przeznaczona do użycia w czasie kryzysu i wojny. Ostatnio w mediach pojawiły się nawet... 25
  • Amerykański sukces Morawieckiego 9 kwi 2017, 20:00 W czasie wizyty w USA Mateusz Morawiecki udowodnił, że jest najlepszą wizytówką dobrej zmiany. 26
  • Niemcy są w szoku 9 kwi 2017, 20:00 EWA WANAT Niemcy są w szoku – spośród 3 mln żyjących tu Turków, byłych gastarbeiterów, ich dzieci, a nawet wnuków, wielu to zwolennicy Erdoğana. Szok po raz pierwszy pojawił się, kiedy po nieudanym puczu dziesiątki tysięcy osób... 28
  • Bóg jest modny 9 kwi 2017, 20:00 Gdy Sejm debatuje o uchwale w sprawie uczczenia setnej rocznicy objawień fatimskich, celebryci stają się lepsi i wracają do Boga. 31
  • Są z nami, chociaż odeszli 9 kwi 2017, 20:00 Śmierć nie musi oznaczać końca. Pokazują to ludzie, którzy, umierając, zostawiają po sobie coś, co dla innych staje się częścią życia. 34
  • Stuprocentowa diagnoza 9 kwi 2017, 20:00 Jak umierać i jak towarzyszyć w umieraniu – fragment książki „Żyć aż do końca. Instrukcja obsługi choroby” opartej na rozmowach Katarzyny Jabłońskiej z księdzem Janem Kaczkowskim. 38
  • Król polskich cukierników 9 kwi 2017, 20:00 Adam Sowa jako jedyny w kraju zbudował ogólnopolską sieć cukierni. Na stale powiększającym się słodkim imperium już teraz zarabia miliony, a myśli o nowych inwestycjach. 41
  • Zamieszanie w sieci 9 kwi 2017, 20:00 Debiut Dino na giełdzie, sprzedaż Żabki, kryzys hipermarketów i powrót niewielkich sklepów osiedlowych. W polskim handlu dawno nie działo się tak wiele. 44
  • Pinkerton w Warszawie 9 kwi 2017, 20:00 Trudno o lepszy przykład realizacji American dream niż historia Allana Pinkertona i jego agencji. 47
  • Porozmawiajmy o książkach 9 kwi 2017, 20:00 Dyskusja na temat ustawy o stałej cenie książki przypomina kłótnię lekarzy nad łóżkiem zmarłego pacjenta. 48
  • Szpiegujące parkomaty 9 kwi 2017, 20:00 Obowiązek wpisywania numeru rejestracyjnego podczas korzystania z parkomatów narusza ustawę o ochronie danych osobowych oraz prawo do prywatności zagwarantowane w Konstytucji RP – uznał mieszkaniec Warszawy i zaskarżył uchwałę rady... 50
  • Dalszy wzrost GetBack 9 kwi 2017, 20:00 W 2016 r. zysk netto Grupy Kapitałowej GetBack, jednej z wiodących polskich spółek zarządzających wierzytelnościami, wzrósł o ponad 100 proc., a przychody netto o ponad 66 proc. Jak widać, GetBack nie zamierza zwalniać tempa. 51
  • Konflikt interesów w PGE 9 kwi 2017, 20:00 Bolesław Jankowski, wiceprezes energetycznego giganta, ma udziały w spółce, która świadczy usługi bezpośredniej konkurencji PGE. Koncern nie widzi w tym problemu. 52
  • MPWiK – rzetelny pracodawca 9 kwi 2017, 20:00 Wrocławskie MPWiK to spółka dbająca o środowisko i pracowników. 53
  • Premia marzeń 9 kwi 2017, 20:00 Szkolenie w NASA, przeprawa na Antarktydzie czy akrobacje myśliwcem to tylko kilka wariantów turystyki motywacyjnej. Za dobre wyniki w pracy szefowie spełniają marzenia pracowników. 54
  • Kariera w Jeronimo Martins 9 kwi 2017, 20:00 Jeronimo Martins Polska składa się z wielu różnorodnych działów dających ciekawe możliwości rozwoju, awansu, a także międzynarodowej kariery. 57
  • Syria dziękuje Polsce 9 kwi 2017, 20:00 O Aleppo i chrześcijanach pomagających muzułmanom i woli życia mieszkańców desperacko walczących o normalność opowiada Marta Titaniec, kierownik działu zagranicznego Caritas Polska. 59
  • Czasy podwykonawców 9 kwi 2017, 20:00 Nasza dyplomacja i wizerunek Polski mogą zyskać na pomocy zagranicznych ekspertów. Ale wiąże się z tym również ryzyko. 63
  • Laptop lotniczy 9 kwi 2017, 20:00 Linie lotnicze szukają sposobu, jak ominąć zakaz wnoszenia laptopów na pokład samolotów. Niedawno USA wprowadziły zakaz wnoszenia laptopów i tabletów w bagażu podręcznym. Restrykcje dotyczą lotów do USA dziewięciu linii z ośmiu... 65
  • Uporządkować losowość 9 kwi 2017, 20:00 Nigdy wcześniej nie widziałem badań, których wyniki można wprowadzić w życie w tak realny sposób – mówi George Dikos, szef naukowców w Amazon Europe. 66
  • Sroka myślicielka 9 kwi 2017, 20:00 Nie ulegajmy pierwszemu wrażeniu: sroki to nie tylko trzpiotki – one mają swój rozum. Zdolne są do strojenia sobie żartów z psów czy kotów, ale też do przeżywania żałoby. Bliżej im do nas, niż nam się zdaje. 69
  • Święty samuraj 9 kwi 2017, 20:00 Japoński feudał z mieczem w ręku walczył za katolicką wiarę. Jego kanonizacja pokazuje, że chrześcijaństwo miało w Kraju Kwitnącej Wiśni nie tylko męczenników. 72
  • Dokąd na majówkę 9 kwi 2017, 20:00 Majówka trwa krócej niż tradycyjny urlop, więc nie trzeba robić wielkich planów i rezerwacji, żeby odpocząć i dobrze się bawić. Wystarczy po prostu ruszyć się z domu. Podpowiadamy dokąd. 74
  • Holiday Inn zaprasza 9 kwi 2017, 20:00 Holiday Inn to nowoczesny, elegancki czterogwiazdkowy hotel przy ulicy Piotrkowskiej, w samym centrum Łodzi. 79
  • Suknie jak z bajki 9 kwi 2017, 20:00 Kamili Feder i Agacie Nivette, które stworzyły markę sukni ślubnych Laurelle, wystarczyło kilka lat, aby podbić polski rynek mody ślubnej. Stroją panny młode w kreacje jak z Paryża. 80
  • Fabryka masowej wyobraźni 9 kwi 2017, 20:00 W swoje 25. urodziny paryski Disneyland wciąż pozostaje perłą w koronie Disneya. Ale jeśli utożsamiacie go tylko z zamkiem Królewny Śnieżki, to wkrótce możecie się zdziwić. 82
  • Zbyt silne dobro 9 kwi 2017, 20:00 Nowe kino religijne nie korzysta ze sztafażu biblijnego, za to dużo mówi o fali nienawiści i fałszywych prorokach. By osiągnąć pokój na ziemi, nasz Bóg musi być równy Bogu innych – zdają się mówić współcześni filmowcy. 86
  • Wydarzenie 9 kwi 2017, 20:00 FILM Morderstwo ery lansu Polscy reżyserzy obserwują mroczne strony społeczeństwa. Przypominając sprawy PRL-owskich morderców, Marcin Koszałka czy Maciej Pieprzyca opowiadali o komunizmie, jego szarości, pustce, o oszustwie systemu. Kasia... 90
  • Koniecznie! 9 kwi 2017, 20:00 KSIĄŻKA Fantastyczne Chiny LITERACKA FALA PRZYCHODZI ZZA OCEANU. Nawet europejski pisarz, aby podbić Europę, najpierw musi zdobyć Amerykę. Tak było z Norwegiem Karlem Ove Knausgårdem, Włoszką Elleną Ferrante i tak jest dziś z... 91
  • Powyżej średniej 9 kwi 2017, 20:00 W YS TAWA Polska w pigułce Ta wystawa pokazuje świat tożsamości narodowej u progu wielkiego przewartościowania. Punktem wyjścia jest sala Stacha Szukalskiego, który w 20-leciu próbował łączyć tradycję słowiańską z modernizmem.... 92
  • Bez entuzjazmu 9 kwi 2017, 20:00 FILM Skazana na nudę Azuelos tworzy bardzo klasyczną biografię Włoszki, która podbiła Europę, śpiewając „Bambino”, „Paroles, paroles” czy „Je suis malade”. Reżyserka pokazuje jej dzieciństwo, dochodzenie do sławy, kolejne... 94
  • Ksiądz Andrzej Luter: To się państwu spodoba 9 kwi 2017, 20:00 Gdy z okazji świąt Wielkanocy zwróciliśmy się do ks. Andrzeja o kulturalne polecenia dla czytelników „Wprost”, spodziewaliśmy się może nie „lektur nabożnych”, ale na pewno dzieł, które kojarzyłyby się z religijnością.... 96
  • Diana „numer dwa” 9 kwi 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Diany były dwie. Jedna kochana przez lud (lub jak kto woli: opinię publiczną) i media księżna, nieszczęśliwa żona następcy brytyjskiego tronu, której życie stało się częścią popkultury. Po jej tragicznej śmierci... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany