Kraj znikających dzieci

Kraj znikających dzieci

Noworodek, buciki, zdj. ilustracyjne
Noworodek, buciki, zdj. ilustracyjne / Źródło: Fotolia / fotofabrika
Co roku kilkadziesięcioro dzieci traci życie z rąk swoich opiekunów. Tych śmierci mogłoby być mniej.

Jedno z dzieci zabitych przez własnych rodziców wywołało w Polsce szczególne emocje. Szymon z Będzina, dwulatek, którego ciało wyłowiono siedem lat temu ze stawu w Cieszynie. Przez dwa lata nie było wiadomo, jak ma na imię, kim są jego rodzice i gdzie mieszkał. W książce „Był sobie chłopczyk” Ewa Winnicka pisze: „2010. Piątek, 19 marca, 15.30. Po drugiej stronie słuchawki zdenerwowana kobieta mówi o dziwnej lalce leżącej w błotnistym stawie rybnym między Ustroniem a Cieszynem, przy wjeździe do miasta. – Gumowa lalka, a może dziecko? – Nie potrafi się zdecydować. W Komendzie Powiatowej Policji (...) w Cieszynie już czekali na weekend. Wygląda na to, że na razie się nie zacznie. 15.45. Hutyra dzwoni po strażaków, którzy wyciągną z płytkiego stawu tę dziwną – ma nadzieję – lalkę. (…) zgłoszony obiekt leży dwa metry od brzegu. Strażak powoli pełznie w błocie. – Teraz lalki są dziwne – pociesza się Jacek Hutyra, który od 1991 r. zajmuje się włamaniami z kradzieżami, oszustwami przy podpisywaniu umów. (...) 16.00. Strażak, który dotarł do czerwonej szmatki, podnosi głowę, krzyczy, że to dziecko, i zapada się w błocie po kolana. Ci z brzegu łapią się za ręce, wyciągają strażaka, a potem na brezentowej płachcie ciało. To chłopczyk. 16.05. (…) Utopił się komuś – myśli na razie Hutyra. – (...) Tylko dlaczego jeszcze nie ma zapłakanych rodziców?”.

Dzieci się liczą

Rodzice znajdą się za dwa lata, ukryci w swoim mieszkaniu w starej kamienicy w Będzinie, za zasłoniętymi firanami, zamkniętymi drzwiami i z wyłączonym prądem, żeby kręcący się licznik nie zdradził ich obecności w domu. Na zewnątrz czeka policja, przez okna próbuje zajrzeć straż pożarna. Ten etap to jednak ostatnie 12 dni z dwóch lat, w ciągu których nie dało się wyjaśnić, skąd ciało 98-centymetrowego dwulatka ze śladami bicia na brzuchu i pękniętym jelitem cienkim wzięło się w stawie w Cieszynie. Wcześniej rodzice Szymona byli traktowani jak zwykła rodzina z trójką dzieci, która potrzebuje od państwa pomocy finansowej. „Był sobie chłopczyk” to analiza mechanizmu przemocy domowej i słabości systemu ochrony jej ofiar. Klasyczny przypadek, który zakończył się w najbardziej drastyczny sposób. Na pierwszy rzut oka nie wiadomo, gdzie zawinił system, wydaje się, że śmierć Szymka była wynikiem tragicznych losów jego rodziny. Kiedy jednak przyjrzeć się bliżej, widać, że system mógłby zapobiec tej tragedii, trzeba tylko było poważnie potraktować kilka sygnałów.

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę opublikowała właśnie raport „Dzieci się liczą” o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce. Poprzedni taki raport przygotowała w 2011 r., czyli rok po śmierci Szymona. Z badań opracowanych przez autorów raportu wynika, że od tamtej pory zjawisko przemocy maleje. „Według danych Komendy Głównej Policji liczba małoletnich ofiar przemocy domowej według procedury Niebieskiej Karty systematycznie spada – od 56,5 tys. w 2006 r. do 14,2 tys. w 2016 r”.. Ale jednocześnie, jak piszą autorzy raportu, „przemoc wobec dzieci jest nadal dużym problemem społecznym w Polsce. Świadczą o tym zarówno statystyki urzędowe, według których 4 tys. dzieci rocznie pada ofiarą znęcania się przez najbliższych, jak i wyniki badań, które pokazują, że co trzecie dziecko w Polsce jest ofiarą przemocy ze strony bliskich dorosłych”. Od czasu, gdy Polską wstrząsnęła śmierć Szymona, wiele się nauczyliśmy i sporo zmieniliśmy. To jednak wciąż za mało.

Agresywny tata, obojętna mama

Ojciec Szymona Jarosław, zanim poznał matkę chłopca, związał się kobietą, która miała dwóch synów. Narzeczona zauważyła, że Jarosław bywa „szorstki i porywczy”. Opowiada w książce Ewy Winnickiej, jak karał jej młodszego syna, bijąc go i drąc jego zeszyty. Syn opowiada, że Jarosław bił go regularnie od pasa w dół, więc na WF zawsze ćwiczył w długich spodniach. Choć nie było to przyjęte, nauczyciele nie pytali dlaczego. Zainteresowali się opaską, którą chłopiec włożył na głowę, bo wstydził się naderwanych uszu, ale gdy poznali powód, nic nie powiedzieli. Narzeczona mówi: – W 2004 r. pobił młodszego, gdy byłam w pracy. Miał siniaki i jeszcze bardziej ponadrywane uszy.

Zadzwoniłam po policję. Zabrali go do szpitala. Ja ze starszym pojechałam radiowozem na noclegownię, drugiego dnia wróciłam tylko po swoje rzeczy. „Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Szopienicach odnotował przyjęcie narzeczonej z adnotacją, że młodsze dziecko leży w szpitalu z powodu uszczerbku na zdrowiu. Potrzebna jest pomoc psychologiczna i prawna, rozmowa z pedagogiem szkolnym i terapia. I tyle” – pisze dalej autorka książki „Był sobie chłopczyk”. – Zanim Szymon umarł, było już wiadomo, że jego ojciec ma problem z agresją, jednak nikt się tym nie zainteresował, chociaż założył kolejną rodzinę, w której oprócz Szymona było jeszcze dwoje dzieci – mówi Ewa Winnicka. – To błąd systemu, w tej historii jest cały katalog takich błędów. Matka Szymona Beata, zanim założyła rodzinę z Jarosławem, miała już pięcioro dzieci. Kiedy miały od 10 do 15 lat, powiedziała, że na chwilę wychodzi, i zniknęła. Wyprowadziła się, bo chciała zacząć nowe życie z Jarosławem. Dziećmi, które porzuciła, zajęły się instytucje opiekuńcze, bo dziadkowie nie mieli siły, a ojciec się nie kwapił. – W dokumentach sprawy nie ma śladu, że system usiłował negocjować z matką czy ją wspierać. Nikt nie próbował pracy socjalnej z ojcem dzieci – mówi Winnicka. – Po prostu zostały rozdzielone, wysłane do domów dziecka. A Beata zaczęła nowe życie i urodziła nowe dzieci, nie budząc zainteresowania żadnej instytucji. Dopiero wyrwana ze stawu rączka rocznego Szymona zwróciła uwagę lekarza z sosnowieckiego szpitala. Obejrzał całe ciało chłopca i zapytał rodziców, czy w procesie wychowawczym stosują wobec dziecka przemoc fizyczną. Odpowiedzieli, że nie. Lekarz napisał więc w dokumentacji, że obrażenia mogą wynikać z przemocy, ale również z innych przyczyn. I na tym stanęło.

Dziury w systemie

Raport „Dzieci się liczą” cytuje dane Ministerstwa Rodziny, Pracy i Pomocy Społecznej, z których wynika, że w ubiegłym roku spośród pięciu instytucji upoważnionych do rozpoczęcia procedury zakładania Niebieskiej Karty (policja, pomoc społeczna, przedstawiciele oświaty, pracownicy ochrony zdrowia i gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych) tylko 0,56 proc. tych procedur rozpoczęli pracownicy ochrony zdrowia. Chociaż to lekarze i pielęgniarki wiedzą najwięcej o urazach dziecka. – Jeśli nie ma pewności, że wobec dziecka jest stosowana przemoc, przeważnie nie podejmują działań – mówi Renata Szredzińska z fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Nieco więcej, ale też mało zgłoszeń (6,18 proc.) wychodzi z placówek edukacyjnych. – A przecież zawsze lepiej sprawdzić, nawet jeśli obawy są niesłuszne, niż narazić chociaż jedno dziecko – mówi Szredzińska. Kolejna dziura systemu w tragicznej historii Szymona ujawniła się już po jego śmierci. Dziecko dostawało wezwania na szczepienie, bo rodzice udawali, że chłopiec żyje. Wciąż pobierali zasiłki dla dużej rodziny, które należą się rodzicom co najmniej trójki dzieci. Kiedy zostali już przyparci do muru przez przychodnię uparcie wzywającą dziecko na szczepienie, Beata przepisała Szymona do innej i tam na szczepienie przyprowadziła wnuka, mówiąc, że to jej syn. Zmiana przychodni nie była autorskim pomysłem Beaty. W ten sposób rodzice uciekają przed systemem, bo za dzieckiem nie idą informacje na jego temat. Jeśli jeden lekarz widział siniaki na jego ciele, to inny nie będzie o tym wiedział. Jest więc tak, jakby żadnych siniaków nigdy nie było.

Drobiazgi, które mogą uratować dziecko

A gdyby wszystkie informacje o rodzinie Szymona znalazły się w jednym dokumencie? I ta, że matce obojętny był los jej pięciorga wcześniejszych dzieci, i że ojciec znęcał się nad innym dzieckiem, że ma problem z agresją, że lekarz podejrzewał przemoc wobec chłopca. Gdyby taki dokument był dostępny dla innych lekarzy, dla osób, które przyznają zasiłek, dla policji, to może rodzice powstrzymaliby się przed biciem, może Szymon nie dostałby kopniaków w brzuch, po których umierał trzy dni w męczarniach? Może rodzinie przyznano by asystenta rodzinnego, który pomógłby jej radzić sobie z problemami społecznymi i wychowawczymi? Może Jarosław poszedłby na terapię, na której nauczyłby się panować nad agresją? Każda z ważnych informacji o Szymonie była znana komu innemu. Lekarz, który podejrzewał przemoc, nie wiedział, że ojciec dziecka ją wcześniej stosował, a matka jest wobec swoich innych dzieci obojętna. Gdyby wiedział, może wpisałby w dokumentacji dziecka rozpoznanie T74, czyli zespół maltretowania, albo rozpoczął procedurę Niebieskiej Karty. I może Szymon by żył. W 2008 r. posłanka Joanna Kluzik-Rostkowska opracowała założenia systemu, który miał zbierać wszystkie istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa dziecka informacje o nim w internetowej bazie danych. Dostęp do nich miałyby przychodnie, szpitale, szkoły, przedszkola, centra pomocy rodzinie, sądy rodzinne, pomoc społeczna, policja. Każda z instytucji wpisywałaby tam informacje od siebie: o zdrowiu, szczepieniach, problemach prawnych, edukacyjnych i materialnych. A także o podejrzeniu stosowania przemocy. „Zintegrowany wysiłek i obserwacja dziecka w obrębie wielu instytucji, z którymi się ono styka, może przynieść efekt w postaci wczesnej wykrywalności zagrożeń” – argumentowała Kluzik-Rostkowska. Pomysł promowały instytucje pozarządowe.

– System jednak nie powstał i nie wiadomo, czy powstanie – mówi Renata Durda z Niebieskiej Linii. – W naszym społeczeństwie panuje silne przekonanie, że dziecko to prywatna sprawa rodziców i dopuszczanie do niej instytucji państwowych jest ingerencją w autonomię rodziny. System monitorowania losów dziecka zgodnie z tym przekonaniem to inwigilacja. A przecież żeby znaleźć przemoc, trzeba wsadzić nos także tam, gdzie tej przemocy nie ma. I trzeba to zrobić w porę, a nie kiedy jest już za późno. Władza, która odważy się przeforsować taki system, będzie bardzo odważna. O konieczności monitorowania losów dziecka mówią organizacje pozarządowe, swój projekt na ten temat ma też rzecznik praw dziecka. Niektóre z rozwiązań weszły w życie, na przykład obowiązkowe książeczki lekarskie, które miałyby rangę dokumentu i w których byłyby zapisywane wszystkie wizyty dziecka u lekarza, zabiegi i uwagi. Cóż, podobnie jak inne dobre rozwiązania, tak i to jest głównie na papierze. Innym sposobem poprawienia kontroli systemu nad losami dziecka jest to, że rodzic musi podać w szpitalu położniczym, do jakiej przychodni zapisze dziecko, w ten sposób nie zniknie ono z pola widzenia systemu. Rodzinę z noworodkiem cztery razy ma odwiedzić położna środowiskowa, która doradzi, jak się nim zajmować, i wyłapie zagrożenia. Przepis ten znajduje się jednak w standardach opieki okołoporodowej, a te niedługo stracą ważność. Rodzinę z problemami mogą wspierać asystenci rodzin, to kolejna dobrze zaplanowana instytucja. W praktyce okazuje się, że asystentów jest za mało, jeden ma pod opieką 40 rodzin. W tym roku wprowadzono nowe prawo, zgodnie z którym każdy, kto jest świadkiem przemocy wobec dziecka, ma obowiązek zawiadomić policję. Koniec z obojętnym słuchaniem krzyków zza ściany – nie reagując, też jesteś winny. Ale mało kto o tym wie. – Nie widziałam żadnej kampanii informacyjnej na ten temat – mówi Renata Szredzińska. I dodaje: – Jest sporo dobrych rozwiązań, część z nich powstała po śmierci Szymona. Tylko że te rozwiązania nie są powszechnie stosowane.

Wołanie o uważność

Na nowy problem natknęły się organizacje pomocowe, takie jak Niebieska Linia czy Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę – państwo zrezygnowało z przyznawania im dotacji. Poradnia telefoniczna Niebieskiej Linii nie dostała w tym roku dofinansowania. – Instytucji, które zajmują się przeciwdziałaniem przemocy i pomocą dzieciom, jest bardzo dużo – tłumaczy Renata Durda. – My nie dostaliśmy, inni dostali. Ale nie wystarczy, że będzie jakiś numer telefonu. On musi być znany, żeby ofiara przemocy wiedziała, gdzie go szukać, i umiała znaleźć. Telefon Niebieskiej Linii był przez wiele lat promowany, to jest marka, na tym polega jego siła. Telefon jednak działa dzięki dofinansowaniu z firmy Avon. Ale system, który potrzebuje poprawy, jest psuty przez politykę. – Moja książka to wołanie o uważność – mówi Ewa Winnicka. – Pozornie małe rzeczy, jeśli nie zostaną załatwione, eskalują i mogą się skończyć tragicznie. Kompetencje rodzicielskie wydają się wrodzone, a nie są. Ludzie, którzy nie potrafią być rodzicami, najczęściej nie mają wsparcia. Kiedyś takie wsparcie dawały wielopokoleniowe rodziny, teraz jest ich coraz mniej. Nie ma pewności, w jakich momentach może wkroczyć państwo. A nieleczona choroba rodziny przechodzi na następne pokolenia. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 46/2017
Więcej możesz przeczytać w 46/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2017 (1811)

  • O powstaniach ważnych i dyskusyjnych 12 lis 2017, 20:00 Politycy, uspokoicie się czy musi dojść do tragedii? Te słowa napisałem w tekście na stronie Wprost.pl 11 grudnia 2015 r. Potem powtarzałem je jeszcze na łamach. Zaskoczyła mnie minuta ciszy, jaką w ubiegłym tygodniu Sejm uczcił... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 12 lis 2017, 20:00 W BRUKSELI POLITYCY PIS ROZPOWIADAJĄ PLOTKĘ, że Jarosław Kaczyński obiecał Beacie Szydło stanowisko komisarza UE po następnych wyborach do Parlamentu Europejskiego, czyli za dwa lata. Wybory do PE odbywają się w czerwcu, ale – jak... 6
  • Obraz tygodnia 12 lis 2017, 20:00 21% Polaków nie wie, jakie jest główne źródło finansowania programu „Rodzina 500 plus”, a jedynie 38% badanych ma świadomość, że tym źródłem są płacone przez nich podatki – wynika z badania przeprowadzonego dla serwisu... 8
  • Info radar 12 lis 2017, 20:00 Kasowy Vincent Takiego sukcesu nie spodziewali się chyba nawet sami producenci. Po dwóch miesiącach wyświetlania w światowych kinach niezwykły animowany obraz „Twój Vincent”, którego każda klatka została ręcznie namalowana, zarobił... 11
  • Czas na akcjonariat pracowniczy 12 lis 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI PAMIĘTACIE PAŃSTWO „SLAJDY MORAWIECKIEGO” Z LUTEGO 2016 R., na których wicepremier zaprezentował wstępne założenia Planu na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju? Jeden ze slajdów był poświęcony akcjonariatowi pracowniczemu.... 12
  • Zdarzyło się jutro 12 lis 2017, 20:00 Typowy królik czy typowy Janusz? I co wybierasz? 14
  • Kwestia porozumienia 12 lis 2017, 20:00 MINĘŁO KILKA DNI OD CZASU ZAWIĄZANIA POROZUMIENIA dla porozumienia w sprawie porozumienia opozycji i założona przez nich (nie pierwszy raz) koalicja… nie rozpadła się jeszcze. To już wielki sukces! Wspólną opozycję mają scalać... 15
  • Takie nasze szczęście 12 lis 2017, 20:00 PBEZUSTANNIE NALEŻY ZABIEGAĆ O TO, CO NAM MOŻE PRZYSPORZYĆ SZCZĘŚCIA; kto bowiem posiadł szczęście, ma wszystko, co w ogóle mieć można, kogo zaś szczęście ominęło, ten robi wszystko, by je zdobyć”. Zaczynam felieton fragmentem... 15
  • Zakaz zawracania 12 lis 2017, 20:00 W 1993 r. „Wprost” wystartował z rankingiem szkół wyższych, patrzył na ręce postkomunistom i wzywał do pojednania polsko-żydowskiego. 16
  • Jaka Polska, jaka polskość 12 lis 2017, 20:00 „Wprost” rozmawiał z wybitnymi polskimi intelektualistami na fundamentalne tematy. Po latach te wypowiedzi nie straciły aktualności, bo mądrzy ludzie mądrze mówili. 17
  • Samobójstwo i polityka 12 lis 2017, 20:00 To Albert Camus jest autorem tezy, że samobójstwo to tak naprawdę jedyny poważny problem filozoficzny. „Orzec, czy życie jest, czy nie jest warte trudu, by je przeżyć, to odpowiedzieć na fundamentalne pytanie filozofii” – pisał.... 18
  • Paliłem zioło i się zaciągałem 12 lis 2017, 20:00 Jeśli zostanę prezydentem, udzielę patronatu Paradzie Równości i w niej pójdę. Miejsce opozycji jest przy wszystkich mniejszościach – deklaruje Rafał Trzaskowski, kandydat PO na prezydenta Warszawy. 20
  • Kaczyński byłby lepszym premierem 12 lis 2017, 20:00 Rafał Trzaskowski legitymizuje wszystkie świństwa ratusza – mówi Patryk Jaki, ewentualny kandydat na prezydenta Warszawy. 25
  • Wszystkie wojny Macierewicza 12 lis 2017, 20:00 Minister obrony walczy o pozostanie w rządzie w swoim stylu. Otwierając kolejne fronty. 28
  • Awansowy klincz 12 lis 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Spór na linii MON – Pałac Prezydencki wszedł w fazę klinczu. W boksie oznacza to sytuację, w której żaden z zawodników nie może wykonać ruchu, blokują się. Chodzi o awanse generalskie i... 31
  • Wszystko zostanie po staremu 12 lis 2017, 20:00 Pod auspicjami Jarosława Gowina pojawiła się nowa formacja Porozumienie. Jej twórca chciał pokazać niezależność, ale nawet nazwa ugrupowania powstała podobno w konsultacji z prezesem PiS. 32
  • Obyśmy się nie obudzili z ręką w nocniku 12 lis 2017, 20:00 Dwadzieścia osiem lat temu, 9 listopada 1989 r., upadł mur berliński. Niemcy pielęgnują martyrologię związaną z murem, upamiętniają jego ofiary, ale z rzadka przebija się przy okazji rocznic cały kontekst – dlaczego państwo... 35
  • Żebyśmy przestali się wstydzić 12 lis 2017, 20:00 Dziewczynki bywają wypraszane z sali lekcyjnej, gdy nauczycielka mówi o penisie, a chłopcy, gdy mowa o miesiączce – modelka Anja Rubik tłumaczy, dlaczego wzięła się do edukacji seksualnej rodaków. 36
  • Anja Rubik z akcją #sexedpl zaproszona do ministerstwa edukacji. „Zapowiada się ekscytujące spotkanie” 22 lis 2017, 10:50 Minister Anna Zalewska stwierdziła w radiu RMF FM, że nie zna założeń akcji prowadzonej prze Anję Rubik. Zaprosiła jednak modelkę do ministerstwa. 36
  • Polacy uczą się seksu 12 lis 2017, 20:00 Dorośli Polacy dostrzegają swoje braki w edukacji seksualnej. Ale dzięki coraz szerszej ofercie sekswarsztatów udaje im się zastąpić poczucie winy i wstydu radosnym otwarciem na nowe doznania. 41
  • Kraj znikających dzieci 12 lis 2017, 20:00 Co roku kilkadziesięcioro dzieci traci życie z rąk swoich opiekunów. Tych śmierci mogłoby być mniej. 44
  • Ciekawość świata mam w DNA 12 lis 2017, 20:00 Gwiazdor, który nie lubi gwiazdorstwa. Człowiek mediów, który krytykuje media. Pomaga, bo musi. 49
  • Innowacje po polsku 12 lis 2017, 20:00 Dotychczasowe edycje prestiżowego konkursu Innovators Under 35 wyłaniały najlepiej rokujących polskich innowatorów. 51
  • Wielkie gubienie gramów 12 lis 2017, 20:00 Tutaj zabiorą jednego cukierka z paczki. Tam odetną parę listków z rolki papieru toaletowego. Firmy wzięły się do wielkiego odchudzania swoich produktów. Szkoda, że przy okazji odchudzają portfele swoich klientów. 52
  • Na twój etat przyjdzie komputer 12 lis 2017, 20:00 Przez najbliższe niespełna 10 lat komputery tak się rozwiną, że będą zdolne do zastąpienia w pracy ponad połowy Polaków. 56
  • Know How 12 lis 2017, 20:00 LG i seryjne oglądanie Jeśli kupicie najnowszy telewizor od LG 4K (model z 2017 r.), to dostaniecie od Netflixa trzy miesiące oglądania ich serwisu za darmo. Niby nie jest to kluczowy argument przy zakupie telewizora, ale warto go rozważyć... 59
  • Orły Wprost nagrodzone 12 lis 2017, 20:00 W Lublinie zostali uhonorowani laureaci nagrody Orły Wprost – przedsiębiorcy, a także organizacje pozarządowe i uczelnie. 60
  • Hossa Bessa 12 lis 2017, 20:00 Dieselgate w sądzie 15 tys. właścicieli samochodów marki Volkswagen będzie się domagać odszkodowania od niemieckiego koncernu za sprzedaż aut z oprogramowaniem manipulującym odczyty emisji spalin. Klienci czują się oszukani. Zarzucają... 62
  • Rewolucja w opłacaniu rachunków 12 lis 2017, 20:00 MAM to pierwsza na świecie platforma do opłacania rachunków, która się do nich dorzuca – mówi Marcin Walaszczyk, jeden z twórców platformy. 63
  • Zatrzymać smog 12 lis 2017, 20:00 Wszyscy musimy zadbać o jakość powietrza – apeluje Paweł Sałek, wiceminister środowiska i pełnomocnik rządu ds. polityki klimatycznej. 64
  • Berlusconi: reaktywacja 12 lis 2017, 20:00 Pogłoski o politycznej śmierci byłego premiera Włoch okazały się przesadzone. 81-letni skandalista nie powiedział jeszcze ostatniego słowa. 66
  • Zmysłowe przyjemności i kłopoty 12 lis 2017, 20:00 To, że dysponujemy pięcioma zmysłami, jest starożytnym złudzeniem. Im dokładniej nauka bada człowieka, tym więcej zmysłów odkrywa i tym większy ma kłopot z porządkowaniem wiedzy o nich. 70
  • W co się bawić? 12 lis 2017, 20:00 Głupkowate zabawki, reklamowe gadżety, sztampowe filmy wirują w jednym tyglu, w którym trwa proces produkcji mamony. Czyli wychowywania nowych konsumentów. 74
  • Dobro jest przereklamowane 12 lis 2017, 20:00 Nowy serial Netflixa „Punisher” przypomina, że antybohaterowie są bardziej wiarygodni niż chodzące ideały. I dlatego tak lubimy ich oglądać. 78
  • Ciepłe kapcie romantyków 12 lis 2017, 20:00 Ciekawie ogląda się XIX-wieczne zabytki w Polsce XXI w., której mieszkańcy mówią, że są szalonymi romantykami, ale w głębi serca pragną być również biedermeierowskimi mieszczanami. 81
  • Komandos i poeta 12 lis 2017, 20:00 Adam Driver to dowód na to, że nawet aktor o nienachalnej urodzie może się stać symbolem seksu. Jak? Wystarczy zagrać w kultowym serialu „Dziewczyny”. 84
  • Wydarzenie 12 lis 2017, 20:00 Bieg z Monaru Najlepszego” naprawdę dobrze się ogląda. Łukasz Palkowski, reżyser „Bogów”, ma swoją receptę na kino popularne. Znów zrobił trzymający w napięciu film biograficzny, w którym bohater wiele razy upada, by w końcu... 88
  • Film 12 lis 2017, 20:00 Bunt i krzyk „NASZA SZTUKA TO REAKCJA NA TONĄCY ŚWIAT I ZAPOWIEDŹ NOWEJ ERY” – czyta z offu Kate Winslet. „Manifesto” to koncert jej gry. W instalacji Juliana Rosefeldta artystka wcieliła się w 13 różnych postaci: od bezdomnego i... 89
  • Muzyka 12 lis 2017, 20:00 Pjusujący rytm zdania Kiedy rak zabrał Karolowi „Pjusowi” Nowakowskiemu słuch, nikt nie spodziewał się, że muzyk dzięki dwóm wszczepionym do pnia mózgu implantom kiedykolwiek powróci do aktywnego tworzenia i wykonywania muzyki. Co... 90
  • Książka 12 lis 2017, 20:00 Odkrywanie Lema Twórczość Lema wraca. Kilka lat temu można było odnieść wrażenie, że fala młodej polskiej fantastyki naukowej przesłoniła dorobek wielkiego mistrza, ale widać, że klasyka się nie daje. Proza Lema znów jest... 92
  • Kalejdoskop 12 lis 2017, 20:00 #JaNie Gdy Ibsen pisał „Dom lalki”, rola kobiety ograniczała się do tego, by ładnie wyglądać i pachnieć. Jego dramat był wyrazem protestu przeciwko uprzedmiotowieniu kobiet. Nie jestem fanem obligatoryjnego uwspółcześniania każdego... 93
  • Marzena Rogalska: To się państwu spodoba 12 lis 2017, 20:00 ŻYJĘ NA DWA DOMY – W KRAKOWIE I W WARSZAWIE – W KAŻDYM JEST BARDZO DUŻO KSIĄŻEK. Najczęściej czytam kilka tytułów naraz, w zależności od nastroju. Potrafię czytać w każdych okolicznościach i bardzo sobie to cenię w naszym... 94
  • Łatwopalny 12 lis 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Wielu z nas z mieszaniną ekscytacji i lęku ogląda w hotelach schematy drogi ewakuacyjnej w razie pożaru, zielone strzałki, czerwone gaśnice... Nowemu gościowi wszystko przypomina, że oto sam pcha się w miejsce, w którym... 96
  • Rosyjskie „szutki” w Azji, „Vitze” w Bundestagu… 12 lis 2017, 20:00 Oto jeden z ostatnich rosyjskich dowcipów opowiedziany mi – po rosyjsku – przez byłego obywatela Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich, obecnie parlamentarzystę Tadżykistanu – niepodległego łabędzia, który wykluł się z... 98
  • Szanowni Państwo! 12 lis 2017, 20:00 Polska gospodarka przeżywa dobry czas. Cieszą podstawowe dane ekonomiczne. Spodziewany w 2017 r. wzrost gospodarczy na poziomie 4 proc. PKB sytuuje nas w gronie europejskich liderów. Mamy rekordowo niskie bezrobocie, deficyt fiskalny poniżej 3... 103
  • Szanowni Państwo! 12 lis 2017, 20:00 Kongres 590 to wydarzenie, za sprawą którego podrzeszowska Jasionka na dwa dni staje się gospodarczą stolicą Europy. To tu bowiem organizatorzy stworzyli platformę styku wielkich firm ze start-upami, biznesu z polityką, tradycji z... 104
  • Szanowni Państwo! 12 lis 2017, 20:00 Słowo „uwolnić” z hasła Kongresu 590 udowadnia, że Polskę stać na coś, czego jeszcze w pełni nie pokazała. Uwolnienie w Polakach genu przedsiębiorczości, które nastąpiło z dnia na dzień od razu po transformacji, poprzedzają... 105
  • Szanowni Państwo! 12 lis 2017, 20:00 Dziś nie trzeba już nikogo przekonywać, że koniecznymi warunkami dalszego skoku cywilizacyjnego Polski i konsekwentnego podnoszenia poziomu życia Polaków są rozwój nauki i badań oraz intensyfikacja współpracy nauki z gospodarką. Nie... 106
  • Szanowni Państwo! 12 lis 2017, 20:00 Ubiegłoroczna, pierwsza edycja Kongresu potwierdziła szerokie zainteresowanie tematyką gospodarczą. Tysiące uczestników, wiele paneli dyskusyjnych to najlepszy dowód na zainteresowanie rozwojem polskiej gospodarki. Po raz pierwszy od... 107
  • Szanowni Państwo! 12 lis 2017, 20:00 Możliwość wymiany doświadczeń i pomysłów specjalistów w zakresie biznesu, ale również nauki, polityki oraz legislacji na forum Kongresu 590 to bardzo cenna inicjatywa, która może mieć swój niebagatelny wpływ na wytyczanie ścieżek... 108
  • Szanowni Państwo! 12 lis 2017, 20:00 Z ogromnym zadowoleniem przyjąłem fakt, że jednym z głównych tematów wydawnictwa towarzyszącego Kongresowi 590 będą kwestie przyszłości transportu i rozwoju infrastruktury. Ministerstwo Energii jest inicjatorem wielu dyskusji i prac... 109
  • Uwalnianie przedsiębiorców 12 lis 2017, 20:00 Rok temu na Kongresie 590 w podrzeszowskiej Jasionce premier Mateusz Morawiecki ogłosił Konstytucję dla biznesu. W tym roku przedsiębiorcy będą mogli powiedzieć Morawieckiemu: sprawdzam. 110
  • Na dużą skalę 12 lis 2017, 20:00 PWPW to dziś jedno z najnowocześniejszych przedsiębiorstw branży security printing w Europie. O tym, jakie wyzwania stoją przed spółką, mówi dr Jakub Skiba, prezes zarządu PWPW SA. 114
  • Klienci to cenią 12 lis 2017, 20:00 Klienci indywidualni oraz z sektora małych i średnich przedsiębiorstw kupili w Tauronie już ponad 5 mln różnych produktów. 116
  • SPECJALIŚCI OD LNG 12 lis 2017, 20:00 W PGNiG powstało Centrum Kompetencji Technicznych LNG. Zespół specjalistów z centrum zajmuje się odbiorami rozliczeniowymi przypływających do Polski ładunków LNG. Pracują oni także nad rozwojem technologii związanych z tzw. małym LNG. 118
  • Niech moc będzie z nami 12 lis 2017, 20:00 Rynek mocy ma dać impuls inwestycyjny polskim elektrowniom i sprawić, że będą bardziej ekologiczne. Pytanie tylko, ile to będzie kosztowało zwykłego Kowalskiego. 120
  • Auto na prąd dla każdego 12 lis 2017, 20:00 Idea wymiany samochodów z napędem konwencjonalnym na auta elektryczne ma w Polsce coraz więcej zwolenników. Hamuje ją brak infrastruktury ładowania oraz realnie dostępnych samochodów. 124
  • Innowacyjny projekt ANWILU doceniony przez Unię Europejską 12 lis 2017, 20:00 ANWIL otrzymał dofinansowanie ze środków unijnych na opracowanie receptury zwiększającej odporność polichlorku winylu na działanie ognia. 125
  • PASAŻEROWIE, SAMOLOTY, TOWARY 12 lis 2017, 20:00 Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” (PPL) to jeden z kluczowych graczy na rynku usług lotniczych w Polsce. Dzięki czołowej pozycji w branży PPL aktywnie wpływa na kształtowanie i rozwój transportu lotniczego w naszym kraju.... 126
  • Jak uwolnić potencjał Polaków 12 lis 2017, 20:00 Polska stoi dziś u progu czwartej rewolucji przemysłowej. Czy to możliwe, że znak „Made in Poland” zobaczymy wkrótce na najbardziej innowacyjnych produktach? 128
  • Start-upy – w tym szaleństwie jest metoda 12 lis 2017, 20:00 Jarosław Gowin, wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego Polskę opanował szał na start-upy. Słowo to odmieniane jest przez wszystkie przypadki tak często, że powoli zaczynamy tracić jego sens. Warto przypomnieć, że nie każda... 129
  • Przepis na udane targi 12 lis 2017, 20:00 To polscy przedsiębiorcy nadają kierunek naszym działaniom. Tym bardziej że Polska i Warszawa mają się czym pochwalić – mówi Tomasz Szypuła, prezes zarządu Ptak Warsaw Expo. 130
  • Punkty za pochodzenie 12 lis 2017, 20:00 Polacy coraz chętniej kupują polskie produkty. Z badań socjologicznych wynika, że w ostatnich latach nad Wisłą kwitnie patriotyzm konsumencki. 132
  • PKP na rzecz Polski 4.0 12 lis 2017, 20:00 Moda na kolej wraca na całym świecie. Grupa PKP realizuje zadania ważne z punktu widzenia Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Bez nowoczesnego transportu kolejowego nie ma innowacyjnego państwa – podkreśla Krzysztof Mamiński, prezes PKP SA. 138
  • Polski eksportrolnikiem stoi 12 lis 2017, 20:00 Produkty rolnicze to polski hit eksportowy. Tylko w 2016 r. wyeksportowaliśmy towary z branży warte ponad 24 mld euro, czyli ponad 100 mld zł. A z roku na rok jest coraz lepiej. 140
  • Dyplomacja ekonomiczna w erze fintechu 12 lis 2017, 20:00 W gospodarce opartej na wiedzy dyplomacja biznesowa musi być innowacyjna. 144
  • Klastry, czyli sposób, na lepszy biznes 12 lis 2017, 20:00 Klastry łączą biznes, naukę i samorządy. Jednak rządzący trochę o nich zapomnieli. 146
  • Fotonika i polskie światłowody 12 lis 2017, 20:00 Fotonika staje się kluczową technologią zdobywania, przetwarzania i przesyłania informacji. 148
  • Miliony klientów w zasięgu ręki 12 lis 2017, 20:00 Amazon Marketplace daje małym i średnim firmom dostęp do milionów klientów na całym świecie i umożliwia im ograniczenie kosztów logistycznych. 150

ZKDP - Nakład kontrolowany