Lokalni patrioci 500+

Lokalni patrioci 500+

Żołnierze Obrony Terytorialnej
Żołnierze Obrony Terytorialnej / Źródło: mon.gov.pl
Przeszkolenie bez taryfy ulgowej oraz pieniądze czekają na chętnych do służby w Wojskach Obrony Terytorialnej.

30 -letni Roman mieszka w Zamościu od urodzenia. Zna tu każdą ulicę, prawie każdy dom. Studiował na jednej z zamojskich uczelni wyższych, tu znalazł pracę w firmie kurierskiej. Rodziny jeszcze nie założył, choć planuje – na razie zajmuje jeden pokój w domu rodziców na przedmieściach. Jeszcze kilka miesięcy temu każdą wolną chwilę spędzał z dziewczyną lub na siłowni. Od października zeszłego roku przynajmniej jeden weekend w miesiącu poświęca na szkolenie dla terytorialsów, czyli żołnierzy Obrony Terytorialnej, do której przystał w lipcu 2017 r. Zgłosił się, bo spodobał mu się lokalny charakter tej organizacji i warunki finansowe – trochę ponad 500 zł brutto miesięcznie za gotowość bojową. W Zamościu to sporo, za 700 zł można tu wynająć kawalerkę. W ramach gotowości każdego miesiąca musi pojawić się na weekendowym szkoleniu. Raz w roku na dwutygodniowym letnim poligonie. W sumie rocznie to ok. 30 dni przygotowań do służby. Romanowi to bardzo pasuje, bo – jak mówi – nie dość, że człowiek sobie za darmo postrzela, czegoś nowego się nauczy, to jeszcze dostanie za to pieniądze. Same plusy. Wcześniej jednak, aby dołączyć do Wojsk Obrony Terytorialnej, musiał przejść rozmowę kwalifikacyjną w lokalnym oddziale WKU i napisać testy sprawdzające wiedzę obywatelską. Pytania dotyczyły m.in. najnowszej historii Polski i bieżących wydarzeń w kraju i za granicą. Kolejnym etapem były testy psychologiczne. Ich zaliczenie pozwala na udział w 16-dniowym szkoleniu przygotowawczym, w trakcie którego strzela się z ostrej amunicji. Przechodzi je każdy rekrut OT, bo najlepiej weryfikuje, kto się nadaje na terytorialsa, a kto nie. W październikowym szkoleniu w zamojskich koszarach razem z Romanem wzięło udział blisko 230 osób, w tym ok. 30 kobiet. Przyjechali z najróżniejszych zakątków województwa lubelskiego: Białej Podlaskiej, Radzynia, Chełma, Lublina, Świdnika. Wśród nich: rolnicy, urzędnicy, celnicy, lekarze pogotowia, bezrobotni. Do przysięgi żołnierskiej dotrwała dwusetka – reszta nie wytrzymała psychicznie lub fizycznie. – Początkowo myślałem, że jak przyszli ludzie z cywila, to dowódcy będą ich inaczej traktować, bardziej na luzie. Nic z tych rzeczy. Na szkoleniu dali nam mocno w kość. Bywało naprawdę ciężko – bieganie w gorące dni z 30-kilogramowym plecakiem, dyscyplina, żadnych taryf ulgowych. A gdy ktoś czegoś nie robił, dostawał karne pompki – wspomina Roman.

Armia rodzinna

W gronie tych, którzy dotrwali do końca, była 34-letnia Magda. Na co dzień uczy WF-u w szkole, więc 12 godzin dzień w dzień na poligonie jej nie zniechęciło. Tym bardziej że terytorialsem jest też jej narzeczony, więc co miesiąc do ich wspólnego budżetu wpada dodatkowe tysiąc złotych. Od niedawna terytorialsem jest również bokserka, wielokrotna mistrzyni Polski i wicemistrzyni świata z 2012 r. Sandra Kruk. Wraz z mężem i jednocześnie trenerem Arielem Krukiem są żołnierzami 4. Warmińsko-Mazurskiej Brygady Obrony Terytorialnej. Oboje zgodnie twierdzą, że służba w OT daje możliwość rozwijania hartu ducha, zdobywania nowych doświadczeń, a także zaangażowania się w budowanie systemu bezpieczeństwa kraju. Zgodnie z założeniami Ministerstwa Obrony Narodowej w 2018 r. Wojska Obrony Terytorialnej mają liczyć ok. 35 tys. żołnierzy, a w 2019 r. nawet ponad 53 tys. Koszty utworzenia i funkcjonowania tej nowej armii oszacowano do tego czasu na 3,6 mld zł (dla porównania budżet MON na 2018 r. to ok. 40 mld zł). Powstać ma 17 brygad – dwie na Mazowszu i po jednej w pozostałych województwach. Jako pierwsze własnymi brygadami mogą się pochwalić wschodnie województwa: podlaskie, lubelskie i podkarpackie. Pierwsze bataliony, które docelowo utworzą regionalną brygadę, powstają w Białymstoku, Lublinie, Rzeszowie i w Siedlcach. Realizacja tych planów ma spory poślizg – na koniec 2017 r. udało się zrekrutować jedynie ok. 7 tys. terytorialsów z zapowiadanych jakiś czas temu przez Antoniego Macierewicza kilkunastu tysięcy. Żołnierz OT z Zamościa ma swoją teorię na ten temat: – U nas, na wschodzie, to te 500 zł robi wrażenie, ale bliżej Warszawy i na zachodzie kraju już pewnie nie – ocenia.

Ani kroku w tył

Rekruci skoszarowani razem z Romanem w Zamościu pierwszy dzień szkolenia spędzili na załatwianiu spraw organizacyjnych: wcielenie, umundurowanie, wyekwipowanie, ewidencja. – Dostaliśmy na własność mnóstwo sprzętu. Buty przejściowe, buty na zimę, kurtkę, mundur zimowy, mundur letni, dwa plecaki, kominiarki, rękawice. Nie jestem w stanie spamiętać, ale na pewno trochę kasy z budżetu MON na to poszło – wylicza Roman. Drugiego dnia otrzymali broń – karabinki Beryl – z którymi nie wolno im się było rozstawać. Musieli wszędzie je zabierać, nawet do toalety. Oczywiście bez amunicji – tę wydawano tylko na strzelnicach, a potem dokładnie sprawdzano, czy jakaś niewystrzelonakula nie została w środku. Beryle to polskie karabiny szturmowe produkowane przez radomską Fabrykę Broni „Łucznik”. Standardowe wyposażenie polskiej armii. Od trzeciego dnia rekruci ćwiczyli taktykę, strzelanie na poligonie (statystyczny terytorials zużywa wtedy – jak podaje MON – ok. 100 sztuk amunicji), pozycje strzeleckie, zachowanie w lesie i na polu walki. Ostatniego dnia mieli pętlę, czyli zaliczenie z wszystkiego tego, czego się nauczyli: rzutu granatem, strzelania, topografii, pierwszej pomocy itp. – Szkolenie prowadziła superkadra. Sami zawodowi żołnierze, bardzo doświadczeni, prawie wszyscy po misjach w Iraku czy Afganistanie – mówi Roman.

On sam jest przekonany, że nauczył się bardzo wiele. Jest pod dużym wrażeniem organizacji, poziomu szkolenia i autorytetu swoich dowódców. Wiadomo, w 16 dni nikt żołnierza nie zrobi, ale poczuł przedsmak tego, co go czeka w kolejnych latach. Na razie cieszy się na kolejne szkolenia, na przykład zimowe bytowanie w lesie, gdy spędzą noc pod gołym niebem w pełnym umundurowaniu. W niedzielę 29 października 2017 r., wraz z 200 innymi żołnierzami 2. Lubelskiej Brygady Obrony Terytorialnej im. Hieronima Dekutowskiego ps. Zapora, Roman złożył na zamojskim rynku przysięgę żołnierską. W tym samym miejscu, gdzie 95 lat temu marszałek Piłsudski wysłuchał mszy świętej, teraz Antoni Macierewicz – wówczas jeszcze minister obrony narodowej, – zapewniał, że Wojska Obrony Terytorialnej są integralną częścią polskiej armii. I że mają się stać piątym rodzajem sił zbrojnych – obok wojsk lądowych, powietrznych, specjalnych i marynarki wojennej, stanowiąc uzupełnienie i jednocześnie będąc komplementarną częścią potencjału obronnego Polski. Ten potencjał na razie przygotowuje się na scenariusz, w którym do Polski wchodzą Rosjanie. Nie bez powodu pierwsze brygady powstają w Lublinie, Białymstoku i Rzeszowie. – Ale jakby była wojna, to i tak by wszystkich brali. Więc lepiej być wtedy już przeszkolonym i dostawać pieniądze – kalkuluje Roman. Martwi go tylko, że jak wynika z rozkazów, Obronie Terytorialnej nie wolno się wycofywać – ma walczyć do końca na swoim terytorium, co by się nie działo. – Taką taktykę nam przedstawili, po to zostało to wojsko stworzone – dodaje.

cyberprzestrzeń i patriotyzm

Cykl szkoleniowy dla żołnierzy Obrony Terytorialnej ma trwać minimum trzy lata. Z możliwością przedłużenia kontraktu do sześciu lat, a później z otwartą ścieżką do kariery zawodowego żołnierza. Pierwszy rok to kurs podstawowy. Drugi – szkolenie specjalistyczne, podczas którego każdy terytorials dostanie specjalizację typu snajper, medyk, saper, kierowca itp. i pod tym kątem będzie się uczył. Trzeci rok to wybranie plutonu i sekcji, a następnie zgranie się w ramach struktury. Po jego zakończeniu kompanie powinny być gotowe do działania. Co to znaczy? W przypadku wybuchu konfliktu mają być przygotowane do prowadzenia działań militarnych wspólnie z wojskami operacyjnymi. Działania te będą miały charakter partyzantki (stąd wymóg zameldowania na danym obszarze), aby zniszczyć lub zatrzymać siły potencjalnego przeciwnika. W czasach pokoju terytorialsi zajmą się ochroną ludności przed skutkami klęsk żywiołowych, likwidacją ich skutków i ochroną mienia. Mogą wziąć udział w akcjach poszukiwawczych oraz ratowaniu lub ochronie zdrowia i życia ludzkiego, a także udział w realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego. Co ciekawe, ochronią też ludzi przed skutkami ataków w cyberprzestrzeni. Do ich zadań MON zaliczyło także szerzenie w społeczeństwie idei wychowania patriotycznego. Bo jak podkreślał Antoni Macierewicz na uroczystości przekazania obowiązków Mariuszowi Błaszczakowi, nawet najlepsza broń nie pozwoli obronić ojczyzny, jeśli nie będzie ducha walki i gotowości poświęcenia życia. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 3/2018
Więcej możesz przeczytać w 3/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2018 (1819)

  • Nowocześnie, czyli jak? 14 sty 2018, 20:00 To, co wydarzyło się wokół ustaw dotyczących aborcji w ubiegłym tygodniu, było czymś nieprawdopodobnym. Okazało się, że niektóre partie polityczne zamierzają definiować swoją tożsamość właśnie przez stosunek do aborcji i... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 14 sty 2018, 20:00 ŚRODOWISKO ZWIĄZANE Z „GAZETĄ POLSKĄ” OBNOSI SIĘ Z OSTENTACYJNĄ NIECHĘCIĄ DO PREZYDENTA ANDRZEJA DUDY. Podobno z powodu dymisji Antoniego Macierewicza, który stracił stanowisko szefa MON. Na spotkaniu noworocznym głowy państwa z... 6
  • Obraz tygodnia 14 sty 2018, 20:00 68 proc. Polaków jest za tym, by Jerzy Owsiak dostał Nagrodę Nobla (wg sondażu Pollster dla „Super Expressu”) 84 PROC. Polaków uważa, że media nigdy nie powinny faworyzować określonej partii (wg Pew Research Center dla „Gazety... 9
  • Forum im. Jarząbka Wacława 14 sty 2018, 20:00 NA MAPIE POLITYCZNYCH DZIWACTW ZANOTOWAŁAM OSTATNIO POWSTANIE EKOLOGICZNEGO FORUM MŁODZIEŻY. Jego celem jest obrona ministra Szyszki i dyrektora Tomaszewskiego, a przede wszystkim ich instytucji, to znaczy Ministerstwa Środowiska oraz Lasów... 10
  • Smog i kapitalizm 14 sty 2018, 20:00 OBY ŻADNA ŚWIĘTOKRADCZA RĘKA – NO, PRZYNAJMNIEJ ZA MOJEGO ŻYCIA – NIE TARGNĘŁA SIĘ NA KAPITALIZM, wolną przedsiębiorczość i prawo do poszukiwania szczęścia na własną rękę. Jednak ćwierć wieku po transformacji przeciwnicy... 10
  • O elektromobilności z prezydentem 14 sty 2018, 20:00 Elektromobilność w Pałacu Prezydenckim to wydarzenie z cyklu „Technologie przyszłości”. Jego celem będzie szukanie odpowiedzi na pytanie, co należy zrobić, żeby elektromobilność stała się w naszym kraju rzeczywistością, a polskie firmy dołączyły do grona światowych liderów.... 11
  • Szok XXI wieku 14 sty 2018, 20:00 Atak na World Trade Center, dyskusja o małżeństwach jednopłciowych, a nawet popularność „Big Brothera”. 2001 był rokiem zaskakujących wiadomości. 12
  • Platforma IV RP 14 sty 2018, 20:00 „Czy Platforma Obywatelska wygra przyszłość?” – w numerze 10 z 2001 r. „Wprost” pochylał się nad partią „ludzi środka, którzy nie chcą wybierać między uzwiązkowioną lewicą a uzwiązkowioną prawicą”. W styczniu Donald... 13
  • Tajemnice operacji „Rekonstrukcja” 14 sty 2018, 20:00 Zmiany w rządzie niespodziewanie wzmocniły wpływy wicepremiera Jarosława Gowina, osłabiły natomiast skrzydło o. Tadeusza Rydzyka. Nadal karty rozdaje twarde jądro PiS. 14
  • Kim są nowi ministrowie 14 sty 2018, 20:00 Brudziński: pierwszy po prezesie Nowy szef MSWiA od dawna nazywany jest numerem dwa w Prawie i Sprawiedliwości. Już jesienią zeszłego roku było wiadomo, że Joachim Brudziński wejdzie do rządu. Tylko że wtedy miał być to gabinet... 18
  • Dyrygent i skrzypkowie 14 sty 2018, 20:00 GRZEGORZ SADOWSKI, szef działu Biznesi Gospodarka Mateusz Morawiecki ułożył sobie resorty gospodarcze tak, by zajęły się pracą, nie uprawianiem polityki. Nadzór nad spółkami Skarbu Państwa będzie sprawował osobiście. – To jest... 24
  • Kulisy odwołania szefa MON 14 sty 2018, 20:00 Powierzenie Antoniemu Macierewiczowi szefostwa komisji smoleńskiej może ostatecznie pogrążyć byłego ministra obrony. 25
  • Nie będzie partii Macierewicza 14 sty 2018, 20:00 W Polsce nie ma możliwości stworzenia znaczącej formacji na prawo od PiS – uważa prof. Rafał Chwedoruk, politolog. 26
  • Zawiedzione nadzieje… kto zawiódł? 14 sty 2018, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Kiedy dwa lata temu ster dowodzenia w MON przejmował Antoni Macierewicz, wielu – w tym i ja – liczyło przede wszystkim na szybkie uruchomienie i zdynamizowanie siermiężnie prowadzonej przez poprzedni... 28
  • Obóz rządzący uniknął spirali śmierci 14 sty 2018, 20:00 – W świecie infozgiełku pozytywna narracja jest niemal równie ważna jak decyzje czy wydarzenia – mówi o swoim projekcie MaBeNa prof. Andrzej Zybertowicz. I apeluje, by Unia otrząsnęła się z liberalno-lewackich utopii. 30
  • Dwa błędy Schetyny 14 sty 2018, 20:00 Wystarczył ten jeden krok, aby duża część dotychczasowej strategii Grzegorza Schetyny legła w gruzach. Szef Platformy karnie wydalił z partii trójkę posłów za to, iż swoimi głosami przyczynili się do upadku (małą różnicą... 33
  • Patriotyzm na co dzień i od święta 14 sty 2018, 20:00 Boję się, żeby wojownicze hałasy nie zabiły w narodzie czułej wrażliwości – mówi prof. Joanna Kurczewska, socjolog i historyk idei z Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. 35
  • Kocopoły 14 sty 2018, 20:00 Kocopoły to produkty pracy Maszyny Bezpieczeństwa Narracyjnego. Służą do tego, żeby robić wyborcom wodę z mózgu. Maszynie imię nadał nieoceniony prof. Zybertowicz. Ten sam, który za poprzedniego PiS reformował ABW przez wprowadzenie... 39
  • Lokalni patrioci 500+ 14 sty 2018, 20:00 Przeszkolenie bez taryfy ulgowej oraz pieniądze czekają na chętnych do służby w Wojskach Obrony Terytorialnej. 40
  • Nikt nie chciał sądzić Wawrzeckiego 14 sty 2018, 20:00 – Lubiłam pisać o zwykłych ludziach, codziennych zbrodniach – wspomina autorka reportaży sądowych z czasów PRL, Barbara Seidler. 44
  • Dyskretny urok arystokracji 14 sty 2018, 20:00 Zamki, służba i srebrna zastawa? Czasem tak, chociaż dla polskiej arystokracji dobre urodzenie to nie tylko przywileje, ale i obowiązki. Na przykład pomaganie innym. 47
  • Wrobieni w challenge 14 sty 2018, 20:00 W domu wiceprezesa Polskiej Ligi Siatkówki działa prywatna spółka, która rocznie inkasuje setki tysięcy złotych od polskich klubów siatkarskich. Zarejestrowała sobie tam oddział, żeby pobierać unijną dotację. Ale to dopiero początek historii. 50
  • Autobusem pod górkę 14 sty 2018, 20:00 PolskiBus mimo milionów w reklamę nie przetrwał na polskim rynku. Przegrał z lokalnymi przewoźnikami. Teraz chce z nimi walczyć gigant z Niemiec. 56
  • Hossa Bessa 14 sty 2018, 20:00 Fitness klapa W ciągu najbliższych trzech- -czterech miesięcy z Polski całkowicie zniknie sieć klubów Jatomi Fitness. Na koniec ubiegłego roku w 19 polskich miastach działało 35 klubów pod tą marką. Nie tak dawno sieć zamknęła swój... 59
  • Elektromobilna rewolucja ruszyła 14 sty 2018, 20:00 MICHAŁ KURTYKA Kilka tygodni temu rząd, a teraz Sejm przegłosował ustawę o elektromobilności i paliwach alternatywnych. To sukces, gdyż jest to jeden z najważniejszych sposobów, które pozwolą przyspieszyć innowacyjność naszej... 60
  • Know How 14 sty 2018, 20:00 Hej, mercedes Mercedes pokazał nową odsłonę swojego systemu informacyjnorozrywkowego, kryjącego się pod nazwą MBUX. Będzie się on składał z dwóch ekranów i zadebiutuje w nowej A klasie. W zależności od wyposażenia ekrany będą... 61
  • Wolno, wolniej, kup nowy 14 sty 2018, 20:00 Afera z Intelem i Apple’em w roli głównej pokazuje, że konsumenci coraz częściej sprowadzani są do roli maszynek, które mają tylko kupić. Najlepiej jak najczęściej. 62
  • Zarządzanie strachem 14 sty 2018, 20:00 Straszenie stało się głównym narzędziem polityki w Europie. Dlatego krótkie chwile wytchnienia w przepychance o to, kto kogo, przyjmowane są z taką ulgą. 64
  • Sieć na cenzurowanym 14 sty 2018, 20:00 W Europie zaczęła się właśnie krucjata przeciwko dezinformacji w internecie. Niestety może się ona skończyć ograniczeniem wolności słowa. 68
  • Wirtuoz niepodległości 14 sty 2018, 20:00 Ignacy Paderewski był światową gwiazdą, za którą szalały tłumy. Być może dlatego robił dla polskiej niepodległości tyle samo, a może i więcej niż marszałek Piłsudski. 72
  • Na zdrowie 14 sty 2018, 20:00 Kobiece serce Kobiety dwukrotnie częściej niż mężczyźni umierają w ciągu 12 miesięcy po ostrym zawale serca – wykazały badania specjalistów z Uniwersytetu w Leedes (Wielka Brytania) i Instytutu Karolinska (Szwecja). Zdaniem autorów... 76
  • Nie zawsze trzeba stać w kolejce 14 sty 2018, 20:00 Polacy chętnie leczą się sami, szczególnie wtedy, gdy doskwiera im przeziębienie. Wsparci dobrą radą farmaceuty jesteśmy w stanie dobrać odpowiedni lek, który postawi nas na nogi. 77
  • Ale to już było 14 sty 2018, 20:00 W Polsce początki w muzyce są trudniejsze niż gdziekolwiek indziej. Wszyscy chcą mieć nową muzykę, ale nikt nie chce się nią zajmować. Debiutantów z roku na rok poznajemy coraz mniej, za to w radiu i w telewizji dusimy się w tym samym sosie powtarzanych od dekad przebojów. A... 78
  • Sztuka cenniejsza niż złoto 14 sty 2018, 20:00 Rok 2017 był najlepszym sezonem w historii polskiego rynku sztuki. Ale wystrzał korków od szampana zagłuszył istniejące problemy. 82
  • Bóg, horror, obczyzna 14 sty 2018, 20:00 Na kolejny sezon „Gry o tron” przyjdzie nam poczekać do 2019 r. Jak przeżyć 2018 i skrócić sobie katusze oczekiwania? Oglądając „Templariuszy”, którzy nabierają tempa z odcinka na odcinek. 86
  • Rozmiar ma znaczenie 14 sty 2018, 20:00 Paul z „Pomniejszenia” ma 12 cm wzrostu, ale kaliber jego problemów jest znacznie większy. Jak to u bohaterów Payne’a bywa. 90
  • Wydarzenie 14 sty 2018, 20:00 Kalejdoskop nerwic To jeden z tych filmów, których oglądanie jest przyjemnością, choć w trakcie seansu śmiech zamiera w gardle. W debiutanckim „Ataku paniki” Paweł Maślona portretuje kilkunastu bohaterów. Dzielą ich: wiek, pozycja... 91
  • Film 14 sty 2018, 20:00 Pępek świata absurdu Oparta na prawdziwej historii „Viktoria” nie jest filmem dla każdego. W portrecie trzech pokoleń kobiet Bułgarka Maya Vitkova nie kokietuje widza. Tworzy opowieść dojmującą, oschłą, powolną. Ale udaje jej się... 92
  • Muzyka 14 sty 2018, 20:00 PŁY TA Nasza zima dobra KIEDY DWA LATA TEMU, ZARAZ PO POJAWIENIU SIĘ NA NASZEJ SCENIE, zapytano ją, dlaczego jeszcze nie wydała płyty, z bezczelną szczerością odpowiadała: „Bo trzeba ją wypełnić dobrymi nagraniami”. Stało się,... 93
  • Książka 14 sty 2018, 20:00 POWIEŚĆ Być innym OD CZASU SUKCESÓW KSIĄŻEK O FRANCUSKIM MIKOŁAJKU I AN- GIELSKIM ADRIANIE MOLE’U na wpół żartobliwe opisywanie świata z punktu widzenia bystrego dziecka stało się pomysłem dość często wykorzystywanym przez... 94
  • Kalejdoskop 14 sty 2018, 20:00 Gra w oko Co łączy Europę Wschodnią i Amerykę Południową? Na pierwszy rzut oka nic. Po głębszym namyśle konstatujemy, że przecież dyktatury (u nas komunistyczne, tam – prawicowe lub wojskowe), że Gombrowicz. Dlatego w tytule tej... 95
  • Kulturalna trzynastka 14 sty 2018, 20:00 Małgorzata Kożuchowska JAKO HANKA MOSTOWIAK ZGINĘŁA PRZYWALONA PUDŁAMI, JAKO AKTORKA WCIĄŻ ZACHWYCA URODĄ I TALENTEM 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Nudny, zły scenariusz filmowy. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być... 96
  • Mysia wieża 14 sty 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Czy Pałac Kultury i Nauki powinien zostać zburzony? Obawiam się, że w tej kwestii raczej nigdy nie osiągniemy jednomyślności. Jest tyle za i tyle przeciw! Za zburzeniem przemawia fakt, że nie każda tradycja dobra i nie... 97
  • O Persach i Teutonach 14 sty 2018, 20:00 Pociąg TGV z Paryża do Brukseli przemieszcza się w styczniowym zmierzchu niemal bezszelestnie, ale i tak się w końcu spóźni. Utknie w Lille, gdzie część pasażerów będzie się przesiadać na Eurostar do Londynu. O ile pociąg do... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany