Nic nie jest czarno-białe

Nic nie jest czarno-białe

Zmiany w Polsce mają dać temu i każdemu kolejnemu rządowi kontrolę nad wymiarem sprawiedliwości – mówi Hilarie Bass.

Czy pani wizyta w Polsce to misja ratunkowa?

Nie nazwałabym tego tak, to raczej misja wspierająca polską adwokaturę i sądownictwo. Staram się pokazać, że jesteśmy gotowi zrobić wszystko co w naszej mocy, żeby zapewnić niezależność wymiaru sprawiedliwości w Polsce.

Podziela pani opinię, że mamy do czynienia z czarno-białym sporem o kontrolę nad sądownictwem?

Nic nigdy nie jest czarno-białe. Sądzę jednak, że skumulowany efekt wszystkich zmian wprowadzanych w Polsce jest taki, że rzeczywiście poważnie osłabia niezależność wymiaru sprawiedliwości. Nie rozumiem, jak sędziowie będą mogli sprawiedliwie i obiektywnie orzekać, mając jednocześnie świadomość, że mogą zostać przeniesieni do innego sądu czy poddani procedurom dyscyplinarnym, jeśli ich werdykt nie będzie zgodny z oczekiwaniami rządu. To jest bardzo niepokojące zjawisko. Ja po prostu nie widzę możliwości, żeby ktokolwiek, czy to w postępowaniu kryminalnym, czy dotyczącym praw człowieka, czy też w przypadku zagranicznej firmy zabiegającej przed sądem o ochronę swojego kontraktu, mógł czuć się komfortowo i mieć poczucie, że zostanie osądzony wyłącznie na podstawie faktów i przepisów prawa.

A poprawki, które zostały wprowadzone pod naciskiem Komisji Europejskiej, nie uspokajają pani obaw co do intencji władz?

Na razie widzę tylko próbę kombinowania przy marginalnych w sumie kwestiach, które w żaden sposób nie wpływają na konsekwencje wprowadzanych zmian. Bo zmieniając wysokość wieku emerytalnego sędziów, w żaden sposób nie zmienia się istoty problemu. A on polega na tym, że wprowadzenie jakichkolwiek limitów wiekowych dla sędziów Sądu Najwyższego, którzy wcześniej powołani zostali bezterminowo, daje po prostu rządowi pretekst do wymiany niemal całego jego składu.

A czy nie jest przypadkiem tak, że każda zmiana byłaby oprotestowywana przez środowisko prawnicze broniące swojej pozycji jak każda korporacja zawodowa?

Obawiam się, że te opowieści o otwieraniu sądownictwa dla obywateli to są tylko wymówki. Jak można mówić o pozytywnych zmianach, skoro sędziów wybiera się w nieprzejrzysty sposób? Nie wiemy nawet, kto rekomenduje kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, co sugeruje, że są oni wybierani wyłącznie przez obecnie rządzącą partię polityczną bez żadnej zewnętrznej kontroli. Wbrew deklaracjom dotyczącym intencji zmian przeprowadzanych w Polsce nie widzę wielkiego związku między wyjaśnieniami ustawodawców a rzeczywistością.

To jakiego rodzaju reformy doradzałaby pani polskiemu rządowi?

Proponowałabym, żeby postarał się zidentyfikować problem, który próbuje rozwiązać. Jeśli problemem jest brak wydajności, jest wiele sposobów, żeby sądownictwo uczynić skuteczniejszym. Jeśli jest to grubiaństwo wobec obywateli, są sposoby, żeby je zwalczyć. Żaden z tych problemów nie ma jednak nic wspólnego ze zmianami, które obserwuję w Polsce, a które można widzieć tylko w jeden sposób: mają one dać temu i każdemu kolejnemu rządowi kompletną kontrolę nad wymiarem sprawiedliwości. To narusza podstawę funkcjonowania systemu demokratycznego, jaką jest rozdzielenie władz ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.

Jaki jest mechanizm wyboru sędziów w USA?

W systemie federalnym sędziowie są mianowani dożywotnio. Raz u władzy są u nas republikanie, raz demokraci, ale żadna władza nie może tknąć sędziów tylko dlatego, że nie podoba im się ich orzekanie, bo są sędziami do końca życia, chyba że naruszą zasady etyczne lub udowodni się im korupcję. To jest nasz sposób na odizolowanie ich od bieżącej polityki. U was może być zupełnie odwrotnie, mogą stracić pracę właśnie z tego powodu, że komuś nie spodoba się ich orzecznictwo.

Kontrowersje związane z obsadą Sądu Najwyższego nie są wyłącznie polską specjalnością. W USA też toczyła się niedawno wielka batalia, której stawką było pozbawienie konserwatywnej prawicy wpływu na orzekanie przez Sąd Najwyższy.

Z pewnością jest wiele przykładów w USA i wielu innych krajach, pokazujących, że niezależność sądów jest stawiana pod znakiem zapytania. Powinniśmy być bardziej czujni, gdy do czegoś takiego dochodzi. Niezależnie od tego, jak politycznym procesem jest wskazywanie sędziów Sądu Najwyższego, jedno pozostaje w amerykańskiej demokracji niezmienne: kiedy już zostaną mianowani, nikt nie może wejść im w drogę i wskazywać, jak mają orzekać. Często prezydenci USA są wręcz zdziwieni, że mianowani przez nich sędziowie nie zawsze głosują w Sądzie Najwyższym tak, jak by chciał Biały Dom. Tak to powinno działać. Orzekanie powinno być niezależne od tego, kto wskazał kandydata do Sądu Najwyższego. W Polsce obecnie rządząca partia nie tylko wskazuje sędziów, lecz także tworzy sznurki, za które może pociągać, gdy nie spodoba jej się ten czy inny wyrok.

Jaki więc będzie rezultat pani wizyty w Warszawie? Rozważa pani podjęcie jakichś działań lobbystycznych w USA, mogących wpłynąć na legislację w Polsce?

Mamy wypracowaną praktykę postępowania w przypadkach, gdy jesteśmy zaniepokojeni stanem rządów prawa w jakimś kraju i robiliśmy to już wiele razy w przeszłości. Najpierw pytamy o opinię naszych członków, żeby mieć pewność poparcia dla podjęcia działań. Możemy pisać artykuły w opiniotwórczych mediach amerykańskich, informujących Amerykanów, jak wygląda sytuacja w Polsce. Możemy też rozmawiać z amerykańskimi firmami, informując je, że powinny wziąć pod uwagę problem z niezawisłością sądownictwa w Polsce, zanim podejmą decyzję o inwestowaniu u nas. Nasza izba ma ponad 400 tys. członków i naprawdę mamy do dyspozycji cały wachlarz możliwości.

Czyli, jak rozumiem, pani wizyta może oznaczać więcej wizerunkowych problemów dla polskiego rządu?

Rząd ponosi pełną odpowiedzialność za swoje działania. Reformowanie wymiaru sprawiedliwości to jak najbardziej odpowiedni i szczytny cel dla każdego rządu, szczególnie w sytuacji, gdy mamy uzasadnione skargi na skuteczność sądownictwa, jego opieszałość czy fatalne traktowanie obywateli. Niestety żaden z tych problemów nie znajduje rozwiązania we wprowadzanych obecnie w Polsce przepisach. Jako obserwator z zewnątrz mam wrażenie, że chodzi o to, żeby każdy sędzia miał świadomość, że może ponieść konsekwencje zajmowania stanowiska sprzecznego z polityką rządu.

Prezydent Trump podpisał niedawno JUST Act, znany w Polsce pod nazwą ustawy 477, dotyczący monitorowania postępów w zwrocie mienia ofiar Holokaustu w różnych krajach świata, m.in. w Polsce. Jakie jest jego zadanie?

Choć to może się wydać dziwne, American Bar Association nie ma określonego zdania na ten temat. Z mojego osobistego punktu widzenia JUST Act nie jest niczym więcej niż stworzeniem obowiązku raportowania problemu w poszczególnych krajach.

W Polsce są głosy, że to odwet za ustawę o IPN przewidującą ściganie każdego, kto przypisywałby Polsce współudział w Holokauście.

Nie sądzę, żeby te sprawy były powiązane. JUST Act nie dotyczy przecież wyłącznie Polski, lecz także wielu innych krajów świata. Co nie zmienia tego, że polska ustawa, o której pan wspomina, rzeczywiście budzi w USA poważne zastrzeżenia.

Jakie to ma konsekwencje dla Polski?

Przede wszystkim podważane jest przekonanie, że Polska to kraj demokratyczny. Wolność słowa jest w USA podstawą demokracji. Można się nie zgadzać z jakimiś opiniami, ale prawo do ich wyrażania musi być przestrzegane, bez względu na to, czy mowa o tym, co się stało w czasie II wojny, czy w zeszłym tygodniu. Reguluje to pierwsza poprawka do amerykańskiej konstytucji. Tymczasem wasza ustawa o IPN odebrana została jako próba zablokowania jakiejkolwiek dyskusji. Tego się nie robi tylko dlatego, że nie zgadzamy się z czyimś punktem widzenia. To dotyczy także kwestii historycznych. Jeśli nie pozwolimy o czymś mówić, to wcale nie znaczy, że to nie miało miejsca. To jest możliwe w dyktaturze, ale żeby w demokratycznym kraju, jakim jest Polska, nie można było o czymś dyskutować? To jest po prostu nie do pomyślenia.

Polska uważa się za największego sojusznika USA w Europie, a jednocześnie co chwilę Amerykanie słyszą, że wartości będące postawą ich systemu prawnego i politycznego, są w Polsce naruszane. Jak to może wpłynąć na nasz sojusz?

To mnie właśnie martwi, że bliskie relacje między USA a Polską mogą nie przetrwać tak znaczących zmian, jakie są u was wprowadzane.

Prezydent Trump wydaje się tym nie przejmować.

Prezydent Trump ma unikalne podejście do prawa. Na szczęście są w USA niezawisłe sądy, zdolne skutecznie go usadzić, gdy posuwa się za daleko. Powinniście też w Polsce pamiętać, że za dwa lata możemy mieć zupełnie innego prezydenta, który będzie znacznie mniej tolerancyjny dla tego typu zachowania. To jest ryzyko, jakie wasz obecny rząd podejmuje. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 23/2018
Więcej możesz przeczytać w 23/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2018 (1838)

  • W labiryncie wartości 3 cze 2018, 20:00 O radosnych i uśmiechniętych Irlandczykach świętujących tryumf śmierci pisze w tym wydaniu „Wprost” Jan Rokita. Warto przeczytać tekst naszego felietonisty. Rozumiem, że można mieć różne poglądy na temat aborcji, dyskutować,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 3 cze 2018, 20:00 Rafał Trzaskowski nie jest przysłowiowym bratem łatą, ale się stara PLATFORMA OBYWATELSKA ZACZYNA MIEĆ PROBLEM Z KANDYDATEM NA PREZYDENTA SZCZECINA, KTÓRYM JEST SŁAWOMIR NITRAS. – Wewnętrzne badania pokazują, że Nitras przegrywa w... 6
  • Obraz tygodnia 3 cze 2018, 20:00 28 mln euro niezapłaconych podatków musi do 15 czerwca zapłacić Cristiano Ronaldo. A 14 zaczyna się mundial… Wygrani Hubert Hurkacz wprawdzie w Paryżu przegrał pojedynek z mistrzem, ale tak zagrał, że mówi o nim cały tenisowy świat... 9
  • Info radar 3 cze 2018, 20:00 Dlaczego Macierewicz nabrał wody w usta MARCIN DZIERŻANOWSKI, ANNA GIELEWSKA To część procesu niszczenia Polski i Polaków oraz zmuszania nas do milczenia – powiedział o naszej książce „Antoni Macierewicz. Biografia nieautoryzowana”... 10
  • Drogie Społeczeństwo! 3 cze 2018, 20:00 MAGDA PAPUZIŃSKA PROTEST NIEPEŁNOSPRAWNYCH PO 40 DNIACH SIĘ ZAKOŃCZYŁ, ALE Z CAŁĄ PEWNOŚCIĄ NIE ZNIKNĘŁY JEGO PRZYCZYNY. I nawet ewentualne 500 zł dodatku nie załatwi sprawy. Pan Karol Milewicz, który towarzyszył w Sejmie dwóm... 11
  • Prezes choruje, PiS traci 3 cze 2018, 20:00 OBÓZ ZJEDNOCZONEJ PRAWICY KROCZY OD KRYZYSU DO KRYZYSU WIZERUNKOWEGO. Ledwie wygasił sprawę premii rządowych, wybuchł protest niepełnosprawnych i ich opiekunów. Gdy ten się skończył, media oszalały na punkcie domniemanego romansu... 13
  • Czy Europa pójdzie na wojnę z Trumpem 3 cze 2018, 20:00 NA STARYM KONTYNENCIE ZNÓW ZAWRZAŁO. Donald Trump ogłosił podwyżki ceł na stal i aluminium, co uderza głównie w europejskich producentów. Poszukiwacze pretekstów do zerwania więzów z Ameryką rządzoną przez nielubianego powszechnie w... 15
  • O moralności według PiS 3 cze 2018, 20:00 O TYM, ŻE ROCZNICA SMOLEŃSKA SŁUŻYŁA NIE TYLKO KULTYWOWANIU ŻAŁOBY, LECZ TAKŻE PEŁNIŁA WIELE RÓŻNYCH FUNKCJI (parareligijnych, politycznych, towarzyskich), wiedziało wiele osób, ale mało kto się spodziewał, że była również... 16
  • Pięta – jeden z wielu 3 cze 2018, 20:00 NIE DRWIŁEM Z POSŁA PETRU, KIEDY WYSZŁO NA JAW, CO WYSZŁO NA JAW. NIE RZUCĘ SIĘ TEŻ NA POSŁA PIĘTĘ, CHOCIAŻ TO NARWANIEC SZKODZĄCY I POLSCE, I PRAWICY. Po prostu wydaje mi się, że tak jeden, jak drugi ponoszą konsekwencje... 16
  • Tryumf śmierci 3 cze 2018, 20:00 Ilekroć jestem w Toskanii, staram się znaleźć jakiś pretekst, aby choć na chwilę zatrzymać się w średniowiecznym miasteczku Lucignano, położonym pośrodku Valdichiany. W centrum wielce oryginalnych, bo elipsoidalnych w kształcie,... 17
  • Kulisy seksafery, czyli zemsta Czarnej Pantery 3 cze 2018, 20:00 Przez Izabelę Pek, bohaterkę najgłośniejszej politycznej seksafery ostatnich lat, poważne kłopoty może mieć jeszcze co najmniej dwóch polityków obozu władzy – ustalił tygodnik „Wprost”. 18
  • Schetyna jest fighterem 3 cze 2018, 20:00 Trwa wojna. Każdy ma rozpisane swoje role i zadania, by ten pisowski walec powstrzymywać – mówi Krzysztof Brejza, poseł PO. 24
  • e-Dowód w niemieckich rękach 3 cze 2018, 20:00 Nie będzie „narodowego mikroprocesora” w naszych dowodach elektronicznych. Będzie holendersko-niemiecki. Niemcy też certyfikują jego oprogramowanie. 27
  • Między nami swingersami 3 cze 2018, 20:00 Bilety na imprezy dla swingersów rozchodzą się w ciągu kilku dni, powstają ośrodki i kluby specjalnie dla nich. Ale grupowy seks w Pałacu Kultury i Nauki? 29
  • Dzieci to całe nasze życie 3 cze 2018, 20:00 O 40-dniowym proteście w Sejmie opowiadają Katarzyna i Karol Milewiczowie, rodzice Wiktorii i Magdy. 34
  • Niech państwo się wstydzi 3 cze 2018, 20:00 Polska jest jednym z najbardziej homofobicznych państw w Europie. Za nasze miejsce w tym rankingu odpowiadają politycy. Obywatele próbują oddolnie walczyć z dyskryminacją. 38
  • Kto kibicuje niemieckim nacjonalistom 3 cze 2018, 20:00 Gościnny, otwarty Berlin przykrył czapką wyborców antyimigranckiej, nacjonalistycznej partii Alternatywa dla Niemiec. I tylko polska telewizja ma na ten temat inne zdanie. Na demonstracji 27 maja, która miała być wielkim ogólnoniemieckim... 41
  • Być działaczem 3 cze 2018, 20:00 W polskim sporcie jeszcze nigdy nie było tak dużo pieniędzy. Jednak wśród działaczy sportowych nadal królują „leśne dziadki”. Młodych i zdolnych menedżerów można policzyć na palcach jednej ręki. 42
  • Nie baronowie, tylko pasjonaci 3 cze 2018, 20:00 W Polsce na piłce nie da się zarobić. By myśleć o pieniądzach, trzeba grać w Lidze Mistrzów – mówi Zdzisław Kręcina, wieloletni sekretarz generalny PZPN. 45
  • Hossa Bessa 3 cze 2018, 20:00 Pesa sprzedana Bydgoski producent pojazdów szynowych Pesa wreszcie podpisał umowę z Polskim Funduszem Rozwoju, która szczegółowo reguluje zasady przejęcia prywatnej firmy przez państwo. PFR kupi wszystkie udziały należące do... 46
  • Energia zza oceanu 3 cze 2018, 20:00 Reaktory jądrowe nowej generacji są dużo tańsze w budowie od tradycyjnych – mówi Simon Irish, CEO w Terrestrial Energy. 48
  • Know How 3 cze 2018, 20:00 Mistrz fotografii Huawei wypuścił jednocześnie dwa flagowce: P20 i P20 Pro. Różnią się one ceną (model Pro jest o 900 zł droższy) oraz aparatem – który w droższej wersji jest znacznie lepszy. Ale nie oznacza to, że model P20 jest... 49
  • Klauzula dla czy na każdego? 3 cze 2018, 20:00 Urzędnicy skarbowi od niedawna dysponują bronią atomową – klauzulą obejścia prawa podatkowego. Przedsiębiorcy obawiają się, że któregoś dnia może ona eksplodować. 50
  • Centrum nowych możliwości 3 cze 2018, 20:00 Centrum magazynowo-logistyczne w Kielcach ma za zadanie ściągnąć do regionu inwestorów z całego kraju. 53
  • Silne polskie firmy 3 cze 2018, 20:00 Na GPW w Warszawie wręczyliśmy statuetki liderom Listy 200 największych polskich firm. 54
  • Nic nie jest czarno-białe 3 cze 2018, 20:00 Zmiany w Polsce mają dać temu i każdemu kolejnemu rządowi kontrolę nad wymiarem sprawiedliwości – mówi Hilarie Bass. 60
  • Gdzie się leczyć 3 cze 2018, 20:00 W przededniu rewolucyjnych zmian w polskiej okulistyce prezentujemy najlepsze kliniki w Polsce. 62
  • Nadać światu barwy 3 cze 2018, 20:00 Operacja zaćmy poprawia jakość życia – mówi dr n. med. Marcin Jezierski, ordynator Oddziału Okulistyki Centrum Medycznego MML. 65
  • W awangardzie okulistyki 3 cze 2018, 20:00 O pracy jednego z czołowych polskich ośrodków okulistycznych mówi prof. dr hab. n. med. Ewa Mrukwa-Kominek, kierownik Katedry i Kliniki Okulistyki Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. 66
  • Pacjent powinien mieć wybór 3 cze 2018, 20:00 Soczewka wszczepiana podczas zabiegu usuwania zaćmy powinna być dopasowana do potrzeb pacjenta. Soczewki dwuogniskowe i trójogniskowe to dla większości pacjentów najlepsze rozwiązanie – mówią lekarze zajmujący się leczeniem zaćmy. 68
  • Ukryta władza 3 cze 2018, 20:00 Niespodzianka: pasożyty, które żyją w organizmie człowieka, wpływają na jego postawę polityczną, religijną i stosunek do seksu. Teza jest ryzykowna, ale przemawia za nią coraz więcej dowodów. 71
  • Świat u stóp Wandy 3 cze 2018, 20:00 Była pierwszą kobietą, która stanęła na szczycie K2, jako pierwszy Polak zdobyła Mount Everest. By się wspinać, była gotowa na wszystko, więc w zdobyciu himalajskiej korony mogła jej przeszkodzić tylko śmierć. 74
  • Góral urodzony w Łodzi 3 cze 2018, 20:00 Każda opowieść o Polsce, która jest głośna na świecie, powinna być doceniona, bo mamy historie łatwe i trudne – mówi Borys Szyc grający w „Zimnej wojnie”, która właśnie wchodzi do kin. 80
  • Spotkania przez opowieści 3 cze 2018, 20:00 Mój rozmówca jest często potomkiem ofiary, ja – synem mordercy. Już się przyzwyczaiłem – mówi austriacki pisarz Martin Pollack. Właśnie ukazał się wywiad rzeka z nim. 84
  • Warszawo, czas na zmiany 3 cze 2018, 20:00 WITOLD ORZECHOWSKI Kandydaci na prezydenta Warszawy przerzucają się obietnicami. Ja mam jedną prośbę: aby moje miasto stało się stolicą europejskiego formatu. Warszawa jest stolicą jednego z największych krajów Europy, miastem... 87
  • Oswojone monstrum 3 cze 2018, 20:00 Zburzyć go czy zostawić? Fundacja Foma proponuje sąd nad Pałacem Kultury, wcale nie oczekując ucięcia dyskusji. 88
  • Wydarzenie 3 cze 2018, 20:00 TEATR Oko za pejs, ząb za jarmułkę Fani pary Strzępka – Demirski mogą się nieco zdziwić, oglądając ich „Króla”. Tym razem duet porzucił intertekstualne gry, przerzucanie się bon motami i zabawy cytatami. Ale starzy fani, do... 90
  • Film 3 cze 2018, 20:00 DRAMAT Niesportowe wybory W piłce są tematy tabu: ćpanie, seks z nieletnimi i homoseksualizm – mówi jeden z bohaterów „Mario”. Marcel Gisler opowiada historię młodego piłkarza. Chłopak z wzajemnością zakochuje się w koledze z... 91
  • Muzyka 3 cze 2018, 20:00 SKŁADANKA Nazwa zobowiązuje POPRZEDNIA EDYCJA WYDAWNICTWA BYŁA HISTORYCZNA. Zbigniew Wodecki śpiewający Peję oraz Wojciech Gąssowski wykonujący nagranie Kalibra 44 czy Krystyna Prońko na swój sposób przedstawiająca wersy Tede pokazali,... 92
  • Książka 3 cze 2018, 20:00 DLA DZIECI Kryminał wegetariański Jan Brzechwa napisał przed laty uroczy, znany do dzisiaj wiersz „Na straganie”, w którym warzywa rozmawiały ze sobą, a jak rozmawiały, to upodabniały się do ludzi. Mikołaj Marcela poszedł dalej i... 93
  • Kalejdoskop 3 cze 2018, 20:00 TEATR Stracić głowę dla ludzi Raz do roku manekiny urządzają sobie bal. Choć krytykują ludzi, zazdroszczą im możliwości ruchu. Gdy wśród nich pojawia się prawdziwy człowiek, pozbawiają go głowy, która wędruje na kark jednego z... 94
  • Kulturalna trzynastka 3 cze 2018, 20:00 Szymon Bobrowski W TEATRZE 6. PIĘTRO GRA W SPEKTAKLACH „NIEZWYCIĘŻONY” I „MIŁOŚĆ W SAYBROOK” 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Nigdy nie mogłem zrozumieć, jak matka mogła zamknąć Rozalkę w piecu, jak można było zmusić... 96
  • Wyprawa do Lemingradu 3 cze 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Przeprowadzka. Każdą skarpetkę bez pary trzeba osobno ująć w dłonie, poświęcić jej kilka sekund ze swojego życia intelektualnego, oszacować szanse na znalezienie się drugiej do pary, wyrzucić lub nie. Od naszego... 97
  • Budżetowe trele-morele kontra realia 3 cze 2018, 20:00 Co zmusza poważnych ludzi, aby pletli androny? Co powoduje, że politycy mający wiedzę o Unii Europejskiej i jej budżecie wygadują horrendalne bzdury, w całkowitym oderwaniu od ich realnej wiedzy na ten temat? Słyszę teraz polityków i... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany