Apartheid wraca w RPA

Apartheid wraca w RPA

Republika Południowej Afryki metkuje ubrania wytworzone przez osadników na Zachodnim Brzegu (fot. sxc.hu) / Źródło: FreeImages.com
Podszyty nacjonalizmem populizm działa również w Afryce. Rząd Południowej Afryki chce wywłaszczyć z ziemi białych obywateli. Wielcy posiadacze są bezpieczni, pod warunkiem że są czarni.

Przejście RPA od systemu segregacji rasowej do demokracji szanującej prawa wszystkich mieszkańców, niezależnie od rasy i pochodzenia, było przez dziesięciolecia stawiane za wzór rozwiązywania postkolonialnych problemów Afryki. Szacunek budziła nieprzejednana wobec reżimu białych, ale wyważona postawa Nelsona Mandeli, który nie dopuścił do rozlewu krwi będącego przekleństwem wielu państw kontynentu. Chwalono także przywódców białej mniejszości, którzy na początku lat 90. uznali, że trzymanie pod butem 90 proc. czarnych obywateli nie może trwać w nieskończoność. Jednak dziś ta chwalebna reputacja znika, ustępując miejsca kolejnym politycznym skandalom.

Następcy polityczni Nelsona Mandeli okazali się dalecy od ideału, czego dowodem jest upadek prezydenta Jacoba Zumy. Został on w lutym tego roku zmuszony do ustąpienia pod zarzutami korupcji i nepotyzmu na gigantyczną skalę. To był tylko wierzchołek góry lodowej. Pod rządami Afrykańskiego Kongresu Narodowego (ANC), założonego jeszcze przez Mandelę, RPA wcale nie rozwija się tak wspaniale, jak mogłoby się wydawać. Kraj ciągle pozostaje jednym z najbogatszych w Afryce, ale głęboka recesja, inflacja i bezrobocie sięgające 30 proc. wywołują zrozumiałe niezadowolenie społeczne. Rząd wydaje co roku 12,5 mld dolarów na obsługę zadłużenia, a wzrost gospodarczy, zamiast prognozowanych 5,4 proc. PKB, ledwo sięga 2 proc. Żeby to zmienić, trzeba by przeorać administrację, w której okopali się działacze ANC, i zabrać się do reform, pozwalających rozruszać gospodarkę. Tak się jednak nie dzieje, bo dla partyjnych elit władza oznacza krociowe zyski. Tymczasem aż 55 proc. z 58 mln obywateli RPA żyje na progu ubóstwa, utrzymując się za równowartość niecałych 300 zł miesięcznie. To potężny elektorat, do którego najłatwiej dociera podszyty czarnym nacjonalizmem populizm. Jak wielu nieudolnych i skorumpowanych afrykańskich liderów przed nimi, także i ci w RPA zaczęli szukać wytłumaczenia własnych niepowodzeń wyłącznie w krzywdach wyrządzonych im przez białych.

Czarni bolszewicy

Najnowszym hitem populistycznej listy przebojów w RPA stała się reforma rolna.

To w Południowej Afryce wielki problem transformacji, coś jak reprywatyzacja w Polsce, tylko na znacznie większą skalę. Przejmując w 1994 r. władzę z rąk białej mniejszości, Afrykański Kongres Narodowy obiecywał odebranie cennej ziemi rolnej białym właścicielom i jej sprawiedliwy rozdział między potrzebujących. Tak się jednak nie stało. W imię pojednania białych z czarnymi kolejne rządy trzymały się zdrowej zasady, że obrót ziemią może następować wyłącznie na mocy dobrowolnych transakcji. W efekcie 73 proc. ziemi uprawnej ciągle jest w rękach białych właścicieli stanowiących ok. 9 proc. populacji. Rządowi w ramach różnych programów udało się przeprowadzić parcelację tylko 10 proc. gruntów, zresztą z marnym ekonomicznie skutkiem. Większość przejętych przez nowych właścicieli farm zbankrutowała z powodu braku umiejętności do ich prowadzenia i środków na ich utrzymanie. Konkurencja jest duża, bo przybyli z Holandii koloniści od stuleci zajmują się zaawansowaną produkcją rolniczą na skalę przemysłową.

Jakkolwiek niesprawiedliwy byłby podział ziemi w Południowej Afryce, biali farmerzy karmią nie tylko czarnych współobywateli, lecz także eksportują żywność po całym świecie. Wedle statystyk ONZ Afryka Południowa jest jedynym poza Ghaną krajem Afryki Subsaharyjskiej, w którym nie występuje problem niedożywienia. Okazuje się jednak, że dla politycznych hazardzistów szukających sposobów na odwrócenie uwagi od własnych błędów i zyskanie poparcia mas wyborców nie jest to wystarczające osiągnięcie. By sprostać ich presji, rząd RPA zabrał się do pracy nad zmianą konstytucji. Zakłada ona iście bolszewickie podejście do własności prywatnej. Chodzi o wywłaszczanie właścicieli ziemi rolnej bez odszkodowania, co przypomina niesławną kolektywizację rolnictwa, przeprowadzaną siłą niemal w każdym kraju, gdzie władzę objęli komuniści. Cały problem zaczął się od niewinnego z pozoru hasła powrotu do nigdy niezrealizowanej obietnicy reformy rolnej, rzuconego przez prezydenta Cyrila Ramaphosę. Zastąpił on usuniętego w niesławie w lutym Zumę. Początkowo prezydencki projekt zakładał jedynie parcelację nieużytków pozostających w rękach państwa i samorządów. Jednak chwytliwy temat szybko przejęli polityczni radykałowie.

Czarni obszarnicy

Julius Malema to obecnie król południowoafrykańskich populistów. Wieloletni lider młodzieżówki ANC, w której działa od 9. roku życia, ma na swoim koncie oskarżenia typowe dla wielu afrykańskich polityków. Przypisuje mu się oszustwa podatkowe, korupcję, wymuszenia, rasizm, seksizm, podżeganie do nienawiści i prześladowania dziennikarzy piszących o jego grzeszkach. Kiedyś mówił publicznie, że gotów jest zabijać dla prezydenta Jacoba Zumy. Potem się z nim pokłócił i założył własną partię czarnych populistów, których umundurował w czerwone berety z wyhaftowanym logo partii EFF. To skrót od Economic Freedom Fighters, czyli Bojownicy Wolności Ekonomicznej. Malema opacznie rozumie jednak wolność gospodarczą, która według niego nie ma nic wspólnego z liberalnymi koncepcjami Adama Smitha. EFF żeruje politycznie na frustracji południowoafrykańskiej biedoty i ma dla niej jedno proste rozwiązanie. Tak jak Donald Trump chce znów uczynić Amerykę wielką, tak Julius Malema chce, żeby RPA była znowu wyłącznie czarna. Ma się to dokonać przez nacjonalizację własności białych. Mowa jest nie tylko o ziemi uprawnej, lecz także o kopalniach uranu, węgla, diamentów, platyny czy złota. RPA jest wydobywczym potentatem na skalę światową, trzecim producentem węgla, drugim uranu i praktycznie monopolistą w wydobyciu chromu. Południowa Afryka posiada też połowę światowych złóż złota i 78 proc. platyny. To daje krajowi 33. PKB na świecie, przed Irlandią, Danią, Finlandią, Portugalią czy Czechami. Bajania Malemy były uważane za mrzonki radykała.

Jednak dzięki takim właśnie hasłom udało mu się wprowadzić do parlamentu 25 posłów, co uczyniło EFF trzecią siłą polityczną i ważnym elementem opozycji wobec dominacji ANC. To upór Malemy i jego zwolenników doprowadził do dymisji Jacoba Zumy. Dziś, rok przed wyborami do parlamentu, Afrykański Kongres Narodowy musi liczyć się z rosnącymi notowaniami Malemy wśród biednych obywateli. Stąd zmiana nastawienia rządu i poparcie prezydenta Ramaphosy dla pomysłu wywłaszczenia białych bez żadnych odszkodowań. Władze początkowo próbowały przedstawiać te plany jako akt sprawiedliwości dziejowej bez związku z rasą właścicieli przeznaczonych do nacjonalizacji gospodarstw. Szybko jednak zaprotestowali czarni obszarnicy, których wbrew pozorom w RPA nie brakuje. Król Zulusów, Goodwill Zwelithini, który poza 27 żonami posiada także 30 proc. ziemi uprawnej w prowincji KwaZulu-Natal, zagroził nawet, że ogłosi niepodległość zuluskich terytoriów plemiennych, jeśli rząd spróbuje go wywłaszczyć. Podobnie zareagował Leruo Mototlegi, król plemienia Bafokeng, kontrolującego zasobne w bogactwa naturalne ziemie na północnym zachodzie RPA. Obracający zyskami z licencji górniczych Royal Bafokeng Holdings wyceniany jest na 4 mld dolarów. Prezydent szybko pojechał na spotkanie z królem Zulusów i innymi przywódcami plemiennymi, żeby zapewnić, że ich ziemie i własności nie będą nacjonalizowane. Tym samym pokazał, że cała reforma rolna ma niemal wyłącznie rasowe podłoże.

Czarni nacjonaliści

Biali są w RPA tak naturalni jak drzewa i góry. Nie chcemy wcale zepchnąć ich do morza, mówimy tylko: podzielcie się ziemią – zapewnia Julius Malema. Mało kto z burskiej mniejszości wierzy w jego słowa, bo biali pamiętają, że był już w 2010 r. sądzony za publiczne wyśpiewywanie „zabić Bura”. Zwłaszcza że jego partia jest otwarcie wrogo nastawiona do białych. Popularny w mediach społecznościowych rzecznik EFF Mbuyiseni Ndlozi twierdzi, że RPA byłaby bez białych znacznie lepszym krajem. Działacze partyjni nie poprzestają na słowach. Wiceprezes EFF Floyd Shivambu został pod parlamentem sfilmowany, jak chwyta za gardło białego reportera Adriana de Kocka, który zadawał mu niewygodne pytania. Te działania inspirują rozmaite radykalne bojówki, jak Black First Land First (Najpierw czarni, najpierw ziemia), występujący na wiecach czarnych rasistów w koszulkach ze złowrogimi napisami „ziemia albo śmierć”. Na szczęście nie wszyscy czarni politycy są tak radykalni. – Prawdą jest, że rządy apartheidu zabrały ziemię czarnym, ale mówienie, że biali dostali ją za darmo, to kłamstwo. Każdy biały farmer musiał swoją ziemię kupić i ma do niej legalny tytuł prawny, jeśli rząd chce im ziemię odebrać, to powinien zapłacić – ogłosił Mosiuoa Lekota, lider liberalnej partii Congress of the People. Lekota protestuje też przeciwko zmianom konstytucji, które pozwolą traktować czarnych jako lepszą i bardziej uprzywilejowaną rasę. – To zaprzeczenie podstaw pokojowej likwidacji apartheidu w RPA – twierdzi Lekota. Niestety jego wpływ na politykę jest ograniczony do zaledwie trzech posłów, jakich jego partia ma w 490-osobowym parlamencie.

Tymczasem biali skarżą się, że polityczne spory zaostrzają tylko i tak nieciekawą atmosferę, w której żyją i pracują. Wedle Afriforum, organizacji skupiającej białych farmerów, rolnik w RPA to zawód podwyższonego ryzyka, z prawdopodobieństwem ataku i śmierci dwa razy wyższym niż w przypadku policjantów i aż cztery razy wyższym niż zwykłych obywateli. A mowa jest o kraju mającym jeden z najwyższych wskaźników przestępczości na świecie. W zeszłym roku ofiarami zabójstw padło tam aż 20 tys. osób. Policja odnotowała też aż 638 ataków na farmy, w których zginęło 74 farmerów. Nic dziwnego, że żyjący na odludnych terenach biali rolnicy organizują uzbrojone po zęby oddziały samoobrony, których aktywność jeszcze bardziej zaognia sytuację. Śmierć 16-letniego Matlhomola Mosweu, zastrzelonego przez białego podczas próby kradzieży słoneczników z pola, wywołała w zeszłym roku poważne zamieszki na tle rasowym. Pomysł na nacjonalizację białej własności jest po części odpowiedzią rządu na te niepokoje. Jednak ekonomiści i politolodzy ostrzegają, że wywłaszczenie białych obywateli wcale nie rozwiąże kryzysu w źle zarządzanym kraju. Koronnym przykładem jest sąsiednie Zimbabwe, gdzie reżim Roberta Mugabe także wykorzystał niechęć do białych obywateli w politycznych rozgrywkach. Mnożące się ataki na farmy doprowadziły do exodusu obywateli Zimbabwe europejskiego pochodzenia i w efekcie kraj, który był jednym z większych eksporterów żywności w Afryce, znalazł się na krawędzi klęski głodowej. Ostrzeżenia politologów potwierdzają rynki. Obroty na giełdzie w Johannesburgu, największym parkiecie Afryki, spadły w zeszłym tygodniu do zaledwie 246 mln dolarów z 408 mln dolarów w styczniu. Analitycy twierdzą, że jest to wynik niepewności co do reformy rolnej, a także tego, czy po nacjonalizacji wielkich komercyjnych farm nie przyjdzie czas na przemysł wydobywczy, na którym opiera się zamożność RPA. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 33/2018
Więcej możesz przeczytać w 33/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 33/2018 (1848)

  • Czas na Okrągły Stół. A nawet na dwa 12 sie 2018, 20:00 Ostatnie odsłony sporu wokół reformy sądownictwa i Sądu Najwyższego pokazują, że państwo polskie zaczyna być niewydolne. Do niedawna niszczący konflikt polityczny utrudniał konstruktywne dyskusje o przyszłości naszego kraju, teraz... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 12 sie 2018, 20:00 JAROSŁAW KACZYŃSKI, PREZES PIS, KRZYWYM OKIEM PATRZY NA WEWNĘTRZNE WALKI W OBOZIE WŁADZY. Podobno ostatnio otwarcie tego zakazał. – Nie wolno się zwalczać wewnętrznie, bo to jest działanie przeciwko całemu obozowi – mówi polityk z... 6
  • Obraz tygodnia 12 sie 2018, 20:00 100 proc. przegranych zaliczyły polskie drużyny w eliminacjach piłkarskiej Ligi Europy Przegrany Robert Janowski stracił program tv „Jaka to melodia?” i milion złotych rocznego dochodu, bo spadła jego oglądalność, a za kulisami... 9
  • Info radar 12 sie 2018, 20:00 IPN ukrywa akta śledztwa w sprawie Lecha Wałęsy IPN odmówił udostępnienia prasie akt umorzonego przez siebie śledztwa w sprawie podrabiania teczki „Bolka”. W lipcu białostocki oddział IPN umorzył śledztwo w sprawie podrabiania w... 10
  • Rocznice w służbie kampanii wyborczej 12 sie 2018, 20:00 PREZYDENT GDAŃSKA PAWEŁ ADAMOWICZ I SZEF MON MARIUSZ BŁASZCZAK KŁÓCĄ SIĘ O UROCZYSTOŚCI NA WESTERPLATTE w 79. rocznicę wybuchu II wojny światowej. W ubiegłym roku podczas obchodów na Westerplatte doszło do nieprzyjemnego incydentu –... 10
  • Przyszłość Kościoła 12 sie 2018, 20:00 Lewo ZBLIŻA SIĘ KOLEJNE WIELKIE ŚWIĘTO KOŚCIOŁA, KTÓRY W POLSCE ZAJMUJE PO ZYCJĘ DOŚĆ NIEZWYKŁĄ. Przede wszystkim dlatego, że sam jest przedmiotem wiary, którą szerzy. Znacząca część katolików wierzy po prostu w tę instytucję... 13
  • Ordynacja, czyli nowa gra prezydenta 12 sie 2018, 20:00 Najpóźniej w piątek Andrzej Duda zdecyduje, czy podpisać nową ordynację do Parlamentu Europejskiego, dającą przewagę dużym partiom. Prezydent nie kryje, że skłania się ku wetu. 15
  • Upadek Ryszarda Petru 12 sie 2018, 20:00 Założyciel Nowoczesnej dostał od Roberta Biedronia czarną polewkę. Według naszych informacji prezydent Słupska nie widzi dla niego miejsca w swoim nowym projekcie politycznym. – Petru w jego oczach skompromitował na długo nie tylko... 18
  • Rewolucja 2 sierpnia 12 sie 2018, 20:00 Od trzech lat wszyscy przeciwnicy rządów PiS łamią sobie głowy nad czymś, co wygląda jak kwadratura koła. Co mianowicie należałoby zrobić, aby przełamać skutki nieznośnego faktu, iż w wyborach 2015 r. PiS zdobył absolutną... 19
  • Celofanowa prezydentura 12 sie 2018, 20:00 Jeżeli prezydent nie podpisze ordynacji, to rozgniewa Kaczyńskiego, ale zachowa zdolność manewru w staraniach o reelekcję – mówi politolog dr Marek Migalski. 20
  • Powrót Macierewicza 12 sie 2018, 20:00 Prezes PiS poprosił Macierewicza o przeprowadzenie całościowej oceny stanu armii – dowiedział się „Wprost”. W partii spekuluje się, że polityk wróci do rządu. 23
  • Malowana psycholog 12 sie 2018, 20:00 Sabina Zalewska, kandydatka PiS na stanowisko Rzecznika Praw Dziecka, przedstawiana jest jako psycholog, choć nim nie jest. Jej kariera naukowa kryje też kilka innych ciekawostek. 26
  • Morawiecki może zastąpić Kaczyńskiego 12 sie 2018, 20:00 Kaczyński uległ czarowi Morawieckiego. Prawdopodobieństwo, że kiedyś zechce mu przekazać partię, wydaje się duże – mówi Jan Rokita, były polityk. 29
  • Wysłuchać pana Sebastiana 12 sie 2018, 20:00 Wrzuciłam na fejsbuka zdjęcia z parady równości w Berlinie, w której maszerowało w tym roku pół miliona ludzi. Odezwał się m.in. pan z Piotrkowa Trybunalskiego, nazwijmy go po prostu Sebastian. Napisał, że w Polsce tego na szczęście... 33
  • Modo polo 12 sie 2018, 20:00 Zawsze mówiono, że Polacy mają zły gust i ubierają się kiczowato. Tak się jednak złożyło, że chwilowo podążają za najnowszymi trendami. 35
  • Jak się ubierają politycy 12 sie 2018, 20:00 Polityk, zanim wejdzie na świecznik, musi popracować nad własnym wizerunkiem. 38
  • Bunt komorników 12 sie 2018, 20:00 Wściekli na ministra Ziobrę, który zamyka ich zawód. Rozgoryczeni zachowaniem starych kolegów po fachu, którzy tępią nową konkurencję. Młodzi komornicy chcą odchodzić z zawodu. 51
  • Hossa Bessa 12 sie 2018, 20:00 Straty przez brodaczy Gillette ma problem. Coraz więcej mężczyzn na świecie nie chce się golić. Amerykański producent maszynek do golenia przeprowadził własne badania. Wychodzi na to, że mężczyźni golą się średnio 3,2 razy na... 56
  • Poznań z nowym muralem 12 sie 2018, 20:00 W mieście odsłonięto wyjątkowy mural upamiętniający setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i wybuchu powstania wielkopolskiego. 57
  • Apartheid wraca w RPA 12 sie 2018, 20:00 Podszyty nacjonalizmem populizm działa również w Afryce. Rząd Południowej Afryki chce wywłaszczyć z ziemi białych obywateli. Wielcy posiadacze są bezpieczni, pod warunkiem że są czarni. 59
  • „Dziwny jest ten świat...” 12 sie 2018, 20:00 W polityce zagranicznej nudno może bywało w XIX w. – po kongresie wiedeńskim – ale ta „nuda” trwała krótko, a ponadto zakończyła się dość gwałtownie: powstaniem niepodległego Królestwa Belgii (najmłodsze państwo Europy... 63
  • Ból trzeba leczyć 12 sie 2018, 20:00 Ból ma negatywny wpływ na przebieg choroby, niekorzystnie wpływa na psychikę chorego, odbiera chęć do leczenia – mówi dr Elwira Góraj, specjalista medycyny paliatywnej. 64
  • W Gdyni padł rekord świata 12 sie 2018, 20:00 Podczas szóstej edycji Enea IRONMAN 70.3 Gdynia rekordowa okazała się nie tylko temperatura, ale przede wszystkim wyniki i liczba uczestników. 66
  • Znajome z fast foodów 12 sie 2018, 20:00 Do zwierząt mamy niejednoznaczny stosunek: jedne kochamy i pieścimy, innych się boimy, a jeszcze inne zabijamy w przemysłowy sposób i zjadamy. Najmniej szczęścia mają kury – ponad dziewięć na dziesięć zwierząt lądowych, które zabijamy w celach konsumpcyjnych, to kury. 69
  • Know How 12 sie 2018, 20:00 Rozświetl swoje mieszkanie Ciemny, niemal pomarańczowy „Zachód słońca na sawannie” czy jasna, niebiesko-zielona „Zorza polarna”. A może biało-różowy „Wiosenny kwiat” lub przyciemniony „Tropikalny zmierzch”. Zestaw... 71
  • Uziemione asy 12 sie 2018, 20:00 Wojenne wyczyny polskich lotników w Wielkiej Brytanii obrosły legendą, którą chętnie karmi się popkultura. Ich powojenne losy to często materiał na dramat. 74
  • Bitwa o widza 12 sie 2018, 20:00 Czekaliśmy na zrealizowany za granicą gwiazdorski film wojenny o heroicznych czynach Polaków. I się poniekąd doczekaliśmy. Choć to obraz bardziej potrzebny Anglikom niż nam. 78
  • Powróćmy jak za dawnych lat 12 sie 2018, 20:00 Ta płyta może połączyć hipsterów i ich dziadków. „Za Foggiem idzie coś więcej niż tylko piosenki. Idzie historia przywiązania do miasta i do ludzi” – mówi Jan Młynarski, który z Marcinem Maseckim nagrał utwory Mieczysława Fogga w nowych wersjach. 82
  • Reżyser walczący z wiatrakami 12 sie 2018, 20:00 Film o Don Kichocie powstawał prawie 30 lat. Ale jego reżyser Terry Gilliam miał pecha nie tylko przy tej produkcji. 86
  • Wydarzenie 12 sie 2018, 20:00 Przypomnienie Andrzej Łuczeńczyk zmarł w sierpniu 1991 r. Miał 45 lat i mógł napisać jeszcze wiele świetnych utworów. Niestety, los zdecydował inaczej. Pisarz zostawił tylko dwa niewielkie tomiki opowiadań, trzy krótkie powieści... 89
  • Film 12 sie 2018, 20:00 Simpsonowie średniowiecza Matt Groening znów odziera naszą rzeczywistość z kojącego filtra kultury popkulturalnej. Już kiedyś obnażył jej mity w „Simpsonach”, potem wyobrażał sobie przyszłość w „Futuramie”. W animowanych... 90
  • Muzyka 12 sie 2018, 20:00 ELEKTRONIKA Perwersyjna przyjemność Druga płyta niemieckiej producentki, DJ-ki, kompozytorki i muzyczki będzie zdecydowanie jednym z najgoręcej komentowanych albumów z muzyką elektroniczną. Już przy okazji debiutu Heleny Hauff trzy lata... 91
  • Książka 12 sie 2018, 20:00 SZTUKA Trzy razy Lizbona Literatura to pragnienie, by zamieszkać w umyśle innego, niczym intruz w zamkniętym domu, widzieć świat jego oczyma” – napisał w swojej powieści Antonio Muñoz Molina. Jednym z jej bohaterów jest pisarz, który... 92
  • Kalejdoskop 12 sie 2018, 20:00 TEATR Z ziemi polskiej do włoskiej To już tradycja, że dwie warszawskie sceny – Polonia i Och-Teatr – grają w wakacje przed swoimi siedzibami. Zamiast biletów widownia zaopatruje się raczej w przeciwsłoneczne parasole oraz butelki z... 93
  • Kulturalna trzynastka 12 sie 2018, 20:00 Grzegorz Halama AKTOR KABARETOWY, FILMOWY I TEATRALNY, PARODYSTA 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Filmy, seriale, książki, muzyka… tradycyjnie. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego?... 94
  • Serial, odcinek pierwszy 12 sie 2018, 20:00 Stary dobry sposób felietonistów: jak się nie wie, o czym napisać, to należy po prostu o czymś konkretnym i ciekawym opowiedzieć. Jak przyjaciółce przez telefon. No to, myślę sobie, opowiem wam, jak wygląda od podszewki granie w... 95
  • Pociąga mnie cisza 12 sie 2018, 20:00 Cenię sobie kontakt z ludźmi, którzy nie ulegają sztampowemu podejściu do życia, do kultury. 96
  • Bezpieczeństwo w sieci 12 sie 2018, 20:00 Każdy, kto nie wyobraża sobie życia bez trybu online, powinien wiedzieć, jak w sieci chronić swoje dane. 97
  • Zrób sobie… Trumpa 12 sie 2018, 20:00 Opalenizna, fryzura, a może idealne usta? Czym prezydent USA uwodzi rosyjskiego przywódcę? 98

ZKDP - Nakład kontrolowany