Znajome z fast foodów

Znajome z fast foodów

Kury
Kury / Źródło: Fotolia / monticellllo
Do zwierząt mamy niejednoznaczny stosunek: jedne kochamy i pieścimy, innych się boimy, a jeszcze inne zabijamy w przemysłowy sposób i zjadamy. Najmniej szczęścia mają kury – ponad dziewięć na dziesięć zwierząt lądowych, które zabijamy w celach konsumpcyjnych, to kury.

Barbara J. King

Doskonale pamiętam, jak kończyłam czytać „Chicken” Annie Potts w sylwestra 2011 r. Fragment pochodzący z rozdziału „Meat Chicks and Egg Machines” [Kury mięsne i maszyny do jajek] wywarł na mnie szczególnie głębokie (a teraz mogę dodać trwałe) wrażenie: „Koguciki, zbędne w przemyśle jajczarskim (z wyjątkiem rozpłodowców), są eliminowane w ciągu 24 godzin od wyklucia. Każdego roku w Stanach Zjednoczonych pozbywa się ponad 272 mln kogucików przez zagazowanie, użycie mikrofal, uduszenie lub poszatkowanie (zwane także „natychmiastową fragmentacją”), a to, co z nich zostanie, wykorzystywane jest jako karma dla zwierząt domowych. Eksperci z branży twierdzą, że rozdrabnianie za pomocą szybko poruszających się noży obrotowych to najbardziej humanitarna metoda eksterminacji, ponieważ jest najszybsza, ale rzadko chwalą się tym producenci jaj, ponieważ nie zyskują przez to sympatii opinii publicznej, dla której pisklęta są synonimem słodyczy, Wielkanocy, wiosny i nowego życia”. Nie wiedziałam o szatkowaniu. Wiedziałam, że każdego roku na świecie zabija się na mięso 50 mld kurcząt, a ok. 8 mld zgonów ma miejsce w Stanach Zjednoczonych. Wiedziałam, że Potts ma silne podstawy, aby twierdzić, że w ciągu stulecia kurczaki przeistoczyły się ze zwierząt kochanych przez członków rodziny ze względu na ich osobowości w „najmniej szanowane i najbardziej wykorzystywane istoty” na ziemi. Wiedziałam, mieszkając na Wschodnim Wybrzeżu niedaleko półwyspu Delmarva (Delaware-Maryland-Wirginia), gdzie stoi sporo wylęgarni brojlerów, że pisklęta hodowane na mięso żyją te swoje sześć tygodni przed ubojem w stresie, brudzie i bólu. Nie zdawałam sobie za to w pełni sprawy z jakości życia niosek – eksploatowanych podczas znoszenia jaj w hodowlach przemysłowych – i śmierci kogucików pod ostrzami wirujących noży. (…)

Przemysłowa produkcja mięsa

Od ukazania się książki Potts w 2012 r. raporty z terenu – to znaczy z rzeźni – wzmocniły jej przesłanie o potwornym cierpieniu kur. W 2015 r. felietonista „New York Timesa” Nicholas Kristof napisał o tajnym śledztwie przeprowadzonym przez Mercy for Animals w ubojni kur w Karolinie Północnej. Kury mają tam być ogłuszane w kąpieli elektrycznej, zanim pojadą na taśmociągu w stronę ostrzy podrzynających im gardła. Chodzi o to, aby ptaki się wykrwawiły i były martwe przed kolejnym etapem, czyli przed kąpielą we wrzątku, która służy obróbce ich tusz. Nawet mimo połączenia kąpieli elektrycznej i ostrzy część kur żyje na końcu taśmociągu, zanim trafią do ukropu. Według Departamentu Rolnictwa 700 tys. kur rocznie „ubija się w sposób niewłaściwy”, a sformułowanie to, zdaniem Kristofa, jest „często eufemizmem na ugotowanie żywcem”. Prosty język Kristofa jest równie potrzebny, co niepokojący. Dyskurs wokół śmierci zwierząt jadalnych bywa mętny, a nawet wyidealizowany. Nikomu nie sprawia radości sparzanie na śmierć żywych kur, chociaż oczywiście takie praktyki są tolerowane.

Jest jednak sposób mówienia, który uznaje istnienie „miłych” zgonów zwierząt zabijanych dla nas, co odkryłam podczas lektury książki szefa kuchni Dana Barbera „The Third Plate: Field Notes on the Future of Food” [Trzeci talerz. Uwagi na temat przyszłości żywności]. Eduardo Sousa hoduje gęsi w dużych ogrodzonych zagrodach w Hiszpanii, pozwalając im chodzić swobodnie i jeść, na co mają ochotę, a wszystko w ramach projektu stworzenia czegoś, co nazywa „naturalnym foie gras”. Typowa produkcja foie gras lub gęsiej wątróbki polega na przemocowym i nienaturalnym wpychaniu ziarna do przełyku gęsi. Natomiast Sousa uważa, że swobodny chów, po którym następuje bezbolesny ubój, ma niebagatelny wpływ nie tylko na smak wątróbki, ale też na dobrostan ptaków. Gęsi są zabijane, powiedział w rozmowie z Barberem, „w sposób całkowicie pozbawiony stresu, jak wtedy, gdy ktoś podcina sobie nadgarstki w wannie – najmilsza forma śmierci”. Podobnie jak w przypadku wolno żyjących gęsi Sousy kury z wolnego wybiegu (jeśli rzeczywiście mają do dyspozycji spory obszar) prowadzą o wiele bardziej komfortowe życie niż ich hodowane przemysłowo koleżanki. Argument, który słyszę regularnie od jedzących mięso przyjaciół, brzmi mniej więcej tak: „Mogę z czystym sumieniem jeść zwierzęta hodowlane, takie jak kury, świnie i krowy, jeśli wiem, że miały one dobre życie i spokojną śmierć”. Żadna rozsądna osoba nie kwestionuje tego, że kury hodowane na świeżym powietrzu wiodą stosunkowo lepsze życie i doświadczają spokojniejszej śmierci, ale czy jest ono wystarczająco lepsze, to osobne pytanie. W „The Atlantic” James McWilliams mimo wszystko uznaje wolny wybieg za hodowlę naznaczoną skazą: „lepsze” wciąż jest nieakceptowalne, gdy chodzi o ubój zwierząt. „Zwierzęta gospodarskie mają poczucie indywidualnej tożsamości w czasie i przestrzeni – pisze.

– Są istotami z potencjałem. Zabijanie ich jest wymazywaniem tego potencjału”. Podobnie jak w przypadku ryb osoba, która rozważa niejedzenie kur, ma szeroki wybór. W 2015 r., kiedy przeprowadziłam wywiady z trzema ważnymi aktywistkami weganizmu i ochrony praw zwierząt, Alka Chandna z PETA zauważyła, że wybory żywnościowe dają jej poczucie komfortu, ponieważ wie, że nie przyczynia się do umacniania systemu przemysłowej produkcji mięsa, w co wlicza także produkcję jaj. (…) Chandna i inni weganie idą dalej niż wegetarianie jedzący jaja, którzy z kolei idą dalej niż konsumenci kur z wolnego wybiegu, a ci dokonują wyborów zupełnie odmiennych od ludzi jedzących ptaki hodowane w fermach przemysłowych. Rzecznicy praw zwierząt dbają oczywiście nie tylko o kury. Ale stwierdziłam, że dla wielu z nich kury mają szczególne znaczenie. W swojej książce „Zjadanie zwierząt” Jonathan Safran Foer pisze, że KFC (dawniej Kentucky Fried Chicken) jest „firmą, która zwiększyła sumę globalnego cierpienia bardziej niż jakakolwiek inna firma w historii”, ponieważ skupuje rocznie miliard kur, w tym kur potraktowanych w ubojniach w sposób straszliwy. Paul Shapiro, wiceprezes organizacji humanitarnej The Humane Society of the United States, zajmującej się ochroną zwierząt gospodarskich, nie zawahał się, kiedy zapytałam go, jaka jego zdaniem kwestia dotycząca dobrostanu zwierząt jest obecnie najpilniejsza: życie kur – odpowiedział, ponieważ cierpią najbardziej i w ogromnych ilościach. Ponad dziewięć na dziesięć zwierząt lądowych, które zabijamy w celach konsumpcyjnych, to kury – dodał. (…)

Uzależnienie od kurczaków

Na całym świecie żyją miliony rolników (nieprzemysłowych), których życie zależy od kur. Wychowanie pisklęcia, aby stało się towarzyskim i mądrym ptakiem terapeutycznym, czy zachwycanie się różnorodnymi osobowościami niosek nie jest możliwe dla większości hodowców, którzy potrzebują żywności i dochodów dostarczanych im przez kury. (…) Kiedy w latach 80. mieszkałam w Gabonie w środkowej Afryce i w położonej na wchodzie Kenii, wszędzie wokół widoczna była lokalna tradycja hodowania kur w małych gospodarstwach. Obecnie afrykańskie organizacje pozarządowe na dużą skalę angażują ludzi, zwłaszcza kobiety, do hodowli kur, ponieważ jest to opłacalne, a przy tym niezbyt pracochłonne. Amerykańscy i europejscy turyści zjeżdżają tłumnie do Buhomy w Ugandzie, wrót słynnego „nieprzeniknionego lasu” w Parku Narodowym Bwindi. Przygotowując się do wędrówki po parku, aby zobaczyć wspaniałe i rzadkie goryle górskie, niektórzy turyści zatrzymują się w luksusowych chatach. Gdy z hotelowego menu wybierają posiłek na bazie jaj, wspierają lokalną drobną farmerkę Chance Christine, która stara się zapewnić bardziej komfortowe życie sobie i swoim dzieciom niż w czasach, kiedy sprzedawała owsiankę na poboczu drogi.

Jak pisze dziennikarka Deepa Krishnan w artykule „Chicken Farming as the Next Revolution” [Hodowla kur jako kolejna rewolucja], dzięki pieniądzom ze sprzedaży jajek składanych przez jej 70 kwok Christine mogła sobie pozwolić na ładny dom dla siebie i trzech synów oraz na niewielką hodowlę bananowców na podwórku. Krishnan zauważa, że kury to doskonały wybór dla drobnych farmerek nie tylko ze względu na względną łatwość opieki nad drobiem, ale także dlatego, że w kulturach patriarchalnych dla mężczyzn liczy się bydło. Kiedy partia jajek jest gotowa na sprzedaż, Christine wsiada na boda boda, taksówkę motocyklową, co wymaga zachowania doskonałej równowagi, w przeciwnym razie zamiast dowieźć do chat w Buhomie i Bwindi nienaruszony produkt, dostarczyłaby skorupki jaj. Chance Christine odniosła sukces – zarabia jakieś 90 dolarów miesięcznie na kliencie. Jej synowie będą uczyć się w szkole dłużej niż do siódmej klasy. Ona przerwała naukę właśnie wtedy, ponieważ musiała zacząć zarabiać. Biorąc pod uwagę, że działalność Christine koncentruje się na jajach, nie wiadomo, jak często jej kury są zarzynane i sprzedawane na mięso. A to oczywiście jest typowe dla wielu drobnych hodowców drobiu na całym świecie. Wpychanie takich praktyk pod parasol „hodowli naznaczonej skazą” McWilliamsa i potępianie jest krótkowzroczne, ponieważ ignoruje się w ten sposób ograniczony wybór diety z racji ubóstwa. Diety bezmięsne, oparte na białkach roślinnych i owadach mogą stopniowo odsuwać nas od globalnego uzależnienia od mięsa. Na przykład w Kenii zrobiło się głośno z powodu „rdzennych warzyw”, takich jak managu, wspięga i amarantus, doskonałych źródeł białka, witamin i minerałów, które są świetnie przystosowane do lokalnych warunków. Kury doświadczają świata głębiej niż rośliny i owady z powodu większej inteligencji, wrażliwości i świadomości. Chodzi o to, aby możliwie najbardziej uszanować to w naszych wyborach żywieniowych. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 33/2018
Więcej możesz przeczytać w 33/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 33/2018 (1848)

  • Czas na Okrągły Stół. A nawet na dwa 12 sie 2018, 20:00 Ostatnie odsłony sporu wokół reformy sądownictwa i Sądu Najwyższego pokazują, że państwo polskie zaczyna być niewydolne. Do niedawna niszczący konflikt polityczny utrudniał konstruktywne dyskusje o przyszłości naszego kraju, teraz... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 12 sie 2018, 20:00 JAROSŁAW KACZYŃSKI, PREZES PIS, KRZYWYM OKIEM PATRZY NA WEWNĘTRZNE WALKI W OBOZIE WŁADZY. Podobno ostatnio otwarcie tego zakazał. – Nie wolno się zwalczać wewnętrznie, bo to jest działanie przeciwko całemu obozowi – mówi polityk z... 6
  • Obraz tygodnia 12 sie 2018, 20:00 100 proc. przegranych zaliczyły polskie drużyny w eliminacjach piłkarskiej Ligi Europy Przegrany Robert Janowski stracił program tv „Jaka to melodia?” i milion złotych rocznego dochodu, bo spadła jego oglądalność, a za kulisami... 9
  • Info radar 12 sie 2018, 20:00 IPN ukrywa akta śledztwa w sprawie Lecha Wałęsy IPN odmówił udostępnienia prasie akt umorzonego przez siebie śledztwa w sprawie podrabiania teczki „Bolka”. W lipcu białostocki oddział IPN umorzył śledztwo w sprawie podrabiania w... 10
  • Rocznice w służbie kampanii wyborczej 12 sie 2018, 20:00 PREZYDENT GDAŃSKA PAWEŁ ADAMOWICZ I SZEF MON MARIUSZ BŁASZCZAK KŁÓCĄ SIĘ O UROCZYSTOŚCI NA WESTERPLATTE w 79. rocznicę wybuchu II wojny światowej. W ubiegłym roku podczas obchodów na Westerplatte doszło do nieprzyjemnego incydentu –... 10
  • Przyszłość Kościoła 12 sie 2018, 20:00 Lewo ZBLIŻA SIĘ KOLEJNE WIELKIE ŚWIĘTO KOŚCIOŁA, KTÓRY W POLSCE ZAJMUJE PO ZYCJĘ DOŚĆ NIEZWYKŁĄ. Przede wszystkim dlatego, że sam jest przedmiotem wiary, którą szerzy. Znacząca część katolików wierzy po prostu w tę instytucję... 13
  • Ordynacja, czyli nowa gra prezydenta 12 sie 2018, 20:00 Najpóźniej w piątek Andrzej Duda zdecyduje, czy podpisać nową ordynację do Parlamentu Europejskiego, dającą przewagę dużym partiom. Prezydent nie kryje, że skłania się ku wetu. 15
  • Upadek Ryszarda Petru 12 sie 2018, 20:00 Założyciel Nowoczesnej dostał od Roberta Biedronia czarną polewkę. Według naszych informacji prezydent Słupska nie widzi dla niego miejsca w swoim nowym projekcie politycznym. – Petru w jego oczach skompromitował na długo nie tylko... 18
  • Rewolucja 2 sierpnia 12 sie 2018, 20:00 Od trzech lat wszyscy przeciwnicy rządów PiS łamią sobie głowy nad czymś, co wygląda jak kwadratura koła. Co mianowicie należałoby zrobić, aby przełamać skutki nieznośnego faktu, iż w wyborach 2015 r. PiS zdobył absolutną... 19
  • Celofanowa prezydentura 12 sie 2018, 20:00 Jeżeli prezydent nie podpisze ordynacji, to rozgniewa Kaczyńskiego, ale zachowa zdolność manewru w staraniach o reelekcję – mówi politolog dr Marek Migalski. 20
  • Powrót Macierewicza 12 sie 2018, 20:00 Prezes PiS poprosił Macierewicza o przeprowadzenie całościowej oceny stanu armii – dowiedział się „Wprost”. W partii spekuluje się, że polityk wróci do rządu. 23
  • Malowana psycholog 12 sie 2018, 20:00 Sabina Zalewska, kandydatka PiS na stanowisko Rzecznika Praw Dziecka, przedstawiana jest jako psycholog, choć nim nie jest. Jej kariera naukowa kryje też kilka innych ciekawostek. 26
  • Morawiecki może zastąpić Kaczyńskiego 12 sie 2018, 20:00 Kaczyński uległ czarowi Morawieckiego. Prawdopodobieństwo, że kiedyś zechce mu przekazać partię, wydaje się duże – mówi Jan Rokita, były polityk. 29
  • Wysłuchać pana Sebastiana 12 sie 2018, 20:00 Wrzuciłam na fejsbuka zdjęcia z parady równości w Berlinie, w której maszerowało w tym roku pół miliona ludzi. Odezwał się m.in. pan z Piotrkowa Trybunalskiego, nazwijmy go po prostu Sebastian. Napisał, że w Polsce tego na szczęście... 33
  • Modo polo 12 sie 2018, 20:00 Zawsze mówiono, że Polacy mają zły gust i ubierają się kiczowato. Tak się jednak złożyło, że chwilowo podążają za najnowszymi trendami. 35
  • Jak się ubierają politycy 12 sie 2018, 20:00 Polityk, zanim wejdzie na świecznik, musi popracować nad własnym wizerunkiem. 38
  • Bunt komorników 12 sie 2018, 20:00 Wściekli na ministra Ziobrę, który zamyka ich zawód. Rozgoryczeni zachowaniem starych kolegów po fachu, którzy tępią nową konkurencję. Młodzi komornicy chcą odchodzić z zawodu. 51
  • Hossa Bessa 12 sie 2018, 20:00 Straty przez brodaczy Gillette ma problem. Coraz więcej mężczyzn na świecie nie chce się golić. Amerykański producent maszynek do golenia przeprowadził własne badania. Wychodzi na to, że mężczyźni golą się średnio 3,2 razy na... 56
  • Poznań z nowym muralem 12 sie 2018, 20:00 W mieście odsłonięto wyjątkowy mural upamiętniający setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i wybuchu powstania wielkopolskiego. 57
  • Apartheid wraca w RPA 12 sie 2018, 20:00 Podszyty nacjonalizmem populizm działa również w Afryce. Rząd Południowej Afryki chce wywłaszczyć z ziemi białych obywateli. Wielcy posiadacze są bezpieczni, pod warunkiem że są czarni. 59
  • „Dziwny jest ten świat...” 12 sie 2018, 20:00 W polityce zagranicznej nudno może bywało w XIX w. – po kongresie wiedeńskim – ale ta „nuda” trwała krótko, a ponadto zakończyła się dość gwałtownie: powstaniem niepodległego Królestwa Belgii (najmłodsze państwo Europy... 63
  • Ból trzeba leczyć 12 sie 2018, 20:00 Ból ma negatywny wpływ na przebieg choroby, niekorzystnie wpływa na psychikę chorego, odbiera chęć do leczenia – mówi dr Elwira Góraj, specjalista medycyny paliatywnej. 64
  • W Gdyni padł rekord świata 12 sie 2018, 20:00 Podczas szóstej edycji Enea IRONMAN 70.3 Gdynia rekordowa okazała się nie tylko temperatura, ale przede wszystkim wyniki i liczba uczestników. 66
  • Znajome z fast foodów 12 sie 2018, 20:00 Do zwierząt mamy niejednoznaczny stosunek: jedne kochamy i pieścimy, innych się boimy, a jeszcze inne zabijamy w przemysłowy sposób i zjadamy. Najmniej szczęścia mają kury – ponad dziewięć na dziesięć zwierząt lądowych, które zabijamy w celach konsumpcyjnych, to kury. 69
  • Know How 12 sie 2018, 20:00 Rozświetl swoje mieszkanie Ciemny, niemal pomarańczowy „Zachód słońca na sawannie” czy jasna, niebiesko-zielona „Zorza polarna”. A może biało-różowy „Wiosenny kwiat” lub przyciemniony „Tropikalny zmierzch”. Zestaw... 71
  • Uziemione asy 12 sie 2018, 20:00 Wojenne wyczyny polskich lotników w Wielkiej Brytanii obrosły legendą, którą chętnie karmi się popkultura. Ich powojenne losy to często materiał na dramat. 74
  • Bitwa o widza 12 sie 2018, 20:00 Czekaliśmy na zrealizowany za granicą gwiazdorski film wojenny o heroicznych czynach Polaków. I się poniekąd doczekaliśmy. Choć to obraz bardziej potrzebny Anglikom niż nam. 78
  • Powróćmy jak za dawnych lat 12 sie 2018, 20:00 Ta płyta może połączyć hipsterów i ich dziadków. „Za Foggiem idzie coś więcej niż tylko piosenki. Idzie historia przywiązania do miasta i do ludzi” – mówi Jan Młynarski, który z Marcinem Maseckim nagrał utwory Mieczysława Fogga w nowych wersjach. 82
  • Reżyser walczący z wiatrakami 12 sie 2018, 20:00 Film o Don Kichocie powstawał prawie 30 lat. Ale jego reżyser Terry Gilliam miał pecha nie tylko przy tej produkcji. 86
  • Wydarzenie 12 sie 2018, 20:00 Przypomnienie Andrzej Łuczeńczyk zmarł w sierpniu 1991 r. Miał 45 lat i mógł napisać jeszcze wiele świetnych utworów. Niestety, los zdecydował inaczej. Pisarz zostawił tylko dwa niewielkie tomiki opowiadań, trzy krótkie powieści... 89
  • Film 12 sie 2018, 20:00 Simpsonowie średniowiecza Matt Groening znów odziera naszą rzeczywistość z kojącego filtra kultury popkulturalnej. Już kiedyś obnażył jej mity w „Simpsonach”, potem wyobrażał sobie przyszłość w „Futuramie”. W animowanych... 90
  • Muzyka 12 sie 2018, 20:00 ELEKTRONIKA Perwersyjna przyjemność Druga płyta niemieckiej producentki, DJ-ki, kompozytorki i muzyczki będzie zdecydowanie jednym z najgoręcej komentowanych albumów z muzyką elektroniczną. Już przy okazji debiutu Heleny Hauff trzy lata... 91
  • Książka 12 sie 2018, 20:00 SZTUKA Trzy razy Lizbona Literatura to pragnienie, by zamieszkać w umyśle innego, niczym intruz w zamkniętym domu, widzieć świat jego oczyma” – napisał w swojej powieści Antonio Muñoz Molina. Jednym z jej bohaterów jest pisarz, który... 92
  • Kalejdoskop 12 sie 2018, 20:00 TEATR Z ziemi polskiej do włoskiej To już tradycja, że dwie warszawskie sceny – Polonia i Och-Teatr – grają w wakacje przed swoimi siedzibami. Zamiast biletów widownia zaopatruje się raczej w przeciwsłoneczne parasole oraz butelki z... 93
  • Kulturalna trzynastka 12 sie 2018, 20:00 Grzegorz Halama AKTOR KABARETOWY, FILMOWY I TEATRALNY, PARODYSTA 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Filmy, seriale, książki, muzyka… tradycyjnie. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego?... 94
  • Serial, odcinek pierwszy 12 sie 2018, 20:00 Stary dobry sposób felietonistów: jak się nie wie, o czym napisać, to należy po prostu o czymś konkretnym i ciekawym opowiedzieć. Jak przyjaciółce przez telefon. No to, myślę sobie, opowiem wam, jak wygląda od podszewki granie w... 95
  • Pociąga mnie cisza 12 sie 2018, 20:00 Cenię sobie kontakt z ludźmi, którzy nie ulegają sztampowemu podejściu do życia, do kultury. 96
  • Bezpieczeństwo w sieci 12 sie 2018, 20:00 Każdy, kto nie wyobraża sobie życia bez trybu online, powinien wiedzieć, jak w sieci chronić swoje dane. 97
  • Zrób sobie… Trumpa 12 sie 2018, 20:00 Opalenizna, fryzura, a może idealne usta? Czym prezydent USA uwodzi rosyjskiego przywódcę? 98

ZKDP - Nakład kontrolowany