Drogi kredyt zaufania

Drogi kredyt zaufania

Protestujący frankowicze
Protestujący frankowicze / Źródło: Newspix.pl / JAKUB NICIEJA / FOTONEWS
Miał być wybawieniem dla frankowiczów. Okazał się rozczarowaniem. Prezydencki projekt pomocy zadłużonym lada dzień trafi pod głosowanie. W niczym nie przypomina wyborczych obietnic Andrzeja Dudy.

Prezydent nas oszukał – mówi bez znieczulenia Tomasz Sadlik, pierwszy Polak, który pozwał bank za kredyt we frankach. Wziął 600 tys. zł na mieszkanie. Po tym, jak kurs franka poszybował pod sufit, musiał oddać bankowi prawie milion złotych, czyli dwa razy więcej, niż pożyczył. Bank nie poinformował go o ryzyku takiej sytuacji. Przed sądem żądał unieważnienia umowy. Za przykładem Sadlika poszli inni klienci. On w tym czasie założył stowarzyszenie Pro Futuris, jedno z pierwszych, które pomagało wszystkim wrobionym we frankowe kredyty. To on organizował pierwsze pikiety – najpierw na krakowskim rynku, potem przed siedzibą Komisji Nadzoru Finansowego w Warszawie. Ale to było pięć lat temu. Dzisiaj Tomasz Sadlik nie jest już szefem Pro Futuris.

Nie organizuje protestów. Nie mieszka nawet w Polsce. Przeprowadził się do Hiszpanii, gdzie chce zacząć nowe życie. Przez kredyt we frankach stracił żonę, firmę, klientów, w końcu mieszkanie. Jego sprawa z bankiem trwa dalej. Dobrnęła aż do Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. – Z kraju wygnało mnie państwo, które przez lata nie było w stanie mi pomóc. Najpierw okłamał mnie bank, później sądy latami mełły moją sprawę, wreszcie politycy dużo nam obiecywali, a nic nie robili – tłumaczy. Takich jak on, Polaków, którzy mają na karku kredyt we frankach, jest prawie pół miliona. Gdyby policzyć ich z rodzinami, wychodzi 2 mln osób.

To potężny elektorat, o który w kampanii wyborczej postanowił powalczyć wtedy kandydat, dzisiaj już prezydent Andrzej Duda. „W tym zakresie jest konieczna zmiana podejścia. Nie jest tak, że instytucje bankowe będą królowały. Trzeba powrócić do rozliczenia złotówkowego tych kredytów, tak jakby nigdy nie były we frankach zawarte” – zapowiadał. Po czterech latach od tamtych słów wreszcie jest: prezydencki projekt ustawy mającej pomóc frankowiczom. W tym tygodniu ma być już głosowany w Sejmie. Posłowie dociskają go łokciem i kolanem, żeby uwinąć się z ustawą jeszcze przed tegorocznymi wyborami. Problem w tym, że projekt prezydenta nijak ma się do jego obietnic. Nikt nie jest z niego zadowolony. Ani frankowicze, ani banki, ani nawet poseł Tadeusz Cymański, szef podkomisji sejmowej, która pracowała nad projektem prezydenta.

Gry frankowe

Pomoc dla frankowiczów to już legislacyjne never-ending story. Pomysły na to, jak ich wesprzeć, miał chyba każdy polityk w Polsce. Pierwszy skok szwajcarska waluta zaliczyła w 2010 r. Z ok. 2,5 zł na 3 zł. Rok później była kolejna zwyżka. Z 3 zł do 3,5 zł. I zaczęły się pierwsze problemy. Szacowano, że nawet 40 tys. rodzin już nie jest w stanie spłacać rat. Brali przecież kredyt, kiedy frank kosztował 2 zł. Po wzroście kursu kredyt okazał się pułapką. Jego wartość stawała się na tyle duża, że przekraczała wartość mieszkania, na które brano kredyt. Do sądów zaczęły wpływać pierwsze pozwy przeciwko bankom, które nie informowały o takim ryzyku klienta. Ale najgorsze miało dopiero nadejść. Pewnego styczniowego poranka 2015 r. frank podrożał prawie o połowę.

Rynki walutowe ogarnęła panika. Padł historyczny rekord. Jeden frank kosztował 5,19 zł. Kilka godzin później kurs ustabilizował się na poziomie 4,2 zł. Takiego szoku nie spodziewał się nikt. Janusz Piechociński, ówczesny wicepremier, uspokajał, że to taki „jednodniowy impuls” i kurs pewnie zacznie spadać. Ale ten spadać nie chciał i wciąż oscylował wokół 4 zł. PiS zaproponował wtedy, żeby dać frankowiczom możliwość spłaty kredytu po kursie z 14 stycznia 2015 r., czyli z dnia przed eksplozją kursu szwajcarskiej waluty. Z kolei ówczesna premier Ewa Kopacz chciała umożliwić Polakom przewalutowanie kredytów we frankach. Ale tylko tym, którzy kupili za niego mieszkanie nie większe niż 75 mkw. lub dom o maksymalnej powierzchni 100 mkw. Koszty miały być rozłożone po połowie między bank a klienta. Wszystko było już ustalone, ale posłowie niespodziewanie przegłosowali poprawkę SLD, która zakładała, że to bank weźmie na siebie 90 proc. przewalutowania. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) szybko wyliczyła, że za ustawę w tym kształcie sektor bankowy zapłaci 22 mld zł. Banki się wściekły i zaczęły dociskać Platformę.

Rząd ugiął się pod presją, wpadł w panikę i zaczął odkręcać poprawkę w Senacie. Senatorowie za to tak zakręcili projektem, że niewiele z niego zostało. Zgłosili multum poprawek, po przyjęciu których projekt nadawał się już tylko do kosza. PO przygotowała więc kolejną propozycję. Dosłownie w ostatniej chwili, tuż przed październikowymi wyborami parlamentarnymi w 2015 r., udało się powołać do życia Fundusz Wsparcia Kredytobiorców. Zasilony kwotą 600 mln zł miał udzielać wsparcia klientom w trudnej sytuacji finansowej. Ale według frankowiczów kryteria pozyskania wsparcia były zbyt wyśrubowane.

A wnioski o pomoc oceniały banki, a nie jakaś niezależna instytucja. Dzisiaj widać, że pomysł PO nie zdał egzaminu. Prawie cztery lata od ustanowienia funduszu skorzystały z niego dokładnie 903 osoby. Na wsparcie wykorzystano niecałe 20 mln zł, czyli ok. 3 proc. z całej kwoty. Ale wtedy jeszcze frankowicze nie składali broni. Pojawił się przecież on – nowy prezydent Andrzej Duda, który w kampanii wyborczej obiecywał im pomoc. PiS doszedł do władzy, więc frankowicze byli pewni, że jakaś konkretna zmiana nadejdzie. „Uważam, że te kredyty mogłyby być przewalutowane według kursu, po jakim były brane. Będę starał się w tej sprawie interweniować. Prezydent ma olbrzymią legitymację, żeby załatwiać trudne sprawy na poziomie państwowym” – mówił przed wyborami Andrzej Duda. Dzisiaj widać efekty jego interwencji.

Prezydent w pokoju zwierzeń

Prezydencki projekt wielokrotnie się przepoczwarzał. Na początku miało być tak, jak w obietnicy, czyli przewalutowanie po korzystnym kursie. Ale po tym, jak pracownicy Kancelarii Prezydenta chwycili za kalkulatory i wyliczyli, ile to będzie kosztować, prezydent sam się własnej obietnicy przestraszył. Wyszło, że za taki projekt banki musiałyby zapłacić od 30 do 50 mld zł. I tak z każdym miesiącem Andrzej Duda miękł coraz bardziej. – Pan prezydent został zaproszony do pokoju zwierzeń, gdzie banki przedstawiły mu prawdę absolutną, no i się wystraszył – tłumaczy manewr prezydenta Andrzej Stępkowski, nowy prezes stowarzyszenia Pro Futuris. – Pan prezydent był wprowadzony w błąd przez agresywne wypowiedzi frankowiczów. Złożył więc obietnicę bez rozeznania sprawy – odpowiada Jerzy Bańka, wiceprezes Związku Banków Polskich (ZBP). I tak prezydent wycofywał się rakiem z obietnic, a zdesperowani frankowicze organizowali pielgrzymki do sanktuarium św. Józefa w Kaliszu. „Uwięzieni w pułapce tzw. »kredytów frankowych«, z wszystkich zakątków Polski, poszliśmy do św. Józefa, patrona w sprawach najtrudniejszych, prosić o pomoc w uwolnieniu od lichwy”.

Modlitwy nie pomogły. Ostateczny projekt ustawy, który w ciągu najbliższych dni ma trafić pod głosowanie, o przewalutowaniu już nie mówi. Projekt prezydenta składa się z dwóch części. Pierwsza to tak naprawdę lekkie obluzowanie kryteriów korzystania z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców, który ustanowił jeszcze rząd Ewy Kopacz. Z pomocy mogliby korzystać kredytobiorcy, u których miesięczna rata przekracza 50 proc. dochodów (wcześniej było 60 proc.). Dodatkowo zwiększona zostanie kwota comiesięcznego wsparcia z 1,5 tys. do 2 tys. zł. Wydłużony zostanie okres wypłat z półtora roku do trzech lat. Wsparcie nie jest bezzwrotne, chociaż w wyjątkowych przypadkach istnieje możliwość częściowego umorzenia tego wsparcia. Pieniądze z funduszu trzeba zacząć oddawać po dwuletniej karencji.

– Bezdomnemu też można dać 2 zł na zupę i kawałek chleba i może jakoś przeżyje do jutra – tak obrazowo ocenia propozycję prezydenta Andrzej Stępkowski z Pro Futuris. Wylicza, że po trzech latach wsparcia z funduszu i dwóch latach karencji i tak po pięciu latach kredytobiorca będzie musiał wrócić do płacenia rat na starych zasadach. A oprócz rat do banku dojdzie mu jeszcze kilkaset złotych miesięcznie do zwrotu za pożyczkę z funduszu. – Za te pięć lat problem frankowy znowu wróci. Ale być może wtedy będzie to już problem innego rządu – mówi Stępkowski. Arkadiusz Szcześniak ze stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu obawia się powtórki z rozrywki. Wnioski o udzielenie wsparcia z funduszu mają być nadal analizowane przez banki. – Mamy przypadki klientów, którzy przedstawili bankowi, że są w trudnej sytuacji finansowej, więc chcą skorzystać ze wsparcia funduszu. Nie dość, że bank im odmówił, to jeszcze wypowiedział im umowę i zabrał się do licytacji mieszkania – mówi. – To absurdalne zarzuty. Banki przecież wpłacają pieniądze na ten fundusz, więc chcą, żeby były wykorzystywane przez ich klientów. To, że z funduszu skorzystało do tej pory tak mało osób, to dowód na to, że Polacy nie mają problemów ze spłatą kredytów – ripostuje Jerzy Bańka z ZBP.

Kto pierwszy, ten lepszy

Jeszcze ciekawiej się robi, kiedy przyjrzymy się drugiej części prezydenckiego projektu. Zakłada on powołanie kolejnego funduszu. Tym razem pod nazwą Fundusz Konwersji. Miałyby go zasilić składki wpłacane co kwartał przez banki, które mają klientów z kredytami walutowymi. Banki wpłacałyby pieniądze do funduszu, a później mogłyby z niego pieniądze odzyskiwać. Fundusz będzie im zwracał stratę, jaką poniosły na przewalutowanie kredytów z walut obcych na złotówki. I tutaj pojawia się już cała kaskada problemów. Po pierwsze, to nie klienci będą zgłaszali się do banków z prośbą o przewalutowanie, tylko banki będą zgłaszać się do klientów, czy nie chcieliby przewalutować swojego kredytu. Powstaje pytanie, komu takie rozwiązanie zaproponują w pierwszej kolejności.

Arkadiusz Szcześniak ze Stop Bankowemu Bezprawiu mówi, że będą to przede wszystkim klienci w dobrej sytuacji finansowej, którzy mają duże kredyty i duże oszczędności na rachunkach. Wszystko przez to, że z pomocy mogą skorzystać wszyscy. Nie trzeba być w trudnej sytuacji, żeby kredyt przewalutować. Po drugie, z wpłat na fundusz będą zwolnione banki z programem naprawczym. A jeżeli nie będą mogły wpłacać, no to też nie będą mogły z pieniędzy funduszu korzystać. I tak np. klienci Getinu czy BOŚ, dwóch banków, które udzielały kredytów frankowych, mogą w ogóle nie dostać propozycji przewalutowania. Jest jeszcze jeden mankament. Jeśli bank w danym okresie nie wykorzysta środków ze swojej składki na fundusz, to jego pieniądze mogą trafić do innego banku. Między bankami może pojawić się chora rywalizacja o to, który pierwszy wykorzysta swoje środki. Żeby zrobić to najszybciej, może wybrać właśnie dużych i zdrowych klientów, u których takie przewalutowanie przeprowadzi się przecież najłatwiej.

Adrian Zwoliński z Konfederacji Lewiatan ostrzega, że cały mechanizm działania Funduszu Konwersji może być niezgodny z unijnym prawem. – Państwo nakazuje bankom wpłacać pieniądze na fundusz. Jeśli ich nie wykorzystają w określonym czasie, to środki w praktyce pójdą na wsparcie konkurencji. Istnieje ryzyko, że jest to niedozwolona pomoc publiczna. Polska powinna przekazać projekt ustawy frankowej do Komisji Europejskiej – tłumaczy ekspert. Frankowicze mówią, że Fundusz Konwersji jest dla nich wręcz niebezpieczny. – Jeżeli kredytobiorca skorzysta z przewalutowania, to uzna swój dług i nie będzie się mógł już z tej pułapki kredytowej wycofać – mówi Andrzej Stępkowski z Pro Futuris. Banki też mają zagwozdkę, bo na razie nie wiedzą, komu i na jakich zasadach oferować przewalutowanie. – Na razie mamy niskie stopy procentowe. A co, kiedy za parę lat zostaną podwyższone i rata takiego przewalutowanego kredytu wzrośnie? Klient uzna, że to wina banku i pójdzie do sądu – mówi Bańka z ZBP.

Frankowicz kontra polska

Poseł Tadeusz Cymański, który kierował podkomisją frankową, zdaje sobie sprawę, że prezydencki projekt jest niedoskonały, ale mimo wszystko go broni. – Ile lat minęło od wybuchu paniki wokół kredytów frankowych? Przez lata nikt nic nie zrobił. Dopiero nam się coś udało – mówi poseł. Wychodzi z założenia, że lepiej zrobić małe coś niż wielkie nic. Frankowicze mówią, że oni żadnej pomocy finansowej nie chcą. Od lat walczą w swojej sprawie przed sądami, które w końcu zaczęły przyznawać im rację i unieważniać kredyty frankowe. Wprawdzie nie wychodzą już na ulice i nie przebierają się za tłustych bankierów z cygarem w buzi, ale broni nie składają. Zapowiadają, że w ciągu kilku najbliższych miesięcy złożą pozew przeciwko Skarbowi Państwa. Chcą, żeby niezależny sąd przesłuchał polityków, pracowników banków, ludzi z nadzoru finansowego, którzy zdaniem frankowiczów z premedytacją dopuścili do sprzedaży kredytów frankowych. A kiedy sąd już uzna, że państwo rzeczywiście jest wszystkiemu winne, to otworzy się dla nich furtka do wypłaty odszkodowań. Ale to na razie tylko plan.

Okładka tygodnika WPROST: 11/2019
Więcej możesz przeczytać w 11/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 11/2019 (1877)

  • Koniec historii – po polsku 10 mar 2019, 20:00 Pozamiatane, null, nie ma o czym mówić. Poza wyciąganiem sobie nawzajem haków, nagranych rozmów, wynoszeniem tablic i realizacją transferów na miarę Lewandowskiego i Piątka razem wziętych w polskiej polityce w tym roku niewiele już ma... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 10 mar 2019, 20:00 JACEK PROTASIEWICZ NIE ZNAJDZIE SIĘ NA LISTACH KOALICJI OBYWATELSKIEJ do parlamentu krajowego. Taka decyzja miała zapaść w kierownictwie Platformy Obywatelskiej. Najpierw Grzegorz Schetyna zablokował start Protasiewicza do Parlamentu... 6
  • Obraz tygodnia 10 mar 2019, 20:00 21 lat ma Kylie Jenner, najmłodsza miliarderka na świecie (według najnowszego rankingu „Forbesa”) Przegrana Margaret Piosenkarka po raz kolejny nie zakwalifikowała się do konkursu Eurowizji. – Bo nie znam szwedzkiego – wytłumaczyła.... 9
  • Info radar 10 mar 2019, 20:00 Opozycja zaatakuje Smoleńskiem W czasie kampanii wyborczej politycy PO będą się domagać rozliczenia budżetu, który od czasu rządów PiS został wydany na badanie katastrofy smoleńskiej – ustalił „Wprost”. W czasie kampanii... 10
  • Homofobiczny odlot Klepackiej 10 mar 2019, 20:00 NIE MIEŚCI MI SIĘ W GŁOWIE, JAK KTOŚ, KTO POWINIEN SWOIM ZACHOWANIEM HOŁDOWAĆ IDEI OLIMPIZMU, czyli także solidarności i zasadom fair play, może nazywać homoseksualizm wynaturzeniem. Brązowa medalistka letnich Igrzysk Olimpijskich w... 11
  • Jestem hardkorem 10 mar 2019, 20:00 Rozmowa z Jakubem Wocialem, aktorem musicalowym i kierownikiem sceny muzycznej Teatru Rampa 12
  • Strajk! 10 mar 2019, 20:00 Lewo W CZYM JAK W CZYM, ALE W STRAJKOWANIU JESTEŚMY DOBRZY: INNOWACYJNI I SOLIDNI. W czasach Solidarności, gdy nauczyciele akademiccy strajkowali i zajęcia przewidywane programem się nie odbywały, prowadzone były najwspanialsze seminaria,... 14
  • Lustracja lustratora 10 mar 2019, 20:00 Wraz z wnioskiem posłów PO o ponowną lustrację Antoniego Macierewicza wracają pytania o rolę tego polityka w osłabianiu opozycji w PRL. 16
  • Rzeź europosłów 10 mar 2019, 20:00 Tylko trzech z osiemnastu dotychczasowych europosłów PO ma w miarę pewną reelekcję, dwóch ma szansę na odnowienie mandatu, a reszta będzie musiała ustąpić miejsca nowym ludziom. 22
  • Bojkot konsumencki Pana Jezusa 10 mar 2019, 20:00 Gdybym sam tego nie przeczytał, to pewnie bym nie uwierzył. Redakcja ciekawej i nieźle redagowanej internetowej „Kultury Liberalnej” wystąpiła ze skierowanym do chrześcijan apelem o „bojkot konsumencki” Kościoła katolickiego.... 26
  • Dobro zawsze zwycięża. Na ekranie 10 mar 2019, 20:00 Taśmy Kaczyńskiego, korupcja w Komisji Nadzoru Finansowego, dziwne powiązania Antoniego Macierewicza z rosyjskimi służbami, aresztowanie Bartłomieja M., zarobki asystentek prezesa NBP, ustawianie przetargów w KGHM, tajemnicza przeszłość... 29
  • Anatomia heroizmu 10 mar 2019, 20:00 „Kurier” Władysława Pasikowskiego to opowieść o tragizmie XX-wiecznych polskich losów. Ale i hymn na cześć przedwojennej inteligencji, którą los postawił przed straszliwymi dylematami. 31
  • Zwierzęcy instynkt walki 10 mar 2019, 20:00 Patriotyzm nie jest dzisiaj daniną krwi. Jest taką sumą działań, żeby się w daninę krwi nie zmienił – mówi Władysław Pasikowski. 32
  • Jesteśmy dziećmi Nowaka 10 mar 2019, 20:00 Pewnie każda strona będzie w filmie znajdować potwierdzenie swoich tez, ale dobrze, żeby trwał taki spór, bo spór jest potrzebny – mówi Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego. 36
  • Jak SB robiła z kuriera kolaboranta 10 mar 2019, 20:00 Komuniści wykorzystali życiorys Jana Nowaka-Jeziorańskiego w intrydze, która zmusiła go do odejścia z Radia Wolna Europa. 40
  • Małolaty za kraty 10 mar 2019, 20:00 Rząd chce zaostrzyć kary dla nieletnich. Według specjalistów to sposób na hodowanie bandytów. 43
  • Zranieni w Kościele 10 mar 2019, 20:00 Rzeczywiste dobro Kościoła to dobro osób skrzywdzonych, a nie ochrona wizerunku instytucji – ogłosili świeccy katolicy i uruchomili telefon zaufania dla osób poszkodowanych seksualnie w Kościele. 46
  • Pokuta na Dzień Kobiet 10 mar 2019, 20:00 KS. MICHAŁ ZALEWSKI SJ Najważniejsze to zachować pokerową twarz i udawać, że nic się nie stało. 8 marca to w końcu dzień jak każdy inny i absolutnie nie ma powodów, żeby nie organizować wtedy w polskim Kościele dnia modlitwy i... 49
  • Drogi kredyt zaufania 10 mar 2019, 20:00 Miał być wybawieniem dla frankowiczów. Okazał się rozczarowaniem. Prezydencki projekt pomocy zadłużonym lada dzień trafi pod głosowanie. W niczym nie przypomina wyborczych obietnic Andrzeja Dudy. 50
  • Stop markom własnym 10 mar 2019, 20:00 Otwiera się kolejny front z zachodnimi sieciami handlowymi. Problem w tym, że największe obrażenia mogą odnieść polscy producenci i konsumenci. Poza tym... prawo ograniczające sprzedaż marek własnych już istnieje. 54
  • Polskie Orły w podróży 10 mar 2019, 20:00 W sezonie pokonują samochodami tysiące kilometrów. Zawodnicy i pracownicy Polskiego Związku Narciarskiego spędzają w samochodach więcej czasu niż na zawodach. 57
  • Hossa Bessa 10 mar 2019, 20:00 Najdroższe auto świata 11 mln dolarów miał zapłacić tajemniczy nabywca za najnowszy model Bugatti La Voiture Noire, który zaprezentowano na targach motoryzacyjnych w Genewie. Czarna bestia jest napędzana 16-cylindrowym silnikiem o mocy 1,5... 58
  • PAŻP w Madrycie otwiera się na biznes 10 mar 2019, 20:00 Polska Agencja Żeglugi Powietrznej po raz pierwszy w historii będzie prezentować swoje produkty i usługi dla biznesu na światowym kongresie zarządzania ruchem lotniczym – World ATM Congress. 59
  • Pasja przekuta w biznes 10 mar 2019, 20:00 O rozwoju działalności biznesowej mówi Przemysław Trawa, prezes zarządu Grupy MTP, największego w kraju ośrodka targowo-kongresowego i organizatora eventów. 60
  • Strach przed rozwodem 10 mar 2019, 20:00 Wielka Brytania i UE przygotowują się na rozstanie bez porozumienia. Panika rośnie, mimo że taki twardy brexit wydaje się coraz mniej prawdopodobny. 62
  • Rosja oddaje Ukrainę 10 mar 2019, 20:00 Brak silnego prorosyjskiego kandydata w wyborach prezydenckich na Ukrainie pokazuje, że Moskwa traktuje dziś ten kraj bardziej jak Polskę czy Węgry niż jak byłą sowiecką republikę – mówi Serhii Plokhy, profesor Uniwersytetu Harvarda. 66
  • Rekordy i premiery targów Agrotech 10 mar 2019, 20:00 Najpopularniejsze halowe targi techniki rolniczej w Polsce świętują 25 lat. Jubileuszowa edycja odbędzie się 15-17 marca na Targach Kielce. 69
  • Bakterie zwalczyć bakteriami 10 mar 2019, 20:00 Małe dzieci często chorują, bo dopiero kształtują się ich mechanizmy odporności. A dorośli? Mamy różne okresy w życiu, kiedy dochodzi do spadku odporności. Przyczyną może być np. stres. Wszyscy żyjemy w stresie, a nie wszyscy mają... 70
  • Jelita, odporność i zły nastrój 10 mar 2019, 20:00 Chociaż ich głównym zadaniem jest trawienie pokarmów, badania wciąż pokazują, że jelita pełnią znacznie więcej funkcji. Mikroflora jelitowa wpływa na metabolizm, odporność i... nastrój. 72
  • Cud widzenia 10 mar 2019, 20:00 Chorzy, którzy w wyniku poparzenia częściowo lub całkowicie stracili wzrok, dzięki przełomowej technologii zyskali szansę na jego odzyskanie. 74
  • Nadchodzi wielki gracz 10 mar 2019, 20:00 Zarówno polska branża meblarska, jak i cały regionWarmii i Mazur bardzo potrzebowały tej inwestycji. Fabryka EGGER w Biskupcu jest już gotowa i wkrótce zacznie dostarczać produkty na nasz rynek. 75
  • Miejsce na udaną imprezę 10 mar 2019, 20:00 Targi, kiermasze i festiwale w mało znanych i ciekawych miejscach coraz częściej stają się atrakcyjną formą rozrywki i spędzania wolnego czasu. 76
  • Mroki Nibylandii 10 mar 2019, 20:00 Dokument „Leaving Neverland” o Michaelu Jacksonie wywołał burzę. Czasy, w których nie przejmowano się życiem prywatnym artystów, minęły bezpowrotnie. 78
  • Wyklęty król popu 10 mar 2019, 20:00 Piosenkarz został kanonizowany za życia, choć wiadomo było, że sypia z kilkuletnimi chłopcami. Dziś wszyscy udają szok, zagłuszając własny wstyd wprowadzaniem cenzury na muzykę artysty. 81
  • Wydarzenie 10 mar 2019, 20:00 Metafizyka Witkacego „Metafizyka dwugłowego cielęcia”, reż. Natalia Korczakowska, Teatr Studio w Warszawie Status Witkacego jest zagadkowy. Wątpię żeby dzisiejsi nastolatkowie, tak jak moje pokolenie zaczytywali się w „Pożegnaniu... 82
  • Film 10 mar 2019, 20:00 Zderzenia ze światem Reżyser „Wspomnienia lata”, a wcześniej „Chłopca na galopującym koniu”, Adam Guziński, nie walczy łokciami o atencję. Tym bardziej warto docenić jego intymną, niekrzykliwą, ale wspaniałą propozycję.... 83
  • Muzyka 10 mar 2019, 20:00 Mocne uderzenie Nie ma dziś rozmowy o polskim hip-hopie bez zauważenia fenomenu Pro8l3mu. Warszawski duet jest rozchwytywany, ich koncerty wyprzedają się na pniu, a album przed premierą pokrył się złotem. I nie chodzi tylko o mocny,... 84
  • Książka 10 mar 2019, 20:00 Tragedia i szczęście WIESŁAW KĘPIŃSKI W DZIECIŃSTWIE CUDEM PRZEŻYŁ RZEŹ WOLI W 1944 R., w której zginęli jego rodzice i brat. Po wojnie – również cudownym zbiegiem okoliczności – trafił do domu Jarosława Iwaszkiewicza i stał... 85
  • Kalejdoskop 10 mar 2019, 20:00 Spowiedź mizogina Ponoć życie rozpoczyna się na dobre dopiero po czterdziestce, ale zdaje się, że tytułowy bohater znakomitego komiksu Daniela Clowesa stał się zgorzkniały tuż po narodzinach. Jako dojrzały facet nie potrafi... 86
  • Kulturalna trzynastka 10 mar 2019, 20:00 Marieta Żukowska AKTORKA FILMOWA I TEATRALNA, OBECNIE MOŻNA JĄ ZOBACZYĆ W KOMEDII ROMANTYCZNEJ „CAŁE SZCZĘŚCIE” 87
  • Piwo marcowe 10 mar 2019, 20:00 Samiśmy sobie nawarzyli i sami musimy teraz wypić to marcowe piwo (inaczej märzen). Pochodzi z XVI w. Produkuje się je, jak sama nazwa wskazuje, w marcu z resztek zeszłorocznego słodu jęczmiennego. Idą na to ostatnie zapasy, dlatego jest... 88
  • Mania podglądania 10 mar 2019, 20:00 Instagramerzy są dziś niczym lokatorzy domu Wielkiego Brata. Codziennie do swojego prywatnego życia zapraszają setki tysięcy podglądaczy. By to robić, nie muszą wygrywać castingów. 90
  • „Big Brother” to będzie taki Instagram bez filtrów 10 mar 2019, 20:00 W tym programie będzie więcej prawdy o ludziach niż w mediach społecznościowych, którymi karmimy się dzisiaj – mówi w rozmowie z „Wprost” Agnieszka Woźniak-Starak. 93
  • Afrodyzjaki znad Wisły 10 mar 2019, 20:00 Kupała, słowiański odpowiednik Kupidyna, nie stałby bezczynnie w polskiej kuchni. Naszym rodzimym produktom nie brakuje właściwości wspomagających miłosne podboje. 96
  • Jak rozkochać dzieci w książkach 10 mar 2019, 20:00 RADZI Anna Dziewit-Meller, dziennikarka i pisarka 97
  • Zrób sobie… Glapińskiego 10 mar 2019, 20:00 Zazdrościcie prezesowi NBP? Mamy dziś dla was krótki kurs kariery w państwowej bankowości. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany