Mania podglądania

Mania podglądania

Logo programu "Big Brother"
Logo programu "Big Brother" / Źródło: Wikimedia Commons
Instagramerzy są dziś niczym lokatorzy domu Wielkiego Brata. Codziennie do swojego prywatnego życia zapraszają setki tysięcy podglądaczy. By to robić, nie muszą wygrywać castingów.

Nie da się utrzymać dzióbka przez 90 dni” i „zobacz, jak zmieniają się ludzie odcięci od internetu”. Te dwa hasła z kampanii promującej „Big Brothera”, który 17 marca wraca do telewizji, najlepiej obrazują, jak producenci tego reality show starają się stworzyć przeciwwagę dla coraz popularniejszych relacji z życia, które gwiazdy (i nie tylko) publikują na Instagramie. Doktor hab. Mirosław Filiciak, medioznawca z SWPS, przyznaje, że hasła, którymi jest reklamowany dziś „Big Brother”, pokazują, że stacji szczególnie zależy na dotarciu do młodych ludzi, mieszkańców dużych miast, użytkowników mediów społecznościowych, bo w kategoriach reklamowych to oni są dobrym targetem. Zwłaszcza że i kontrowersyjny reality show, i instagramowe filmiki, tak chętnie oglądane w sieci, wpisują się w kategorie kultury obnażania się i podglądania. – Jednak punkt startu „Big Brothera” dzisiaj, w stosunku do startu tego formatu przed laty, także ze względu na rozwój social mediów, jest zupełnie inny. Z tej perspektywy reality show będzie ciekawym eksperymentem – przyznaje ekspert.

Popyt i podaż

Doktor Filiciak dodaje, że przed 18 laty „Big Brother” wyznaczył nowe granice tego, co można pokazać w otwartym kanale. Dziś te granice, także za sprawą mediów społecznościowych, są przesunięte znacznie dalej. Dużą rolę odgrywają w tym Instagram Stories. Tak nazywają się relacje publikowane na Instagramie, które ostatnio biją rekordy popularności.

Żadna z instagramowych osobowości nie może pozwolić sobie na unikanie tej formy przekazu. Dlatego od świtu do zmierzchu instagramerzy publikują filmiki, na których pokazują, jak ich pies budzi dziecko, liżąc policzek malca, jak wcierają krem pod oczy, jak wygląda sprzęt medyczny na porodówce, na której przyjdzie im za moment rodzić, co wrzucają do koszyka, robiąc zakupy, i jakie są spożywane przez nich dania. Prezentują, jak ćwiczą, przymierzają ubrania, operują przegrody nosowe.

Scenerią ich filmów relacji są łóżka, wanny, gabinety lekarskie. Za pomocą kilkusekundowych nagrań skrupulatnie odnotowują każdą życiową aktywność, pierwszeństwo dając tym, które związane są z ich kontraktami reklamowymi. „Za chwile pokryję mój stary, zmęczony życiem, papierosami i seksem ryjuś” – mówiła przed kilkoma tygodniami 67-letnia aktorka Maria Winiarska, zachwalając na Instastories odmładzający specyfik do twarzy, który zamierzała przed publicznością wmasować w ciało. Tę relację mogło obejrzeć nawet kilkadziesiąt tysięcy spośród 80 tys. internautów obserwujących jej konto. Jednak na całym świecie z Instastories korzysta już 500 mln osób. W czerwcu 2018 r. użytkowników było o 100 mln mniej. Te liczby mogą robić wrażenie, zwłaszcza że w całym ubiegłym roku użytkownicy Instagrama polubili zdjęcia i filmy w sumie 14 mld razy. Medioznawcy uważają, że nie ma w tym nic dziwnego, bo podglądanie jest podstawowym elementem uczenia się.

Psychologowie, komentując popularność instagramowych filmów, cytują teorię porównań społecznych – oglądamy innych, by się z nimi porównywać. Nawet jeśli to osoby z innej grupy społecznej. Zaglądając do ich życia, sprawdzamy, co jest w stanie np. poprawić naszą pozycję, gdy aspirujemy do tej grupy. Co sprawia, że komuś zależy na tym, by z instagramową publicznością dzielić się życiem? Oprócz pieniędzy, które influencerzy dostają za reklamy, lokowanie produktów i bywanie na eventach, może chodzić o zaspokojenie próżności. Jak mówi dr Jakub Kuś, psycholog zajmujący się badaniem wpływu nowych technologii na życie człowieka, działa tu mechanizm, który można nazwać „cyfrowym autoreflektorem”. – Publikując Instastories, staję na wirtualnej scenie i wołam do obserwujących: popatrzcie na mnie. To zaś może dostarczać satysfakcji z bycia subiektywnie popularnym. Dla wielu osób może być to bardzo kuszące – mówi.

Cienka granica

I być może właśnie ta pokusa sprawia, że niektórzy zapominają o zdrowym rozsądku w walce o followersów i ich zaangażowanie. Trzy miesiące temu blogerka Anna Skura (prowadząca profil What Anna Wears) pochwaliła się relacjami z wizyty w Arabii Saudyjskiej, dodając, że pojechała tam na zaproszenie księcia Muhammada ibn Salmana. Jako influencerka zadanie miała takie: przekazać ludziom, że Arabia Saudyjska otwiera się na turystów. Jej zdjęciowa i filmowa relacja z egzotycznego wyjazdu szybko znalazły się w ogniu krytyki. Uwadze internautów nie uszło bowiem to, że Skura skorzystała z zaproszenia człowieka odpowiadającego za śmierć Dżamala Chaszodżdżiego, saudyjskiego dziennikarza, felietonisty „The Washington Post”, krytycznego wobec władz Arabii Saudyjskiej.

Ona sama się tym nie przejęła. Po burzy, w czasie której jej nazwisko w negatywnym kontekście odmieniane było przez wszystkie przypadki, ze swojego profilu usunęła jedynie informację o tym, od kogo dostała zaproszenie. Ale dwuznaczna moralnie bywa nie tylko współpraca z kontrowersyjnymi saudyjskimi książętami. Samo to, że większość treści publikowanych na Instagramie przechodzi przez filtry upiększające rzeczywistość, wywołuje dyskusje. Zdaniem dr. Filiciaka to sprawia, że dla wielu osób przestrzeń aspiracji, zwłaszcza konsumpcyjnych, wyznacza instagramowy format: „wszyscy piękni, uśmiechnięci, na zagranicznym wyjeździe”.

Zaś to nie pozostaje bez wpływu na psychikę użytkowników. Już w 2017 r. Królewskie Towarzystwo Zdrowia Publicznego w Wielkiej Brytanii wskazało, że Instagram jest najgroźniejszym ze społecznościowych mediów, m.in. dlatego że obniża samoocenę młodych ludzi. Potwierdzeniem tej opinii były wyniki badań. Eksperci zapytali ok. 1,5 tys. osób w wieku od 14 do 24 lat o uczucia związane z mediami społecznościowymi. Odpowiedzi wskazały, że Instagram izoluje młodzież i może prowadzić do zaburzeń psychicznych, choćby dysmorfofobii, czyli lęku towarzyszącego przekonaniu o nieestetycznym wyglądzie swojego ciała. – Porównywanie się do innych to zachowanie obecne od zawsze, ale dziś mamy takie narzędzia, o jakich nie śniło nam się wcześniej. Porównywanie się do modelek i modeli na Instagramie, jest jak zestawianie filmu kręconego komórką z hollywoodzką produkcją, czyli nie ma sensu. A jednak to robimy. Wpływ takich działań na psychikę musi być negatywny – wyjaśnia dr Jakub Kuś z Uniwersytetu SWPS.

Bez makijażu

Jak trudna może się okazać konfrontacja instagramowej fikcji z pozbawioną filtrów rzeczywistością, przekonała się ostatnio Edyta Górniak. Gwiazda, która zdecydowała się na udział w reality show pt. „Agent – Gwiazdy”, jako jedno z największym wyzwań związanych z surwiwalowym programem, wskazała konieczność pokazywania się bez makijażu i w zasadzie utratę jakiejkolwiek kontroli nad swoim wizerunkiem, gdyż tę uniemożliwiała formuła programu naszpikowanego ekstremalnymi wyzwaniami. Bolesne doświadczenie, w kontekście utraty kontroli, tyle że albo nad swoim kontem, albo nad własnymi zapędami, zaliczył też aktor Jacek Poniedziałek. Rok temu na jego instagramowym profilu, w relacji wideo pojawiło się pornograficzne nagranie z nim w roli głównej.

Aktor tłumaczył potem, że konto zostało zhakowane, ale nie wszyscy dali temu wiarę. I choć nagranie na Instagramie wisiało chwilę, wieść o nim poszła w świat. Bo nie brakowało tych, którzy takie wideo chcieli zobaczyć i zrobić zrzut ekranu. Mirosław Filiciak zwraca uwagę, że Instagram czy Instastories mogą być przestrzenią na większą liczbę tematów, pokazanie innych perspektyw. – Niestety, ze względów rynkowych celebryci nie podejmują tego ryzyka, raczej omijają kontrowersyjne kwestie obyczajowe czy polityczne. A szkoda – zaznacza medioznawca. Choć zdarza się oczywiście, że i kwestie społeczne są na Insta poruszane. Jak choćby adopcja psów, którą nagłaśniają gwiazdy, m.in. Zofia Zborowska, czy ekologia, o której zdarza się mówić Oldze Frycz. Niektóre sławy wykorzystują też tę platformę do wypełniania swoich zobowiązań wynikających z zaangażowania w kampanie społeczne.

Słynie z tego choćby Marcin Dorociński działający na rzecz WWF. Jak zauważa dr Jakub Kuś, Instastories są w dużym stopniu wyreżyserowanymi filmami, raczej pewną inscenizacją niż realnością. Być może dlatego programy typu „Big Brother”, mające pokazywać zachowania uczestników bez internetowego filtra, wydają się niezagrożone. – U części osób potrzeba podglądactwa jest nieograniczona – mówi psycholog społeczny. Zatem zawsze można oglądać program telewizyjny, równolegle śledząc, jak oglądają go inni użytkownicy Instagrama.

Okładka tygodnika WPROST: 11/2019
Więcej możesz przeczytać w 11/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 11/2019 (1877)

  • Koniec historii – po polsku 10 mar 2019, 20:00 Pozamiatane, null, nie ma o czym mówić. Poza wyciąganiem sobie nawzajem haków, nagranych rozmów, wynoszeniem tablic i realizacją transferów na miarę Lewandowskiego i Piątka razem wziętych w polskiej polityce w tym roku niewiele już ma... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 10 mar 2019, 20:00 JACEK PROTASIEWICZ NIE ZNAJDZIE SIĘ NA LISTACH KOALICJI OBYWATELSKIEJ do parlamentu krajowego. Taka decyzja miała zapaść w kierownictwie Platformy Obywatelskiej. Najpierw Grzegorz Schetyna zablokował start Protasiewicza do Parlamentu... 6
  • Obraz tygodnia 10 mar 2019, 20:00 21 lat ma Kylie Jenner, najmłodsza miliarderka na świecie (według najnowszego rankingu „Forbesa”) Przegrana Margaret Piosenkarka po raz kolejny nie zakwalifikowała się do konkursu Eurowizji. – Bo nie znam szwedzkiego – wytłumaczyła.... 9
  • Info radar 10 mar 2019, 20:00 Opozycja zaatakuje Smoleńskiem W czasie kampanii wyborczej politycy PO będą się domagać rozliczenia budżetu, który od czasu rządów PiS został wydany na badanie katastrofy smoleńskiej – ustalił „Wprost”. W czasie kampanii... 10
  • Homofobiczny odlot Klepackiej 10 mar 2019, 20:00 NIE MIEŚCI MI SIĘ W GŁOWIE, JAK KTOŚ, KTO POWINIEN SWOIM ZACHOWANIEM HOŁDOWAĆ IDEI OLIMPIZMU, czyli także solidarności i zasadom fair play, może nazywać homoseksualizm wynaturzeniem. Brązowa medalistka letnich Igrzysk Olimpijskich w... 11
  • Jestem hardkorem 10 mar 2019, 20:00 Rozmowa z Jakubem Wocialem, aktorem musicalowym i kierownikiem sceny muzycznej Teatru Rampa 12
  • Strajk! 10 mar 2019, 20:00 Lewo W CZYM JAK W CZYM, ALE W STRAJKOWANIU JESTEŚMY DOBRZY: INNOWACYJNI I SOLIDNI. W czasach Solidarności, gdy nauczyciele akademiccy strajkowali i zajęcia przewidywane programem się nie odbywały, prowadzone były najwspanialsze seminaria,... 14
  • Lustracja lustratora 10 mar 2019, 20:00 Wraz z wnioskiem posłów PO o ponowną lustrację Antoniego Macierewicza wracają pytania o rolę tego polityka w osłabianiu opozycji w PRL. 16
  • Rzeź europosłów 10 mar 2019, 20:00 Tylko trzech z osiemnastu dotychczasowych europosłów PO ma w miarę pewną reelekcję, dwóch ma szansę na odnowienie mandatu, a reszta będzie musiała ustąpić miejsca nowym ludziom. 22
  • Bojkot konsumencki Pana Jezusa 10 mar 2019, 20:00 Gdybym sam tego nie przeczytał, to pewnie bym nie uwierzył. Redakcja ciekawej i nieźle redagowanej internetowej „Kultury Liberalnej” wystąpiła ze skierowanym do chrześcijan apelem o „bojkot konsumencki” Kościoła katolickiego.... 26
  • Dobro zawsze zwycięża. Na ekranie 10 mar 2019, 20:00 Taśmy Kaczyńskiego, korupcja w Komisji Nadzoru Finansowego, dziwne powiązania Antoniego Macierewicza z rosyjskimi służbami, aresztowanie Bartłomieja M., zarobki asystentek prezesa NBP, ustawianie przetargów w KGHM, tajemnicza przeszłość... 29
  • Anatomia heroizmu 10 mar 2019, 20:00 „Kurier” Władysława Pasikowskiego to opowieść o tragizmie XX-wiecznych polskich losów. Ale i hymn na cześć przedwojennej inteligencji, którą los postawił przed straszliwymi dylematami. 31
  • Zwierzęcy instynkt walki 10 mar 2019, 20:00 Patriotyzm nie jest dzisiaj daniną krwi. Jest taką sumą działań, żeby się w daninę krwi nie zmienił – mówi Władysław Pasikowski. 32
  • Jesteśmy dziećmi Nowaka 10 mar 2019, 20:00 Pewnie każda strona będzie w filmie znajdować potwierdzenie swoich tez, ale dobrze, żeby trwał taki spór, bo spór jest potrzebny – mówi Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego. 36
  • Jak SB robiła z kuriera kolaboranta 10 mar 2019, 20:00 Komuniści wykorzystali życiorys Jana Nowaka-Jeziorańskiego w intrydze, która zmusiła go do odejścia z Radia Wolna Europa. 40
  • Małolaty za kraty 10 mar 2019, 20:00 Rząd chce zaostrzyć kary dla nieletnich. Według specjalistów to sposób na hodowanie bandytów. 43
  • Zranieni w Kościele 10 mar 2019, 20:00 Rzeczywiste dobro Kościoła to dobro osób skrzywdzonych, a nie ochrona wizerunku instytucji – ogłosili świeccy katolicy i uruchomili telefon zaufania dla osób poszkodowanych seksualnie w Kościele. 46
  • Pokuta na Dzień Kobiet 10 mar 2019, 20:00 KS. MICHAŁ ZALEWSKI SJ Najważniejsze to zachować pokerową twarz i udawać, że nic się nie stało. 8 marca to w końcu dzień jak każdy inny i absolutnie nie ma powodów, żeby nie organizować wtedy w polskim Kościele dnia modlitwy i... 49
  • Drogi kredyt zaufania 10 mar 2019, 20:00 Miał być wybawieniem dla frankowiczów. Okazał się rozczarowaniem. Prezydencki projekt pomocy zadłużonym lada dzień trafi pod głosowanie. W niczym nie przypomina wyborczych obietnic Andrzeja Dudy. 50
  • Stop markom własnym 10 mar 2019, 20:00 Otwiera się kolejny front z zachodnimi sieciami handlowymi. Problem w tym, że największe obrażenia mogą odnieść polscy producenci i konsumenci. Poza tym... prawo ograniczające sprzedaż marek własnych już istnieje. 54
  • Polskie Orły w podróży 10 mar 2019, 20:00 W sezonie pokonują samochodami tysiące kilometrów. Zawodnicy i pracownicy Polskiego Związku Narciarskiego spędzają w samochodach więcej czasu niż na zawodach. 57
  • Hossa Bessa 10 mar 2019, 20:00 Najdroższe auto świata 11 mln dolarów miał zapłacić tajemniczy nabywca za najnowszy model Bugatti La Voiture Noire, który zaprezentowano na targach motoryzacyjnych w Genewie. Czarna bestia jest napędzana 16-cylindrowym silnikiem o mocy 1,5... 58
  • PAŻP w Madrycie otwiera się na biznes 10 mar 2019, 20:00 Polska Agencja Żeglugi Powietrznej po raz pierwszy w historii będzie prezentować swoje produkty i usługi dla biznesu na światowym kongresie zarządzania ruchem lotniczym – World ATM Congress. 59
  • Pasja przekuta w biznes 10 mar 2019, 20:00 O rozwoju działalności biznesowej mówi Przemysław Trawa, prezes zarządu Grupy MTP, największego w kraju ośrodka targowo-kongresowego i organizatora eventów. 60
  • Strach przed rozwodem 10 mar 2019, 20:00 Wielka Brytania i UE przygotowują się na rozstanie bez porozumienia. Panika rośnie, mimo że taki twardy brexit wydaje się coraz mniej prawdopodobny. 62
  • Rosja oddaje Ukrainę 10 mar 2019, 20:00 Brak silnego prorosyjskiego kandydata w wyborach prezydenckich na Ukrainie pokazuje, że Moskwa traktuje dziś ten kraj bardziej jak Polskę czy Węgry niż jak byłą sowiecką republikę – mówi Serhii Plokhy, profesor Uniwersytetu Harvarda. 66
  • Rekordy i premiery targów Agrotech 10 mar 2019, 20:00 Najpopularniejsze halowe targi techniki rolniczej w Polsce świętują 25 lat. Jubileuszowa edycja odbędzie się 15-17 marca na Targach Kielce. 69
  • Bakterie zwalczyć bakteriami 10 mar 2019, 20:00 Małe dzieci często chorują, bo dopiero kształtują się ich mechanizmy odporności. A dorośli? Mamy różne okresy w życiu, kiedy dochodzi do spadku odporności. Przyczyną może być np. stres. Wszyscy żyjemy w stresie, a nie wszyscy mają... 70
  • Jelita, odporność i zły nastrój 10 mar 2019, 20:00 Chociaż ich głównym zadaniem jest trawienie pokarmów, badania wciąż pokazują, że jelita pełnią znacznie więcej funkcji. Mikroflora jelitowa wpływa na metabolizm, odporność i... nastrój. 72
  • Cud widzenia 10 mar 2019, 20:00 Chorzy, którzy w wyniku poparzenia częściowo lub całkowicie stracili wzrok, dzięki przełomowej technologii zyskali szansę na jego odzyskanie. 74
  • Nadchodzi wielki gracz 10 mar 2019, 20:00 Zarówno polska branża meblarska, jak i cały regionWarmii i Mazur bardzo potrzebowały tej inwestycji. Fabryka EGGER w Biskupcu jest już gotowa i wkrótce zacznie dostarczać produkty na nasz rynek. 75
  • Miejsce na udaną imprezę 10 mar 2019, 20:00 Targi, kiermasze i festiwale w mało znanych i ciekawych miejscach coraz częściej stają się atrakcyjną formą rozrywki i spędzania wolnego czasu. 76
  • Mroki Nibylandii 10 mar 2019, 20:00 Dokument „Leaving Neverland” o Michaelu Jacksonie wywołał burzę. Czasy, w których nie przejmowano się życiem prywatnym artystów, minęły bezpowrotnie. 78
  • Wyklęty król popu 10 mar 2019, 20:00 Piosenkarz został kanonizowany za życia, choć wiadomo było, że sypia z kilkuletnimi chłopcami. Dziś wszyscy udają szok, zagłuszając własny wstyd wprowadzaniem cenzury na muzykę artysty. 81
  • Wydarzenie 10 mar 2019, 20:00 Metafizyka Witkacego „Metafizyka dwugłowego cielęcia”, reż. Natalia Korczakowska, Teatr Studio w Warszawie Status Witkacego jest zagadkowy. Wątpię żeby dzisiejsi nastolatkowie, tak jak moje pokolenie zaczytywali się w „Pożegnaniu... 82
  • Film 10 mar 2019, 20:00 Zderzenia ze światem Reżyser „Wspomnienia lata”, a wcześniej „Chłopca na galopującym koniu”, Adam Guziński, nie walczy łokciami o atencję. Tym bardziej warto docenić jego intymną, niekrzykliwą, ale wspaniałą propozycję.... 83
  • Muzyka 10 mar 2019, 20:00 Mocne uderzenie Nie ma dziś rozmowy o polskim hip-hopie bez zauważenia fenomenu Pro8l3mu. Warszawski duet jest rozchwytywany, ich koncerty wyprzedają się na pniu, a album przed premierą pokrył się złotem. I nie chodzi tylko o mocny,... 84
  • Książka 10 mar 2019, 20:00 Tragedia i szczęście WIESŁAW KĘPIŃSKI W DZIECIŃSTWIE CUDEM PRZEŻYŁ RZEŹ WOLI W 1944 R., w której zginęli jego rodzice i brat. Po wojnie – również cudownym zbiegiem okoliczności – trafił do domu Jarosława Iwaszkiewicza i stał... 85
  • Kalejdoskop 10 mar 2019, 20:00 Spowiedź mizogina Ponoć życie rozpoczyna się na dobre dopiero po czterdziestce, ale zdaje się, że tytułowy bohater znakomitego komiksu Daniela Clowesa stał się zgorzkniały tuż po narodzinach. Jako dojrzały facet nie potrafi... 86
  • Kulturalna trzynastka 10 mar 2019, 20:00 Marieta Żukowska AKTORKA FILMOWA I TEATRALNA, OBECNIE MOŻNA JĄ ZOBACZYĆ W KOMEDII ROMANTYCZNEJ „CAŁE SZCZĘŚCIE” 87
  • Piwo marcowe 10 mar 2019, 20:00 Samiśmy sobie nawarzyli i sami musimy teraz wypić to marcowe piwo (inaczej märzen). Pochodzi z XVI w. Produkuje się je, jak sama nazwa wskazuje, w marcu z resztek zeszłorocznego słodu jęczmiennego. Idą na to ostatnie zapasy, dlatego jest... 88
  • Mania podglądania 10 mar 2019, 20:00 Instagramerzy są dziś niczym lokatorzy domu Wielkiego Brata. Codziennie do swojego prywatnego życia zapraszają setki tysięcy podglądaczy. By to robić, nie muszą wygrywać castingów. 90
  • „Big Brother” to będzie taki Instagram bez filtrów 10 mar 2019, 20:00 W tym programie będzie więcej prawdy o ludziach niż w mediach społecznościowych, którymi karmimy się dzisiaj – mówi w rozmowie z „Wprost” Agnieszka Woźniak-Starak. 93
  • Afrodyzjaki znad Wisły 10 mar 2019, 20:00 Kupała, słowiański odpowiednik Kupidyna, nie stałby bezczynnie w polskiej kuchni. Naszym rodzimym produktom nie brakuje właściwości wspomagających miłosne podboje. 96
  • Jak rozkochać dzieci w książkach 10 mar 2019, 20:00 RADZI Anna Dziewit-Meller, dziennikarka i pisarka 97
  • Zrób sobie… Glapińskiego 10 mar 2019, 20:00 Zazdrościcie prezesowi NBP? Mamy dziś dla was krótki kurs kariery w państwowej bankowości. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany