Sanatorium bez miłości

Sanatorium bez miłości

Sanatorium w Nałęczowie
Sanatorium w Nałęczowie / Źródło: Fotolia / artrorat
Solanka w butlach po oleju, gaz techniczny zamiast leczniczego dwutlenku węgla i podrabiana borowina. Kiedy polskie uzdrowiska kuleją, własne sanatoria zaczęli stawiać najbogatsi Polacy.

Rekord należy do pacjentki z Białegostoku. Rok temu dostała skierowanie z dopiskiem „pilne” na oddział rehabilitacji w sanatorium w Busko-Zdroju. Miejsce oczywiście się znalazło, ale dopiero za 11 lat, bo pierwszy wolny termin NFZ wyznaczył kobiecie na 2029 r. Sanatorium wyjaśniło, że to wszystko przez „liczebność listy oczekującej”. Ale później pacjentka została po prostu skreślona z tej samej listy, bo do dokumentów nie dołączyła oryginału skierowania od lekarza. Od tej decyzji postanowiła się odwołać. Czeka na odpowiedź z NFZ. Co roku 400 tys. Polaków stara się dostać do sanatoriów. Najdłużej na miejsce czeka się na Śląsku, bo średnio prawie trzy lata. Słabo jest w Małopolsce (31 miesięcy), na Dolnym Śląsku (30) i w Kujawsko-Pomorskim (28).

Prawdziwi szczęściarze mieszkają na Podkarpaciu i Lubelszczyźnie, gdzie czeka się najkrócej – prawie półtora roku. Minister zdrowia powiedział sanatoryjnym kolejkom „dość” i postanowił szerzej otworzyć drzwi kuracjuszom. 19 lipca weszły w życie nowe przepisy, według których dostęp do państwowych uzdrowisk ma być szybszy. Głównie dzięki temu, że pacjenci nie będą już mogli swobodnie wybierać sobie, do jakiego sanatorium chcieliby pojechać. Od teraz zadecyduje o tym lekarz i weźmie pod uwagę nie tylko schorzenia, ale i kolejki. Znikną też sanatoryjni maratończycy, którzy tuż po powrocie z jednego uzdrowiska od razu szli po skierowanie do kolejnego i zapychali kolejkę. Teraz ze złożeniem kolejnego wniosku o pobyt w sanatorium trzeba będzie odczekać co najmniej rok od końca turnusu, co resort zdrowia uzasadnia koniecznością sprawdzenia, czy okłady z borowiny i kąpiele w solankach rzeczywiście zadziałały. A mogą nie zadziałać, bo opieka w polskich uzdrowiskach kuleje. Interes zwietrzyli więc niektórzy bohaterowie Listy 100 najbogatszych Polaków „Wprost”, którzy otwierają swoje prywatne sanatoria.

Po ile kuracja?

W Polsce działa 45 uzdrowisk (przed wojną było ich pięć razy więcej). Są to miejscowości, które mają warunki niezbędne do prowadzenia lecznictwa, jak: unikalny klimat, walory przyrodnicze, naturalne zasoby wód mineralnych, gazów czy borowin. Najwięcej jest tych nizinnych, jak Ciechocinek czy Busko-Zdrój, i podgórskich, jak np. Ustroń. Najmniej: górskich (Szczawnica, Krynica Zdrój, Rabka Zdrój) i nadmorskich (Świnoujście, Kołobrzeg, Sopot). Na ich terenie działają zakłady lecznictwa uzdrowiskowego, którymi mogą być szpitale uzdrowiskowe, sanatoria i przychodnie uzdrowiskowe. Leczą różne choroby, głównie przewlekłe: od reumatologicznych, przez skórne, na oddechowych i kardiologicznych kończąc. Koszty są niewielkie: w sezonie doba kosztuje ok. 36 zł za jednoosobowy pokój z łazienką i wyżywieniem. Poza sezonem: 28,8 zł. W pokoju wieloosobowym będzie jeszcze taniej: w sezonie – 13,1 zł, poza – 11 zł. W ostatnim przypadku trzytygodniowy pobyt w sanatorium wyniesie nas jedyne 230 zł. Ale jaka cena, taka jakość.

Kilka miesięcy temu Najwyższa Izba Kontroli opublikowała kolejny wstrząsający raport o stanie polskich uzdrowisk. Główny wniosek: „Pacjent nie może mieć pewności, że podejmowane przez niego leczenie uzdrowiskowe przyniesie spodziewane efekty”. Zamiast naturalnej borowiny niektóre sanatoria używały tańszych zamienników w postaci żelu albo pasty borowinowej. Zamiast leczniczego dwutlenku węgla, który powinien być pozyskiwany z lokalnych źródeł wód mineralnych, stosowano przemysłowe gazy techniczne. Trzynaście z szesnastu skontrolowanych uzdrowisk sprowadzało surowce lecznicze z innych sanatoriów.

Dąbki chwalą się przeciwbólowymi właściwościami swojej borowiny, ale jak wykazała kontrola NIK, ta wykorzystywana do zabiegów nie pochodziła ani z Dąbek, ani nawet z okolic. W Nałęczowie do zabiegów nie używano słynnej na całą Polskę tamtejszej wody leczniczej. Kierownicy sanatorium tłumaczyli, że nie ma przepisów, które ich do tego zobowiązują. Ale tak naprawdę to nie wiadomo, czy substancje lecznicze z polskich uzdrowisk w ogóle mają jeszcze jakieś zdrowotne właściwości. NIK podkreśla, że naturalne surowce lecznicze, po wydobyciu ze złóż i odwiertów, są badane tylko raz na 10 lat, w sytuacji gdy gmina stara się o utrzymanie statusu uzdrowiska lub przed jego uzyskaniem. „Natomiast na etapie udzielania świadczeń zdrowotnych takie badania nie są już prowadzone” – czytamy w raporcie. Kontrolerzy natknęli się też na poniewierające się pod gołym niebem dziurawe worki z borowiną, solankę przechowywaną w plastikowych bańkach po oleju i plastikowe butle, w których trzymano nieoznakowane w żaden sposób substancje.

Lista grzechów jest dłuższa, bo NIK wzięła uzdrowiska na warsztat również trzy lata temu. Wtedy wyszło na jaw, że w 10 z 11 skontrolowanych miejscowości, do których kuracjusze jadą przecież po ciszę i spokój, przekroczone są dopuszczalne normy hałasu. Astmatycy i alergicy często przemierzają pół Polski po zdrowe, górskie powietrze. Do takich miejscowości należy np. Rabka-Zdrój, do której każdego roku NFZ kieruje ok. 8 tys. pacjentów, w tym dzieci. I to mimo tego, że Rabka-Zdrój od kilku lat figuruje na krótkiej liście najbardziej rakotwórczych miast Polski pod względem stężeń benzopirenu w powietrzu. To związek chemiczny, który jest składnikiem smogu. Podobnie jak pyły zawieszone PM10 i PM2,5, których normy w styczniu tego roku przekroczono w Rabce nawet o 400 proc.

Ucieczka z ciechocinka

Problemów jest więcej. To np. niedojazdy, czyli sytuacje, w których pacjenci w ostatniej chwili rezygnują z przyjazdu – bez żadnych konsekwencji. Skutki finansowe odczuwa tylko sanatorium, które traci w ten sposób rocznie nawet 5 proc. kuracjuszy, a i tak ponosi koszty związane z utrzymaniem obiektu i personelem. Ten ostatni to też problem – brakuje ludzi do pracy, bo gminy uzdrowiskowe się wyludniają. W Ciechocinku parę lat temu mieszkało prawie 11 tys. osób. Według prognoz GUS w ciągu dekady ubędzie ich 2 tys. A ci, którzy jeszcze są, domagają się wyższych płac, np. fizjoterapeuci, którzy strajkowali parę miesięcy temu. Mimo to nie brakuje chętnych na to, żeby zamienić swoją miejscowość w uzdrowisko. – Gminy walczą o status uzdrowiska, ponieważ im się to opłaca.

Zyskują w ten sposób prestiż, który znajduje odzwierciedlenie w wynikach finansowych. Jest naturalną promocją regionu – zauważa Jerzy Szymańczyk, prezes Unii Uzdrowisk Polskich. A im większa liczba odwiedzających, tym większy udział opłaty środowiskowej w budżecie nierzadko małej gminy. W 2017 r. polskie samorządy uzbierały w ten sposób ponad 61 mln zł (szacunki Stowarzyszenia Gmin Uzdrowiskowych RP). Dla porównania – w 2005 r. było to jedynie 16 mln zł. Dziś tyle zarabia sam Kołobrzeg (15 mln zł), Świnoujście prawie 8 mln zł, a Krynica-Zdrój i Ciechocinek – po 4 mln zł. Kwoty te są ważne, bo uzdrowiska mogą liczyć na drugie tyle w ramach dotacji resortu finansów. Aktualnie o taki status ubiega się aż 22 miejscowości. To m.in.: Frombork, Czarny Dunajec, Moszna, Miłomłyn, Lipa, Jaworze, Latoszyn, Szczawa i Skierniewice. Bo hasło „uzdrowisko” przyciąga turystów jak magnes.

Nfz kontra spa

Wiedzą o tym dobrze bracia milionerzy, którzy stworzyli potężną firmę hotelarską Zdrojowa Invest & Hotels. Wszystkie swoje obiekty lokują w najważniejszych polskich kurortach i uzdrowiskach. Doktor Irena Eris, królowa kosmetyków i jedna z najbogatszych Polek, dwa z trzech swoich hoteli SPA wybudowała w uzdrowiskach – Polanicy i Krynicy-Zdroju. Jan Wróblewski tłumaczy, że w uzdrowiskach życie turystyczne toczy się nie tylko w wakacje, ale cały rok, a kuracjusze z państwowych sanatoriów korzystają też z jego prywatnych usług. – Zwłaszcza z szerokiej oferty strefy SPA & Wellness, aquaparku czy oferty gastronomicznej naszych hoteli – mówi. Krzysztof Grządziel, milioner z Włocławka, który zbił fortunę na produkcji zakrętek do wódki, otworzył w Wieńcu-Zdroju jedno z najnowocześniejszych uzdrowisk w Polsce.

Wśród zabiegów do wyboru: kąpiele aromatyczne, natrysk biczowy szkocki, leczenie światłem, ciepłem, dźwiękiem, grota solna z minitężnią, Grządziel produkuje też własną wodę mineralną Selenka, zawierającą pierwiastek życia, czyli selen. W miejscowość leczniczą zainwestowała też arystokratka Helena Mańkowska, narzeczona bohatera naszej Listy 100 najbogatszych, Jana Lubomirskiego-Lanckorońskiego. Jej rodzina 10 lat temu odzyskała należące przed wojną do pradziadka Mańkowskiej uzdrowisko Szczawnica. Dziś posiada 30 hektarów w centrum miasta. Do tej pory odrestaurowała zabytkową pijalnię wód mineralnych, kilka hoteli i stadninę koni. – W 2019 r. planujemy otworzyć czterogwiazdkowy hotel, który będzie jednym z największych i najbardziej ekskluzywnych medical SPA w Polsce – zapowiadała. Co to takiego? Medical SPA to właśnie odpowiedź prywatnego biznesu na państwowe sanatorium.

W medycznym SPA pracują bowiem nie tylko kosmetyczki i masażyści, ale fizjoterapeuci i lekarze, którzy zaordynują pacjentowi np. laseroterapię, elektroterapię, masaże czy wody lecznicze. Wszystko od ręki, bez skierowań, papierologii i konieczności czekania w długich kolejkach. W prywatnym uzdrowisku Wieniec-Zdrój u Krzysztofa Grządziela za jedną noc trzeba zapłacić ok. 130 zł. To promocja dla seniorów, którzy przecież za dwa razy tyle mieliby aż trzytygodniowy pobyt w jakimś państwowym sanatorium z listy NFZ. Pytanie, czy nie lepiej wydać więcej, żeby czekać mniej i uniknąć takich wątpliwych przyjemności, jak kąpiel w podrabianej borowinie ze szklaneczką wody, która mineralną tylko udaje.

Okładka tygodnika WPROST: 31/2019
Więcej możesz przeczytać w 31/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 31/2019 (1896)

  • Państwo powoli otwiera oczy 28 lip 2019, 20:00 Rozzuchwaleni chuligani dochodzą do wniosku, że będą decydować, co i komu wolno na ulicach 3
  • Tajna misja Macierewicza 28 lip 2019, 20:00 Antoni Macierewicz dostał od Jarosława Kaczyńskiego bojowe zadanie: były szef MON ma zmobilizować twardy elektorat PiS na ścianie wschodniej. 15
  • Cienki śpiew trzech tenorów 28 lip 2019, 20:00 W te wakacje Robert Biedroń, Włodzimierz Czarzasty i Adrian Zandberg rozpoczęli grę o wszystko. Jeżeli przegrają, lewica w obecnym kształcie zniknie ze sceny politycznej. 18
  • Przychodzi gej do katotaliba 28 lip 2019, 20:00 – Ci, którzy w Białymstoku wznosili wulgarne okrzyki, nie są obrońcami chrześcijaństwa, bo chrześcijaństwo głoszone w ten sposób nie jest już Dobrą Nowiną. Jezus przyszedł także do homoseksualistów – mówi Tomasz P. Terlikowski, publicysta katolicki. 20
  • Białystok – polskie Stonewall 28 lip 2019, 20:00 Nie istnieje ideologia LGBT, tak jak nie istnieje ideologia gender. To pojęcia wymyślone przez facetów chodzących na co dzień w kieckach 25
  • Kora była z kosmosu 28 lip 2019, 20:00 Byłam z Korą w tym samym sierocińcu, ale rozdzielono nas. Przez kilka lat rozmawiałyśmy ze sobą tylko raz czy dwa. U zakonnic była nieczułość, przemoc, samotność i molestowanie – wspomina Anna Maria Kubczak, siostra Kory Jackowskiej. 26
  • Własnym autem na wakacje 28 lip 2019, 20:00 Najlepsze auto na wakacyjny wyjazd? Nowe, bezpieczne i przyjazne dla portfela. Dzięki nowoczesnym rozwiązaniom finansowym oferowanym przez Volkswagen Financial Services taki samochód można mieć już za kilkaset złotych miesięcznie. 31
  • Polak mimo woli 28 lip 2019, 20:00 Już wtedy wiedziałem, że tak naprawdę urodziłem się czarny i moje miejsce na ziemi to Nowy Jork – tak Michał Urbaniak wspomina lata 60. Właśnie nagrał w USA płytę „For Warsaw with Love” z okazji 75. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. 32
  • Złodzieje twarzy 28 lip 2019, 20:00 Przejmowanie praw do zdjęć, manipulowanie wyborami, kradzież haseł i pieniędzy – razem z aplikacją na smartfona ściągamy na siebie niemałe kłopoty. 37
  • Historia politycznej inwestycji 28 lip 2019, 20:00 Warszawski ratusz już raz się zgodził, by powiązana z PiS spółka Srebrna wybudowała 135-metrowy wieżowiec – ustalił tygodnik „Wprost”. Teraz zmienił zdanie i przegrał w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. 40
  • Cyfrowa przyszłość Polaków 28 lip 2019, 20:00 Jaka dla polskiej cyfryzacji będzie następna unijna perspektywa finansowa? Eksperci nie są co do tego zgodni. 43
  • Sanatorium bez miłości 28 lip 2019, 20:00 Solanka w butlach po oleju, gaz techniczny zamiast leczniczego dwutlenku węgla i podrabiana borowina. Kiedy polskie uzdrowiska kuleją, własne sanatoria zaczęli stawiać najbogatsi Polacy. 44
  • Ambasadorowie innowacji 28 lip 2019, 20:00 W dziedzinie nowych technologii czują się jak ryba w wodzie. Branża IT wciąż jest głodna rozwiązań, które proponuje wrocławski software house Coders House. 47
  • Hossa Bessa 28 lip 2019, 20:00 Księżycowe buty 1,7 mln zł kosztuje najdroższa para trampków na świecie. W zeszłym tygodniu znany dom aukcyjny Sotheby’s poinformował, że na internetowej aukcji wylicytowano nieużywaną parę butów Nike „Moon Shoe” z 1972 r. Model... 48
  • Jak poprawić zasięg wi-fi 28 lip 2019, 20:00 Jest piękna pogoda, robisz kawę, siadasz z laptopem w ogródku, ale... nic z tego. Jesteś poza zasięgiem wi-fi, więc pracować, oglądać film lub grać musisz w domu. 49
  • Brytyjski Trump 28 lip 2019, 20:00 Nowego premiera Wielkiej Brytanii łączy z Donaldem Trumpem nie tylko fryzura. Obaj doszli do władzy na skutek kryzysu, w jakim znalazła się zachodnia demokracja. 51
  • „Gęba” Zełenskiego 28 lip 2019, 20:00 Niezależnie od faktów Zełenskiemu przyprawia się gębę niekompetencji, by niszczyć reputację nowego rządu. 53
  • 7 faktów, których nie wiesz o zdrowiu mężczyzn 28 lip 2019, 20:00 Dlaczego mężczyzna z wyższym wykształceniem żyje o 12 lat dłużej niż absolwent podstawówki? Jak maskuje się męska depresja? Poznaj ważne fakty o zdrowiu mężczyzn. 54
  • Widzieć bez ograniczeń 28 lip 2019, 20:00 To niesprawiedliwe, ale nasze oczy szybko podlegają procesom starzenia. Jeden zabieg pozwoli nie tylko raz na zawsze pozbyć się okularów, ale też uniknąć groźnej choroby. 58
  • Płucom na ratunek 28 lip 2019, 20:00 Duszność przy wysiłku, kaszel – to mogą być objawy idiopatycznego włóknienia płuc. Ważne jest postawienie diagnozy, bo są już leki, które hamują postęp choroby – mówi dr hab. n. med. Katarzyna Górska, pulmonolog. 60
  • Wielki ból małego gruczołu 28 lip 2019, 20:00 Przewlekłe zapalenie prostaty to choroba, na którą cierpi trzech na dziesięciu mężczyzn. Co najmniej! Jest podstępna, trudna do zdiagnozowania, w ukryciu może pozostawać latami – mówi dr hab. n. med. Tomasz Gołąbek z centrum MEDIQUS. 62
  • Da Vinci walczy z rakiem 28 lip 2019, 20:00 Trzy dni po operacji raka prostaty można pozbyć się cewnika, czwartego dnia wrócić do domu. To możliwe tylko dzięki operacji przy wspomaganiu robota da Vinci. 64
  • Triathlon na zdrowie 28 lip 2019, 20:00 Trójbój w Polsce cieszy się coraz większą popularnością, a z roku na rok przybywa nam „ludzi z żelaza”. Bo to już nie tylko zawody, lecz także styl życia. Do tak wymagających zmagań należy się jednak odpowiednio przygotować. 66
  • Nie tylko męska sprawa 28 lip 2019, 20:00 Zabójców libido jest co najmniej kilku: stres, używki, depresja, spadek testosteronu. Gorzej, że erekcja wciąż jest tematem tabu. A co na to matka natura? 68
  • Z lekami wśród zwierząt 28 lip 2019, 20:00 Wierzymy, że ludzi i zwierzęta łączy niepowtarzalna więź, dlatego opracowujemy wciąż nowe, wygodne i bezpieczne leki, które pozwalają czworonogom żyć pełnią życia – mówi Tomasz Radwan z Boehringer Ingelheim. 70
  • Warszawskie dzieci 28 lip 2019, 20:00 Najmłodszy zaprzysiężony powstaniec warszawski miał dziewięć lat. Ale opowieści o dzieciach walczących z bronią w ręku to w znacznej mierze mit. 72
  • W cieniu reflektorów 28 lip 2019, 20:00 „Diego” wieńczy filmową trylogię Asifa Kapadii. Portretując Ayrtona Sennę, Amy Winehouse i Diego Maradonę, reżyser wzniósł się na wyżyny dokumentu biograficznego. Przede wszystkim jednak stworzył przejmującą opowieść o oszustwie sławy. 79
  • Historia pięknego oszustwa 28 lip 2019, 20:00 Anna Csillag – takim jej wizerunkiem reklamowano specyfik na porost włosów. Ale czy ona istniała? Prawdopodobnie nie 82
  • Wakacje z celebrytami 28 lip 2019, 20:00 Wyjazdy z gwiazdami, choć dość ekskluzywne, stają się coraz modniejsze. Polacy są w stanie płacić więcej, by choćby otrzeć się o bohaterów masowej wyobraźni. 84
  • Szczepienie przed egzotyczną podróżą 28 lip 2019, 20:00 Na liście spraw do załatwienia przed wizytą na drugim końcu świata powinny znaleźć się szczepienia. 89
  • Wyjazdy w pojedynkę 28 lip 2019, 20:00 Singiel wcale nie musi spędzać urlopu sam, ale może. Mało tego – będzie się świetnie bawił. Pod warunkiem, że zrobi sobie wakacje od społecznych oczekiwań. 90
  • Wydarzenie 28 lip 2019, 20:00 Urok Camilleriego Andrea Camilleri, „GRA LUSTER”, Noir sur Blanc Wydarzenie jest, ale – niestety – smutne. W dniu, w którym do polskich księgarń trafiła kolejna powieść Andrei Camilleriego, jej autor zmarł. Camilleri nie był... 92
  • Film 28 lip 2019, 20:00 Przestępcza rewolta To ten serial promuje rzeźba z maską Dalego, która stanęła obok „Erosa Bendato” Mitoraja na krakowskim Rynku. Netflix z hukiem świętuje premierę trzeciego sezonu „Domu z papieru”. Ale żeby go zrozumieć,... 93
  • Muzyka 28 lip 2019, 20:00 Hiphopowa bohema Pocztówka z Warszawy w lato 2019 r. wygląda tak: Taco Hemingway z Dawidem Podsiadło są pierwszymi w historii polskimi muzykami, którzy wyprzedali PGE Narodowy. Bilety rozeszły się w kilka dni, a fani, którym nie udało... 94
  • Książka 28 lip 2019, 20:00 Doniesienia znad granicy Ryby nie obchodzą właściwie nikogo poza wędkarzami. Rybaków, restauratorów i kucharzy można pominąć – ich relacje z tymi pozbawionymi głosu istotami nie są bezinteresowne” – tak zaczął jeden z... 95
  • Z tą pasją się umiera 28 lip 2019, 20:00 Zawsze idę w góry ze strachem, on jest kreatywny i buduje wyobraźnię. Gdyby człowiek nie miał strachów, popełniałby tysiące błędów. 96
  • Cynamonowe ślimaki znad Bałtyku 28 lip 2019, 20:00 W moich wspomnieniach szwedzki Göteborg pachnie cynamonem. 97

ZKDP - Nakład kontrolowany