Przyparci do muru

Przyparci do muru

Berlin
Berlin / Źródło: Fotolia / fot. kateapp
Im bliżej 30. rocznicy obalenia muru berlińskiego, tym więcej wydarzeń utrudniających Niemcom radosne świętowanie tego historycznego wydarzenia.

Choćbyśmy nie wiadomo jak byli w Polsce dumni z pierwszego demokratycznego rządu w bloku sowieckim, świat i tak za koniec komunizmu uznaje obalenie muru berlińskiego. Trudno bowiem o bardziej sugestywny historycznie obrazek niż widok rozradowanych tłumów, tańczących nocą z 9 na 10 listopada 1989 r. na gruzach ściany, dzielącej przez prawie 30 lat nie tylko Niemcy, lecz także, symbolicznie, resztę globu. Trzy dekady później wszystko wydaje się jednak wracać do punktu wyjścia. Przywódcą kurczącego się pod naporem autorytaryzmu wolnego świata jest dziś modelowy yuppie z lat 80. – czasów, kiedy mur wydawał się jeszcze nie do zburzenia. Jego głównym przeciwnikiem jest były pułkownik KGB, który młodość poświęcił na pilnowanie fundamentów berlińskiej zapory, a dziś próbuje różnymi sposobami odwrócić bieg tamtych wydarzeń. Ta rywalizacja odciska piętno także w Niemczech, boleśnie się przekonujących, jak fałszywa była teza Francisa Fukuyamy o końcu historii mającym nastąpić po upadku muru. Niemcy oczywiście były głównym beneficjentem historycznych zmian, awansując z podzielonego kraju, znajdującego się pod kuratelą USA i ZSRR, na lidera Europy i jedną z największych gospodarek świata. Jednak dzisiejsze polityczne przywództwo w Berlinie wydaje się zmęczone i bierne, zarówno na arenie międzynarodowej, jak i wewnętrznej. Pogłębiająca się stagnacja gospodarcza toruje zaś drogę politycznym ekstremistom, co reaktywuje wykorzenione ponoć patologie. Im bliżej rocznicy obalenia muru berlińskiego, tym więcej pojawia się w Niemczech wydarzeń podkopujących dumę z historycznej przemiany sprzed 30 lat.

Zatarty silnik Europy

We wtorek, 29 października, niemiecki minister gospodarki Peter Altmaier złamał sobie w Dortmundzie nos, kiedy spadł ze sceny podczas otwarcia konferencji o innowacjach. Filmiki z nurkującym na łeb, na szyję politykiem, odpowiedzialnym za największą potęgę ekonomiczną UE, stały się przebojami internetu. Wielu komentatorów dopatrzyło się w nieszczęśliwym wypadku Altmaiera metafory sytuacji kraju. Ekonomiści alarmują, że rozwijające się bujnie od upadku muru berlińskiego Niemcy stanęły na krawędzi recesji, której skutki odczuje cała Europa, z Polską na czele. Monachijski think tank ekonomiczny Ifo ocenia, że ponad 5 proc. fabryk niemieckich ograniczyło już produkcję, a kolejne 12 proc. zamierza to zrobić do końca roku.

Stowarzyszenie inżynierów VDMA podaje z kolei, że zamówienia w niemieckim przemyśle maszynowym spadły w pierwszym półroczu tego roku o 9 proc. Jest to ściśle związane z ciągnącą się od kilku lat aferą dieselgate i spadkiem zaufania klientów do niemieckiej motoryzacji, będącej kołem zamachowym gospodarki. Wedle VDMA zapotrzebowanie krajowe na auta spadło o 12 proc., a ich eksport o 14 proc., co odbije się na całym przemyśle ciężkim, generującym jedną piątą niemieckiego PKB. Nie chodzi wyłącznie o koncerny samochodowe, które jak BMW i Daimler tną prognozy zysków. W długi popada stalowy gigant ThyssenKrupp, główny dostawca surowców dla branży motoryzacyjnej. 6 tys. pracowników zwolnił chemiczny gigant BASF, a Continental, główny producent części samochodowych, planuje zwolnienia na poziomie 20 tys. ludzi. Koncern przewiduje trwały kryzys w niemieckiej motoryzacji, która zbyt późno się zorientowała, że silniki diesla przegrywają konkurencję z hybrydowymi technologiami rywali.

Nieuchronna elektryfikacja motoryzacji oznacza, że dziesiątki tysięcy dobrze opłacanych niemieckich specjalistów stanie się zbędnych, bo nowe technologie nie wymagają takiej ilości części i obsługi serwisowej jak silniki spalinowe. Odczuwają to już dostawcy podzespołów, szczególnie ci średniej wielkości, stanowiący trzon niemieckich firm. Trzej z nich: Eisenmann, Weber Automotive i Avir Guss, ogłosili we wrześniu niewypłacalność, która może zarazić inne spółki. Sytuacja dojrzała do tego, żeby lobby przemysłowe BDI zaczęło się domagać od rządu federalnego wsparcia dla branży, co dotąd było w Niemczech herezją. Zasada niemieszania się polityków do biznesu była źródłem sukcesu gospodarczego. W ostatnich latach doprowadziła ona jednak do przejęcia wielu innowacyjnych firm przez zagraniczną konkurencję. Dotyczy to choćby firmy Kuka, światowego lidera w produkcji robotów przemysłowych, kupionej przez Chińczyków, czy Linde AG, jednej z najstarszych firm niemieckich. Pod koniec ubiegłego roku największy na świecie producent gazów przemysłowych został przejęty przez Amerykanów. Ubolewania komentatorów nad wyprzedażą najważniejszych firm rząd lekceważył i dopiero w tym roku zaczął opracowywać programy ochrony przed wrogimi przejęciami strategicznych biznesów.

Bońska nostalgia

30 lat inwestowania w wyrównanie poziomu życia między RFN i NRD jest świetnie widoczne w Berlinie. Po dawnej wyrwie w tkance miasta, jaką był mur berliński, praktycznie nie ma już śladu. Wystarczy jednak pojechać nad Ren, żeby się przekonać, że miasta takie jak Kolonia, Moguncja czy Bonn zastygły w latach 80. Podobieństwa do zachodnioberlińskiego Ku’dammu sprzed zburzenia muru są oczywiste i chętnie eksploatowane turystycznie i kulturowo w ramach nostalgii za szczęśliwymi czasami Republiki Federalnej Niemiec. Sentymenty nie usprawiedliwią jednak tego, że np. z powodu awarii przestarzałej trakcji spóźnia się co czwarty pociąg dalekobieżny. W 2016 r. rząd przyjął plan wydania 269 mld euro na modernizację infrastruktury, ale aż 70 proc. z tej sumy pochłonęły pilne konserwacje.

Symbolem niezwykłej, jak na zaradnych Niemców, niemocy stało się nowe berlińskie lotnisko, które po 10 latach budowy i wydaniu miliardów euro ciągle nie jest czynne. Podobnie jak w przypadku przemysłu ciężkiego, i tutaj rząd wstrzymuje się z interwencją, obawiając się rozkręcenia spirali długu, który zdemoluje budżet federalny. Jest to krytykowane także dlatego, że pieniędzy w budżecie jest w bród. W ciągu ostatnich 10 lat przychody budżetowe wzrosły z 524 mld euro w 2009 r. do prognozowanych w tym roku 793 mld. Jednocześnie z powodu spadających kosztów obsługi kredytów rząd zaoszczędził w ciągu dekady ponad 200 mld euro. Tak zawrotne sumy wydawane są jednak głównie na programy socjalne: emerytury, dodatki dla rodzin wielodzietnych, subsydia na zakup nieruchomości czy wymianę starszych samochodów na nowe. Firmująca tę politykę od kilkunastu lat Angela Merkel oskarżana jest o wpędzanie kraju w zastój i recesję, będące zaprzeczeniem procesów zapoczątkowanych w nocy z 9 na 10 listopada 1989 r.

Okładka tygodnika WPROST: 45/2019
Artykuł jest zamknięty
Więcej możesz przeczytać w 45/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2019 (1910)

  • Patologie warte miliony 3 lis 2019, 20:00 To świat, o którym wolelibyście nie słyszeć. Ale powinniście go poznać, bo oglądają go wasze dzieci – ostrzega PAULINA SOCHA-JAKUBOWSKA (s. 16), która postanowiła wniknąć do krainy Fame MMA. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 3 lis 2019, 20:00 PiS postanowił odtworzyć Ministerstwo Skarbu, które zostało zlikwidowane w 2016 r., bo rzekomo nie było już potrzebne. Spółki rozparcelowano po różnych resortach i zamknięto temat. Teraz okazuje się, że takie ministerstwo jednak by... 6
  • 7 dni dookoła świata 3 lis 2019, 20:00 Brexit znów odłożony Na Wyspach będą nowe wybory mające zakończyć decyzyjną niemoc parlamentu w sprawie brexitu. Aby można je było przeprowadzić, UE i Wielka Brytania porozumiały się w sprawie kolejnego przesunięcia terminu wyjścia... 8
  • Obraz tygodnia 3 lis 2019, 20:00 5 pierwszych miejsc na liście bestsellerów książkowych sieci Empik zajmują książki Olgi Tokarczuk (szczegóły na str. 104) Przegrany Ryszard Terlecki Na skutek decyzji sądu nie zaspokoi ciekawości, jaką rozbudziły w nim wyniki wyborów... 11
  • Banaś oparł się presji 3 lis 2019, 20:00 Jarosław Kaczyński tydzień temu miał rozmawiać telefonicznie z Marianem Banasiem, prezesem NIK – dowiedział się „Wprost”. Według naszych informacji prezes PiS namawiał szefa NIK do złożenia dymisji, a właściwie żądał od niego... 12
  • Głos współczesnego mężczyzny 3 lis 2019, 20:00 Rozmowa z Marcinem Korczem, aktorem 13
  • Po Dudzie 3 lis 2019, 20:00 Wspólny kandydat opozycji przeciwko Andrzejowi Dudzie? A może wystarczy, że PO wystawi Donalda Tuska? Tylko czy Tusk powinien kandydować? 14
  • Klatka, jatka i fejm 3 lis 2019, 20:00 Youtuber bije osobę niepełnosprawną po głowie, aż pocieknie krew. Patostreamer kopie rywala tak mocno, że pękają mu kości i noga wygina się w literę L. Instagramerka obrzuca rywalkę jajkami, krzycząc: „Zamknij ten łeb, k…a”. Witajcie w Fame MMA. To świat, o którym wolelibyście... 17
  • Wyścig do pałacu 3 lis 2019, 20:00 Małgorzata Kidawa-Błońska, Donald Tusk, Władysław Kosiniak-Kamysz, a może Szymon Hołownia? Opozycja spala się w rozważaniach, kto zostanie jej kandydatem na prezydenta, a tymczasem Andrzej Duda już prowadzi walkę o reelekcję. 24
  • Wielka gra o miasto 3 lis 2019, 20:00 Skazywanie społeczników przez sądy powoduje, że ludzie boją się walczyć o sprawiedliwość. I o to w tym procederze chodzi. Jeszcze nie znalazł się w historii III RP rząd, który podniósłby rękę na interesy branży deweloperskiej. 30
  • Śmierć w cieniu miesięcznicy 3 lis 2019, 20:00 Pospolite zabójstwo w okolicy Pałacu Prezydenckiego prawicowa prasa wykreowała na mord polityczny. O przypadkowej ofierze pisano wiersze, a Sejm uczcił jej pamięć minutą ciszy. 34
  • Zgubieni chłopcy 3 lis 2019, 20:00 Za tydzień Polska znowu pojawi się we wszystkich światowych mediach 39
  • Kościół w kryzysie 3 lis 2019, 20:00 Dlaczego części polskich biskupów nie ruszają kolejne skandale i coraz większe zgorszenie świeckich? 40
  • Zmartwychwstanie lumpeksów 3 lis 2019, 20:00 Kiedyś kojarzyły się ze spranymi bluzkami, hałdami poplamionych ubrań i odwiecznym fetorem stęchlizny. Dzisiaj tzw. second handy to eleganckie butiki, w których ubiera się co trzeci Polak. Czy lumpeksy wygryzą Zalando i H&M? 43
  • Miliony ze śmietnika 3 lis 2019, 20:00 Polak marnuje prawie ćwierć tony żywności rocznie. To tak, jakby co miesiąc wyrzucać do kosza 200 zł. Pod tym względem jesteśmy jednym z europejskich czempionów, dlatego to u nas tyją firmy, które na tym naszym marnotrawstwie potrafią zarabiać. 46
  • hossa bessa 3 lis 2019, 20:00 Hybryda z Wałbrzycha Kolejny dowód na to, że Polska może na brexicie coś dla siebie ugrać. Japoński koncern motoryzacyjny Toyota zainwestuje 600 mln zł w fabrykę w Wałbrzychu. Miałaby tam powstać druga już linia produkcyjna napędów... 49
  • Przyparci do muru 3 lis 2019, 20:00 Im bliżej 30. rocznicy obalenia muru berlińskiego, tym więcej wydarzeń utrudniających Niemcom radosne świętowanie tego historycznego wydarzenia. 50
  • Nowe Niemcy? 3 lis 2019, 20:00 Może to Turyngię winniśmy potraktować jako jaskółkę zwiastującą polityczną przyszłość Nowych Niemiec 54
  • Zielona rewolucja w energetyce 3 lis 2019, 20:00 Zasilany konwencjonalną energią świat nie stanie się zielony z dnia na dzień. Zmiana to długi, rozłożony na wiele etapów marsz. Jednak dynamiczny rozwój fotowoltaiki i elektromobilność sprawiają, że dziś marsz przyspiesza i zamienia się w prawdziwą rewolucję. 56
  • Współdzielone auta łączą ludzi 3 lis 2019, 20:00 Współdzielenie to trend. Coraz więcej osób rezygnuje z posiadania własnego auta – szacuje się, że globalny rynek carsharingu do 2024 r. ma wzrosnąć do ponad 9,2 mld euro. Jak to wygląda w Polsce? 60
  • Służbowo na minuty 3 lis 2019, 20:00 Jedno kliknięcie w aplikacji i 2 tys. różnych nowych samochodów służbowych do wyboru. Firma Panek SA przedstawia nową ofertę wynajmu samochodów dla firm. 63
  • Ruszaj w drogę 3 lis 2019, 20:00 Wynajęcie auta jest proste, wystarczą aplikacja mobilna, prawo jazdy i karta kredytowa. Oto krótka instrukcja przygotowana przez dyrektora ds. rozwoju Panek SA. 64
  • Prawdy i mity o wynajmie auta 3 lis 2019, 20:00 Carsharing Panek SA to wygodne rozwiązanie – może zastąpić nie tylko własny samochód, lecz także taksówkę. Współdzielenie auta rządzi się swoimi prawami, które warto poznać, zanim odpalimy silnik. 65
  • Tu rodzą się gwiazdy biznesu 3 lis 2019, 20:00 Wrocławski Park Technologiczny za swoje innowacyjne podejście do wspierania biznesu, czyli program Stellar Hub, otrzymał nagrodę Innowator WPROST 2019. 66
  • Fundusz Trójmorza pobudzi inwestycje w regionie 3 lis 2019, 20:00 Europa Środkowa i Wschodnia nadal ma wiele do nadgonienia w rozwoju infrastruktury. Przeszkodą jest m.in. brak kapitału. Pomóc ma Fundusz Trójmorza. 68
  • PKP Intercity inwestuje w tabor 3 lis 2019, 20:00 Rośnie popularność usług PKP Intercity. Nie zwalniają tempa także inwestycje taborowe – w 2019 r. wyniosły już 1,75 mld zł brutto. 70
  • Podlaskie Orły nagrodzone 3 lis 2019, 20:00 Zestawienie opracowane przez redakcję „Wprost” i Bisnode pokazało mocne strony przedsiębiorców ze wschodniej Polski. 72
  • Dumny z Augustowa 3 lis 2019, 20:00 W samorządzie program nie jest tylko chwytem marketingowym z ulotki. To swoista umowa z mieszkańcami – mówi Mirosław Karolczuk, burmistrz Augustowa. 74
  • Kornel Morawiecki był moim mentorem 3 lis 2019, 20:00 Obejmujemy opieką prawną i psychologiczną około 7 tys. osób rocznie – mówi Maciej Lisowski, dyrektor Fundacji Lex Nostra. 76
  • Oko w oko z chorobą 3 lis 2019, 20:00 Utrata wzroku kosztuje więcej niż jego leczenie – mówi Małgorzata Pacholec, dyrektor Instytutu Tyflologicznego Polskiego Związku Niewidomych. 78
  • Wolność od okularów 3 lis 2019, 20:00 Masz zaćmę i astygmatyzm? Masz prawo do leczenia, które rozwiąże oba problemy jednocześnie – mówi prof. dr hab. Bartłomiej Kałużny. 79
  • Soczewki na miarę 3 lis 2019, 20:00 Soczewki kontaktowe umożliwiają korekcję praktycznie wszystkich wad wzroku, nawet tych, z którymi okulary sobie nie radzą. 80
  • Zmieniaj na dobre 3 lis 2019, 20:00 Okulary czy soczewki? Eksperci twierdzą, że najlepiej nosić i jedne, i drugie – na zmianę. Tak robi już co drugi Polak, który ma wadę wzroku. 81
  • Jaskrę można zatrzymać 3 lis 2019, 20:00 Ta choroba nerwu wzrokowego nie boli ani nie daje alarmujących objawów. Najczęściej występuje u ludzi po 60. roku życia, ale może przytrafić się w każdym wieku, nawet u młodzieży. Jaskrę leczy mniej niż połowa z 800 tys. chorych na nią Polaków. 82
  • Usłyszeć świat 3 lis 2019, 20:00 Problemy ze słuchem może mieć aż 6 mln Polaków. U osób starszych nawet niewielkie niedosłuchy dwukrotnie zwiększają ryzyko depresji. Większości osób można pomóc, stosując odpowiednie protezy słuchowe. 83
  • Słuch doskonały 3 lis 2019, 20:00 Aparaty słuchowe platformy Marvel to małe arcydzieła nowoczesnej technologii. 84
  • I Kongres „Zdrowie Polaków 2019” 3 lis 2019, 20:00 Kongres to wydarzenie, które będzie promować budowanie postaw prozdrowotnych i wspieranie solidarności międzypokoleniowej. 86
  • Czy schorzenia laryngologiczne to już choroby cywilizacyjne? 3 lis 2019, 20:00 Wzrost liczby pacjentów skarżących się na problemy z zatokami to bez wątpienia konsekwencja m.in. zanieczyszczenia powietrza. 87
  • Ból głowy z katarem 3 lis 2019, 20:00 Nie tylko wirusy powodują, że cierpimy na nieżyt nosa. Przyczynić się do tego może alergia, smog czy nieodpowiednie warunki pracy. 88
  • Recepta na życie w zdrowiu 3 lis 2019, 20:00 Program żywieniowy imitujący głodówkę może zminimalizować ryzyko wystąpienia chorób cywilizacyjnych. Potwierdzają to badania kliniczne – mówi Marek Młodzianowski, który wprowadził na polski rynek terapię Prolon. 90
  • Lot w ciemno 3 lis 2019, 20:00 „Ikar. Legenda Mietka Kosza” Macieja Pieprzycy i książka „Tylko smutek jest piękny” Krzysztofa Karpińskiego to opowieści o inności. Bo biografia zmarłego 46 lat temu niewidomego pianisty układa się w historię człowieka, który w klubie znajdował muzykę i szczęście. Poza nim:... 92
  • Dobrze się gra w miłym towarzystwie 3 lis 2019, 20:00 Czasem wolę rozrywkę od kina pretensjonalnego i artystowskiego. W „Zombieland: Kulki w łeb” chodzi o to, aby nie dać się zjeść i wytłuc jak najwięcej zombi. I co? Nie brzmi to jak metafora życia? – mówi znany m.in. z filmów Finchera i Allena aktor Jesse Eisenberg. 96
  • Innego końca świata nie będzie 3 lis 2019, 20:00 Przedstawienie „Capri – wyspa uciekinierów” jest zapisem rzeczywistości w kryzysie. Krystian Lupa z celną autoironią wypunktowuje, jak świat, który znamy, chyli się ku upadkowi. 98
  • Narysowane światy 3 lis 2019, 20:00 Dawnych wspomnień czar. Ta książka dostarczy mnóstwo wzruszeń zwłaszcza starszym czytelnikom, którzy sięgali do pierwszych lektur – jako dzieci – jeszcze w latach późnego PRL. To wtedy rozkwitła polska szkoła ilustrowania... 101
  • Film 3 lis 2019, 20:00 Gra o wszystko „UKRYTA GRA”, reż. Łukasz Kośmicki, Next Film U kryta gra” to ostatni film wyprodukowany przez zmarłego w tym roku Piotra Woźniaka-Staraka. Udało się zrealizować w Warszawie sprawny thriller szpiegowski po angielsku i... 102
  • Muzyka 3 lis 2019, 20:00 Kobieta i ogień Natalia Przybysz „JAK MALOWAĆ OGIEŃ”, Kayax Świetna płyta Natalii Przybysz „Jak malować ogień” to poetycki opis zagubienia w świecie, podany w rytm zaskakująco przebojowych i dobrze wyprodukowanych melodii. W... 103
  • Książka 3 lis 2019, 20:00 Jeszcze jest nadzieja Piękna i jednocześnie smutna książka o planecie Ziemia. Autorzy chcą jednak, by smutek nie zdołował nas całkowicie i żebyśmy pozostali po jej zamknięciu z nadzieją, że mimo wszystko może być lepiej. Imponują... 104
  • Kalejdoskop 3 lis 2019, 20:00 Plan amerykański „JOJO RABBIT”, reż. Taika Waititi AMERICAN FILM FESTIVAL (AFF) OBCHODZI 10. URODZINY, dlatego tegoroczny program musiał być jubileuszowy. We Wrocławiu zobaczymy m.in. nowe dzieła Martina Scorsese, Terrence’a Malicka i... 105
  • Duszy nie ma, a boli 3 lis 2019, 20:00 Co ma począć osoba niewierząca z listopadowym świętem ludzi umarłych? Kiedy odpada koncepcja nieśmiertelnej duszy, nieśmiertelne okazują się już tylko kości i zęby. Myślę, że to też może stanowić jakąś pociechę. Jeśli nie... 106
  • Życie analogowe 3 lis 2019, 20:00 Kąpiel w leśnym strumieniu zamiast porannej kawy. Ziemianka zamiast lodówki. Minimum potrzeb zamiast konsumpcjonizmu. Entuzjastów takiego stylu życia przybywa. Dlaczego? 108
  • „Wywrotki” w życiu to czysta przyjemność 3 lis 2019, 20:00 Inspiruję ludzi do zmiany nie tylko nawyków żywieniowych, lecz także stylu życia. W dużej mierze po to właśnie mam media społecznościowe. 111
  • Zrób sobie… Agnieszkę Holland 3 lis 2019, 20:00 Wybitni artyści to na ogół ci, których nie znosi minister Gliński. 114

ZKDP - Nakład kontrolowany