Permanentny kryzys przywództwa

Permanentny kryzys przywództwa

Szymon Hołownia
Szymon Hołownia / Źródło: Newspix.pl / Nikoff
Polska polityka sprowadza się do wyboru między słabymi kandydatami a złymi kandydatami. Brak liderów z prawdziwego zdarzenia nie jest dziełem przypadku, ale produktem systemu politycznego.

Andrzej Duda ma się czego obawiać. W badaniach opinii publicznej jego poparcie nie przekracza 50 proc. Oczywiście to tylko sondaże, ale te wyniki muszą niepokoić Pałac Prezydencki. Niedługo prezydent znajdzie się w centrum zainteresowania opinii publicznej. Każde jego potknięcie będzie teraz szeroko komentowane i nagłaśniane. Jego poprzednikowi bardzo to zaszkodziło, Bronisław Komorowski w kampanii wyborczej stał się symbolem obciachu. Duda przed wyborami w 2015 r. nie był silną i rozpoznawalną polityczną figurą. Jego kariera była ściśle związana z Jarosławem Kaczyńskim, który wykreował go na kandydata. Jako prezydent musiał wielokrotnie sygnować niepopularne decyzje rządu. Niedługo zapewne podpisze nominacje Stanisława Piotrowicza i Krystyny Pawłowicz na sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Nie pomoże mu to w kampanii o reelekcję ani w budowie wizerunku męża stanu. Być może przyjdzie mu zapłacić rachunek za wojowniczą politykę rządu i liczne afery z udziałem osób związanych z obozem władzy.

Teatrzyk w PO

Wysuwająca się na faworytkę opozycji Małgorzata Kidawa-Błońska też nie ma silnej pozycji. Jest w polityce od ponad dwóch dekad, ale nie zasłynęła żadnymi specjalnymi osiągnięciami. Przez kilka lat była szefową warszawskich struktur Platformy, przegrała jednak walkę o władzę z ludźmi Grzegorza Schetyny i Marcina Kierwińskiego.

Partia przypomniała sobie o niej podczas kampanii parlamentarnej. Namaściła ją na kandydatkę na premiera, ale tylko po to, żeby Schetyna mógł się za nią ukryć. Odsunięcie w cień szefa Platformy było jedną z głównych rekomendacji izraelskiej firmy konsultingowej, którą wynajęła partia, żeby ratować wyniki wyborów. Pisał o tym jako pierwszy „Wprost”. Większość wyborców PO nie ufa Grzegorzowi Schetynie i nie lubi go. Nie przeszkadza mu to jednak trwać na stanowisku. Właśnie on miał stać za zaskakującym startem Jacka Jaśkowiaka w prezydenckich prawyborach w PO. Prezydent Poznania, który zgłosił swoją kandydaturę w ostatniej chwili, pieczołowicie kreuje wizerunek „fajtera”. W 2015 r. zmierzył się na ringu bokserskim z Przemysławem Saletą.

W kwestiach obyczajowych jest dużo bardziej progresywny od Kidawy-Błońskiej. Dysponuje też w przeciwieństwie do niej realną władzą i niezależną pozycją. Prawybory w PO będą przeprowadzone w ekspresowym tempie, ich efekt mamy poznać już 14 grudnia. Wielu uważa, że ten spektakl to po prostu kolejna zagrywka Schetyny, żeby uniknąć rozliczenia za ostatnie przegrane wybory. Konkurencja między Kidawą-Błońską a Jaśkowiakiem odsuwa na dalszy plan dyskusję o jego odpowiedzialności. Przypomina to kukiełkowy teatr, w którym reżyser za pomocą technicznych sztuczek próbuje odciągnąć uwagę widowni od fatalnej jakości samego przedstawienia. Problemem wewnętrznej opozycji w Platformie jest jednak to, że nie ma specjalnie wielu innych kandydatów na reżysera. Już Donald Tusk, budując swoją pozycję, wyciął wszystkie ciekawsze i wyróżniające się osoby w partii. Jedną z najważniejszych zasad polskiej polityki jest: zniszcz swojego ewentualnego następcę. To nie jest tak, że w Polsce nie rodzą się ludzie, którzy potrafią mówić z sensem, przekonywać do swoich racji, skupiać uwagę i inspirować. System takich ludzi traktuje jako śmiertelne zagrożenie i natychmiast eliminuje. Każdy, kto wyrasta ponad przeciętność, musi zostać zneutralizowany.

Dwa czarne konie

Przeciwko Dudzie może stanąć także Adrian Zandberg, który w niedawnej debacie sejmowej po raz kolejny udowodnił, że składanie zdań z sensem to rzadka umiejętność wśród polskich polityków. Jego koherentne wypowiedzi wzbudziły zachwyt, ale też przypomniały, że poprzeczka jest zawieszona naprawdę nisko. Umiejętność porządnego wysławiania się opanował też Szymon Hołownia, który wciąż nie ogłosił startu w wyborach, ale też się od niego nie odcina. Wielu chciałoby widzieć w nim, podobnie jak w Zandbergu, czarnego konia wyścigu. Hołownia jest prezenterem telewizyjnym, dziennikarzem i autorem wielu książek. Nie wiemy o nim wiele, ale jego start przypomina historię komika i aktora Wołodymyra Zełenskiego, który niedawno został wybrany na prezydenta Ukrainy na fali obrzydzenia partyjną polityką i jej liderami.

Przywódca przewodzi

Czym musi się odznaczać dobry przywódca? Powstała cała branża, która „szkoli liderów”. Problem polega na tym, że charyzmy trudno się nauczyć. Można opanować mechanizmy zarządzania zespołem w firmie, ale dużo trudniej przenieść te umiejętności na działalność w polityce. Dobry lider musi być dobrym mówcą: mówić zrozumiale, poprawnym językiem i jasno konstruować zdania. Powinien też być dobrym psychologiem, żeby czuć tłum i swoich wyborców.

Musi umieć zapanować nad własnym zapleczem i potrafić nim zarządzać. Cechą nie do przecenienia jest umiejętność rozpoznawania własnych ograniczeń i ułomności. Właśnie od tego zależy, czy będzie potrafił dobrać sobie zespół, który zdoła wypełnić te braki. Przywódca daje przykład i przewodzi, a nie wydaje rozkazy zza biurka. Każdy potrafi wysłać ludzi na front politycznej walki, ale nie każdy potrafi wytrwać w okopach. Boleśnie przekonał się o tym swojego czasu Ryszard Petru, który najpierw ogłosił, że w Sejmie panuje wyjątkowa sytuacja i nielegalnie uchwala się budżet, a następnie udał się na wakacje, pozostawiając swoich posłów samych na sejmowym placu boju. Dobry lider musi też potrafić nakreślić wizję świata i relacji społecznych, która będzie działać na ludzi. Napoleon mówił, że przywódca jest dostawcą nadziei. Właśnie wiara, że jutro może być lepsze i bezpieczne, przyciąga ludzi do polityków. Wreszcie w demokratycznych systemach to liderzy ponoszą odpowiedzialność za działalność swoich formacji. Trudno jest rozliczać całe partie za porażkę w wyborach. W Polsce jednak polityka nie rządzi się demokratycznymi prawami. Partie przypominają raczej własność swoich szefów niż wspólne dobro osób, które wyznają podobne wartości.

Chwała nam

Klasyczną metodą budowania własnej pozycji, niezależnej od woli wyborców, jest rozdawanie synekur. Pierwszą rzeczą, którą robią liderzy partyjni, jest tworzenie tzw. spółdzielni. Chodzi o to, żeby własną władzę obudować ludźmi, których kariery zależą nie od ich umiejętności czy talentu, ale lojalności wobec szefa. W ten sposób nie tylko partie, lecz także samorządy i państwo stają się własnością lokalnych i ponadlokalnych kacyków. Preferowani są ludzie BMW – bierni, mierni, ale wierni. Proces ten trwa od lat 90. i zatacza coraz większe kręgi. Jego ilustracją stał się esemes wysłany niegdyś przez jednego z bonzów SLD do Roberta Kwiatkowskiego, obecnego posła tej partii: „Chwała nam i naszym kolegom. Ch*** precz!”.

Przynależność do partii daje pełny immunitet. Panuje wręcz niepisana umowa między politykami różnych ugrupowań, żeby nie pociągać siebie nawzajem do odpowiedzialności. Mógł się o tym przekonać Zbigniew Ziobro, który uniknął Trybunału Stanu dzięki pomocnej dłoni wyciągniętej przez część posłów Platformy, którzy nie przyszli na głosowanie w tej sprawie. O tym mechanizmie mogliśmy przekonać się, słuchając nagrań Sławomira Neumanna: „Jak będziesz w Platformie, będę cię bronił, k***a, jak niepodległości. Jak wyjdziesz z Platformy, to masz problem”. Mafijna omertą, która nakazuje bezwzględną lojalność wobec partii i jej szefów, powoduje, że partie stają się organizacjami całkowicie nieodpowiedzialnymi przed wyborcami. W Polsce nie ma już właściwie niezależnej służby cywilnej. Państwo i samorząd stały się własnością partii, które odpowiadają tylko przed swoim szefem. Szef dzięki rozbudowanemu aparatowi nie odpowiada przed wyborcami. I tak kółko nieodpowiedzialności i mierności się zamyka. Socjologowie nazywają to zawłaszczeniem państwa.

Dworskie koterie

Problemem z przywódcami w Polsce jest też często ukrywany fakt, że polska polityka ma specyficzny wymiar klasowy. Na Zachodzie do polityki wchodzą ludzie, którzy osiągnęli sukces w biznesie czy działalności związkowej. W Polsce monopol na politykę ma inteligencja. Andrzej Duda i Jarosław Kaczyński byli wykładowcami akademickimi, Małgorzata Kidawa-Błońska jest wręcz ucieleśnieniem mitu inteligenckiego z dworkiem i arystokratycznymi manierami. Politycy tworzą wokół siebie dwory, które im schlebiają i utrzymują w dobrym samopoczuciu. Inteligencki salon od ponad stu lat krytykowany jest za konformizm. Ojciec polskiej endecji Roman Dmowski pisał w 1896 r. do Władysława Reymonta, narzekając na zamknięcie i skłonności do izolowania się własnego środowiska: „Weź naszych największych – takich Sienkiewiczów lub Prusów czy Świętochowskich.

Przecie każdy z nich tkwi w gronie jakichś błaznów, którzy mu imponują i wpływ na nich mają, każdy naprawdę siedzi w koterii. To zamknięcie się najlepszych ludzi w koteriach jest najlepszym środkiem szpuntującym naszą atmosferę, nie dopuszczającą żadnego świeższego dopływu szerszej miary”. W 1949 r. w tym samym duchu pisał socjolog Józef Chałasiński: „Inteligenckie getto, jak każde getto, to jest kłębowisko jadowitych żmij, w którym amatorskim kunsztem jest robienie intryg, a do najprzyjemniejszych i najpospolitszych uczuć należy cicha solidarna radość z kompromitowania się bliźnich. (…) Getto jest solidarne nie w życzliwym popieraniu talentów i uzdolnień; ono jest solidarne w przeciwdziałaniu wybijaniu się nowych talentów literackich czy naukowych. Jest to solidarność ludzi jałowych i małych, którzy sami czują się wielcy i nie znoszą prawdziwych wielkości obok siebie”.

Na klasowy problem przywództwa w polskiej polityce nakłada się kwestia generacyjna. Polska polityka to w dużej mierze pojedynek ludzi, którzy są w niej już od 30 lat. Obecne główne siły polityczne i ich liderzy byli w Sejmie już na początku lat 90. Liderzy, eliminując swoich następców, promując miernych polityków, którzy nie zagrażają ich pozycji, stworzyli potężny kryzys przywództwa. W wyborach prezydenckich będziemy wybierać najprawdopodobniej między statystami, nie graczami. Między ludźmi wybranymi przez aparaty partyjne, a nie posiadającymi mandat społeczny i własną pozycję. Im dłużej ta sytuacja będzie trwała, tym bardziej kryzys polskiej demokracji będzie się pogłębiał.

Okładka tygodnika WPROST: 49/2019
Więcej możesz przeczytać w 49/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2019 (1914)

  • Jak wyeliminować następcę 1 gru 2019, 20:00 „To nie jest tak, że w Polsce nie rodzą się ludzie, którzy potrafią mówić z sensem, przekonywać do swoich racji, skupiać uwagę i inspirować. Po prostu system takich ludzi traktuje jako śmiertelne zagrożenie i natychmiast eliminuje.... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 1 gru 2019, 20:00 MAŁGORZATA KIDAWA-BŁOŃSKA jest podobno wściekła na GRZEGORZA SCHETYNĘ za to, że namówił JACKA JAŚKOWIAKA do startu w prawyborach prezydenckich. Na dodatek, jakby tego było mało, lider PO ma wspierać prezydenta Poznania w wewnętrznej... 12
  • 7 dni dookoła świata 1 gru 2019, 20:00 Premier w kolejce Dwaj ministrowie i zausznik premiera Josepha Muscata zamieszani w sprawę mordu na dziennikarce śledczej Daphne Caruanie Galizii. Wydał ich maltański oligarcha, aresztowany wcześniej w związku ze sprawą na podstawie zeznań... 14
  • Obraz tygodnia 1 gru 2019, 20:00 6 do tylu swoich albumów Maryla Rodowicz nie ma praw producenckich. Ma je jej mąż, z którym jest w trakcie rozwodu i który teraz chce te płyty wycofać ze sprzedaży Wygrana Feroza Aziz 17-letnia Amerykanka ograła cenzurę chińskiego... 17
  • Trzeba zdjąć maski 1 gru 2019, 20:00 Rozmowa z Mirosławem Zbrojewiczem, aktorem 18
  • Kolejna sprawa Polańskiego 1 gru 2019, 20:00 Studenci Filmówki zaprotestowali przeciwko spotkaniu z reżyserem „Wstrętu” ze względu na jego niemoralność. Rektor zaapelował o to, by go uszanowali i przyjęli – czy ma rację? 19
  • Kulisy kampanii prezydenta 1 gru 2019, 20:00 Prezydentura Andrzeja Dudy to być albo nie być dla PiS. Dlatego Jarosław Kaczyński zrobi wiele, żeby utrzymać ten urząd. Nawet ściągnie z Brukseli Beatę Szydło. 20
  • Permanentny kryzys przywództwa 1 gru 2019, 20:00 Polska polityka sprowadza się do wyboru między słabymi kandydatami a złymi kandydatami. Brak liderów z prawdziwego zdarzenia nie jest dziełem przypadku, ale produktem systemu politycznego. 25
  • Mam szansę pokonać Kidawę-Błońską 1 gru 2019, 20:00 – Decyzję o starcie w prawyborach podjąłem na podstawie wyników badań, które udostępnił mi Grzegorz Schetyna – mówi Jacek Jaśkowiak, prezydent Poznania. 28
  • Komu wolno być świnią 1 gru 2019, 20:00 Znam wiele opowieści o chamskich, upokarzających zachowaniach niektórych reżyserów teatralnych. Aktorki przez nich płakały, aktorzy dostawali zapaści. Moja mama była aktorką ponad 50 lat. Nasłuchałam się. Widziałam też wybitne... 32
  • Nie jestem mesjaszem lewicy 1 gru 2019, 20:00 – Trzeba zlikwidować IPN, który został ordynarnie wprzęgnięty w propagandę PiS – mówi Adrian Zandberg, lider partii Razem. 34
  • Wileński pogrzeb 1 gru 2019, 20:00 Spektakularny wileński pogrzeb przywódców powstania styczniowego stał się dla Litwinów kolejną okazją do zrewidowania ich poczucia tożsamości. Otwarcie mówił o tym podczas ceremonii pogrzebowej w wileńskiej katedrze prezydent Gitanas... 38
  • Śmiertelne podduszenie 1 gru 2019, 20:00 Białostocki adwokat odsiaduje 25 lat więzienia za uduszenie aplikantki. Głośna sprawa sprzed dekady wraca – biegłej sądowej postawiono zarzut składania fałszywych zeznań. 40
  • Insulinooporni 1 gru 2019, 20:00 Życie z insulinoopornością to walka nie tylko z kilogramami, lecz także z własną bezradnością i niewiedzą części lekarzy, którzy potrafią powiedzieć pacjentowi, że jest leniwy i jeśli ruszy tyłek, jego problemy miną. 44
  • List na czasy rasizmu 1 gru 2019, 20:00 Pisanie listów nie jest rzeczą łatwą. Niezależnie od tego, czy jesteś Donaldem Trumpem, wyzywającym w oficjalnej korespondencji prezydenta Turcji od głupków, czy też zwykłym nastolatkiem upychającym kiepską poezję na walentynkowych... 49
  • Potęga polskiego rolnictwa 1 gru 2019, 20:00 Kto jest największym polskim producentem mleka, kiełbasy albo nasion? Po raz trzeci publikujemy Złotą 100 Polskiego Rolnictwa. To jedyne zestawienie w polskich mediach pokazujące najpotężniejsze firmy z polskiej branży spożywczej i rolniczej. 51
  • Strip till na ratunek Ziemi 1 gru 2019, 20:00 Czas odejść od tradycyjnej uprawy pola i przejść na rozwiązania, które pozwalają oszczędzić wodę i ograniczyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery. Takim sposobem jest pasowa uprawa gleby. 58
  • Święta wydawania pieniędzy 1 gru 2019, 20:00 Ponad 1,5 tys. zł – tyle na święta przeznaczy przeciętna polska rodzina. Co zrobić, by bożonarodzeniowe wydatki nie doprowadziły do bankructwa domowego budżetu? 60
  • Pożyczaj bezpiecznie 1 gru 2019, 20:00 Bezpieczna pożyczka to taka, której spłata nie spowoduje braku płynności w domowym budżecie, nawet gdy sytuacja finansowa nagle się pogorszy lub pojawią się niespodziewane wydatki – wyjaśnia Paweł Zborowski, prezes Fintredo. 61
  • Finanse od dziecka 1 gru 2019, 20:00 Rozmowy z dziećmi o pieniądzach przypominają te o seksie – rodziców to krępuje, więc dzieci o wiele więcej dowiadują się „przy okazji”. Tylko że brak finansowej wiedzy może być przyczyną problemów w dorosłym życiu. 62
  • Nowy, cyfrowy świat 1 gru 2019, 20:00 Technologia 5G, robotyzacja, sztuczna inteligencja. Dynamiczny rozwój nowych technologii budzi dziś nie tylko wielkie nadzieje, lecz także obawy. Czy jest się czego bać? 64
  • Hossa Bessa 1 gru 2019, 20:00 Operacja złoto W zeszłym tygodniu Narodowy Bank Polski na specjalnej konferencji prasowej poinformował, że do kraju sprowadzono 100 ton polskiego złota, które wcześniej było przechowywane w Banku Anglii. Operacja wymagała zaangażowania... 66
  • Sfrustrowane pokolenie 1 gru 2019, 20:00 Młoda elita władzy w Rosji jest lojalna, ale nie ślepo oddana Kremlowi. Błędem jest jednak myślenie, że jeśli są krytyczni wobec Putina, to automatycznie podzielają poglądy obowiązujące na Zachodzie – mówi estońska politolog Kadri Liik. 68
  • Podstępny hormon plastiku 1 gru 2019, 20:00 W plastikowych butelkach do picia, w pojemnikach na żywność, w metalowych puszkach do konserw są substancje, których nawet mała ilość – jak ostrzegają naukowcy – może wpływać na układ hormonalny, powodując otyłość, niepłodność czy raka. 72
  • Insulinooporność na talerzu 1 gru 2019, 20:00 Diagnoza wywraca życie do góry nogami, ale jest też początkiem poprawy zdrowia. Znasz już wroga – dowiedz się, jak z nim walczyć. 76
  • W życiu nie trzeba być Hamletem 1 gru 2019, 20:00 Show-biznes odbiera człowiekowi wiarę w bezinteresowną przyjaźń czy godną starość. Ale z moim wyglądem i tak mi w nim poszło świetnie – mówi nagrodzony na festiwalu EnergaCAMERIMAGE Danny DeVito. 78
  • Wydarzenie 1 gru 2019, 20:00 Przemijanie gangstera Proszę sobie wyobrazić taki zjazd rodzinny. Martin Scorsese zbiera przyjaciół. Przyjeżdżają Robert De Niro i Harvey Keitel, Joe Pesci wraca z trwającej już dwie dekady aktorskiej emerytury. Wpada Al Pacino – aż... 82
  • Film 1 gru 2019, 20:00 24 godziny do mety Różne rzeczy można powiedzieć o Hollywood, ale jego rzemieślnicy umieją opowiadać historie. Film „Le Mans 66” oparty jest na biografiach legendarnego (dzięki swoim wynikom, ale i krnąbrności) kierowcy wyścigowego... 83
  • Książka 1 gru 2019, 20:00 Biedny rozum Lekko napisana przez blogerów popularyzujących naukę (Crazy nauka) i bardzo dzisiaj potrzebna książka. Aleksandra i Piotr Stanisławscy podjęli się przedsięwzięcia, które wobec zalewu głupoty produkowanej przez fake newsy... 84
  • Kalejdoskop 1 gru 2019, 20:00 Arabska „Rodzina Soprano” Czasy Ala Capone minęły. Współcześni mafiozi mają śniadą karnację, noszą dresy i fryzurę na zapałkę, a komunikują się po arabsku. Tak wygląda berlińska codzienność, w której policja i służby... 85
  • Muzyka 1 gru 2019, 20:00 Pożegnanie Tak powinno się żegnać największych. Nie bezładnymi nagraniami psim swędem odnalezionymi na strychach i w archiwach. Nie agresywną promocją składanek „The best of”, która zwykle okazuje się skokiem spadkobierców na... 86
  • Piątek zaiste czarny 1 gru 2019, 20:00 Jechać taryfą w korkach dwie godziny do centrum za 60 zeta w jedną stronę, żeby znaleźć jakieś gówno taniej, po czym po trzech godzinach stania w kolejce, żeby je kupić, zrezygnować z zakupu (bo dłużej już ani chwili nie wytrzymam)... 88
  • Gdy mięsożerca spotyka weganina 1 gru 2019, 20:00 Ostatnio przeczytałam komentarz, że nazywanie potrawy z warzyw kotletem to słowny gwałt na zwierzętach. To samo dotyczy steków – radykałowie uważają, że nazywanie czegokolwiek stekiem, to w dalszym ciągu krzywdzenie zwierząt – mówi Alicja Rokicka, weganka, pasjonatka kuchni,... 90
  • Nie dla wegan 1 gru 2019, 20:00 Smarowidła do chleba, biorące się z potrzeby przedłużenia przydatności mięsa do spożycia, to dania może niezbyt wyszukane, ale bardzo smaczne. 94
  • Na terapii odrobiłam trudne lekcje 1 gru 2019, 20:00 Wiem, że popełniłam w życiu parę błędów, nawet takie, które nie mieszczą się w moich normach moralnych. 96
  • Wybór języka przyszłości 1 gru 2019, 20:00 Chociaż angielski jeszcze długo pozostanie językiem numer jeden, jego znajomość to dziś za mało. Warto rozważyć naukę języków dynamicznie rozwijającej się Azji. 97
  • Zrób sobie… Kazika 1 gru 2019, 20:00 Hej, czy nie wiecie? W kinach mamy film o Kulcie, a w domach uprawiamy kult Kazika! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany