Nie demonizować koronawirusa

Nie demonizować koronawirusa

Powrót do szkoły
Powrót do szkoły / Źródło: Pexels / Caleb Oquendo
To zrozumiałe, że rodzice boją się o dzieci, ale dlaczego nie obawiają się, że zachorują na raka, gdy palą przy nich papierosy? Ile dzieci nie jest aktywnych fizycznie, co grozi rozwojem chorób cywilizacyjnych?

Wielu rodziców obawia się posłać dzieci do przedszkoli i szkół od września. Czy to bezpieczne?

Co to znaczy: „bezpieczne”? Rozumiem, że oznacza to, że „ryzyko jest akceptowalne”. Nie ma rzeczy całkowicie bezpiecznych w takim sensie, że ktoś da gwarancję, że dziecku nic się nie stanie. Ryzyko pójścia do szkoły należy porównać z ryzykiem pozostawania w domu, które dzieciom nie służy. Przedszkola i szkoły pełnią bardzo ważną funkcję, nie tylko edukacyjną. W USA już zauważono, że przez zawieszenie zajęć w szkołach średnich zwiększyła się liczba samobójstw wśród uczniów. Liczba samobójstw u dzieci przekracza tam liczbę ewentualnych ofiar koronawirusa, ponieważ traktuje on dzieci wyjątkowo łagodnie. Młody, zdrowy człowiek, a zwłaszcza dziecko, jeśli w ogóle zachoruje na COVID-19, to przechodzi chorobę łagodnie lub w ogóle bezobjawowo.

W Polsce zachorowania u dzieci do 18. roku życia stanowią 2,2 proc. wszystkich zachorowań. Nie słyszy się o ciężkich przypadkach. W naszej klinice – a przecież jest to duży, warszawski szpital – mieliśmy 6 dzieci zakażonych koronawirusem. Nie znalazły się one jednak w szpitalu z powodu zakażenia, tylko z innych powodów, np. miały białaczkę, zapalenie wyrostka robaczkowego. A przy okazji okazało się, że mają też koronawirusa.

Druga rzecz: u dziecka jest rozpoznawane zakażenie nie wtedy, gdy ono faktycznie ma objawową infekcję, tylko gdy ktoś w rodzinie choruje. Bada się całą rodzinę, a przy okazji wykrywa się koronawirusa u dziecka, które zwykle nie ma objawów. Rodzice boją się o dzieci, ale czemu nie obawiali się, że one zachorują na raka, gdy palili przy nich papierosy? Ile dzieci nie jest aktywnych fizycznie, co grozi w przyszłości rozwojem chorób cywilizacyjnych? To są realne zagrożenia, bo główną przyczyną zgonów w Polsce nie jest koronawirus, tylko choroby serca, udary i nowotwory.

A co z nauczycielami? Wielu z nich boi się o siebie.

Są w gorszej sytuacji ze względu na wiek, a także przez to, że mają kontakt ze znaczną liczbą osób. Jednak w takiej sytuacji jest wiele grup zawodowych. Czy to oznacza, że od jutra mamy zlikwidować komunikację miejską, bo kierowcy się boją; zamknąć sklepy, ponieważ sprzedawcy się boją; zamknąć placówki ochrony zdrowia, bo lekarze i pielęgniarki się boją? Czasem odnoszę wrażenie, że koronawirus jest wymówką. Czy jednak nas, jako społeczeństwo, stać na to, żeby wszystkie matki dzieci do lat 10 były w domach? Kto ma na to płacić? Warto zadawać takie pytania, choć ja wolę mówić o kwestiach medycznych. Codziennie w Polsce umiera ok. 1000 osób. Z powodu COVID-19 do tej pory zmarło niecałe 2 tys. osób. Nie można koronawirusa bagatelizować, mam jednak wrażenie, że wiele osób w ogóle nie chciałoby wychodzić z domów.

Dzieci w szkołach powinny być w maseczkach?

WHO uważa, że od 12. roku życia – tak, jeśli nie można zachować dystansu 2 metrów.

Dziecko może przez kilka godzin siedzieć w szkole w maseczce?

A dlaczego nie? Chirurg może, a dziecko nie? Szkoła nie stanowi zagrożenia dla dzieci, raczej dla nauczycieli – i na nich warto się skupić. Trzeba zrobić wszystko, by zmniejszyć ich zagrożenie. Na pewno w klasie nie może być 30 uczniów. Im będzie ich mniej, tym lepiej. Dobrze by też było kohortować uczniów, żeby dzieci były w jednej klasie, a nauczyciele mieli kontakt z tą samą grupą dzieci. Wtedy ryzyko jest dużo mniejsze. Jeśli nauczyciel chodzi po całej szkole, a okaże się, że jest zakażony, to cała szkoła będzie miała kwarantannę?

Nauczyciele uczą przedmiotów w różnych klasach.

Sytuacja jest wyjątkowa. Nie sądzę, by w młodszych klasach nauczyciel nie mógł zastąpić nauczyciela innego przedmiotu. Może też mieć osłonę na biurko z pleksi, powinien chodzić w maseczce. Starsze dzieci mogą częściowo uczyć się zdalnie, jednak kontakty socjalne młodzieży są potrzebne. Na ulicach młodzież w ogóle nie przejmuje się dystansowaniem społecznym. Lepiej jednak, by kontakty w szkole odbywały się w najbardziej bezpiecznych warunkach jakie możemy zapewnić

Jesienią na epidemię koronawirusa może nałożyć się grypa. Co rodzice mogą zrobić, by chronić dziecko przed zachorowaniem?

Nie: „może się nałożyć”, tylko na pewno się nałoży. A zrobić można bardzo dużo: są szczepienia. Mogą zaszczepić dziecko przeciw grypie – oczywiście o ile wystarczy szczepionek, bo do tej pory szczepionych było ok. 1 proc. dzieci, a obecnie myślę, że zainteresowanie szczepieniem bardzo wzrośnie. Jeśli ktoś nie miał dawno szczepienia przeciw krztuścowi, to też zalecam (trzeba je powtarzać co 10 lat). Objawem krztuśca jest kaszel, a jeśli on się pojawi, to od razu padnie podejrzenie, że to koronawirus. Dorosłym zalecam też szczepionkę przeciw grypie, krztuścowi, a osobom po 50. roku życia – także przeciw pneumokokom.

Przeciw koronawirusowi na razie nie ma szczepienia, ale jak sądzę, niedługo będzie. Moim zdaniem, szczepionkę powinni dostać w pierwszej kolejności pracownicy ochrony zdrowia, policja, straż pożarna. Również nauczyciele mogliby być grupą preferowaną.

Jak jeszcze rodzice mogą chronić dziecko przed jesiennymi zachorowaniami?

Konieczne jest właściwe odżywianie, czyli pełnowartościowa, urozmaicona dieta, odpowiednia ilość snu. Nieprzespanie nawet jednej nocy oznacza znaczne osłabienie odporności. W parametrach immunologicznych jest to od razu zauważalne.

Jedna nieprzespana noc zaburza odporność?

Tak, już jedna nieprzestana noc powoduje, że liczba komórek NK, czyli natural kilers, spada nawet o połowę. Tak więc dziecko powinno się wysypiać. Druga rzecz to wysiłek fizyczny: dzieci, które mają dobrą wydolność fizyczną, o 30 proc. rzadziej chorują na choroby okładu oddechowego. Nie powinny też mieć niedoborów witaminy D.

Kolejna rzecz to dobra atmosfera: każdy stres – w domu, w szkole – obniża odporność. Konieczne jest też nauczenie dziecka zasad higieny, żeby myło ręce, nie dotykało rękoma okolic nosa, oczu, jamy ustnej, unikało osób chorych.

Przed epidemią COVID-19 do przedszkola czy szkoły często przychodziły zakatarzone dzieci, czasem nawet przyjmując antybiotyk.

Teraz to będzie nieakceptowalne. W interesie nas wszystkich jest to, żeby chore dziecko zostało w domu. To ogólna zasada: osoby chore niech zostaną w domu. Proszę zobaczyć, jak zmieniają się lęki rodziców: wcześniej, gdy dziecko było chore i proponowałem zwolnienie lekarskie, rodzice często mówili: „Nie, bo tyle lekcji mu przepadnie, nie nadgoni programu”. Mówiłem, że zdrowie jest ważniejsze. Kiedyś był lęk rodziców, że dziecko nie nadgoni programu, teraz już się o to nie martwią.

A co z badaniami bilansowymi, wizytami u specjalistów, np. u ortopedy, okulisty?

Jeśli rodzic widzi jakąś nieprawidłowość w rozwoju dziecka, coś go niepokoi, nie można czekać. To, co można, najlepiej załatwić już teraz, dopóki liczba zakażeń nie jest tak duża. Należy wykorzystać ten okres np. na wykonanie zaległych szczepień ochronnych, konsultacje ze specjalistami. Jesienią może być trudniej.

Sytuacja w szpitalach może być trudna jesienią?

Jeśli chodzi o szpitale dziecięce, to sądzę, że nie będzie aż tak bardzo źle, ponieważ dzieci z powodu koronawirusa chorują rzadko i łagodnie, raczej nie ma potrzeby hospitalizacji. Jednak na oddziałach internistycznych dorosłych może być trudna sytuacja. Jedyną nadzieją jest to, że wkrótce pojawi się szczepionka. Już niedługo będziemy ją mieć w Polsce w badaniach klinicznych.

Trzeba być ostrożnym, nie można jednak demonizować koronawirusa. Kilka tysięcy osób co roku ginie w Polsce z powodu wypadków samochodowych, a przecież nikt nie blokuje z tego powodu autostrad czy nie porzuca samochodu. Z koronawirusem musimy nauczyć się żyć. Nieznane zagrożenie zawsze budzi większe zagrożenie niż to, które już dobrze znamy. Jednak proszę pamiętać, że to od naszego zachowania zależy, czy się zakazimy i czy ten wirus przeniesiemy na kogoś innego. On sam się nie przemieszcza. Wszystko zależy od nas.

Dr hab. Ernest Kuchar jest pediatrą, specjalistą chorób zakaźnych. Na co dzień kieruje Kliniką Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Zajmuje się też medycyną podróży i medycyną sportową.
Artykuł został opublikowany w 31/2020 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 31/2020 (1947)

  • Straszenie przedsiębiorców 28 sie 2020, 14:26 Wygląda na to, że wszyscy, którzy byli do zatrzymania zostali zatrzymani. Pora więc na nowy styl nękania polskich przedsiębiorców. 2
  • Niedyskrecje parlamentarne 24 sie 2020, 9:19 O tym, że Jarosławowi Kaczyńskiemu zależało na podwyżce subwencji budżetowej dla partii i że Grzegorz Schetyna poczuł, że Borys Budka słabnie w partii i postanowił odzyskać w niej swojej wpływy w najnowszych "Niedyskrecjach parlamentarnych" piszą Eliza Olczyk i Joanna Miziołek 13
  • Szumowski przyprawił Jarosława Kaczyńskiego o ból głowy 26 sie 2020, 12:19 Gotowość do odejścia Łukasza Szumowskiego z urzędu była na prawicy znana, ale moment jego rezygnacji był zaskoczeniem dla czołowych polityków PiS. Zdaniem naszego rozmówcy minister zdrowia miał w ostatnim czasie dostać sygnał od Zbigniewa Ziobry, że jeśli dłużej zostanie na... 21
  • Konflikt Tuska z Platformą 28 sie 2020, 7:43 W Platformie panuje przekonanie, że Donald Tusk wydał wyrok na Borysa Budkę i nastawiał przeciwko niemu Rafała Trzaskowskiego. Działaczom się to nie podoba. 31
  • Pandemia pogardy dla racjonalności 26 sie 2020, 8:16 Kiedy nauczyciele zaczną chorować, nie wystarczy pedagogów do prowadzenia lekcji. Powtarzam to od miesięcy: szkoła to impreza masowa. Stopień transmisji wirusa bardzo wzrośnie – o przygotowaniach do początku roku szkolnego w czasie pandemii mówi Przemysław Staroń, psycholog,... 37
  • Szkoła przetrwania 24 sie 2020, 14:39 Powoli przyzwyczajam się do myśli, że moja 3,5-letnia córka, debiutująca za kilka dni w roli przedszkolaka, nie będzie miała żadnych zajęć adaptacyjnych, bo te (choć dla dzieci i rodziców to naprawdę ważne w tym stresujących dla obu stron momencie) zostały odwołane ze względu... 56
  • Człowiek, który walczy z Facebookiem 27 sie 2020, 18:33 Liczba użytkowników aplikacji Facebooka przekroczyła już próg 3 miliardów. Wydawałoby się, że jednostka w starciu z gigantem z Menlo Park jest bez szans. Tymczasem Austriak Max Schrems wygrał już po raz drugi w europejskim trybunale z Facebookiem. Transfer danych użytkowników... 63
  • Niepewna przyszłość gotówki 24 sie 2020, 10:29 W czasach, gdy wolności, które wydawały nam się absolutnie podstawowe zostają tymczasowo zawieszone, kamery przemysłowe śledzą każdy nasz ruch, a w mediach społecznościowych coraz częściej pojawia się cenzura, gotówka pozostaje bastionem wolności i anonimowości. Mam tu na... 70
  • Świat w kryzysie 18 sie 2020, 7:04 Dzięki COVID-owi oswoiliśmy słowo „kryzys” w biznesie. Organizacje zaczęły mocniej akcentować wartości związane z jasną komunikacją, zaufaniem, otwartością i empatyczną postawą managerów. 82
  • Największy wróg dłużników 27 sie 2020, 15:50 Komornicy, banki, windykatorzy, sądy? Pudło, największym wrogiem dłużników w Polsce jest ktoś inny. 93
  • Raport innowacje i inwestycje. Energetyczna podróż do przyszłości 28 sie 2020, 15:00 Do 2050 r. ludzie będą zużywać o połowę więcej energii niż obecnie. Ma ona pochodzić w coraz większym stopniu z czystych i odnawialnych źródeł – wynika z prognoz amerykańskiej agencji Energy Information Administration. Aby jednak tak się stało, zaliczane do nowinek innowacyjne... 107
  • „Cyfrowe złoże” to mniej ryzykowne i bardziej efektywne wydobycie surowców 28 sie 2020, 15:00 Choć szanse na odkrywanie nowych złóż węglowodorów o znaczących zasobach maleją, postęp technologiczny „zaprzęgnięty” do ich poszukiwania i wydobycia nabiera tempa. Dlatego firmy, takie jak PGNiG, coraz częściej korzystają z cyfrowych narzędzi. 117
  • Rosyjska partia w Polsce 26 sie 2020, 17:54 Nazywanie Tomasza Sommera pożytecznym idiotą Kremla to wielkie nadużycie. Redaktor wspierającego Konfederację tygodnika doskonale wiedział, co robi, próbując wraz z Romanem Giertychem rozkręcić dyskusję o rzekomych polskich planach zagarnięcia Białorusi Grodna. 123
  • Progresywna tarcza Demokratów 25 sie 2020, 13:52 Jeśli Joe Biden wygra w wyborach w USA, to głównie dlatego, że stanęła za nim Kamala Harris. O ambitnej senator z Kalifornii będziemy jeszcze długo słyszeć – bez względu na wynik wyborów. 134
  • Nie demonizować koronawirusa 27 sie 2020, 9:39 To zrozumiałe, że rodzice boją się o dzieci, ale dlaczego nie obawiają się, że zachorują na raka, gdy palą przy nich papierosy? Ile dzieci nie jest aktywnych fizycznie, co grozi rozwojem chorób cywilizacyjnych? To są realne zagrożenia, bo główną przyczyną zgonów w Polsce nie... 148
  • Szkoły przed wielkim wyzwaniem 25 sie 2020, 18:36 Dziś pewne jest jedno: 1 września, mimo pandemii, dzieci wracają do szkół. Innego terminu rozpoczęcia roku szkolnego ani MEN, ani Ministerstwo Zdrowia nie przewidują. Zdalne nauczanie realizowane będzie tylko w wyjątkowych sytuacjach. Tyle, że COVID-19 wciąż jest groźny, a... 160
  • Okulary mogą być fajne! 28 sie 2020, 15:00 Soczewki okularowe dla dziecka? Wytrzymałość to podstawa. Idealne są te przeznaczone specjalnie dla dzieci, np. HOYA PNX Kids. Czasem myślę, że czołg mógłby po nich przejechać i nic by im się nie stało ‒ mówi dyplomowany optometrysta mgr inż. Tomasz Tokarzewski. 170
  • Mówienie „jedz mniej, więcej się ruszaj” nic nie da 27 sie 2020, 10:05 Otyłość to taka sama choroba jak nadciśnienie czy cukrzyca. A zalecenia muszą być bezkompromisowe: „Od dziś żadnych słodzonych napojów”, i to na całe życie –  mówi dr hab. Paweł Matusik, jeden z niewielu lekarzy w Polsce, którzy na poważnie zajmują się leczeniem otyłości u... 191
  • Zdrowie w wodzie 28 sie 2020, 15:00 Niezbędna do życia. Niezastąpiona. Niestety, często o niej zapominamy. Specjaliści biją na alarm: pijemy za mało wody, za mało dajemy jej też naszym dzieciom. 208
  • Lęki nasze współczesne 28 sie 2020, 12:26 Serialem „Kraina Lovecrafta” Jordan Peele stawia kropkę nad „i” swoich opowieści o amerykańskim rasizmie. Coraz częściej, opowiadając o palących problemach społecznych, reżyserzy sięgają po konwencję horroru. 213
  • Świat według Masłowskiej 28 sie 2020, 15:00 Brawurowo debiutowała jako nastolatka powieścią „Wojna polsko-ruska…”, która powitana została owacjami, bo w życiu literackim powinien być ktoś do „przytulania”, najlepiej zdolna dziewczyna – Francuzi mieli kiedyś Françoise Sagan, my Dorotę Masłowską. Ale ona nie jest już... 227