Zamiast mówić o banku, lepiej się w niego bawić

Zamiast mówić o banku, lepiej się w niego bawić

Rozmowa z Jackiem Santorskim, psychologiem biznesu, o tym, jak uczyć dzieci przedsiębiorczości
Wprost: W jakim wieku pana dzieci poznały znaczenie słów marża, popyt, podaż albo inflacja?
Jacek Santorski:
Same te słowa poznały dość późno i chyba nawet nie  dzięki mnie, a za sprawą nauczycieli; pewnie gdzieś w okolicach szkoły średniej. Natomiast ze zjawiskami, które te słowa opisują, moi trzej synowie mieli szansę oswoić się znacznie wcześniej – kiedy bawiłem się z  nimi w sklep. Operowaliśmy wtedy prostszymi pojęciami; była to po prostu sprzedaż, kupno, podwyżka, towar, zaopatrzenie czy rachunek. Już wtedy też uczyły się – choć nie były tego do końca świadome – że inwestycja może się zwrócić albo nie, że warto oszczędzać itd. Zapewne tak robi wielu rodziców, nie zdając sobie nawet sprawy z tego, że jednocześnie udzielają dzieciom pierwszych lekcji ekonomii.

Kiedy najlepiej rozpocząć uczenie dziecka przedsiębiorczości?
Gdy tylko maluch zacznie pojmować dziesiętny system liczbowy. Dla  różnych dzieci będzie to różny wiek – jedno załapie, o co chodzi, już w  piątym roku życia, inne dopiero w ósmym. Wszystko zależy od  indywidualnych cech malca i jego rozwoju. Gdy będzie potrafił odróżnić złotówkę od „dychy", można zacząć dawać mu kieszonkowe. W dalszym etapie można spróbować pożyczyć od niego 10 złotych, by po tygodniu oddać mu 12 zł. Oczywiście nie ma sensu tłumaczenie, że jest to „wysoko oprocentowany kredyt”. Ważniejsze, że cel zostaje osiągnięty – uczymy dziecko, że może zarobić na tym, że ktoś obraca jego pieniędzmi. Zresztą można tego nauczyć malucha, nie obracając żywą gotówką – niektóre dzieci szybciej załapią taką zabawę na żetonach, bierkach czy cukierkach. Najważniejsze jest to, by była to nauka metodami laboratoryjnymi –  zamiast opowiadać dziecku o gotowaniu, lepiej po prostu z nim gotować; zamiast opowiadać mu o banku, lepiej w ten bank się z nim pobawić.

Na specjalnych zajęciach uczy się dziś siedmiolatków, że jeżeli pożyczają od kogoś gumę do żucia, jest to ich „dług". Czy nie zabija to  w dzieciach bezinteresowności? Może wręcz wychowujemy ich na  materialistów?
 Ucząc dziecko podstaw ekonomii, trzeba pamiętać o zachowaniu zdrowego rozsądku. W tym wypadku wyjaśnić trzeba, że czym innym jest podzielić się kanapką z kolegą, a zupełnie inną rzeczą jest mu tę kanapkę pożyczyć. To także kwestia relacji panujących w rodzinie – w swoim gronie może się ona dzielić dobrami, ale już z sąsiadami się rozlicza. Dziecko powinno się uczyć obu tych rzeczy równolegle. Nie przesadzałbym też z opiniami, że kiedy zaczniemy wszyscy wychowywać swoje dzieci w  duchu przedsiębiorczości, to wyrośnie nam pokolenie materialistów.

A geny mają jakiś wpływ na to, jak traktujemy pieniądze?
Tak. Badania coraz częściej dowodzą, że to właśnie one mają kluczowy wpływ na to, czy np. umiemy oszczędzać. Znany jest przykład bliźniąt, które po porodzie trafiły do innych domów zastępczych – jedno żyło w  bardzo bogatej rodzinie w Nowym Jorku, a drugie ledwo wiązało koniec z  końcem na prowincji. Gdy po latach spotkały się w dorosłym życiu, okazało się, że oboje są tak samo skąpi. Ale też osobiście miałem do  czynienia z bardzo przedsiębiorczymi rodzicami, którzy byli rozczarowani tym, jak daleko pada jabłko od jabłoni – ich dzieci były naiwnymi lekkoduchami bez najmniejszej smykałki do interesów.

Zatem aby dziecko nie wydawało pieniędzy, lecz mądrze inwestowało, warto posyłać je na specjalne zajęcia z przedsiębiorczości?
Kiedy dziecko ma 10-11 lat, grupa rówieśnicza staje się dla niego w  pewnym sensie ważniejsza niż rodzice. Pewne jest zatem, że takie grupowe programy wciągają dzieci. Martwić może jedynie to, że w Polsce jest tak dużo negatywnych stereotypów na temat przedsiębiorców, a tak mało wiedzy na temat samej przedsiębiorczości. Nawet gdybyśmy mieli dobry podręcznik na jej temat, a trafiłby on w ręce nauczyciela, który 80 proc. polskich biznesmenów uważa za złodziei i cwaniaków, to taka „edukacja" przyniosłaby więcej szkody niż pożytku. Dlatego sam program nauczania nie jest tak ważny jak kadra. Rodzice, którzy chcą posłać dzieci na  zajęcia z ekonomii, najpierw powinni się przyjrzeć ludziom, którzy je  prowadzą, a dopiero potem temu, co oni robią.

Jacek Santorski jest psychologiem biznesu, współprowadzi firmę doradczą Values.

Okładka tygodnika WPROST: 10/2010
Więcej możesz przeczytać w 10/2010 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • Anika   IP
    Nagłówek artykułu w całości oddaje istotę rzeczy. Bo przecież o to właśnie tu chodzi. I dzieciaki i rodzice powinni być zadowoleni z takiej edukującej zabawy ;D
    • Anika   IP
      Nagłówek artykułu w całości oddaje istotę rzeczy, bo o to tu właśnie chodzi przecież. Warto zadbać o to jak do sprawy podchodzą sami zainteresowani czyli dzieciaki. Pomysł powinien się spodobać ;D Obojgu stronom. I rodzicom i ich pociechom.

      Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2010 (1414)

      • Na stronie - Dziadek Paulsona 28 lut 2010, 19:00 Mam świetny sposób dla wielu osób, dajcie mi władzę, to wam go zdradzę – taka ofensywna zasada zdawała się mottem rekinów finansowych i ludzi zarządzających gospodarkami światowymi w ostatnich 10 latach. 5
      • Z życia koalicji 28 lut 2010, 19:00 Zapomnieliśmy już o istnieniu wicepremiera Pawlaka i życie zaczynało być puste. Na szczęście Pawlak nam o sobie przypomniał, wychwalając generała Wojciecha Jaruzelskiego, o którym niedobra pisowska telewizja zrobiła bardzo stronniczy... 6
      • Z życia opozycji 28 lut 2010, 19:00 Oleksy nie pije. Post. Ludwik Dorn ujął się za Marcinem Libickim, którego w zeszłym roku nie wpuszczono na listy PiS za problemy lustracyjne, a z których teraz oczyścił go sąd. Libicki, jak pisze Dorn, „obecnie jest wraz ze mną... 7
      • Od przedszkola do miliona 28 lut 2010, 19:00 „Mamy deficyt oszczędzania. Od dzisiaj mniej wydajemy i szanujemy ubrania, żeby dłużej w nich chodzić”. Tymi słowami dziewięcioletnia Ania przywitała rodziców po zajęciach z ekonomii dla maluchów. Kursy przedsiębiorczości dla dzieci to w Polsce nowość. W Stanach... 9
      • Zamiast mówić o banku, lepiej się w niego bawić 28 lut 2010, 19:00 Rozmowa z Jackiem Santorskim, psychologiem biznesu, o tym, jak uczyć dzieci przedsiębiorczości 13
      • Skaner 28 lut 2010, 19:00 14
      • Puls gospodarki 28 lut 2010, 19:00 Polska awangarda Polskie kliniki chirurgii plastycznej przeżywają prawdziwe oblężenie. Tysiące Niemek, Włoszek, Brytyjek, a nawet Amerykanek nad Wisłą odsysają sobie tłuszcz, prostują nosy i powiększają piersi. – Mamy... 22
      • Przegląd prasy zagranicznej 28 lut 2010, 19:00 Tarcza antyrakietowa w Polsce i Rumunii KommersantPodsekretarz stanu USA ds. kontroli zbrojeń i bezpieczeństwa międzynarodowego Ellen Tauscher poinformowała, że elementy zmodyfikowanej przez administrację Obamy tarczy antyrakietowej zostaną... 23
      • Prezydent inwestuje w moher 28 lut 2010, 19:00 „Czy u nas panuje atmosfera jak w bunkrze Hitlera przed końcem wojny? Nie. My jesteśmy dopiero w przededniu bitwy pod Stalingradem” – zażartował ostatnio na temat wyborów prezydenckich Jarosław Kaczyński. „Wprost” odsłania kulisy przygotowań do... 24
      • Polska soft power 28 lut 2010, 19:00 Bruksela zostawiła nas samych sobie, gdy potrzebowaliśmy pomocy, bo naszych rodaków represjonowano na Białorusi, ale – jak mawiał Cyceron – mądry nigdy się nie gniewa. Widać więc, że polscy politycy zmądrzeli, bo zamiast pomstować na Unię, skupili się na pracach... 26
      • Jedzenie – głupcze! 28 lut 2010, 19:00 To mają być z założenia teksty pod prąd, więc dziś w tej formule o służbie zdrowia. Otóż stan służby zdrowia ma znikomy wpływ na nasze zdrowie. Długość i jakość życia zależy od niego zaledwie w dziesięciu procentach. Pytanie zasadnicze nie brzmi bowiem: „Jak lepiej lub... 28
      • Ufam żonie i prezesowi 28 lut 2010, 19:00 Rozmowa ze Zbigniewem Wassermannem, posłem PiS, członkiem sejmowej komisji śledczej ds. afery hazardowej. 31
      • Zapytaj wprost - Mam szczególny stosunek do rosołu 28 lut 2010, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Sławomir Nitras, eurodeputowany PO 33
      • Czy zabraknie nam energii? 28 lut 2010, 19:00 Lato 2012 r., mistrzostwa Europy w piłce nożnej. Na nowiutkim, wybudowanym kosztem 600 mln zł stadionie w Poznaniu trwa mecz stulecia – polska drużyna stoi przed szansą wyjścia z grupy. Nagle kapitan biało-czerwonych znajduje się sam na sam z bramkarzem rywali. Na... 35
      • Czerwony Odys 28 lut 2010, 19:00 „Zadania, które stoją przed moim rządem, przypominają prace Herkulesa” – przyznał w wywiadzie dla niemieckiego tygodnika „Der Spiegel” Jeorios Andreas Papandreu, lider greckich socjalistów, od października 2009 r. stojący na czele rządu w Atenach.... 42
      • Wypaczam, by wypaczać 28 lut 2010, 19:00 Charakter pisma wiele mówi o nomen omen charakterze piszącego. O tym, czy jest człowiekiem zdyscyplinowanym, zdecydowanym, czy też osobą słabego charakteru. Niestety, dzisiaj z pisania został nam tylko podpis na wydruku karty kredytowej. I ta czynność zostanie niedługo... 45
      • Kierunek: innowacje 28 lut 2010, 19:00 Jak w znaczący sposób poprawić sytuację gospodarczą po kryzysie? Przez innowacje. Zapewniają one trwały wysoki poziom zamożności państwa. Niestety, wielu ekonomistów i polityków podziela odmienny, neoklasyczny pogląd – że przedsiębiorstwa nie mogą być twórcze. 47
      • Od obligacji do integracji 28 lut 2010, 19:00 Paradoksalnie, euroentuzjaści powinni się cieszyć z greckiego kryzysu – może on ziścić ich marzenia o Stanach Zjednoczonych Europy. Jeżeli Bruksela zgodzi się wyemitować unijne obligacje na spłatę długu Grecji, to od państwa federalnego będzie nas dzielił tylko niewielki... 50
      • Drybling na parkiecie 28 lut 2010, 19:00 Grając zawodowo w piłkę nożną, strzelił łącznie 49 goli. Gdy murawę boiska zamienił na giełdowy parkiet, „ustrzelił” kilkanaście milionów złotych. Dariusz Gęsior jest rzadkim przykładem sportowca, który na giełdzie drybluje równie dobrze jak na boisku. 52
      • Afera klimatyczna 28 lut 2010, 19:00 Skandal związany z globalnym ociepleniem robi się coraz większy. Właśnie się okazało, że podstawą wielu alarmujących przestróg Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatycznych (IPCC) nie są wyniki rzetelnych badań naukowych, lecz błędne cytaty i kłamliwe twierdzenia organizacji... 54
      • Mitologia ciąży 28 lut 2010, 19:00 Wszystkie kobiety wiedzą, że jeśli przyszła mama promienieje i pięknie wygląda – urodzi chłopca. Bo córka odbiera matce urodę. Zresztą płeć dziecka można rozpoznać po kształcie brzucha ciężarnej. Gdy jest spiczasty, na pewno będzie syn. W ciąży nie należy też pracować... 60
      • Aseksualny rycerz ze strachu 28 lut 2010, 19:00 Poligamiczne skłonności mężczyzn potwierdzają liczne badania. Jednak nie wszyscy panowie zdradzają. Co kieruje tymi, którzy dochowują wierności partnerce? 63
      • Płeć humoru 28 lut 2010, 19:00 Pokutuje przekonanie, że kobiety mają mniejsze poczucie humoru niż mężczyźni. Potrzebują więcej czasu, by zrozumieć dowcip i wybuchnąć śmiechem. Nic podobnego – twierdzą naukowcy. Kobiety i mężczyźni śmieją się z tej samej liczby żartów, tyle że odbierają je inaczej. 64
      • Jest tam kto? 28 lut 2010, 19:00 Rozmowa z Sethem Shostakiem, głównym astronomem w SETI Institute. 67
      • Życie w sieci 28 lut 2010, 19:00 Polscy internauci znacznie częściej wpisują w wyszukiwarce Google słowo „sukces” niż „porażka”. O dziwo ten drugi wyraz zapamiętale google’ują Amerykanie, jakby się wydawało, urodzeni optymiści. Polacy w internecie szukają partnerów, informacji i... 68
      • Amputacje kamienia łupanego 28 lut 2010, 19:00 Zachwycamy się tym, że starożytni Inkowie 400 lat p.n.e. umieli trepanować czaszki, t Tymczasem już w neolicie przeprowadzano amputacje kończyn, co jest znacznie trudniejsze technicznie niż trepanacja. W Buthiers-Boulancourt na południe od Paryża znaleziono szkielet człowieka... 70
      • Język z ręki 28 lut 2010, 19:00 Ręka jest początkiem języka – dowodzą najnowsze badania przeprowadzone przez specjalistów od zachowań zwierząt. Klaskanie, wzruszanie ramionami, potrząsanie pięścią to pozostałości po gestach, którymi nasi przodkowie porozumiewali się, zanim ewolucja zmieniła ludzi w... 73
      • Zakon pedofilów 28 lut 2010, 19:00 Uczniowie nazywali go „Sean Connery”, bo przypominał słynnego odtwórcę roli króla Artura. Siwobrody zakonnik Ludger S. był jezuickim „królem” w elitarnym Aloisiuskolleg w Bonn. Miał władzę absolutną, gdy pojawiał się w gimnazjalnym internacie Stella... 74
      • Geopolityka jest passé 28 lut 2010, 19:00 Rozmowa z Jeremym Rifkinem, amerykańskim ekonomistą, założycielem Fundacji Trendów Ekonomicznych w Waszyngtonie 76
      • Nowa równowaga sił 28 lut 2010, 19:00 Pod koniec 2008 r. za inwalidów Europy uważano byłe państwa komunistyczne. Powodem były ich olbrzymie zadłużenie, niestabilne systemy bankowe, zła struktura demograficzna i słabe przywództwo polityczne. Obecnie podział kontynentu nie przebiega wzdłuż linii Wschód –... 78
      • Wyborczy barometr 28 lut 2010, 19:00 Konstytucja amerykańska nie stanowi bynajmniej wzoru doskonałości, ale na pozytywną ocenę zasługuje staranność, z jaką ojcowie założyciele podeszli do określenia elektoratu obieralnych urzędników państwa. 79
      • Bal w operze 28 lut 2010, 19:00 Pozory mylą. Wielka La Scala czy Opera Wiedeńska żyją dziś głównie swoją legendą, a ich muzycy zamiast grać, protestują przeciwko zwolnieniom. Muzycznej uczty trzeba więc szukać gdzie indziej. 80
      • Kto podąża w głąb króliczej nory i po co? 28 lut 2010, 19:00 „Alicja w Krainie Czarów” to pierwsza książka dla dorosłych ukryta w bajce dla dzieci – pełna narkotycznych wizji, filozoficznych pytań i matematycznych zagadek. Ale to także doskonała maszynka do robienia pieniędzy. Teraz chce na niej zarobić hollywoodzki... 82
      • Mistrz, muzyka, maszyna 28 lut 2010, 19:00 Rozmowa z Patem Methenym, amerykańskim gitarzystą jazzowym i kompozytorem 84
      • Teatr z odzysku 28 lut 2010, 19:00 Najbardziej podoba nam się to, co już znamy. Także w teatrze. Dlatego dyrektorzy kolejnych scen próbują przyciągnąć publiczność, serwując jej filmowe przeboje, które zdążyła polubić. 86
      • Warszawa jest trochę jak dziki pies 28 lut 2010, 19:00 Rozmowa z Krystyną Jandą, aktorką, reżyserką 87
      • Ofiara własnego sukcesu 28 lut 2010, 19:00 Dla jednych to szczegół: jakaś stacja telewizyjna pozbyła się z logo napisu „Music Television”. Dla innych to koniec epoki: ikona współczesnej popkultury w połowie lutego, po prawie 30 latach, straciła muzyczny status. 88
      • Skibą w mur - Nazwiska przezwiska 28 lut 2010, 19:00 Napisała do mnie pani Iwona Szmaja z Sopotu, którą oburzył pewien mój felieton. W inkryminowanym tekście naśmiewałem się z pomysłu, aby kandydata SLD na prezydenta uczynić na potrzeby kampanii komiksowym Superbohaterem. Pni Iwona nie broni Jerzego Szmajdzińskiego (zwanego... 89
      • Rzym we krwi 28 lut 2010, 19:00 Historia Rzymu jest krwawa. Rozpoczął ją, jak wiadomo, założyciel miasta Romulus, zabijając swego brata bliźniaka Remusa. A i potem ofiar nie brakowało. Ludzie ginęli w pałacach, zaułkach i kościołach. Dlatego jedni idą na plac św. Piotra z pobudek religijnych, a inni po to,... 94
      • Teren zamknięty 28 lut 2010, 19:00 Kto ma vitarę i jeździ nią wyłącznie po mieście, jest motoryzacyjnym ignorantem. Równie dobrze mógłby kupić psa i trzymać go w akwarium. 96

      ZKDP - Nakład kontrolowany