Nawet boczniak może uratować świat

Nawet boczniak może uratować świat

Jest nadzieja, że jednak nie utoniemy w plastikowych śmieciach. Jak odkryli uczeni z Uniwersytetu Yale, mikroskopijni smakosze tworzyw sztucznych Pestalotiopsis microspora zjedzą nawet piankę z samochodowych foteli.
Czekaliśmy na tę informację pół wieku. Grzybek Pestalotiopsis microspora, występujący m.in. w Puszczy Amazońskiej, zauważony w gałązkach cisa i opisany już w latach 60., dopiero tej wiosny został okrzyknięty nadzieją ekologii. Okazało się, że gdyby opracować odpowiednią technologię transportu śmieci na wysypisko, byłby w stanie zjeść sporą ich część jeszcze przed dojazdem na miejsce. W zamian stworzyłby bogaty w mikroelementy kompost. Do takich wniosków doszła studencka ekspedycja z amerykańskiego Uniwersytetu Yale badająca ekwadorskie lasy deszczowe. Informację o odkryciu opublikowało czasopismo „Applied and Environmental Microbiology".

Obserwacje grupy badawczej kierowanej przez profesora biochemii molekularnej Scotta Strobela są o tyle ważne, że Pestalotiopsis microspora nie tylko żywi się poliuretanem, ale także potrafi funkcjonować bez dostępu do tlenu i światła. Dzięki temu doskonale radzi sobie w warunkach, jakie panują na dnie wysypisk. Poliuretan, który normalnie rozkłada się nawet setki lat, wchodzi w skład m.in. gąbek i pianek używanych w przemyśle, węży ogrodowych, kombinezonów do nurkowania, mebli i obuwia. Wszystkie te śmieci mają odtąd szansę na naturalną, całkowitą utylizację.

Mykologia (nauka o grzybach) coraz częściej służy pomocą lekarzom, energetykom, leśnikom, specjalistom od ekoupraw, przemysłowcom. Zyskujemy kolejne dowody na to, że nie docenialiśmy mocy grzybów. – To organizmy o niezwykłych możliwościach. Nie tylko dlatego, że są w stanie żyć w trudnych warunkach – mówi prezes Polskiego Towarzystwa Mykologicznego dr Marta Wrzosek z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. – Poza tym, że potrafi ą przetrwać w ciemności, niektóre bez powietrza, jedne w bardzo wysokiej, inne w niskiej temperaturze, każdy gatunek jest skarbnicą rozmaitych enzymów. W wielu wypadkach wykazują one zaskakująco dobroczynne działanie na człowieka i środowisko.

Znamy około stu tysięcy gatunków grzybów. Uczeni szacują, że jest ich ponad 1,5 miliona. Wychodzi na to, że rozpoznaliśmy mniej niż 10 procent tych organizmów i niezwykłych możliwości, jakie w sobie kryją.

Grzyby zjedzą ropę

Dużą nadzieją ekologii jest organizm Hormoconis resinae, którego puszyste kolonie zauważono w zbiornikach paliwa lotniczego. Grzybek zamieszkujący baniaki na benzynę stwarza wprawdzie duże niebezpieczeństwo blokowania silników samolotu, jednak przeniesiony w miejsca zanieczyszczone resztkami paliw zjada je w okamgnieniu. Światowa produkcja ropy wynosi teraz około 3,5 mld ton rocznie. Rosnące zapotrzebowanie na produkty naftowe stwarza ogromne zagrożenie dla środowiska. Około 35 mln ton ropy rocznie wpływa do mórz, niszcząc ich faunę i florę. Źródłami zanieczyszczeń są też ścieki. Część związków ropopochodnych zgromadzonych na powierzchni ziemi udaje się usunąć, ale zdecydowana ich większość nasyca glebę, przenikając do głębszych warstw, co degraduje grunt. Hormoconis wydaje się doskonałym remedium na te problemy. Naukowcy pracują nad technologią, która pozwoli używać go do oczyszczania środowiska na dużą skalę.

Wchłoną ołów

Bolączką dla środowiska jest też zatrucie gleby ołowiem i innymi metalami ciężkimi, które trafiają do naszego organizmu w postaci na przykład skażonych zbóż i warzyw. Grzyby wprawdzie nie są w stanie rozłożyć ołowiu, ale skutecznie wchłaniają metale ciężkie do wnętrza swoich strzępek. W kręgu zainteresowań uczonych znalazł się Glomus clarum, wchodzący w symbiozę z korzeniami roślin. Precyzyjnie wychwytuje atomy ołowiu i wciąga je w swoją grzybnię, nie pozwalając im przenikać do roślin. Gatunek ten jest nadzieją dla skażonych ołowiem pól uprawnych. Cząsteczki tego metalu wprawdzie pozostaną w glebie, ale dzięki nawożeniu sporami grzyba przestaną być niebezpieczne. Będziemy mogli bezpiecznie jeść wyhodowane na takiej ziemi ziemniaki, zboża czy marchewkę.

Zastąpią plastik

Inne znane nam grzyby nie tylko rozłożą poliuretan. One zajmą jego miejsce. Produkcja plastiku pochłania dużo energii, a jego utylizacja jest kłopotliwa, tymczasem znany od wieków boczniak ostrogowaty, czyli Pleurotus ostreatus, rośnie sam, bez naszego udziału. Przyczynia się do rozkładu różnych odpadów, obrastając je strzępkami, ale też tworzy strukturę, która sama nadaje się do wykorzystania. Niewykluczone, że już niebawem grzyb ten zastąpi niektóre elementy plastikowych opakowań i używany będzie niczym styropian. W 2010 roku amerykański przedsiębiorca Eben Bayer zasłynął pomysłem produkcji naturalnych tworzyw z niektórych grzybów kapeluszowych. Boczniak ma wśród nich właściwości najbardziej przydatne. Po usunięciu cząsteczek wody tworzy trwałą, elastyczną strukturę. Bayer proponuje masowe hodowle tego grzyba na odpadach zbożowych. Pracuje wspólnie z naukowcami nad technologią szybkiej obróbki boczniaka.

Wyeliminują substancje toksyczne

Mikroskopijny zielonkawy grzybek Trichoderma reesei zasłynął ostatnio z powodu swoich niezwykłych enzymów wybielających. Co prawda nie można go wykorzystać do wybielania zębów, ale okazał się pomocny w przemyśle papierniczym. Od ubiegłego roku pierwsze fabryki papieru wypuszczają na rynek śnieżnobiałe ryzy uzyskane nie za pomocą szalenie toksycznych związków chloru, które dodatkowo z trudem rozkładają się na śmietniskach, ale właśnie dzięki grzybowi Trichoderma. Intryguje on uczonych, jest bowiem dodatkowo silnie grzybobójczy i bakteriobójczy. Wielkie nadzieje budzą perspektywy wykorzystania go jako wybielacza w przemyśle bawełnianym. Moglibyśmy wykluczyć z procesu produkcyjnego kilkadziesiąt toksycznych związków używanych do barwienia odzieży. A gdyby tak nasze T-shirty dodatkowo zabijały bakterie?

Dostarczą naturalną energię

Światło i ogrzewanie w domu dzięki grzybom z przydomowej szklarni? Dziś brzmi to jak science fiction, ale już wkrótce może stać się faktem. Nie potrafi my jeszcze wykorzystać ich jako paliwa energetycznego, choć wydawałoby się, że to wcale nie takie trudne. Grzyby przecież jako nieliczne organizmy rozkładają szalenie skomplikowane polimery – ligninę i celulozę – potencjalne składniki materiałów wybuchowych. Uczeni zastanawiają się, jak wykorzystać tę zdolność do wytwarzania paliwa. Synteza substancji łatwopalnej z produktów rozpadu grzyba mogłaby rozwiązać kryzys energetyczny. Testowane pod tym kątem grzyby to przede wszystkim Gliocladium roseum. Niewykluczone jednak, że znajdą zastosowanie również Xylaria hypoxylon, czyli próchnilec gałęzisty, oraz bardzo intensywnie obecnie badany przez naukowców grzyb workowy Chaetomium thermophilum, doskonale czujący się nawet w wysokich temperaturach. Wiemy też, że drożdżaki sprawnie fermentują odpady organiczne. Temperatura zawierającej je pryzmy kompostowej – specjalnie nawożonego miejsca, gdzie zgromadzone są odpady do utylizacji – rośnie tak bardzo, że czasem dochodzi do samozapłonu. Uczeni pracują nad tym, by wykorzystać to zjawisko w praktyce. Jednak, jak twierdzą, przed nimi jeszcze daleka droga. Ale światełko w tunelu już widać.

Rozpuszczą cholesterol

Dzięki ciekawemu smakowi twardziaki jadalne (Lentinus edodes), czyli grzybki shitake, są popularnym składnikiem dań orientalnych. Rzadko kto wie, że są także zbawieniem dla naczyń krwionośnych. Zawierają lentinan – wielocukier, który rozpuszcza płytkę cholesterolową i usuwa ją z naczyń w bezpieczny sposób. Nie ma ryzyka, że zbyt duża blaszka miażdżycowa po oderwaniu się spowoduje zator. Lentinus edodes daje nadzieję na skuteczną walkę z chorobami układu krążenia, główną przyczyną śmierci w krajach rozwiniętych. Kto by pomyślał, że remedium na wysoki cholesterol, miażdżycę, a co za tym idzie — nadciśnienie, wylewy czy zatory, znajdziemy wśród grzybów? Prof. Takashi Kaneda z Uniwersytetu Tohoku w Japonii podawał pacjentom przez tydzień 100 gramów shitake dziennie. Poziom cholesterolu zmalał u nich o 12 proc. Drugiej grupie w tym czasie podawano 100 gramów grzybków z 60 gramami masła. I u tych pacjentów, mimo tłustej diety, poziom cholesterolu spadł: o 4 proc. Wniosek? Włączając twardziaka do jadłospisu, możemy jeść tłuszcze zwierzęce bez obawy. Oczywiście wszystko z umiarem.

Ochronią przed malarią

Opisany już w 1883 r. roku grzyb Metarhizium anisopliae coraz bardziej zadziwia uczonych. Nie tylko wchłania spaliny z powietrza, ale i wyjątkowo skutecznie zwalcza owady – i to akurat te, które sprawiają nam szczególny kłopot. Światowej sławy popularyzator mykologii Paul Stamets okrzyknął go w ubiegłym toku doskonałym środkiem na termity. Przeprowadził eksperyment, który wykazał, że Metarhizium spożyty przez insekty zabija je, mumifikując ich ciała w kilka godzin. Podobnie rzecz się ma z mrówkami. Największe nadzieje budzi jednak jego zdolność do walki z moskitami. Statystyki są zastraszające: około 3,3 miliarda ludzi – blisko połowa ludności naszego globu – jest zagrożonych malarią. Rocznie umiera na tę chorobę milion osób, w tym co 40 sekund dziecko. Każdego roku notuje się 350- - 500 milionów nowych przypadków malarii. Uczeni pracują nad technologią masowego suszenia zarodników tego grzyba i rozpylania ich na obszarach dużych skupisk moskitów. Być może już za kilka lat, jadąc w tropiki, będziemy mogli spać bez moskitiery, a ciężko tolerowane przez organizm tabletki przeciwmalaryczne zastąpią repelenty na bazie grzyba Metarhizium.

Konsultacja: mykolog dr Marta Wrzosek z Uniwersytetu Warszawskiego

Okładka tygodnika WPROST: 16/2012
Więcej możesz przeczytać w 16/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2012 (1522)

  • Partia czarnych krawatów 14 kwi 2012, 23:45 Mówiąc wprost, informacje o śmierci politycznej Donalda Tuska są wciąż mocno przesadzone. Potok źle mu wróżących komentarzy przybiera jednak na sile. To naturalne, że taką narrację produkuje aparat propagandy obozu smoleńskiego. Czując krew, atakują zajadlej. Wiele w tym... 4
  • Tydzień w skrócie 14 kwi 2012, 23:45 Brakuje nam leków na raka, a minister namawia do łamania prawaAle przecież mamy plan B! – przekonywał w zeszły czwartek na konferencji prasowej minister zdrowia Bartosz Arłukowicz. Zwołano ją w związku z ponadczteromiesięcznym... 6
  • Przegrywamy bitwę o pamięć 14 kwi 2012, 23:45 Co piąty Polak wierzy, że to był zamach. Że 96 ważnych dla Polski ludzi zginęło, bo ktoś tak chciał. Mało? Dużo? To nawet nie wszyscy wyborcy Prawa i Sprawiedliwości – odpowiada poseł Platformy Obywatelskiej. To przerażająco dużo – podpowiada zdrowy rozsądek.... 10
  • Gawiedź nie wybacza 14 kwi 2012, 23:45 Najlepsze polskie seriale po 1989 r. to kryminały, moim zdaniem odpowiada za to sukces „Ekstradycji". Prawie 20 lat temu okazało się, że miliony Polaków są w stanie zainteresować się dobrze napisanym i realistycznym serialem, o... 14
  • Jarosław Polskę Zbaw 14 kwi 2012, 23:45 Dwa lata temu w trakcie kampanii prezydenckiej o Smoleńsku milczał. Bo mu kazali. Teraz na teorii zamachu buduje całą swoją drogę do prezydentury. I wierzy, że wygra. A z nim Antoni Macierewicz, Adam Hofman, Joachim Brudziński i ojciec Tadeusz Rydzyk. Bo to oni rządzą... 16
  • O prezesie, który chce zbawiać Polskę 14 kwi 2012, 23:45 Jedyną drogą do prawdy o Smoleńsku jest zdobycie władzy przez PiS – to spójna koncepcja polityczna. Ma tylko tę wadę, że jest niesłuszna, dlatego jej nie popieram – mówi Ludwik Dorn. 20
  • Partyjny debet Palikota 14 kwi 2012, 23:45 Czy Ruch Palikota zostanie bez pieniędzy? To możliwy scenariusz. Zarówno partia, jak i stowarzyszenie zalegają z płatnościami wobec firm. Ich właściciele szykują pozwy. 24
  • Archeologia zbrodni 14 kwi 2012, 23:45 Bliscy wielu ofiar katyńskiego mordu nadal szukają ich grobów. Teresa Dangel wierzy, że w końcu przy którejś ze zbiorowych mogił będzie mogła zapalić znicz i zmówić modlitwę za ojca. 28
  • Spinacz epok 14 kwi 2012, 23:45 Polska transformacja wiele zawdzięcza jego umiejętnościom. Zwłaszcza umiejętności dogadywania się z ludźmi o różnych poglądach. 18 kwietnia Tadeusz Mazowiecki kończy 85 lat. 30
  • Widzenie Julii 14 kwi 2012, 23:45 Tymoszenko zachowuje się tak, jak nie potrafiłby żaden polski polityk – twierdzi Paweł Kowal, który odwiedził w kolonii karnej byłą premier Ukrainy. 32
  • PO-PiS wiecznie żywy! 14 kwi 2012, 23:45 Do niedawna myślałam, że Jarosław Kaczyński i jego zwolennicy to gasnący fenomen polityczny, zbudowany na frustracji, zawiści i wykluczeniu. 34
  • Prawica polska - byt fikcyjny 14 kwi 2012, 23:45 Nie jestem zasadniczo przeciwko prawicy. Przeciwnie – uważam, że rozumna konserwatywna prawica bywa przydatna w politycznej rozgrywce. Polska ma dobre tradycje takiej prawicy, przede wszystkim krakowskich konserwatystów, którzy pierwsi nowocześnie pojmowali politykę i... 36
  • Nie jestem fanem Krzysztofa Krawczyka 14 kwi 2012, 23:45 Świat się kończy, Krawczyk śpiewa z polskim biskupem! Ale do Sądu Ostatecznego jeszcze daleko, choć Krzysztof Krawczyk w nim właśnie upatruje swojej życiowej szansy. 38
  • Dzień, w którym zatrzyma się Warszawa 14 kwi 2012, 23:45 Uda się? Musi się udać. Euro 2012 to impreza skazana na sukces. Tak mówią organizatorzy ze spółki 2012 i twierdzą, że są przygotowani na każdą okoliczność. No cóż, mówimy im: sprawdzam! 44
  • Rozrywanie Damy 14 kwi 2012, 23:45 Od zeszłego tygodnia „Dama z gronostajem” mieszka na Wawelu. To wynik kompromisu między ministrem kultury a księciem Adamem Czartoryskim i kierowaną przez niego fundacją, której własnością jest obraz. Ale to nie koniec sporu. Awantura o prawa do dzieła Leonarda da... 48
  • Grass wali w bęben 14 kwi 2012, 23:45 Noblista zachowuje się jak bohater swojej najważniejszej książki. 50
  • Miłość prezydenta 14 kwi 2012, 23:45 Gdy zostawiła go żona Cécilia, pokochali go Francuzi i wybrali na prezydenta. Gdy zakochał się w Carli Bruni, naród się od niego odwrócił. Czy Nicolasowi Sarkozy’emu jeszcze raz uda się uwieść Francuzów? 54
  • Tytan pracy z ADHD 14 kwi 2012, 23:45 Rozmowa z Catherine Nay, biografką Sarkozy'ego 56
  • Rewolucja w kolorze indygo 14 kwi 2012, 23:45 Arabska wiosna ludów przenosi się na południe. W ogniu stają Sahara i Sahel. Tuaregowie podnieśli flagę Azawadu – nowego państwa w północnym Mali. 58
  • Rosja od nowa 14 kwi 2012, 23:45 W Astrachaniu trwają mityngi przeciwko fałszerstwom wyborczym, w Jarosławiu wybrano opozycyjnego mera, a w Moskwie młodzi radni planują municypalną rewolucję. Opozycja wygrywa w Rosji – na razie w tej lokalnej. 60
  • Harlem wybielony 14 kwi 2012, 23:45 Czarna stolica Ameryki jest już dziś zbyt droga dla swoich czarnych mieszkańców. W ich miejsce do Harlemu wprowadzają się banki. 64
  • Podatkowa kampania kwietniowa 14 kwi 2012, 23:45 Trwa wojna o naprawdę grube pieniądze. Do wzięcia jest przynajmniej 400 mln zł z naszych podatków, więc organizacje pozarządowe stają na głowie, by zdobyć względy podatników. Aby więcej zebrać, muszą najpierw więcej wydać z własnej kieszeni. 66
  • Senior zejdzie ze sceny 14 kwi 2012, 23:45 Najlepiej zarabiający, najdłużej panujący, najlepiej ustosunkowany prezes polskiego banku za rok odejdzie na emeryturę. Bogusław Kott dla jednych zawsze będzie skarbnikiem nomenklaturowego kapitału, dla innych – pionierem prywatnej bankowości. 70
  • Pomarańczowe telefony 14 kwi 2012, 23:45 Marka TP musiała odejść – mówi Stephane Richard, prezes France Telecom, jednej z największych firm telekomunikacyjnych na świecie, właściciela marki Orange i głównego udziałowca Telekomunikacji Polskiej. 74
  • Nie ma drogi na skróty 14 kwi 2012, 23:45 O ile o Stanach Zjednoczonych można powiedzieć, że najgorsze mają już za sobą, o tyle w strefie euro nie sposób ukryć smutnej prawdy. Eurostrefa jest w recesji, dominuje trend spadkowy. Aby jednak nieco osłodzić ten pesymistyczny obraz, trzeba wspomnieć, że jest to lekka... 76
  • Nawet boczniak może uratować świat 14 kwi 2012, 23:45 Jest nadzieja, że jednak nie utoniemy w plastikowych śmieciach. Jak odkryli uczeni z Uniwersytetu Yale, mikroskopijni smakosze tworzyw sztucznych Pestalotiopsis microspora zjedzą nawet piankę z samochodowych foteli. 78
  • Latający samochód 14 kwi 2012, 23:45 To już nie science fiction – to rzeczywistość. Latający samochód zaistniał naprawdę. Firma Terrafugia zaprezentowała na wystawie New York International Auto Show prototyp dwuosobowego wehikułu Transition, który jeździ ulicą jak... 81
  • Budki wideofoniczne 14 kwi 2012, 23:45 Budki telefoniczne w dobie telefonii komórkowej stają się przeżytkiem. Czym je zastąpić? Władze miasta Nowy Jork postanowiły w ramach programu pilotażowego zainstalować w maju w 250 budkach dotykowe 32-calowe ekrany informacyjne.... 81
  • Paleontologiczna sensacja 14 kwi 2012, 23:45 Unikatowe w skali świata cmentarzysko skamieniałych stworzeń morskich i lądowych sprzed 148 mln lat odkrył w kamieniołomie wapieni koło Sławna (woj. łódzkie) dr Adrian Kin z Uniwersytetu Jagiellońskiego. To prawdziwe paleontologiczne... 81
  • Inwigilacja+ 14 kwi 2012, 23:45 Oszaleliśmy﹒ Chcą nam sprzedawać elektronicznego szpiega﹐ który zbierze o nas więcej informacji niż wielki brat, a my bijemy brawo i ochoczo szykujemy portfele﹒ 81
  • Tornado sukcesu 14 kwi 2012, 23:45 Dziesięć lat temu była popowo-jazzową sensacją rynku muzycznego. Dziś Norah Jones jest dojrzałą, wszechstronną artystką. Właśnie wydaje piąty solowy album. 82
  • Zwyczajność jest pożądana 14 kwi 2012, 23:45 „Nietykalni” to komedia o przyjaźni, niewiele ponadto. Jednak bije rekordy popularności. Bo publiczność od spektakularnych czynów woli dziś proste historie o prywatnych relacjach. 86
  • Jacek z Nashville 14 kwi 2012, 23:45 Jack White, legendarny rockman, niegdyś połowa The White Stripes, uważa samego siebie za prostego rzemieślnika. Pewnie dlatego krytykuje brak jasnych zasad w internecie. „Nic nie jest, nie będzie i nie powinno być za darmo” – mówi. „Chyba że sam będę... 88
  • Skrajne namiętności 14 kwi 2012, 23:45 XIX-wieczne gorsety﹐ Guwernantki i posiadacze ziemscy – tym razem bez sentymentów i pastelowych barw﹒ „Wichrowe wzgórza” Andrei Arnold to bardzo uwspółcześniona adaptacja klasyki﹒ 90
  • Mocny język, trudne historie 14 kwi 2012, 23:45 Po prawie dwóch dekadach Irvine Welsh wraca do swojej pierwszej i najgłośniejszej książki – „Trainspotting". „Skagboys" to prequel słynnej opowieści o grupie narkomanów ze Szkocji lat 80. Pierwsi recenzenci... 90
  • Żadne tam lalala 14 kwi 2012, 23:45 Przyszedł czas na nowe muzyczne interpretacje tekstów Stachury﹒ Nagrał je na płycie „Sted” duet Babu Król czyli Jacek „Budyń” Szymkiewicz i Bajzel. 91
  • Intensywna przygoda 14 kwi 2012, 23:45 Paryż w 1968 r. to miejsce idealne dla buntowników. Pragnienie eksperymentowania, przekraczania granic, prowokowania – w filmie Bertolucciego wszystko to jest dla nich na miejscu. Francuskie rodzeństwo miłośników kina spotyka... 91
  • Jacek Rakowiecki poleca 14 kwi 2012, 23:45 Po zeszłotygodniowym hicie – francuskich „Nietykalnych”, udowadniających, że komedie wciąż jeszcze mogą mądrze bawić – niemałe nadzieje wiązałem z „Połowem szczęścia w Jemenie”, reklamowanym z kolei jako angielska komedia roku. 91
  • Koniec czy wielokropek? 14 kwi 2012, 23:45 Tytuł „Wystarczy”, który Wisława Szymborska nadała temu zbiorowi wierszy, jeszcze niedawno wydawcy uznawali za dobry żart﹒ Teraz oznacza naprawdę ostatni tom noblistki﹒ Właśnie się ukazał﹒ 92
  • Góra na horyzoncie 14 kwi 2012, 23:45 Jeśli cokolwiek nas określa, to sposób, w jaki dążymy do celu – przekonują twórcy „Podróży”, interaktywnego doświadczenia audiowizualnego. 92
  • Romantyczny Pratchett 14 kwi 2012, 23:45 Brytyjczycy kupują co roku 2,5 mln egzemplarzy jego powieści. Nie tylko dlatego, że to modna literatura – żadna moda nie przetrwałaby przecież niemal czterech dekad. U nas właśnie ukazał się „Niuch" Terry’ego... 93
  • Piotr Metz poleca 14 kwi 2012, 23:45 Kapela ze Wsi Warszawa - Nord (Karrot Kommando)Choć w kraju Kapela ze Wsi Warszawa wciąż bywa postrzegana jako ciekawostka – za granicą zapraszają ich do współpracy najwięksi. Dlatego też gośćmi albumu „NORD" są... 93
  • Za i przeciw: "Krew z krwi" 14 kwi 2012, 23:45 „Krew z krwi", polski serial w Canal Plus – światowy poziom czy produkcja pozbawiona napięcia?ZA: Jacek RakowieckiCo prawda po dwóch odcinkach, które obejrzałem, trudno wydać werdykt ostateczny, ale jedno wiem: to nareszcie... 94
  • Piotr Kofta poleca 14 kwi 2012, 23:45 Serce tak białe - Javier Marías (przeł. Carlos Marrodán Casas, Sonia Draga 2012) Wznowione właśnie po blisko dekadzie „Serce tak białe" to – w sensie niemal dosłownym – prawdziwy slow food. Hiszpański prozaik... 94
  • Włosy stają dęba 14 kwi 2012, 23:45 Jadąc samochodem, znowu wpadam na Radio Maryja. 96
  • Zaprawdę, prezydent Kaczyński... 14 kwi 2012, 23:45 Jarosław Kaczyński zaczął cytować Pismo św., czym nieźle postraszył działaczy Solidarnej Polski, a bodaj nie tylko ich. Wszystko, co będzie, już jest w Piśmie zapisane. 97
  • Lekcja historii 14 kwi 2012, 23:45 Przyszła wiosna i w ciepły wieczór tatuś usiadł z pociechami, by im opowiedzieć bajkę. 97
  • Cała sala śpiewa z nami 14 kwi 2012, 23:45 Polska polityka staje się coraz bardziej rozśpiewana. Nic tak nie rozgrzewa ulicznych protestów jak gaz łzawiący czy dobra bojowa pieśń. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany