Szwedzki thriller z życia wzięty

Szwedzki thriller z życia wzięty

Dziennikarskie śledztwo wyjaśnia, jak z chorego psychicznie zrobiono seryjnego mordercę.

Seryjny morderca Thomas Quick” Hannesa Råstama to szczegółowo udokumentowana historia skandalu, w którym uczestniczyli policjanci, prokuratorzy, adwokaci, sędziowie i lekarze. W rezultacie ich działań lub zaniechań pacjent kliniki psychiatrycznej Thomas Quick vel Sture Bergwall przyznał się do popełnienia około 30 morderstw i został skazany za dokonanie ośmiu zabójstw, z którymi nie miał nic wspólnego. Właśnie ukazało się polskie tłumaczenie książki szwedzkiego dziennikarza. Gdy skazany już Thomas Quick siedział na oddziale zamkniętym kliniki psychiatrycznej, spotkał się kilka razy z Hannesem Råstamem przygotowującym program telewizyjny na temat najstraszliwszego seryjnego zabójcy w dziejach Szwecji. Podczas jednej z rozmów z dziennikarzem Quick wyznał: „Nie popełniłem ani jednej ze zbrodni, za które zostałem skazany, ani żadnej innej zbrodni, do której się przyznałem”. Dziennikarz nie wie, kiedy jego bohater kłamał: teraz czy przed śledczymi i sądami. Czyta akta sądowe, dociera do zeznań niewykorzystanych przez prokuraturę. Te często wręcz wykluczają udział Quicka w poszczególnych zabójstwach.


Narkoman odzyskał wspomnienia

Kłopoty Thomasa Quicka zaczęły się od pytania, jakie zadał opiekunce z kliniki psychiatrycznej, w której przebywał przymusowo po napadzie na bank: „Co byście powiedzieli, gdybym zrobił coś naprawdę strasznego?”. Pytanie wzbudziło zainteresowanie i niepokój personelu. Wydaje się, że Quickowi właśnie o to chodziło. Zanim trafił do szpitala, był alkoholikiem i narkomanem, uzależnionym między innymi od benzodiazepin. Gdy zaczął opowiadać o sobie niestworzone historie, zaczęto mu w klinice dawać leki. „Im więcej o sobie opowiadałem, tym więcej dawali mi benzodiazepin. Z kolei im więcej tego środka zażywałem, tym więcej mogłem opowiedzieć” – opowiadał Quick Råstamowi. „Benzodiazepiny to leki, które silnie uzależniają. Dość szybko się okazało, że Sture nie może bez nich funkcjonować. Podczas terapii »odzyskał wspomnienia«, które kiedyś wyparł, przyznawał się do kolejnych zbrodni i współpracował z policją w trakcie kolejnych śledztw. W zamian za to słyszał słowa uznania ze strony terapeutów, lekarzy, dziennikarzy, policjantów i prokuratora. Uzyskał też nieograniczony dostęp do leków klasyfikowanych jako narkotyki” – pisze Råstam. Quick opowiedział mu, że cały czas, gdy prowadzone były śledztwa, pozostawał pod wpływem narkotyków. „Nawet przez minutę nie byłem przytomny!”– mówił dziennikarzowi.

Z jego stanu musieli zdawać sobie sprawę policjanci, prokuratorzy i adwokaci. Råstam przekonał się o tym, oglądając nagrania z jednej z wizji lokalnych. „Widać na nich wyraźnie, że [podejrzany] był pod wpływem narkotyków i nie mógł ani chodzić, ani mówić”. W nagraniu z wizji lokalnej widać, jak śledczy naprowadza Quicka na właściwe miejsce, gdzie dokonano zbrodni. Nie budzi to zresztą żadnych protestów adwokata. Sąd tego skandalicznego fragmentu nie zobaczył, bo na rozprawie prokurator przedstawił film odpowiednio zmontowany. Skąd Quick czerpał informacje o zbrodniach rzekomo przez siebie popełnionych? Proste. Prokuratura zgadzała się na częste przepustki dla podejrzanego. W tym czasie Quick jeździł do biblioteki publicznej w Sztokholmie i ze starych gazet uczył się „swoich” morderstw. Nikt nie zwrócił uwagi na to, że w jego zeznaniach nie ma nic nowego w stosunku do tego, co pisała prasa. Na podstawie takich wątpliwych dowodów sześć sądów skazało Quicka za osiem zabójstw.

Winnych nie będzie

Prowadzący sprawy Quicka prokurator van der Kwast zrobił na nich karierę. Dostał awans na prokuratora okręgowego i został szefem komisji ds. korupcji. Podczas wywiadu udzielonego Råstamowi nie miał sobie nic do zarzucenia. Nawet gdy dziennikarz ujawnił, że Quick wycofał się ze wszystkich zeznań. Karierę na sprawie zrobił też adwokat Claes Borgström, mimo że wiele osób krytykowało go za zaniedbywanie obowiązków. Reprezentował Quicka w procesach w sprawie sześciu zabójstw. Nie we wszystkich, bo został powołany na funkcję rzecznika ds. równouprawnienia. Po latach pracy na tym stanowisku założył kancelarię adwokacką w eleganckim biurowcu o świetnej lokalizacji. Dwa programy telewizyjne autorstwa Råstama, z których wynikało, że Thomas Quick został niesłusznie skazany, wywołały w Szwecji burzę. Wszystkie sprawy trafiły pod lupę specjalnie powołanej komisji. Część wyroków już anulowano, w stosunku do pozostałych procedura jest w toku. Ale za skandaliczne prowadzenie śledztwa i wyroki nikomu włos z głowy nie spadnie. Szwedzki prokurator generalny oznajmił, że nie zamierza wszczynać postępowań przeciwko osobom odpowiedzialnym za oskarżanie Quicka. ■

Okładka tygodnika WPROST: 38/2013
Więcej możesz przeczytać w 38/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 38/2013 (1595)

  • Poseł i jego (duże) dobra osobiste 15 wrz 2013, 20:00 W mijającym tygodniu przyszło mi się zgodzić z dwoma bardzo różnymi politykami (różnymi zarówno od siebie, jak i ode mnie). Pierwszym był Joachim Brudziński, który bardzo się oburzył na widok zdjęć oraz nagrań pijanego posła... 4
  • Skaner 15 wrz 2013, 20:00 Prezes PiS o Hofmanie: takie zachowanie jest niedopuszczalne Na posiedzeniu komitetu politycznego PiS Jarosław Kaczyński nie krył pretensji do rzecznika partii Adama Hofmana – wynika z nieoficjalnych informacji. Po nagraniu ujawnionym... 6
  • Budowniczowie ruin 15 wrz 2013, 20:00 Przez ostatni tydzień zajmowałem się tym, czym zajmują się przez całe życie polscy politycy – budowałem potęgę państwa. Stawiałem domy, by obywatele mieli gdzie odpoczywać po pracy, wytyczałem autostrady, by mogli się z sobą... 12
  • Znaleźć haki na ministra 15 wrz 2013, 20:00 Minister skarbu Mikołaj Budzanowski próbował się dowiedzieć, skąd się biorą wielkie wpływy firmy pr-owej MDI w spółkach Skarbu Państwa. O jej kontrowersyjnej działalności poinformował ABW i CBA. 14
  • Palikot bez Kwaśniewskiego? 15 wrz 2013, 20:00 Aleksander Kwaśniewski zawiódł się na Januszu Palikocie. Ich wspólny projekt Europa Plus przeżywa poważny kryzys, a SLD chce się otworzyć na Ryszarda Kalisza i Marka Siwca. 18
  • Dożynki Tuska 15 wrz 2013, 20:00 Dożynki – tak o wyborach władz regionalnych PO mówią przeciwnicy Grzegorza Schetyny. Ale pogłoski o jego politycznej śmierci wydają się mocno przesadzone. 20
  • Moje smoleńskie śledztwo 15 wrz 2013, 20:00 Zdjęcia: Maksymilian Rigamonti Pani twarz, to, jak pani wygląda… O tym będziemy rozmawiać? Miało być o mediach. I będzie o mediach, bo ludzie oglądają panią… I uważa pani, że z lupą patrzą, jak wyglądam, a nie słuchają... 22
  • Mam dość. Chcę zamknąć Legię 15 wrz 2013, 20:00 Stadion Legii bez kibiców – zapowiada w rozmowie z „Wprost” Jacek Kozłowski, wojewoda mazowiecki. 26
  • Nieobecny prezes 15 wrz 2013, 20:00 Pozycja Janusza Piechocińskiego jako lidera PSL jest coraz słabsza. Niedawno się wydawało, że przetrwa do eurowyborów, ale ostatnio nawet to przestało być pewne. 30
  • Bezpieczeństwo na kredyt 15 wrz 2013, 20:00 Własne mieszkanie, lepszy samochód, nowe inwestycje w firmie? Bez pożyczki ani rusz. Ale jak ją zaciągnąć bez ryzyka, osiągając maksymalne korzyści? 32
  • Bananowa Polska 15 wrz 2013, 20:00 Ludzie mają świadomość, że nie zbudowaliśmy solidnego kapitalistycznego państwa. To na pewno nie jest kraj, o jakim marzyła „Solidarność” – mówi działacz opozycji w PRL i senator PO Jan Rulewski. 35
  • Niemoralne propozycje 15 wrz 2013, 20:00 Powinna się pani cieszyć, że szef docenia pani urodę – słyszą zazwyczaj ofiary molestowania seksualnego, gdy chcą zgłosić przestępstwo. 38
  • Projekt życie 15 wrz 2013, 20:00 Zamiast rad coachowie zadają pytania. Za sesję biorą nawet kilka tysięcy złotych, ale Polacy i tak masowo ustawiają się do nich w kolejce. 42
  • Skazani na porażkę 15 wrz 2013, 20:00 Trwały związek celebrytów jest jak bajka. Wszyscy o niej słyszeli, ale mało kto w nią wierzy. W tym świecie rzadko kto żyje ze swoim partnerem długo i szczęśliwie. 44
  • To była podłość 15 wrz 2013, 20:00 Bezpodstawne oskarżenie mnie w 1995 r. o szpiegostwo na rzecz Rosji było największą aferą III RP. To, że nikt tego nie przypłacił więzieniem, kompromituje Polskę – mówi „Wprost” Józef Oleksy. 48
  • Andersa skok na kasę 15 wrz 2013, 20:00 W maju 1946 r. generał Bór-Komorowski wysłał do Włoch komisję, by zbadała okoliczności śmierci ppłk. Hańczy. Istniały podejrzenia, że został on zastrzelony na polecenie gen. Andersa. Przyczyna? Pieniądze. 53
  • Moda na seminarium 15 wrz 2013, 20:00 Liczba kandydatów na kapłanów w Polsce nagle wzrosła. Jakby bez powodu. Media już wiedzą dlaczego i nawet ukuły nowy termin – „efekt Franciszka”. 56
  • Wyrok na konfidenta 15 wrz 2013, 20:00 Zabili, bo się czepiał. Zamordowanemu chłopakowi wetknęli do gardła drewniane kołki ułożone w literę V. Na znak zwycięstwa. 58
  • Praca dla przedsiębiorczych 15 wrz 2013, 20:00 Absolwenci muszą się nauczyć, jak przełożyć umiejętności zdobyte na studiach na potrzeby rynku pracy - mówi dr Sylwiusz Retowski, kierownik Zakładu Psychologii Organizacji i Marketingu Wydziału Zamiejscowego SWPS w Sopocie. 62
  • Inwestycja w przyszłość 15 wrz 2013, 20:00 Czy warto studiować? Statystyki pokazują, że tak. To ludzie z wyższym wykształceniem wciąż są grupą najmniej dotkniętą bezrobociem. 63
  • Chuck Norris z Kremla 15 wrz 2013, 20:00 Władimir Putin triumfuje. Już dawno prezydent Rosji nie był tak mocny w geopolitycznych rozgrywkach. Także dlatego, że już dawno prezydent USA nie był tak słaby. 64
  • Wschód islamskiego tygrysa 15 wrz 2013, 20:00 Największe muzułmańskie państwo świata udowadnia, że małżeństwo islamu z demokracją może być szczęśliwe. 67
  • Z ziemi polskiej do Rosji 15 wrz 2013, 20:00 Rosjanie z obwodu kaliningradzkiego masowo wykupują w sklepach na Pomorzu nie tylko polską wódkę i kiełbasę, ale nawet wino musujące Igristoje. 70
  • Niewolnicy franka 15 wrz 2013, 20:00 Wziął kredyt we frankach szwajcarskich, żeby kupić nową siedzibę firmy. Przyszedł kryzys, nie było jak spłacać rat. Licytują jego majątek do ostatniego widelca. 74
  • W poszukiwaniu zysków 15 wrz 2013, 20:00 Lokata, obligacje skarbowe, a może akcje spółek giełdowych? Inwestowanie pieniędzy w kryzysie to sztuka. Ważne, by nie tylko nie stracić, ale jeszcze pomnożyć oszczędności. 78
  • Trujący chleb powszedni 15 wrz 2013, 20:00 Pszenne chlebki, ciasteczka, a nawet mięso. Wszechobecna modyfikowana pszenica to świństwo. Zawarty w niej gluten prowadzi do otyłości i chorób. 82
  • Z Polską w genach 15 wrz 2013, 20:00 Pokaz „Kongresu” na motywach „Kongresu futurologicznego” Lema stał się wydarzeniem festiwalu w Gdyni. Izraelski reżyser Ari Folman opowiada o swoich polskich korzeniach. 84
  • Szwedzki thriller z życia wzięty 15 wrz 2013, 20:00 Dziennikarskie śledztwo wyjaśnia, jak z chorego psychicznie zrobiono seryjnego mordercę. 88
  • Kalejdoskop kulturalny 15 wrz 2013, 20:00 Zjednoczone stany wiary Whallu głównym galerii różne symbole nowoczesności układają się w czarny krucyfiks, w jednej z sal stoisko z katolickimi dewocjonaliami rozkłada Carlos Rolon. W warszawskiej Zachęcie – spektakularna,... 90
  • Tysiące pobiegły w Krynicy 15 wrz 2013, 20:00 Dwadzieścia biegów, 250 km tras i ponad sześć tysięcy zawodników. Tegoroczny Festiwal Biegowy w Krynicy pobił wszystkie rekordy. 96
  • Bomba tygodnia 15 wrz 2013, 20:00 Wojna medialna na szczycie Celebryci są do d... Tak można w skrócie opowiedzieć o nowej akcji jednego z tabloidów, który, co za zdziwienie, z celebrytów żyje. Celebryci może i są beznadziejni, ale gwiazdy – tych jest mniej –... 98
  • POLSKA – WSCHÓD: RELACJE BIZNESOWE 15 wrz 2013, 20:00 Stanisław Ciosek, przewodniczący rady Polsko-Rosyjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej, sekretarz generalny Klubu Wschodniego KLUB WSCHODNI – Stowarzyszenie Wspierania Współpracy Gospodarczej ze Wschodem powstało 20 lat temu z inicjatywy... 101

ZKDP - Nakład kontrolowany