Kalejdoskop kulturalny

Kalejdoskop kulturalny

Siła życia

Sparaliżowany młody mężczyzna mruga powieką, wybierając w ten sposób kolejne wyrazy na planszach, które pokazuje mu matka. W wieku 25 lat pierwszy raz w życiu komunikuje się z otoczeniem. Słowa układają się w zdanie: „Nie ja roślina”. To jedna z najbardziej przejmujących scen „Chce się żyć”. Filmu, na którym widzowie płaczą. Maciej Pieprzyca zainspirował się prawdziwą historią chłopaka z porażeniem mózgowym. Już we wczesnym dzieciństwie wydano na niego wyrok: upośledzenie umysłowe, brak świadomości. „Kiedy przygotowuję obiad, jest bardzo pobudzony” – mówi matka na początku filmu. „I ślini się? To zupełnie jak mój pies” – odpowiada lekarka. Dopiero po latach się okaże, że Mateusz jest sparaliżowany jedynie fizycznie. Reżyser z jego perpektywy opowiada o dorastaniu, uczeniu się świata, postrzeganiu rzeczywistości, walce o własną godność. Nie ma tu sentymentalizmu. Monolog wygłaszany przez bohatera z offu czasem wzrusza, czasem bawi. Przede wszystkim jednak jest próbą pokazania światu własnego człowieczeństwa. Pieprzyca obserwuje postawy ludzi wobec niepełnosprawnego człowieka. Portretuje jego rodziców. Prostych, pięknych ludzi, którzy otaczają chore dziecko miłością. Na przekór diagnozie lekarzy stale z synem rozmawiają. Ojciec mu opowiada o gwiazdach, matka tłumaczy codzienność. Ale reżyser śledzi też reakcje siostry Mateusza, która momentami nie potrafi ukryć zazdrości o miłość i uwagę, jaką najbliżsi poświęcają sparaliżowanemu bratu. I ludzi postronnych – sąsiadów, przechodniów, pielęgniarek – tych troskliwych i tych wrednych, które traktują chłopca jak przedmiot.

Wielkie kreacje stworzyli w „Chce się żyć” aktorzy grający głównego bohatera w dzieciństwie i po dwudziestce. Mały Kamil Tkacz zagrał tak sugestywnie, że widzowie na festiwalu w Montrealu, gdzie film zdobył główną nagrodę, nie mogli uwierzyć, że młody aktor sam nie jest dotknięty paraliżem. Rolę Dawida Ogrodnika, który wcielił się w dorosłego Mateusza, zachodni recenzenci porównywali do kreacji Daniela Day-Lewisa w „Mojej lewej stopie”. „Chce się żyć” to jeden z kilku tegorocznych polskich filmów o niepełnosprawnych. W „Imagine” Andrzej Jakimowski sportretował grupę niewidomych, uczących się samodzielności dzięki technice echolokacji. Odrzucenie białej laski oznacza ryzyko wypadku, ale jednocześnie daje wolność. Nie rezygnuje z pełni życia również Janusz Solarz — bohater „Deep Love”, który po ciężkim wylewie, pomimo ryzyka, wciąż realizuje pasję nurkowania. Autor tego dokumentu Jan Matuszyński portretuje też partnerkę Solarza, która jest przy nim w najtrudniejszych momentach. I pozwala mu nurkować, bo szanuje jego fascynacje. Niedługo zaś na ekrany wejdzie „Mój biegun” o Jaśku Meli, niepełnosprawnym zdobywcy dwóch biegunów. W trudnych czasach reżyserzy opowiadają o sile i woli życia. Przypominają, że nie wolno zgubić wrażliwości. Umiejętności uważnego przyglądania się drugiemu człowiekowi. Krzysztof Kwiatkowski

TV

W drodze

We wtorek w TVP 2 telewizyjna premiera „Dziennika z podróży” – świetnego dokumentu Piotra Stasika. Film jest zapisem podróży, którą po polskich niewielkich miasteczkach z młodym fascynatem fotografii odbywa 82-letni wówczas klasyk Tadeusz Rolke. To nie tylko portret dojrzałego twórcy, lecz także historia o pasji, przyjaźni, relacji mistrz – uczeń, sztuce. I o ludziach, których bohaterowie spotykają na swojej drodze.

„Dziennik z podróży”, reż. Piotr Stasik, TVP 2, wtorek 8 października, 22.50

FESTIWAL

Warszawa jesienią

Piątkowy pokaz „Zatrzymanego życia” Uberto Pasoliniego – opowieści o urzędniku pogrzebowym – zainauguruje Warszawski Festiwal Filmowy. W programie m.in. nowe tytuły cenionych reżyserów: „Jesteśmy najlepsi” znanego z „Lilja 4-ever” Lukasa Moodyssona, „Dotyk grzechu” Chińczyka Jia Zhangke, „Omar” Hany Abu-Assada. KK

Warszawski Festiwal Filmowy, 11-20 października

SZTUKA

Jego portret

Piotr Potworowski, jeden z najciekawszych polskich artystów XX w., odważnie poszukiwał w sztuce własnej drogi. Na przekrojowej wystawie „Potworowski. Człowiek bez granic” w warszawskiej galerii Studio prezentowane są jego rysunki, nasycone kolorem, wciągające w swój świat pejzaże, wychodzące poza płaszczyznę obrazu prace wykonane z wykorzystaniem takich materiałów jak styropian czy drewno, a wreszcie rzeźby. Ale również dokumenty, szkice, zapiski i notatniki udostępnione przez rodzinę, a nawet wspomnienia z trzech dekad spisane przez twórcę. Autorzy wystawy próbują odkryć, jak burzliwe losy malarza – wojna, emigracja, tułaczka po świecie, powrót do Polski – odbijały się w jego sztuce. Proponują wielowymiarowy, złożony portret artysty. KK

„Potworowski. Człowiek bez granic”, Galeria Studio, Warszawa. Wystawę można oglądać do 24 listopada

KSIĄŻKA

Wielkość rzeczy małych

Niektórzy po prostu kupują dom i zaczynają w nim mieszkać. Ale to nie jest przypadek Billa Brysona. Żyjący od dekad w Anglii Amerykanin to nie tylko mistrz podróżniczej satyry, lecz także niestrudzony tropiciel ścieżek, którymi świat wędrował od średniowiecza do współczesności. Bryson nabył we wschodnioangielskim hrabstwie Norfolk byłą plebanię – dom z połowy XIX w., ale w pewnym sensie również symbol zwyczajnej, stabilnej egzystencji. „Historia w ogromnej mierze składa się właśnie z tego – wielkie rzesze ludzi zajmują się zwykłymi sprawami. Nawet Einstein poświęcił sporą część życia myśleniu o urlopie” – wyznaje. „Pomyślałem więc sobie, że może byłoby interesujące (...) zająć się codziennymi sprawami, zauważyć je i chociaż raz potraktować tak, jakby one również były ważne”. Owo zadanie okazało się złożone, jako że „wszystko, co się dzieje w świecie – wszystko, co zostanie odkryte lub stworzone, wszystko, o co zażarcie się walczy – w ten czy inny sposób koniec końców ląduje w domu.

Wojny, klęski głodu, rewolucja przemysłowa, oświecenie – wszystko to jest tutaj”. „W domu” stało się więc erudycyjnym esejem o rozwoju cywilizacji – opowieścią, w której licznym olśnieniom towarzyszy refleksja nad oceanem ludzkiej głupoty. Bryson nie trzyma nogi na hamulcu: mowa tu choćby o narodzinach archeologii, wiktoriańskiej architekturze, budowie klozetu, usankcjonowanym niewolnictwie, wynalazku elektryczności, projektowaniu ogrodów i szalonych modach, o epidemiach, masturbacji, wykradaniu zwłok, Ameryce, pyle węglowym i wieży Eiffla. Książka Brysona jest szczególnego rodzaju encyklopedią – ale encyklopedie zazwyczaj bywają nudne, podczas gdy „W domu” to narracja fascynująca i cierpko zabawna. Powiedzieć, że nowoczesność rodziła się w bólach, to właściwie nic nie powiedzieć. Piotr Kofta

Bill Bryson, W domu. Krótka historia rzeczy codziennego użytku, przeł. Tomasz Bieroń, Zysk i S-ka 2013

DVD

Mroki Izraela

student psychologii w Tel Awiwie zakochuje się w młodym prawniku. Ale pochodzi ze skrajnie nietolerancyjnej palestyńskiej wsi, a w domu znajduje u brata broń. Do jego drzwi zapuka urząd bezpieczeństwa. „W ciemno” wpisuje się w nurt gejowskich love story z izraelsko-palestyńskiego pogranicza. Brakuje tu nieco świeżości. Ale dobrze zrealizowany film jest kolejnym krzykiem rozpaczy z regionu, w którym polityka wdziera się w życie ludzi, a urodzenie się po niewłaściwej stronie muru przekreśla wszelkie marzenia. Krzysztof Kwiatkowski

„W ciemno”, reż. Michael Mayer, Mayfly

DVD

Piwnice Austrii

„Ładnie się uśmiechałaś” – odpowiada porywacz na pytanie Nataschy Kampus: „Dlaczego ja?”. „3096 dni” to zapis horroru, przez który przeszła dziewczynka uprowadzona w wieku dziesięciu lat. Zwyczajny z pozoru wiedeńczyk więził Kampusch przez osiem lat w pokoju urządzonym w piwnicy. Film nie jest dziełem wielkim, jednak portretując bohaterkę i jej oprawcę, Sherry Hormann nie sięga po łatwe wyjaśnienia. „To realistyczny obraz – skomentowała sama Kampusch. – Ale życie było znacznie gorsze”. Krzysztof Kwiatkowski

„3096 dni”, reż. Sherry Hormann, Monolith Video

MUZYKA

Wyznania abstynenta

Zatrudnienie przez Moby’ego producenta do pracy nad albumem można porównać do wynajęcia przez Paula McCartneya songwritera. Ale ostatnio artysta się zmienia. Kamieniem milowym dla nowojorczyka musiały być przenosiny do Kalifornii. I odstawienie alkoholu, o czym z dumą przypomina. Samotnik nagrywający w sypialni odtworzył wprawdzie domowe studio w Los Angeles, lecz praca z innymi muzykami (wśród nich m.in. Wayne Coyne i Mark Lanegan) wymagała, jak sam twierdzi, rozbudowy życia towarzyskiego. Efektem jest kto wie, czy nie najlepszy album od czasu „Play”. W wielu aspektach płyta przypomina słynny krążek. Moby zmierzył się ze swoją „smugą cienia”, wracając do korzeni. Z dobrym skutkiem.

Piotr Metz

Moby, Warner

MUZYKA

Wyrzut sumienia

Najdłużej oczekiwana polska płyta XXI w. ujrzała światło dzienne. Edyta Bartosiewicz zawsze działała na swoich warunkach. Należy uszanować, że dopiero teraz poczuła się gotowa do powrotu do pracy. Album dowodzi, że jej życie nierozerwalnie się splata ze sztuką. Zawsze nieprzewidywalnej Edycie udało się zaskoczyć wielowątkowością muzyczną, choć nie mamy wątpliwości, kogo słuchamy. Płyta jest jak wyrzut sumienia, balast, którego zrzucenie oznacza dla Bartosiewicz wolność dalszego, niczym już nieskrępowanego tworzenia. Czekam. Piotr Metz

Edyta Bartosiewicz „Renovatio” Parlophone

KSIĄŻKA

My, ekshibicjoniści

Problemem nie jest to, że poddaje się nas totalnej inwigilacji, lecz to, że chcemy być inwigilowani i autentycznie cierpimy, kiedy nikt nas nie szpieguje. O tym paradoksie traktuje „Płynna inwigilacja” – zapis dyskusji dwóch socjologów, Zygmunta Baumana i Davida Lyona. Mówi się tu o władzy uwolnionej od polityki, o konsumentach, którzy stają się towarem, o śmierci prywatności i intymności, o konformistycznych pułapkach mediów społecznościowych, o manipulacjach naszymi gustami i poglądami. Jeśli chcesz wiedzieć, na jakim świecie żyjesz – przeczytaj koniecznie. Piotr Kofta

Zygmunt Bauman, David Lyon, „Płynna inwigilacja. Rozmowy”, przeł. Tomasz Kunz,

Wydawnictwo Literackie 2013

KSIĄŻKA

Magia dnia powszedniego

George R.R. Martin udowodnił, że można wskrzesić ducha Tolkiena i zaprząc fantasy do mówienia ciekawie o rzeczach ważnych. „Wśród obcych” Jo Walton czyni to samo, lecz w całkiem inny sposób. Obsypana branżowymi nagrodami książka walijskiej pisarki jest ostentacyjnie skromna. Ta historia rozgrywająca się na przełomie lat 70. i 80. zeszłego wieku, utrzymana w formie dziennika wyobcowanej 15-latki, której jedyną ojczyzną są książki, subtelnie i z humorem opowiada o rodzinnym kataklizmie, alienacji, pragnieniu bliskości. A magia? „Magia działa poprzez rzeczy i zjawiska świata realnego i zawsze można zanegować jej istnienie”. Piotr Kofta

Jo Walton, „Wśród obcych”, przeł. Marek S. Nowowiejski Akurat 2013

Okładka tygodnika WPROST: 41/2013
Więcej możesz przeczytać w 41/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2013 (1598)

  • Psychuszki wracają 6 paź 2013, 20:00 Wkrótce kilkudziesięciu morderców i gwałcicieli znajdzie się na wolności. Przed laty zostali skazani na karę śmierci, ale na mocy amnestii z 1989 r. uniknęli stryczka. W takim medialnym klimacie strachu politycy postanowili coś z tym... 4
  • Skaner 6 paź 2013, 20:00 świat Szwajcarzy mają dość biedy Aktywiści z inicjatywy „Pokolenie z minimum społecznym” zebrali ponad 100 tys. podpisów pod projektem zakładającym, że każdy obywatel będzie otrzymywał od państwa bezwarunkowy zasiłek na... 6
  • Nie potrzebuję szalupy ratunkowej 6 paź 2013, 20:00 Bardzo się boję, że popełnimy błędy PJN. Nie abdykuję, ale wolę działać w szerszej kompanii. Dlatego wspieram inicjatywę Jarosława Gowina – mówi Paweł Kowal, szef ugrupowania Polska Jest Najważniejsza. 12
  • Zakazane książki 6 paź 2013, 20:00 Nie sposób napisać uczciwej biografii, jeśli opisywany bohater nie wyrazi na nią zgody. Właśnie przekonał się o tym Artur Domosławski. 16
  • Pan B. i nauka 6 paź 2013, 20:00 Prowadzenie auta ma negatywny wpływ na pracę jajników i układ kości miednicy” – oznajmił kilka dni temu saudyjski szejk Saleh al-Luhaydan, konsultant Stowarzyszenia Psychologicznego Zatoki Perskiej, a zaraz potem wyraził troskę... 21
  • Wszystko to kłamstwo 6 paź 2013, 20:00 Są gwiazdy, które słabo zdają egzamin jako ludzie - mówi Katarzyna Dowbor, która po 30 latach pracy w telewizji publicznej napisała książkę „Mężczyźni mojego życia”. 22
  • Chór cherubinków księdza Jacka 6 paź 2013, 20:00 Katecheta pedofil nie tylko wykorzystywał dzieci, lecz także je deprawował. 26
  • Łowca pedofilów 6 paź 2013, 20:00 Nie spocznę, póki pedofile będą w Kościele – Mówi Marek Waldemar Sułkowski, psycholog kliniczny leczący ofiary księży pedofilów. 32
  • Strach w purpurze 6 paź 2013, 20:00 Nad częścią polskich biskupów zawisła realna groźba odwołania przez papieża Franciszka. 34
  • Widmo krąży po Europie (i Białymstoku) 6 paź 2013, 20:00 Widmo gender. Ostrzega przed nim Kościół, rozwijając coraz agresywniej atak na rzekomą ideologię gender, czyli uderzając de facto w demokratyczny postulat równości. Do działań dołączył właśnie prezydent Białegostoku, bo po co komu... 38
  • Korporacja AK 6 paź 2013, 20:00 Armia Krajowa otrzymywała pieniądze od rządu RP w Londynie, a nawet od prezydenta USA. Jednak żołnierze polskiego podziemia najczęściej musieli samodzielnie finansować swoją działalność konspiracyjną. 40
  • Tanie domy samorządowców 6 paź 2013, 20:00 Oświadczenia majątkowe to fikcja. Cen nieruchomości, jakie podają samorządowcy, często nie ma na rynku – są zaniżone. Coraz częściej interesuje się tym CBA. 44
  • Biegaj z bankiem 6 paź 2013, 20:00 PKO Bank Polski poprzez program „Biegajmy razem” wspiera liczne imprezy biegowe, motywuje Polaków do zdrowego trybu życia i zachęca do pomagania innym. 46
  • Sprawa Angeliki Z. 6 paź 2013, 20:00 Histeria wokół córki aktorki Anny Samusionek trwa. Ale czy w tym szaleństwie ktokolwiek myśli jeszcze o małej Angelice? 48
  • Unia rozdaje na nowo 6 paź 2013, 20:00 W najbliższych latach dostaniemy z Brukseli aż 73 mld euro unijnego wsparcia. Na co je wydamy? O tym możesz zadecydować również ty. 50
  • High life na procentach 6 paź 2013, 20:00 Piękne, zadbane. Niczego im w życiu nie brakuje. Mimo to czują pustkę, którą zagłuszają alkoholem. Zawsze same i w ukryciu. Na zewnątrz są bez skazy. 54
  • Imperium nieczynne 6 paź 2013, 20:00 Choć rząd zamknięto dopiero tydzień temu, to paraliż władzy w USA trwa od miesięcy. Tłumaczymy – od A do Z – jak do tego doszło. 56
  • Brunatny świt 6 paź 2013, 20:00 Faszyści uzbrojeni w noże to po zapaści gospodarczej kolejna plaga trapiąca Grecję. Sytuacja w kraju przypomina grecką tragedię – wygranych jeszcze długo nie będzie. 60
  • Zakontraktowani na śmierć 6 paź 2013, 20:00 Imigranci bez wynagrodzenia budują lśniące stadiony, hotele i drogi. Padają przy tym jak muchy. Tak Katar przygotowuje się do Mundialu. 62
  • Wizjonerzy znad Wisły 6 paź 2013, 20:00 Polska przestała być tylko krajem wódki i kiełbasy. O nasze technologie biją się Nike, Deutsche Bahn i Coca-Cola. Poznajcie Polaków, którzy zadziwiają świat. 64
  • Rachunek za kanonizację 6 paź 2013, 20:00 Milion pielgrzymów, którzy przyjadą na kanonizację Jana Pawła II, to ratunek dla finansów państwa watykańskiego. 72
  • Miliarder ma problem 6 paź 2013, 20:00 Luksusowy, szybki i tani w użytkowaniu Model S produkcji Tesla Motors poszedł z dymem w wyniku banalnej stłuczki. Czy to koniec elektrycznej rewolucji? 74
  • Nieznośna lekkość próżni 6 paź 2013, 20:00 W filmie „Grawitacja” Sandra Bullock doświadcza kosmicznej udręki. Co się dzieje z człowiekiem w okołoziemskiej próżni? 76
  • Kto się śmieje, nie strzela 6 paź 2013, 20:00 „Polscy widzowie mają większe poczucie humoru niż twórcy” – mówi Juliusz Machulski. Do kin wchodzi „AmbaSSada” – komedia, w której reżyser zmienia losy świata. 78
  • Moizm z Kaszub 6 paź 2013, 20:00 Dzięki tej płycie inaczej spojrzałem na świat – mówi o swoim nowym, zaskakującym albumie Tomasz Makowiecki. 82
  • Kalejdoskop kulturalny 6 paź 2013, 20:00 Siła życia Sparaliżowany młody mężczyzna mruga powieką, wybierając w ten sposób kolejne wyrazy na planszach, które pokazuje mu matka. W wieku 25 lat pierwszy raz w życiu komunikuje się z otoczeniem. Słowa układają się w zdanie:... 84
  • Top 10- kultura 6 paź 2013, 20:00 Top 10 kino 1. „Turbo” reż. David Soren Imperial – Cinepix 2. „W imię…” reż. Małgośka Szumowska Kino Świat 3. „Czas na miłość” reż. Richard Curtis UIP 4. „Agenci” reż. Baltazar... 86
  • Szok przyszłości 6 paź 2013, 20:00 W średniowieczu analfabetą był człowiek niepiśmienny. Dziś jest nim ten, kto nie potrafi łowić ryb w oceanie informacji. Jeremy Gutsche ma wędkę dla każdego. 90
  • Trendy w biznesie 6 paź 2013, 20:00 Jak będą wyglądały praca przyszłości i przedsiębiorstwo 2.0? Do czego mogą służyć kamery w sklepach? Jak można skorzystać na WIFI - mówią eksperci Netii. 93
  • Biznes to Rozmowy 2013 6 paź 2013, 20:00 Czy technologia rządzi człowiekiem? Czy kryzys to szansa dla nowych firm? Jak na nim zarobić? Na te pytania starali się odpowiedzieć uczestnicy V kongresu Netii. 94
  • Technologia na co dzień 6 paź 2013, 20:00 Nowoczesne technologie zmieniają tryb naszego życia i kształtują nowe pokolenia. Pozwalają też zaoszczędzić naprawdę duże pieniądze. 96
  • Bomba tygodnia 6 paź 2013, 20:00 Niepolityczny Żmijewski Warszawa staje do boju referendalnego, obie strony politycznej barykady szukają zaufanych popleczników, bo nie ma to jak znana twarz popierająca polityka. Twarz oraz nazwisko. W medialnym galimatiasie ze zdumieniem... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany